İnsan Kaynakları Yönetimi 2024-2025 Final Soruları (Bahar) 

Giriş

Bu makalede, İnsan Kaynakları Yönetimi (İK) alanındaki temel kavramlara ve uygulamalara değinilecektir. 2024-2025 bahar dönemi final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, İK’nın çeşitli yönlerini kapsamaktadır.

İş Hukuku ve Kaynakları

Türkiye’deki iş hukukunun temelleri 1961 Anayasası ile atılmıştır ve sendikalar ile toplu pazarlık kurumları ilk defa bu anayasa ile düzenlenmiştir. İş hukukunun kaynakları arasında kanunlar, toplu iş sözleşmeleri, bireysel iş sözleşmeleri ve iş yeri uygulamaları yer alır. İş yeri kuruluş sözleşmeleri ise iş hukukunun doğrudan kaynağı değildir.

Kariyer Geliştirme ve Mentorluk

Çalışanların kariyerlerini geliştirmek için çeşitli yöntemler uygulanır. Mentorluk, deneyimli bir çalışanın bilgi ve deneyimlerini daha az deneyimli bir çalışana aktarmasını ve ona rehberlik etmesini içerir.

Sosyal Politika ve Endüstri İlişkileri

Sanayi devrimiyle ortaya çıkan işçi-işveren ilişkilerinden kaynaklanan sorunlar dar anlamda sosyal politika olarak adlandırılırken, sanayi devriminin yol açtığı tüm toplumsal sorunları kapsayan alan geniş anlamda sosyal politika olarak nitelendirilir.

Ücret Yönetimi ve Bileşenleri

Ücret, çalışanların işlerinden elde ettikleri temel karşılıktır ve temel ücret, değişken ücret, ek yararlar ve sosyal yardımlar gibi bileşenlerden oluşur. Özellikle üst düzey yöneticilere sağlanan ek faydalar farklılık gösterebilir.

Yetenek Yönetimi ve Amaçları

İyi işleyen bir yetenek yönetimi sistemi, şirketin rekabetçiliğini sürdürmeyi, çalışan bağlılığını artırmayı, bilgi kaybını en aza indirmeyi ve inovasyonu teşvik etmeyi amaçlar. Dış kaynak kullanım maliyetlerini artırmak bu amaçlardan biri değildir.

İşletmenin Temel Fonksiyonları ve Çekirdek Pozisyonlar

İşletmenin asli fonksiyonlarını üstlenen ve rekabet avantajı sağlayan temel işleri yapan pozisyonlar çekirdek pozisyonlar olarak ifade edilir.

Performans Değerlendirme Yöntemleri

Çalışanların performansını değerlendirmek için çeşitli yöntemler kullanılır. Alternatif sıralama ve zorunlu dağılım, çalışanların birbirleriyle karşılaştırılmasına dayanan yöntemlerdendir.

Engelli İstihdamı ve İşverenlerin Yükümlülükleri

50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işverenleri, toplam çalışan sayısının yüzde 3’ü oranında engelli çalıştırmakla yükümlüdür.

Performans Yönetim Sisteminin Çalışanlara Faydaları

Performans yönetim sistemi, çalışanların rollerini anlamalarına, kendilerinden beklentileri öğrenmelerine, güçlü ve zayıf yönlerini tanımalarına ve özgüvenlerinin artmasına yardımcı olur.

İnsan Kaynağı Araştırma ve Bulma Kaynakları

İşletmeler, insan kaynağı bulma sürecinde eski başvurular, rakip işletme çalışanları, iş arayanlar ve stajyerler gibi dış kaynaklardan yararlanabilirler. Mevcut çalışanlar ise iç kaynak olarak değerlendirilir.

İş Analizi ve İş Tanımı İlişkisi

Mesleki Yeterlilik Kurumunun verileri, iş tanımlarının hazırlanmasında yararlı bilgiler sunabilir.

İş Gücü Performansını Etkileyen Faktörler

İş gücü performansı, motivasyon, yetenek ve çevresel faktörlerin birleşimiyle ortaya çıkar.

İletişim Sürecinin Temel Unsurları

İletişim süreci kaynak, mesaj, alıcı ve geri besleme gibi unsurlardan oluşur.

İşçinin Rekabet Etmeme Borcu ve Sadakat

İş sözleşmesi devam ederken işçinin işvereni ile rekabet etmeme borcunun temelinde sadakat borcu yatar.

Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetimi Tanımı

Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetimi, insanları dünya genelinde yönetme faaliyetlerini kapsar.

İş Değerlemesi Yöntemleri

İş değerlemesi yöntemleri analitik ve analitik olmayan olarak sınıflandırılır. Sıralama ve sınıflandırma, analitik olmayan yöntemler arasındadır.

İş Başında Eğitimin İşletmeye Faydaları

İyi planlanmış bir iş başında eğitim yöntemi, çalışanların becerilerini geliştirmesine, kaygılarını azaltmasına, işçi devrini düşürmesine ve sürdürülebilir kaliteye katkıda bulunur. Vakit kaybına neden olması beklenmez.

İşletmenin Varoluş Nedeni – Misyon

Bir işletmenin varoluş nedeni misyon olarak tanımlanır.

Meslek Hastalıkları Türleri

Mesleki deri hastalıkları meslek hastalıkları türleri arasında yer alırken, bulaşıcı hastalıklar ve tarımsal deri hastalıkları her zaman doğrudan meslek hastalığı olarak sınıflandırılmaz.

Sonuç

İnsan Kaynakları Yönetimi, işletmelerin başarısında kritik bir rol oynar. Doğru stratejilerle yetenekleri çekmek, geliştirmek ve elde tutmak, rekabet avantajı sağlamanın temelini oluşturur.

1- Türk hukuk sistemi içinde sendikalar ve toplu pazarlık kurumları bir bütün olarak ilk defa hangi anayasa ile düzenlenmiştir?

A) 1924 Anayasası
B) 1961 Anayasası
C) 2010 Anayasası
D) 1982 Anayasası
E) 1921 Anayasası

Cevap : B) 1961 Anayasası

Açıklama : Türkiye’de sendika kurma hakkı ve toplu iş sözleşmesi yapma hakkı gibi temel sendikal haklar, anayasal güvence altına ilk defa 1961 Anayasası ile alınmıştır.

2- Aşağıdakilerden hangisi iş hukukunun kaynakları arasında yer almaz?

A) Toplu iş sözleşmesi
B) İşveren talimatları
C) İş sözleşmesi
D) İş yeri uygulamaları
E) İş yeri kuruluş sözleşmeleri

Cevap : E) İş yeri kuruluş sözleşmeleri

Açıklama : İş hukukunun kaynakları arasında Anayasa, kanunlar, toplu iş sözleşmeleri, bireysel iş sözleşmeleri ve iş yeri uygulamaları yer alır. İş yerinin kuruluş sözleşmesi ise ticaret hukuku ile ilgili bir belgedir ve doğrudan iş hukukunun bir kaynağı değildir.

3- Kariyer geliştirme uygulamalarından, deneyimli ve uzman bir kişinin, bilgi, beceri ve deneyimlerini çalışana aktarması ve örnek olmasını içeren yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mentorluk
B) Koçluk
C) Kariyer rehberliği
D) Kariyer danışmanlığı
E) Kariyer atölyeleri

Cevap : A) Mentorluk

Açıklama : Mentorluk, daha deneyimli ve kıdemli bir çalışanın (mentor), daha az deneyimli bir çalışana (menti) bilgi, beceri ve deneyimlerini aktardığı, ona rehberlik ve rol modellik yaptığı bir kariyer geliştirme yöntemidir.

4- Sanayi devriminin yol açtığı işçi-işveren ilişkilerinden kaynaklanan problemler ….. olarak adlandırılmasına karşılık sanayi devrimin yol açtığı toplumsal sorunların bütün olarak ele alındığı alan ….. olarak nitelendirilmiştir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) dar anlamda sosyal politika – endüstri ilişkileri
B) sosyal politika – kamu sosyal politikaları
C) dar anlamda sosyal politika – geniş anlamda sosyal politika
D) endüstri ilişkileri – toplumsal ilişkiler
E) geniş anlamda sosyal politika – dar anlamda sosyal politika

Cevap : C) dar anlamda sosyal politika – geniş anlamda sosyal politika

Açıklama : Sosyal politika kavramı iki farklı anlamda kullanılır: İşçi-işveren ilişkilerine odaklanan ve daha çok endüstri ilişkilerini kapsayan alan “dar anlamda sosyal politika”, tüm toplumsal sorunları (eğitim, sağlık, konut vb.) ele alan alan ise “geniş anlamda sosyal politika” olarak adlandırılır.

5- Ücret bileşenleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Ücret bileşenlerinin dışında çalışanların işten elde ettiği herhangi bir karşılık yoktur.
B) Değişken ücret performanstan bağımsızdır.
C) Ek yararlar ve sosyal yardımlar performansa bağlıdır.
D) Üst düzey yöneticilere sağlanan ek faydalar farklılaşabilir.
E) Temel ücret çalışanın ücret gelirinin en küçük parçasını oluşturur.

Cevap : D) Üst düzey yöneticilere sağlanan ek faydalar farklılaşabilir.

Açıklama : Ücret sistemlerinde, temel ücret genellikle standart kurallara bağlıyken, özellikle üst düzey yöneticilere sağlanan ek faydalar (makam aracı, özel sağlık sigortası, hisse senedi opsiyonları vb.) pozisyonun niteliğine göre farklılaşabilir ve kişiye özel olabilir.

6- Aşağıdakilerden hangisi iyi işleyen bir yetenek yönetimi sisteminin ulaşmak istediği amaçlardan biri değildir?

A) Şirketin ticari anlamda rekabetçiliğini sürdürmesinde yararlanabilmek
B) Dış kaynak kullanım maliyetlerini artırmak
C) Yüksek düzeyde çalışan sadakatini ve bağlılığını gerçekleştirebilmek
D) Bilgi ve deneyimlerin en az düzeyde yitirilmesine neden olmak
E) Yüksek düzeyde inovasyona odaklanılmasını sağlayabilmek

Cevap : B) Dış kaynak kullanım maliyetlerini artırmak

Açıklama : İyi bir yetenek yönetimi sistemi, şirketin rekabetçiliğini ve çalışan bağlılığını artırmayı, bilgi kaybını önlemeyi ve inovasyonu teşvik etmeyi amaçlar. Dış kaynak kullanım maliyetlerini artırmak değil, aksine doğru yetenekleri içeride geliştirerek bu maliyetleri düşürmek hedeflerden biridir.

7- Aşağıdakilerden hangisi işletmenin asli fonksiyonlarını üstlenen iş pozisyonlarını ifade eder?

A) Operasyonel
B) Çevre
C) Çekirdek
D) Geçici
E) Destek

Cevap : C) Çekirdek

Açıklama : Bir işletmenin ana faaliyet alanını oluşturan, varlık nedenini ve rekabet avantajını sağlayan temel işleri yapan pozisyonlar “çekirdek” yetkinlikler ve pozisyonlar olarak adlandırılır.

8. I. Alternatif sıralama
II. Çoklu karşılaştırma
III. Zorunlu dağılım
IV. İşaretleme listesi
Yukarıda verilenlerden hangileri kişiler arası karşılaştırmaya dayalı yöntemlerdendir?

A) II ve III
B) I, II ve III
C) II, III ve IV
D) I ve II
E) I ve III

Cevap : E) I ve III

9- Aşağıdakilerden hangisi işverenlerin engelli çalıştırma yükümlülüğüne ilişkin doğru bir bilgidir?

A) 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler özel sektörde yüzde 3 engelli çalıştırmakla yükümlüdür.
B) 20 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler özel sektörde yüzde 3 engelli çalıştırmakla yükümlüdür.
C) Yer altı ve su altı işlerinde engelli çalıştırılabilir.
D) 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler özel sektörde yüzde 4 engelli çalıştırmakla yükümlüdür.
E) 20 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler özel sektörde yüzde 4 engelli çalıştırmakla yükümlüdür.

Cevap : A) 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler özel sektörde yüzde 3 engelli çalıştırmakla yükümlüdür.

Açıklama : Türkiye’deki İş Kanunu’na göre, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör iş yerleri, toplam çalışan sayılarının yüzde 3’ü oranında engelli personel istihdam etmekle yükümlüdür.

10- Aşağıdaki ifadelerden hangisi performans yönetim sisteminin çalışanlar açısından sağladığı faydalardan biri değildir?

A) Kurum ve birim içinde üstlendikleri rol ve sorumluluklarını daha iyi anlarlar.
B) Çalışanlar kendilerinden neler beklendiğini ve performanslarının nasıl görüldüğünü öğrenirler.
C) Kendine güven duyguları gelişir.
D) Yetki devri yapmaları kolaylaşır.
E) Kendilerinin güçlü ve zayıf yönlerini tanırlar.

Cevap : D) Yetki devri yapmaları kolaylaşır.

Açıklama : Performans yönetim sistemi, çalışanların rollerini anlamasına, güçlü ve zayıf yönlerini tanımasına ve kendilerine olan güvenlerinin artmasına yardımcı olur. Yetki devri ise daha çok yöneticilerin uyguladığı bir yönetim tekniğidir ve doğrudan çalışanlar açısından bir fayda olarak görülmez.

11- Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde insan kaynağı araştırma ve bulmada yararlaılan dış kaynaklardan biri değildir?

A) Eski başvurular
B) Rakip işletme çalışanları
C) İş arayanlar
D) Stajyerler
E) Mevcut çalışanlar

Cevap : E) Mevcut çalışanlar

Açıklama : İnsan kaynağı bulmada dış kaynaklar, şirket dışından adayların bulunduğu havuzlardır (eski başvurular, rakip çalışanlar, stajyerler vb.). Mevcut çalışanlar ise terfi veya rotasyon gibi uygulamalar için kullanılan bir “iç kaynak”tır.

12- Aşağıdaki hangi dokümanların hazırlanmasında Mesleki Yeterlilik Kurumunun verilerinden yararlanılabilir?

A) İş analizi
B) İş gerekleri
C) Vasıf
D) İş tanımı
E) İş pozisyonu

Cevap : D) İş tanımı

Açıklama :

13- İş gücü performansı aşağıdaki hangi formülde tam olarak gösterilmiştir?

A) Performans = Motivasyon x Yetenek x Çevre
B) Performans = Çevre x Motivasyon x Kişilik
C) Performans = Verimlilik x Motivasyon x Kişilik
D) Performans = Motivasyon x Kültür x Çevre
E) Performans = Yetenek x Motivasyon x Kültür

Cevap : A) Performans = Motivasyon x Yetenek x Çevre

Açıklama : İş gücü performansı, tek bir faktöre bağlı değildir. Genellikle çalışanın o işi yapma isteği (Motivasyon), işi yapabilme becerisi (Yetenek) ve işi yapabilmesi için sağlanan olanaklar (Çevre/Fırsat) arasındaki etkileşimin bir sonucu olarak görülür.

14- Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin unsurlarından biri değildir?

A) Geri besleme
B) Mesaj
C) Kaynak
D) Alıcı
E) Motor

Cevap : E) Motor

Açıklama : İletişim süreci; mesajı gönderen Kaynak, gönderilen Mesaj, mesajı alan Alıcı, mesajın iletildiği kanal ve alıcının mesaja verdiği tepki olan Geri Besleme gibi temel unsurlardan oluşur. “Motor” bu unsurlardan biri değildir.

15- İş sözleşmesi devam ederken işçinin işvereni ile rekabet etmeme borcunun dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sadakat borcu
B) Eşit davranma borcu
C) İş görme borcu
D) Rekabet yasağı sözleşmesi
E) İşverenin talimatına uyma borcu

Cevap : A) Sadakat borcu

Açıklama : İşçinin, iş sözleşmesi devam ederken işverenin çıkarlarına zarar verecek davranışlardan kaçınma ve özellikle işverenle rekabet etmeme yükümlülüğü, Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu’nda da belirtilen genel “sadakat borcu”nun bir sonucudur.

16- Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetimi kavramının en yalın tanımlamasıdır?

A) İnsanları ulusötesi bir şirket genelinde yönetme
B) İnsanları çokuluslu bir şirket genelinde yönetme
C) İnsanları küresel bir şirket genelinde yönetme
D) İnsanları dünya genelinde yönetme
E) İnsanları uluslararası bir şirket genelinde yönetme

Cevap : D) İnsanları dünya genelinde yönetme

Açıklama :

17- Aşağıda verilen iş değerlemesi yöntemlerinden hangisi analitik olmayan yöntemlerden biridir?

A) Faktör seçimi – İş derecelendirme
B) Sıralama – Sınıflandırma
C) Puan-Faktör karşılaştırma
D) Sorgulama – Soruşturma
E) Geleneksel – Klasik

Cevap : B) Sıralama – Sınıflandırma

Açıklama : İş değerlemesi yöntemleri analitik (nicel) ve analitik olmayan (nitel) olarak ikiye ayrılır. Analitik olmayan yöntemler, işleri faktörlerine ayırmadan bir bütün olarak değerlendirir. “Sıralama” ve “Sınıflandırma” bu analitik olmayan yöntemlerin en bilinenleridir.

18- Aşağıdakilerden hangisi iyi planlanmış bir iş başında eğitim yönteminin işletmeye olan faydalarından değildir?

A) Çalışanların ileride karşılaşabilecekleri temel beceri eksikliklerini önceden görme fırsatı verir.
B) Yüksek kalitede müşteri hizmetinin sağlanması hususunda yol gösterici olur.
C) İşe yeni girenlere iş başında verilen eğitimlerde fazlaca vakit kaybı yaşanır.
D) İşe yeni girenlerin kaygılarını hafifletici ve işçi devrini azaltıcı etki yapar.
E) Sürdürülebilir ürün ve hizmet kalitesinin gelişiminde önemli bir rol oynar.

Cevap : C) İşe yeni girenlere iş başında verilen eğitimlerde fazlaca vakit kaybı yaşanır.

Açıklama : İyi planlanmış bir iş başında eğitim, çalışanların kaygılarını azaltır, kaliteyi artırır ve beceri eksikliklerini giderir. Fazla vakit kaybı yaşanması ise bu yöntemin bir faydası değil, kötü planlanması durumunda ortaya çıkabilecek bir dezavantajıdır.

19- “Bir işletmenin varoluş nedenidir.”
Yukarıdaki tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

A) Vizyon
B) Misyon
C) Taktik
D) Plan
E) Strateji

Cevap : B) Misyon

Açıklama : Misyon, bir işletmenin “Neden varız?”, “Ne iş yapıyoruz?”, “Kime hizmet ediyoruz?” gibi temel sorulara cevap veren ve onun varoluş nedenini tanımlayan ifadedir.

20- I. Meslekî deri hastalıklar
II. Bulaşıcı hastalıklar
III. Tarımsal deri hastalıkları
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri meslek hastalıklarının türleri arasında yer almaz?

A) I ve III
B) Yalnız I
C) Yalnız III
D) Yalnız II
E) I ve II

Cevap : C) Yalnız III

Açıklama :