Sağlık İşletmelerinde Finansal Yönetim 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Sağlık işletmelerinde finansal yönetim, kaynakların etkin ve verimli bir şekilde yönetilmesini, fon akışının sağlanmasını ve doğru yatırım kararlarının alınmasını kapsar. Bu makalede, sağlık işletmelerinde finansal yönetimin temel kavramlarına ve önemli konularına değinilecektir.

Finansal Sistem ve Araçları

Finansal sistem, fon fazlası olanlarla fon ihtiyacı olanları bir araya getirerek kaynakların etkin bir şekilde dağıtılmasını sağlar. Bono gibi kısa vadeli menkul kıymetler ve tahvil gibi uzun vadeli menkul kıymetler, kurumların borçlanma yoluyla fon temin etmesinde önemli araçlardır.

Borcun Maliyeti ve Vergi Etkisi

Borçlanmanın maliyeti, faiz oranı ve ihraç maliyetleri gibi faktörlere bağlıdır. Vergi avantajı da borcun maliyetini etkileyen önemli bir unsurdur. Örneğin, bir tahvilin vergi sonrası maliyeti, vergi öncesi maliyetinden daha düşüktür.

Çalışma Sermayesi Yönetimi

Çalışma sermayesi, işletmenin kısa vadeli varlıkları ile kısa vadeli borçları arasındaki farkı ifade eder. Yeni yatırımlar, işletmenin nakit, alacak ve borçlarında değişikliklere neden olabilir, bu da çalışma sermayesini etkiler. Etkin bir çalışma sermayesi yönetimi, işletmenin likiditesini sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Faiz Hesaplama Yöntemleri

Basit faiz, anapara üzerinden belirli bir dönem için hesaplanan faiz türüdür. Bileşik faiz ise, anapara ve bir önceki dönemde kazanılan faiz üzerinden hesaplanır ve uzun vadeli yatırımlarda önemli bir etkiye sahiptir.

Sermaye Bütçelemesi ve Yatırım Değerlendirme

Sermaye bütçelemesi, işletmelerin uzun vadeli yatırım kararlarını alırken kullandıkları bir süreçtir. Duran varlık yatırımlarının işletme değerine katkısı, çeşitli yatırım proje değerleme yöntemleriyle analiz edilir. İç verim oranı (İVO) yöntemi, projenin getirisini sermaye maliyetiyle karşılaştırarak yatırım kararını destekler.

Finansal Aracılar ve Fon Akışı

Finansal aracılar, fon fazlası olanlardan topladıkları kaynakları, kendi menkul kıymetlerini ihraç ederek fon ihtiyacı olanlara aktarır. Bankalar ve diğer finans kuruluşları bu süreçte önemli bir rol oynar.

Maddi Duran Varlıklar

Maddi duran varlıklar, işletmelerin faaliyetlerini sürdürmek amacıyla uzun süreli olarak kullandıkları varlıklardır ve satılmak amacıyla edinilmezler. Arsa, bina ve ekipmanlar bu tür varlıklara örnek verilebilir.

Geri Ödeme Süresi (GÖS)

Geri ödeme süresi, yapılan yatırımın ne kadar sürede geri kazanılacağını gösteren bir yatırım değerlendirme yöntemidir. Projenin ilk yatırım harcaması ve yıllık nakit gelirleri dikkate alınarak hesaplanır.

Kârlılık Endeksi (KE)

Kârlılık endeksi, bir projenin sağladığı beklenen nakit akışlarının bugünkü değerinin, başlangıç yatırımına oranını gösterir ve yatırımın ne kadar kârlı olduğunu değerlendirmede kullanılır.

Ortalama Kârlılık Oranı

Ortalama kârlılık oranı, projenin ortalama yıllık kârının ortalama yatırım tutarına bölünmesiyle hesaplanır ve yatırımın karlılığını basit bir şekilde ifade eder.

Çalışma Sermayesi Yönetimi Yaklaşımları

İşletmeler, çalışma sermayesi yönetiminde farklı yaklaşımlar benimseyebilirler. İhtiyatlı yaklaşım, olası risklere karşı daha fazla çalışma sermayesi bulundurmayı hedefler.

Sermaye Maliyeti Kavramı

Sermaye maliyeti, işletmenin yatırımlarını finanse etmek için kullandığı tüm kaynakların ortalama maliyetini ifade eder ve yatırım kararlarında önemli bir eşik değer olarak kullanılır.

Yatırımın Yıllık Getiri Oranı

Yapılan bir yatırımın belirli bir süre sonunda elde edilen kazancın yıllıklandırılmış oranı, yatırımın performansını değerlendirmede önemli bir ölçüttür.

Menkul Kıymet Tanımı

Menkul kıymetler, ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan, yatırım aracı olarak kullanılan ve belirli standartlara sahip kıymetli evraklardır.

Finansal Tablo Analizi

Gelir tablosu ve bilanço gibi finansal tablolar, işletmenin finansal durumunu ve performansını analiz etmek için kullanılır. Net kâr marjı ve öz sermaye kârlılığı gibi oranlar, işletmenin karlılığı hakkında bilgi verir.

İlk Yatırım Harcaması Hesaplama

Yeni bir yatırımın ilk yatırım harcaması, cihazın maliyeti, nakliye, kurulum gibi ek maliyetler ve yatırımın çalışma sermayesi üzerindeki etkileri dikkate alınarak hesaplanır.

Gelir Tablosu ve Kalemleri

Gelir tablosu, işletmenin belirli bir dönemdeki gelir ve giderlerini gösterir. Satış geliri, brüt kâr, faaliyet giderleri ve net kâr gibi kalemler, işletmenin performansını değerlendirmede kullanılır.

Proforma Bilanço ve Fon Açığı

Proforma bilanço, planlanan faaliyetlerin gelecekteki finansal durumu üzerindeki etkilerini gösteren tahmini bir tablodur. Aktif toplamının pasif toplamından fazla olması, fon açığı olduğunu gösterir.

Sonuç

Sağlık işletmelerinde finansal yönetim, doğru kararlar almak ve sürdürülebilir bir finansal yapı oluşturmak için hayati öneme sahiptir. Bu makalede ele alınan temel kavramlar, sağlık yöneticilerine finansal analiz ve karar verme süreçlerinde yardımcı olacaktır.

1- Fon fazlası ve fon ihtiyacı olan tarafları, finansal aracılar ve finansal pazarlar yardımıyla bir araya getiren, fon akımını etkin ve sürekli bir şekilde sağlayan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Birinci sistem
B) Finansal sistem
C) İkinci sistem
D) Nakit akım sistemi
E) Kaynak-kullanım sistemi

Cevap : B) Finansal sistem

Açıklama : Fon fazlası olanlarla fon ihtiyacı olanları finansal pazarlar ve aracılar vasıtasıyla bir araya getiren, fon akışını düzenleyen yapıların ve süreçlerin bütününe “finansal sistem” denir.

2- Kurumların (devletin ya da özel sektör şirketlerinin) kısa vadeli borç fon temin etmek için ihraç ettikleri menkul kıymetler aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hisse senedi
B) Opsiyon
C) Varant
D) Bono
E) Tahvil

Cevap : D) Bono

Açıklama : Vadesi bir yıldan kısa olan ve kurumların kısa vadeli fon ihtiyaçlarını karşılamak için çıkardıkları borçlanma senetlerine “bono” denir. Vadesi bir yıldan uzun olanlar ise “tahvil” olarak adlandırılır.

3- Üç yıl vadeli, kupon faiz oranı yüzde 15, nominal değeri 1.000 TL olan bir tahviller 1.060 TL’den ihraç edilerek sağlanan borçların işletmeye vergi sonrası maliyeti aşağıdakilerden hangisidir?
(İşletmenin tabi olduğu vergi oranı yüzde 20’dir.)

A) yüzde 11,00
B) yüzde 16,84
C) yüzde 15,00
D) yüzde 12,48
E) yüzde 9,98

Cevap : E) yüzde 9,98

Açıklama : Borcun vergi öncesi maliyeti (getiri oranı), yaklaşık olarak yüzde 12,48’dir. Vergi sonrası maliyeti bulmak için bu oran (1 – vergi oranı) ile çarpılır: Vergi Sonrası Maliyet = yüzde 12,48 * (1 – 0,20) = yüzde 9,984.

4- Yapılacak yeni yatırım işletmenin nakitlerinin 10.000 TL, ticari alacaklarının 40.000 TL ve ticari borçlarının 50.000 TL artmasına, stoklarının da 60.000 TL azalmasına neden olacaktır.
Yeni yatırımın gerçekleştirilmesi durumunda çalışma sermayesindeki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

A) 40.000 TL azalır.
B) 10.000 TL artar.
C) 50.000 TL artar.
D) 160.000 TL artar.
E) 60.000 TL azalır.

Cevap : E) 60.000 TL azalır.

Açıklama : Çalışma sermayesindeki değişim, (Dönen Varlıklardaki Değişim) – (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardaki Değişim) formülüyle bulunur. Dönen Varlık Değişimi = 10.000 (Nakit) + 40.000 (Alacaklar) – 60.000 (Stoklar) = -10.000 TL. Kısa Vadeli Yabancı Kaynak Değişimi = 50.000 TL (Ticari Borçlar). Sonuç = -10.000 – 50.000 = -60.000 TL. Yani çalışma sermayesi 60.000 TL azalır.

5- Anapara 100 TL ve dönemlik faiz oranı da yüzde 2’dir.
Yukarıdaki ifadeye göre 5 dönem için basit faiz yöntemiyle kazanılacak faiz kaç TL’dir?

A) 50 TL
B) 4 TL
C) 2 TL
D) 10 TL
E) 20 TL

Cevap : D) 10 TL

Açıklama : Basit faiz formülü (Faiz = Anapara × Faiz Oranı × Dönem Sayısı) kullanılarak hesaplanır. Faiz = 100 TL × 0,02 × 5 = 10 TL.

6- Duran varlık yatırımının firmanın değerini artırıp artırmadığını belirlemek amacıyla yapılan, bu yatırım karşılığında gelecekte elde edilecek gelir ya da faydaların değerlemesi süreci ….. veya yatırım projesi değerleme olarak ifade edilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kalkınma projesi
B) faaliyet projesi
C) sermaye bütçelemesi
D) başa baş analizi
E) sermaye maliyeti

Cevap : C) sermaye bütçelemesi

Açıklama : Bir işletmenin duran varlıklarına (bina, makine, teçhizat vb.) yapacağı uzun vadeli yatırımların, işletme değerini artırıp artırmayacağını belirlemek amacıyla yapılan değerlendirme ve karar verme sürecine “sermaye bütçelemesi” denir.

7- İç verim oranı yöntemine göre bir projenin kabul edilmesi için gerekli şart aşağıdakilerden hangisidir?

A) Projenin iç verim oranı 0 (sıfır) olmalıdır.
B) Projenin iç verim oranı minimum olmalıdır.
C) Projenin iç verim oranı pozitif olmalıdır.
D) Projenin iç verim oranı sermaye maliyetinden büyük ya da eşit olmalıdır.
E) Projenin iç verim oranı negatif olmalıdır.

Cevap : D) Projenin iç verim oranı sermaye maliyetinden büyük ya da eşit olmalıdır.

Açıklama : İç Verim Oranı (İVO) yöntemine göre, bir yatırım projesinin kabul edilebilir olması için, projenin kendi iç getiri oranının, o projeyi finanse etmek için kullanılan kaynakların maliyetinden (sermaye maliyeti) büyük veya en azından ona eşit olması gerekir.

8- Finansal aracılar fon fazlası olanlara ….. ihraç ederler.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) fon açığı olanların menkul kıymetlerini
B) kendi menkul kıymetlerini
C) opsiyon sözleşmeleri
D) fon fazlası olanların menkul kıymetlerini
E) vadeli sözleşmeleri

Cevap : B) kendi menkul kıymetlerini

Açıklama : Banka gibi finansal aracılar, tasarruf sahiplerinden (fon fazlası olanlardan) topladıkları fonlar karşılığında onlara mevduat hesabı gibi “kendi menkul kıymetlerini” verirler. Daha sonra bu topladıkları fonları, fon ihtiyacı olanlara kredi olarak aktarırlar.

9- Aşağıdakilerden hangisi maddi duran varlıkların taşıdıkları özelliklerdendir?

A) Kısa süreli yatırım yapılan varlıklardır.
B) İşletmenin likiditesini artırmak amacıyla satın alınır veya inşa edilirler.
C) Satılmak amacıyla satın alınır veya inşa edilirler.
D) Satılmak amacıyla değil de işletme faaliyetlerinde sürekli kullanılmak amacıyla satın alınır veya inşa edilirler.
E) İşletme faaliyetlerinde sürekli kullanılmak ve değeri artınca satmak amacıyla satın alınır veya inşa edilirler.

Cevap : D) Satılmak amacıyla değil de işletme faaliyetlerinde sürekli kullanılmak amacıyla satın alınır veya inşa edilirler.

Açıklama : Maddi duran varlıklar, işletmelerin satmak amacıyla değil, kendi ana faaliyetlerini (üretim, hizmet sunumu vb.) yürütebilmek için uzun süreli olarak kullanmak üzere edindikleri arsa, bina, makine gibi fiziki varlıklardır.

10- Ekonomik ömrü 5 yıl ve ekonomik ömrü boyunca her yıl sağlayacağı net nakit gelirleri 50.000 TL olan bir projenin geri ödeme süresi 3 yıldır.
Bu projenin ilk yatırım harcaması kaç TL’dir?

A) 200.000 TL
B) 250.000 TL
C) 150.000 TL
D) 100.000 TL
E) 50.000 TL

Cevap : C) 150.000 TL

Açıklama : Geri ödeme süresi, yatırım tutarının yıllık net nakit girişlerine bölünmesiyle bulunur. Eğer proje 3 yılda kendini geri ödüyorsa ve her yıl 50.000 TL nakit girişi sağlıyorsa, ilk yatırım harcaması 3 yıl × 50.000 TL = 150.000 TL’dir.

11- İlk yatırım harcaması 100.000 TL, net bugünkü değeri 100.000 TL olan bir projenin kârlılık endeksi kaçtır?

A) 1
B) 4
C) 2
D) 3
E) 5

Cevap : C) 2

Açıklama : Kârlılık Endeksi (KE), projenin sağladığı nakit akışlarının bugünkü değerinin ilk yatırım harcamasına bölünmesiyle bulunur. Bu aynı zamanda (Net Bugünkü Değer + İlk Yatırım) / İlk Yatırım formülüyle de hesaplanabilir. KE = (100.000 TL + 100.000 TL) / 100.000 TL = 2’dir.

12- İlk yatırım harcaması 500.000 TL, ekonomik ömrü 4 yıl ve ekonomik ömrü boyunca 1. yıl 150.000 TL, 2. yıl 200.000 TL, 3. yıl 300.000 TL ve 4. yıl 350.000 TL net nakit gelir sağlayacak olan bir projenin ortalama kârlılık oranı yüzde kaçtır?

A) yüzde 25
B) yüzde 50
C) yüzde 10
D) yüzde 75
E) yüzde 100

Cevap : B) yüzde 50

Açıklama : Ortalama kârlılık oranı, projenin ortalama yıllık net kârının ortalama yatırım tutarına bölünmesiyle bulunur. Ortalama Yıllık Net Kâr = [(Toplam Nakit Girişi – Toplam Yatırım) / Ömür] = [(1.000.000 – 500.000) / 4] = 125.000 TL. Ortalama Yatırım = 500.000 / 2 = 250.000 TL. Oran = 125.000 / 250.000 = yüzde 50.

13- Bir işletmenin olması gerekenden daha fazla çalışma sermayesiyle faaliyetlerini yürütme politikasını tercih etmesi yaklaşımına ne ad verilir?

A) Dengeli yaklaşım
B) Konservatif yaklaşım
C) Agresif yaklaşım
D) Riskli yaklaşım
E) İhtiyatlı yaklaşım

Cevap : E) İhtiyatlı yaklaşım

Açıklama :

14- Yatırımları finanse etmek için kullanılan kaynakların ortalama maliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sabit maliyet
B) İşletme dönemi maliyeti
C) Batık maliyeti
D) Başlangıç maliyeti
E) Sermaye maliyeti

Cevap : E) Sermaye maliyeti

Açıklama : Sermaye maliyeti, bir işletmenin yatırımlarını finanse etmek için kullandığı borç ve öz sermaye gibi tüm kaynakların ağırlıklı ortalama maliyetini ifade eder.

15- 2 yıl önce yapılan 15.000 TL’lik bir yatırım, bugün 21.600 TL olmuştur.
Yukarıdaki ifadeye göre söz konusu yatırımın yıllık getiri oranı yüzde kaçtır?

A) yüzde 20
B) yüzde 10
C) yüzde 15
D) yüzde 5
E) yüzde 25

Cevap : A) yüzde 20

Açıklama : Bu bir bileşik getiri problemidir. Formül: Gelecek Değer = Bugünkü Değer × (1 + r)ⁿ. Yani, 21.600 = 15.000 × (1 + r)². Buradan (1 + r)² = 1,44 bulunur. Her iki tarafın karekökü alındığında (1 + r) = 1,2 olur. Sonuç olarak yıllık getiri oranı r = 0,20, yani yüzde 20’dir.

16- ….. , ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir tutarı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri hâlinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları Sermaye Piyasası Kurulunca belirlenen kıymetli evraktır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Menkul kıymet
B) Tapu
C) Varant
D) Vadeli sözleşme
E) Opsiyon sözleşmesi

Cevap : A) Menkul kıymet

Açıklama : Metinde verilen tanım; hisse senedi, tahvil, bono gibi yatırım aracı olarak kullanılan, ortaklık veya alacaklılık hakkı sağlayan ve standart özelliklere sahip kıymetli evrakların genel adı olan “menkul kıymet”i açıklamaktadır.

17- SIHHAT İşletmesinin cari yılda satış geliri 2.500.000 TL, net kâr marjı yüzde 10, aktif toplamı 2.000.000 TL ve öz sermaye kârlılığı da yüzde 20’dir.
Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda SIHHAT İşletmesinin cari yılda öz sermayesi kaç TL’dir?

A) 1.000.000 TL
B) 1.250.000 TL
C) 1.500.000 TL
D) 2.000.000 TL
E) 1.750.000 TL

Cevap : B) 1.250.000 TL

Açıklama : İlk olarak net kâr bulunur: Net Kâr = Satış Geliri × Net Kâr Marjı = 2.500.000 × 0,10 = 250.000 TL. Ardından öz sermaye kârlılığı formülü kullanılır: Öz Sermaye = Net Kâr / Öz Sermaye Kârlılığı = 250.000 / 0,20 = 1.250.000 TL.

18- ŞİFAŞ Sağlık A.Ş. yeni bir görüntüleme cihazı alacaktır. Cihazının fiyatı 750.000 TL idi. Cihaza yatırım yapılması durumunda 50.000 TL’lik nakliye gideri ve cihazın kurulup faal hâle gelebilmesi için de 25.000 TL’lik kurulum maliyeti söz konusu olacaktı. Yeni cihaz yatırımı işletmenin ticari alacaklarının 10.000 TL artmasına, stoklarının 20.000 TL azalmasına ve ticari borçlarının da 5.000 TL artmasına yol açacaktı.
Söz konusu cihazın ilk yatırım harcaması aşağıdakilerden hangisidir? (Şirket vergiden muaftır.)

A) 910.000 TL
B) 825.000 TL
C) 810.000 TL
D) 860.000 TL
E) 750.000 TL

Cevap : C) 810.000 TL

Açıklama : İlk yatırım harcaması, cihazın maliyeti, ek maliyetler ve çalışma sermayesindeki değişimin toplamıdır. Cihaz Toplam Maliyeti = 750.000 + 50.000 + 25.000 = 825.000 TL. Çalışma Sermayesi Değişimi = (10.000 Alacak Artışı – 20.000 Stok Azalışı) – 5.000 Borç Artışı = -15.000 TL. İlk Yatırım Harcaması = 825.000 + (-15.000) = 810.000 TL.

19- Global A.Ş.’nin cari yılda satış geliri 400.000 TL, brüt kârı 150.000 TL, faaliyet giderleri 50.000 TL, dönem kârı 10.000 TL ve dönem net kârı da 7.000 TL’dir.
Yukarıdaki veriler doğrultusunda Global A.Ş. için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Gelir tablosunda satışların maliyeti 250.000 TL’dir.
B) Bilançoda öz sermayesi 7.000 TL’dir.
C) Gelir tablosunda dönem vergi tahakkuku 5.000 TL’dir.
D) Bilançoda varlıkları toplamı 400.000 TL’dir.
E) Gelir tablosunda faaliyet kârı 50.000 TL’dir.

Cevap : A) Gelir tablosunda satışların maliyeti 250.000 TL’dir.

Açıklama : Brüt kâr, satış gelirinden satışların maliyetinin çıkarılmasıyla bulunur. Bu durumda Satışların Maliyeti = Satış Geliri – Brüt Kâr = 400.000 TL – 150.000 TL = 250.000 TL’dir.

20- PRO A.Ş.’nin planlanan faaliyetleri için hazırlanan proforma bilançonun aktif toplamı 100.000 TL, pasif toplamı da 90.000 TL’dir.
Yukarıdaki açıklamaya göre PRO A.Ş.’nin hazırlanan proforma bilançosu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Planlanan faaliyetler fon açığı vermektedir.
B) Hazırlanan proforma bilanço hatalıdır.
C) Planlanan faaliyetlerden aradaki fark kadar kâr olacaktır.
D) Planlanan faaliyetlerden aradaki fark kadar zarar olacaktır.
E) Planlanan faaliyetler fon fazlası vermektedir.

Cevap : A) Planlanan faaliyetler fon açığı vermektedir.

Açıklama : Proforma bilançoda, planlanan faaliyetler için gerekli olan varlıklar (aktif toplamı: 100.000 TL), mevcut kaynaklardan (pasif toplamı: 90.000 TL) daha fazladır. Aradaki 10.000 TL’lik fark, planlanan faaliyetleri gerçekleştirmek için dışarıdan bulunması gereken ek kaynağı, yani “fon açığı”nı göstermektedir.