Sağlık Ekonomisi 2024-2025 Final Soruları

Yoksulluğun Kısır Döngüsü Teorisi

Yoksulluğun Kısır Döngüsü Teorisini ortaya koyanlar David Singer ve Ragnar Nurkse’dir.

Sağlık Sigortalarının Ana Kategorileri

Sağlık sigortalarının ana kategorilerinden biri olmayan seçenek Yatırım teminatıdır.

Değer Temelli Sağlık Hizmetleri

Değer temelli sağlık hizmetleri ile ilgili olarak söylenemeyecek ifade Geri ödeme modelleri tek ve önemli kullanım alanıdır şeklindedir.

Tanı İle İlişkili Gruplar (DRG) Ödeme Sistemi

Hastaların tanılarına dayalı gruplar oluşturarak ödeme yapılmasını içeren geri ödeme yöntemi Tanı ile ilişkili gruplar ödemedir.

Enflasyon Tanımı

Bir ekonominin temel hedeflerinden biri olan fiyat istikrarının sağlanması kavramı Enflasyondur.

Değer Temelli Sağlık Hizmetlerinde İlk Adım

Değer temelli sağlık yaklaşımındaki beş basamaklı sürecin ilk adımı Grup kurmanın ortak özellikleridir.

Bireysel Hizmet Sunucularına Yapılan Ödeme Modelleri

Bireysel hizmet sunucularına yapılan ödeme modelleri arasında Kişi başına ödeme yer almaktadır.

Yönetim Fonksiyonları – Kontrol Etme

Geleneksel geri bildirim, modern ileri bildirim ve eş zamanlı kontrol başlıkları Kontrol etme yönetim fonksiyonunda yer almaktadır.

Maliyet Fayda Analizi Amacı (Sağlıkta)

Sağlıkta ekonomik değerlendirme yöntemlerinden olan maliyet fayda analizinin amacı Girdi ve çıktıları parasal olarak ölçmektir.

Özel Sağlık Sigortalarının Yaygınlaşmasında Etkili Faktörler

Özel sağlık sigortalarının yaygınlaşmasında etkili olan faktörlerden biri Özel sağlık hizmetlerine olan talebin artmasıdır.

Sağlık Ekonomisi – Arz ve Talep

Sağlık ekonomisinin temel konularından olan arz ve talep ile ilgili olarak söylenemeyecek ifade Arz ve talep arasında her zaman simetrik bilgi vardır şeklindedir.

Değer Temelli Sağlık Hizmetlerinin Temel Amacı

Değer temelli sağlık hizmetlerinin temel amacı Sağlık sonuçlarını artırırken maliyetleri kontrol etmektir.

Sağlık Finansmanının Temel İşlevleri

Sağlık finansmanının temel işlevleri arasında Gelir toplama, Geri ödeme ve Fon havuzlama/yönetimi yer almaktadır.

Yatırımın Kâra Geçişini Değerlendirme

Sağlık alanında yapılan bir yatırımın kâra geçişini değerlendirmek için kullanılan analiz Başabaş noktası analizidir.

5510 Sayılı Kanun – Uzun Vadeli Sigorta Kolları

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında yer alan uzun vadeli sigorta kolları Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasıdır.

Sağlık Harcamalarını Artırıcı Faktörler

Aşağıdaki faktörlerden hangisi sağlık harcamalarını artırıcı bir etkiye sahiptir? Toplumun yaşlanması.

Anlaşmalı Sağlık Kuruluşları

Sağlık sigortacılığında sigorta şirketi ile anlaşması olan sağlık hizmeti sunan kurum ve kuruluşlara Anlaşmalı sağlık kuruluşları denir.

Türkiye’de Sosyal Sağlık Sigortacılığının Birleştirilmesi (2006)

Türkiye’de sosyal sağlık sigortacılığı kapsamında olan yapılar, 2006 yılında 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile tek bir çatı altında birleştirilmiştir.

Sağlık Finansman Modeli – Bismarck Modeli

Belirli kişilerin prim ödeyerek sigortalı olduğu ve çalışanlar, işverenler ve devlet tarafından finanse edilen sağlık finansman modeli Bismark modelidir.

Talep Kanunu (Normal Mallar İçin)

Ceteris paribus varsayımı altında normal mallar için talep kanunu ile ilgili olarak doğru olan ifade Fiyat artarsa talep azalır şeklindedir.

1- Aşağıdakilerden hangisi Yoksulluğun Kısır Döngüsü Teorisini ortaya koymuştur?

A) Selma Mushkin
B) Adam Smith
C) Milton Reomer
D) Xu, Saksena ve Holly
E) David Singer ve Ragnar Nurkse

Cevap : E) David Singer ve Ragnar Nurkse

Açıklama : Yoksulluğun Kısır Döngüsü Teorisi, yoksul ülkelerin düşük gelirleri nedeniyle yeterli tasarruf ve yatırım yapamadıklarını ve bu yüzden yoksul kalmaya devam ettiklerini öne süren ve Ragnar Nurkse tarafından geliştirilen bir teoridir.

2- Aşağıdakilerden hangisi sağlık sigortalarının ana kategorilerinden biri değildir?

A) Tedavi masrafları teminatı
B) Yatırım teminatı
C) Ayakta teşhis ve tedavi teminatı
D) Gündelik teminat
E) Yatarak teşhis ve tedavi teminatı

Cevap : B) Yatırım teminatı

Açıklama : Sağlık sigortaları; yatarak tedavi, ayakta tedavi masraflarını ve hastanede yatılan günler için gündelik ödemeleri kapsayan çeşitli teminatlar sunar. Yatırım teminatı ise sağlık sigortasının değil, hayat sigortası veya bireysel emeklilik gibi finansal ürünlerin bir özelliğidir.

3- Değer temelli sağlık hizmetleri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

A) “Kişiyi/hastayı yönetme” hedefi öne çıkmıştır.
B) Paydaşların birlikte çalışması ana ilkelerdendir.
C) En belirgin izleme ölçütü, sayılarla değerlendirme yerine sonuçlarla değerlendirmedir.
D) Geri ödeme modelleri tek ve önemli kullanım alanıdır.
E) Sağlık hizmetlerinde odak noktası hastadır.

Cevap : D) Geri ödeme modelleri tek ve önemli kullanım alanıdır.

Açıklama : Değer temelli sağlık hizmetleri, sadece geri ödeme modellerini değil, aynı zamanda klinik uygulamaları, hasta yönetimini ve paydaş işbirliklerini de kapsayan bütüncül bir yaklaşımdır. Geri ödeme modelleri bu yaklaşımın sadece bir parçasıdır, tek kullanım alanı değildir.

4- Hastaların tanılarına dayalı olarak belirli gruplar oluşturulur. Bu gruplar genellikle benzer özelliklere sahip hastalıkları veya durumları içerir. Örneğin belirli bir tip kanser, kardiyovasküler hastalıklar veya ortopedik sorunlar gibi. Her grup için önceden belirlenmiş bir ödeme miktarı vardır. Bu miktar, belirli bir tanı veya hastalık grubu için sağlanan hizmetlerin maliyetini kapsar.
Yukarıda özellikleri verilen geri ödeme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tam ile ilişkili gruplar ödeme
B) Fatura bazlı ödeme
C) Global bütçe ödemesi
D) Gün başına ödeme
E) Hizmet başına ödeme

Cevap : A) Tanı ile ilişkili gruplar ödeme

Açıklama : Metinde anlatılan, hastaları benzer klinik özelliklere ve kaynak tüketimine göre gruplayarak her bir grup için sabit bir ödeme belirleyen geri ödeme yöntemi, “Tanı ile İlişkili Gruplar” (DRG) sistemidir.

5- Bir ekonominin temel hedeflerinden biri de mal ve hizmetlerin fiyatlarının istikrarlı olması yani fiyat istikrarının sağlanmasıdır. Bu temel, makroekonomik politika hedefleri arasında yer alır.
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Döviz kuru dengesi
B) Ekonomik büyüme
C) İstihdam
D) Dış ticaret dengesi
E) Enflasyon

Cevap : E) Enflasyon

Açıklama : Fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artış “enflasyon” olarak adlandırılır. Fiyat istikrarını sağlamak, yani enflasyonu kontrol altında tutmak, temel makroekonomik politika hedeflerinden biridir.

6- Değer temelli sağlık yaklaşımındaki beş basamaklı sürecin ilk adımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Klinik rehberlerin hazırlanması
B) Eşik değerlerin belirlenmesi
C) Ödeme modeli tasarımı
D) Grup kurmanın ortak özellikleri
E) Sağlık müdahalelerinin planlanması

Cevap : D) Grup kurmanın ortak özellikleri

Açıklama : Değer temelli sağlık hizmetleri sürecini tasarlarken atılacak ilk adım, benzer sağlık sorunlarına sahip hastaları gruplamak ve bu “grup kurmanın ortak özelliklerini” tanımlamaktır. Bu, sonraki adımlar için temel bir çerçeve oluşturur.

7- Aşağıdakilerden hangisi bireysel hizmet sunucularına yapılan ödeme modelleri arasındadır?

A) Global bütçe ödemesi
B) Tamı ile ilişkili gruplar
C) DRG
D) Fatura başına ödeme
E) Kişi başına ödeme

Cevap : E) Kişi başına ödeme

Açıklama : Bireysel hizmet sunucularına (örneğin aile hekimlerine) yapılan ödeme modellerinden biri, hekimin kayıtlı her bir kişi için belirli bir dönemde sabit bir ücret aldığı “kişi başına ödeme” (kapitasyon) modelidir.

8- Geleneksel geri bildirim (feedback), modern ileri bildirim (feedforward) ve eş zamanlı kontrol (concurrent) başlıkları aşağıdaki yönetim fonksiyonlarının hangisinde yer almaktadır?

A) Planlama
B) Organize etme
C) Kontrol etme
D) Yürütme
E) Örgütleme

Cevap : C) Kontrol etme

Açıklama : Geri bildirim (sonuçları kontrol etme), ileri bildirim (girdileri kontrol etme) ve eş zamanlı kontrol (süreçleri kontrol etme), planlanan hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını denetleyen “kontrol etme” yönetim fonksiyonunun temel mekanizmalarıdır.

9- Sağlıkta ekonomik değerlendirme yöntemlerinden olan maliyet fayda analizinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Müdahalelerin maliyet ve faydalarını sağlık birimi olarak ölçmek
B) Alternatif sağlık müdahalelerinin sonuçlarını sağlık statüsüne göre ayarlamak
C) Girdi ve çıktıları parasal olarak ölçmek
D) Faydaların faaliyetlere göre ağırlıklandırılmasını sağlamak
E) Maliyet unsurlarını gözden geçirerek tamamen veya kısmen ortadan kaldırmak

Cevap : C) Girdi ve çıktıları parasal olarak ölçmek

Açıklama : Maliyet-fayda analizinin temel amacı, bir sağlık müdahalesinin hem maliyetlerini (girdiler) hem de sağlayacağı faydaları (çıktılar) parasal bir değere dönüştürerek, yatırımın ekonomik olarak kârlı olup olmadığını belirlemektir.

10- Aşağıdakilerden hangisi özel sağlık sigortalarının yaygınlaşmasında etkili olan faktörlerden biridir?

A) Sigorta şirketlerinin kâr etmesi
B) Sağlık harcamalarının azalması
C) Kamu sağlık hizmetlerinin tamamen ücretsiz olması
D) Devletin özel sağlık sigortalarını zorunlu hale getirmesi
E) Özel sağlık hizmetlerine olan talebin artması

Cevap : E) Özel sağlık hizmetlerine olan talebin artması

Açıklama : Toplumda gelir düzeyinin artması, daha konforlu ve hızlı hizmet alma isteği gibi nedenlerle özel sağlık hizmetlerine olan talebin artması, bu hizmetleri finanse etmek için kullanılan özel sağlık sigortalarının da yaygınlaşmasındaki en önemli faktörlerden biridir.

11- Sağlık ekonomisinin temel konularından olan arz ve talep ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Arz ve talep arasında her zaman simetrik bilgi vardır.
B) Sağlık hizmetlerinde talep sadece tedaviye yönelik bir talep değildir, bunun yanında bilgi ve destek amaçlı olabilir.
C) Talep esnekliği genellikle katıdır.
D) Türetilmiş bir talepten söz edilir.
E) Sağlık hizmetleri piyasasında hem arz talep üzerinde etkili hem de talep arz üzerinde etkilidir.

Cevap : A) Arz ve talep arasında her zaman simetrik bilgi vardır.

Açıklama : Sağlık hizmetleri piyasasının en belirgin özelliklerinden biri, hizmeti sunan (doktor, hastane) ile hizmeti talep eden (hasta) arasında ciddi bir bilgi farkı olmasıdır. Bu duruma “bilgi asimetrisi” denir. Dolayısıyla arz ve talep arasında her zaman simetrik (eşit) bilgi olduğu söylenemez.

12- Değer temelli sağlık hizmetlerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sağlık hizmetlerinin maliyetlerini en aza indirgemek
B) Sağlık hizmetlerinde en yüksek kârı elde etmek
C) Sağlık hizmetlerini belirli bir grup insan için optimize etmek
D) Sağlık sonuçlarını artırırken maliyetleri kontrol etmek
E) Tedavi süreçlerine odaklanmak

Cevap : D) Sağlık sonuçlarını artırırken maliyetleri kontrol etmek

Açıklama : Değer temelli sağlık hizmetlerinin temel amacı, harcanan her birim maliyet başına hasta için en iyi sağlık sonucunu elde etmektir. Yani, bir yandan sağlık çıktılarını ve kalitesini artırırken, diğer yandan gereksiz maliyetleri kontrol altında tutmaktır.

13- I. Gelir toplama
II. Kârlılık
III. Geri ödeme
IV. Fon havuzlama/yönetimi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri sağlık finansmanının temel işlevleri arasında yer alır?

A) I ve II
B) Yalnız III
C) I, III ve IV
D) II, III ve IV
E) I ve III

Cevap : C) I, III ve IV

Açıklama : Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sağlık finansmanının üç temel işlevi vardır: Kaynakların ve gelirlerin toplanması (I), toplanan fonların bir havuzda biriktirilerek riskin dağıtılması (fon havuzlama) (IV) ve sağlık hizmetlerinin satın alınması (geri ödeme) (III).

14- Sağlık alanında yapılan bir yatırımın kâra geçişini değerlendirmek için aşağıdaki analizlerden hangisi kullanılır?

A) Gelir-gider tablosu analizi
B) Başabaş noktası analizi
C) SWOT analizi
D) Bilanço analizi
E) Nakit akış tablosu analizi

Cevap : B) Başabaş noktası analizi

Açıklama : Başabaş noktası analizi, bir yatırımın toplam gelirlerinin toplam maliyetlerine eşit olduğu üretim veya hizmet miktarını belirlemek için kullanılır. Bu nokta, işletmenin ne kâr ne de zarar ettiği noktadır ve bu noktadan sonra kâra geçiş başlar.

15- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında yer alan uzun vadeli sigorta kolları aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kısa vadeli sigorta kolları ve özel sağlık sigortası
B) İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası
C) Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası
D) Genel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik sigortası
E) İşsizlik sigortası ve meslek hastalığı sigortası

Cevap : C) Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası

Açıklama : 5510 sayılı Kanun’a göre sosyal sigorta kolları kısa ve uzun vadeli olarak ikiye ayrılır. Uzun vadeli sigorta kolları, sigortalının tüm yaşamını etkileyebilecek risklere karşı koruma sağlayan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasından oluşur.

16- Aşağıdaki faktörlerden hangisi sağlık harcamalarını artırıcı bir etkiye sahiptir?

A) Gelirin azalması
B) Fiyatlar genel düzeyinin düşmesi
C) Toplumun sağlık seviyesinin gelişmesi
D) Toplumun yaşlanması
E) Erişimin zorlaşması

Cevap : D) Toplumun yaşlanması

Açıklama : Yaşlı nüfusun artması, yaşa bağlı kronik hastalıkların ve bakım ihtiyacının artmasına neden olur. Bu durum, sağlık hizmetlerine olan talebi ve dolayısıyla toplam sağlık harcamalarını artıran en önemli faktörlerden biridir.

17- Sağlık sigortacılığında sigorta şirketi ile anlaşması olan ve buna dayanarak sigortalının poliçeleri ile limitleri dahilinde hizmet alabildiği hastane, tanı merkezi, laboratuvar, eczane gibi sağlık hizmeti sunan kurum ve kuruluşlara ne ad verilir?

A) Reasürans kurumları
B) Anlaşmalı sağlık kuruluşları
C) Aktüer kurumlar
D) Elementer sağlık tesisleri
E) Acenteler

Cevap : B) Anlaşmalı sağlık kuruluşları

Açıklama : Bir sigorta şirketiyle sözleşme yaparak, o şirketin sigortalılarına belirli koşullar ve fiyatlar üzerinden hizmet sunmayı kabul eden hastane, laboratuvar, eczane gibi kuruluşlara “anlaşmalı sağlık kuruluşları” denir.

18- Türkiye’de sosyal sağlık sigortacılığı kapsamında olan yapılar, 2006 yılında aşağıdaki yasaların hangisiyle tek bir çatı altında birleştirilmiştir?

A) 3008 sayılı İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Analık Sigortaları Kanunu
B) 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu
C) 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu ve 1986 tarihli Sağlık Yardımları Kanunu
D) 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu ve 3235 sayılı Sağlık Yardımları Hakkında Kanun
E) 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun

Cevap : B) 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu

Açıklama : Türkiye’de daha önce farklı kanunlara tabi olan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı gibi sosyal güvenlik kurumları, 2006 yılında çıkarılan 5502 sayılı kanunla Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) adı altında tek bir çatıda birleştirilmiş ve tüm sigorta işlemleri 5510 sayılı kanun ile tek bir standartta düzenlenmiştir.

19- Belirli kişilerin önceden belirlenmiş primleri ödeyerek sigortalı olduğu, zorunlu ya da isteğe bağlı sosyal sigortalar aracılığıyla işleyen bir sistemdir. Bu sistem, çalışanlar, işverenler ve devlet tarafından finanse edilir ve bu sebeple sosyal sağlık sistemi olarak adlandırılır. Sistemde bireylerin yaşlılık, hastalık, kaza veya malullük gibi risklere karşı korunması amaçlanır.
Belirtilen sağlık finansman modeli aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bismark modeli
B) Roemer modeli
C) Beveridge modeli
D) Mendelson modeli
E) Shemasko modeli

Cevap : A) Bismark modeli

Açıklama : Metinde özellikleri anlatılan, finansmanın çalışan ve işverenlerin ödediği primlere dayandığı, sigortalılığın esas olduğu ve hizmet sunumunun hem kamu hem de özel sağlayıcılar tarafından yapılabildiği sosyal sağlık sigortası sistemi, “Bismarck modeli” olarak adlandırılır.

20- Ceteris paribus varsayımı altında normal mallar için talep kanunu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Fiyat artarsa talep azalır.
B) Fiyat artarsa talep artar.
C) Fiyat artarsa arz artar.
D) Fiyat artarsa talep değişmez.
E) Talep artarsa arz artar.

Cevap : A) Fiyat artarsa talep azalır.

Açıklama : İktisattaki temel talep kanununa göre, diğer tüm faktörler sabitken (ceteris paribus), bir malın fiyatı arttığında o mala olan talep miktarı azalır; fiyatı düştüğünde ise talep miktarı artar.