Yaşlı Hizmetlerinde Manevi Destek 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, yaşlı hizmetlerinde manevi desteğin önemi, temel kavramları ve uygulama alanları ele alınacaktır. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, yaşlı bireylerin manevi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çeşitli yaklaşımları kapsamaktadır.

Sosyal Hizmetin Hukuki Dayanağı

Sosyal hizmet, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nda maddi, manevi ve sosyal yoksunlukların giderilmesini amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütünü olarak tanımlanmaktadır.

İslam’da Manevi Bakım ve İbadet

İslam âlimlerine göre namaz ibadeti, manevi bakımın önemli bir parçası olarak kabul edilir ve düzenli olarak yerine getirilmesi psikolojik rahatlama sağlar.

Kriz Durumlarında Manevi Destek ve Problem Çözme

Bireyler kriz anlarında sorunlarla başa çıkmakta zorlanabilirler. Bu durumda meslek elemanları tarafından kullanılan parçalara bölerek çözme tekniği, büyük sorunların daha yönetilebilir adımlara ayrılmasına yardımcı olur.

Dinî Danışmanlığın Rolü

Dinî danışmanlık, bireylerin inanç sistemleri çerçevesinde Tanrı ile anlamlı ilişkiler kurmalarına yardımcı olmayı amaçlar.

Hastalığa Manevi Bir Bakış Açısı

Hastalığa bir öğretmen veya uyarıcı gözüyle bakmak, manevi destek sürecinde bireyin yaşadığı zorluklara farklı bir anlam katmasına yardımcı olabilir.

Diğerkamlığın Önemi

Ağır bir hastalığa müptela olan bir kişinin başka hastalara destek olması, onun diğerkamlığını gösterir ve manevi açıdan güçlenmesine yardımcı olabilir.

Ölüm ve Ahiret İnancı ile Manevi Destek

“Ölümlüsün, başıboş değilsin, bir vazifen var…” gibi ifadeler, hastaya yönelik manevi destek kapsamında hayatın geçiciliğini ve manevi sorumluluklarını hatırlatır.

Fıtrattan Uzaklaşma ve Manevi Düşüş

İslam düşüncesinde insanın manen ve ahlaken düşüşü, yaratılıştan sahip olduğu temiz doğadan, yani fıtrattan uzaklaşma anlamına gelir.

Din Kaygıları Olan Müracaatçılara Yaklaşım

Meslek elemanları, din kaygıları olan müracaatçılarla çalışırken kendi yeterliliklerini aştıkları durumlarda, işin ehli uzmanlardan konsültasyon ve süpervizörlük hizmeti almalıdırlar.

Yas Sürecinde Müslümana Karşı Sorumluluklar

Müslümanın yas içerisinde olan bir Müslümana karşı sorumluluklarından biri taziye sunmaktır.

Sabrın Bilişsel Yönü

Yaşanan sıkıntı ve zorluklar karşısında olayı ve sorunları doğru bir şekilde tanımlama, sabrın bilişsel yönüne işaret etmektedir.

Hayatın İmtihan Boyutu (Kur’an-ı Kerim)

Kur’an-ı Kerim’de insanın zorluklarla sınandığına dikkat çekilmesi, hayatın imtihan boyutunu vurgular ve sabredenlere müjdeler olduğu belirtilir.

Tefekkürün Rolü

“Ben kimim? Nereden geldim, nereye gidiyorum?” gibi sorular, bireyin tefekkür mekanizmasını devreye sokarak manevi destek arayışına yönlendirebilir.

Engelli Bireyler ve Sosyal Destek Modeli

Engelli bireylerin toplumsal yaşama uyumlarının sağlanması için bireysel gelişim ve gereksinimlere önem veren sosyal destek modeli benimsenmelidir.

Transpersonel Kuram ve Manevi Destek

Ölüm, hastalık ve şiddet gibi deneyimlerin olumsuz etkilerini gidermeyi amaçlayan, karşılıklı anlayışı geliştiren destekleyici terapi transpersonel kuram çerçevesinde değerlendirilebilir.

Kader İnancı ve Olayların Anlamlandırılması

Bir şeyin kader planında olup olmadığı ancak olay gerçekleştikten sonra bilinir.

Tıbbi (Medikal) Modelde Tedavi Yaklaşımı

Hastaların doktorlar eliyle tedavi edildiği yöntem tıbbi (medikal) modeldir.

Sosyal İlişkilerin Manevi Destekteki Önemi

“Acılar paylaşıldıkça azalır, sevinçler paylaşıldıkça artar.” sözü, çevre ile ilişki ağlarını kuvvetlendirerek sağlanan manevi desteği açıklar.

Müracaatçının Temel Gücü: Manevi Güç

Müracaatçının karşılaştığı sorunlarla baş etmede sahip olduğu en temel güç ve kaynak manevi güçtür.

Yaşamın Son Evresinde Umutla Bakma

Yaratılışı itibarıyla sosyal bir varlık olan insanın yaşamın son evresinde insanlarla ilişkilerini sürdürmesi hayata umutla bakmasını sağlayacaktır.

Sonuç

Yaşlı hizmetlerinde manevi destek, bireylerin yaşamın son döneminde karşılaştıkları zorluklarla baş etmelerine, anlam ve huzur bulmalarına yardımcı olan önemli bir unsurdur. Bu makalede ele alınan temel kavramlar ve yaklaşımlar, yaşlı bireylerin manevi ihtiyaçlarına duyarlı ve etkili hizmetler sunulmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

1- “Kişi ve ailelerin kendi bünye ve çevre şartlarından doğan veya kontrolleri dışında oluşan maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarının giderilmesini ve ihtiyaçlarının karşılanmasını amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütünü” ifadesi hangi hukuki düzenlemede yer almaktadır?

A) 5394 sayılı Kanun
B) 5393 sayılı Kanun
C) 5378 sayılı Kanun
D) 2828 sayılı Kanun
E) 5395 sayılı Kanun

Cevap : D) 2828 sayılı Kanun

Açıklama : Metinde verilen tanım, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun 3. maddesinde yer alan “sosyal hizmet” tanımıdır.

2- Önde gelen İslam âlimlerine göre manevi bakımın ibadet formu kabul edilen, günde beş defa yerine getirirken manevi konulara odaklanılması sebebiyle insanı zihnen sıkıntı duyduğu konulardan uzaklaştıran ve psikolojik olarak rahatlamasını sağlayan ibadet aşağıdakilerden hangisidir?

A) Namaz
B) Kelime-i şehadet
C) Hac
D) Oruç
E) Zekât

Cevap : A) Namaz

Açıklama : Günde beş vakit düzenli olarak yerine getirilen ve kişinin tüm dikkatini manevi konulara odaklamasını gerektiren namaz ibadeti, bu yönüyle kişiyi dünyevi sıkıntılarından uzaklaştırarak psikolojik bir rahatlama sağlar.

3- Birey, kriz esnasında baş edemeyeceği kadar büyük bir sorunla karşı karşıya olduğuna inandığında meslek elemanının hangi tekniği kullanması uygundur?

A) Sosyal destek tekniği
B) Tıbbi teknik
C) Manevi destek tekniği
D) Psikolojik teknik
E) Parçalara bölerek çözme tekniği

Cevap : E) Parçalara bölerek çözme tekniği

Açıklama : Bir kriz durumunda bireyin karşılaştığı sorunu başa çıkılamaz olarak algılaması yaygındır. Bu durumda meslek elemanının kullanabileceği etkili bir teknik, büyük sorunu daha küçük, yönetilebilir ve çözülebilir “parçalara bölerek” adım adım ilerlemektir.

4- Hristiyan anlayışına göre Tanrı ile anlamlı ilişki kurma noktasında bireylere yardım etme hangi danışmanlığım amaçları arasındadır?

A) Sosyal hizmet uzmanı
B) Dinî danışman
C) Psikiyatrist
D) Manevi rehber
E) Psikolojik danışman

Cevap : B) Dinî danışman

Açıklama : Bireylerin inanç sistemleri çerçevesinde Tanrı ile ilişkilerini anlamlandırmalarına, inançlarına dair sorunları çözmelerine ve manevi huzur bulmalarına yardımcı olan uzmanlık alanı “dinî danışmanlık”tır.

5- Hastalığı bir öğrenci hassasiyeti ile dinlemek ve o hastalıktan hayatın anlam ve amacına yönelik alınması gereken derslere odaklanmak, manevi desteğin hangi boyutunu ifade etmek için kullanılmaktadır?

A) Hastalığı acı çekilen bir gerçeklik olarak görmek
B) Hastalığı sabır noktasında değerlendirmek
C) Hastalığa bir öğretmen, bir uyarıcı gözü ile bakmak
D) Hastalığı günahlardan temizleyici bir araç olarak görmek
E) Hastalığı bir sıkıntı aracı olarak görmek

Cevap : C) Hastalığa bir öğretmen, bir uyarıcı gözü ile bakmak

Açıklama : Hastalığı sadece olumsuz bir durum olarak görmek yerine, ondan hayatla ilgili dersler çıkarmak, bir uyarıcı olarak kabul edip yaşamı yeniden gözden geçirmek, manevi destek sürecinde kullanılan önemli bir anlamlandırma boyutudur.

6- Ağır bir hastalığa müptela olan bir hastanın başka hastaların da varlığım bilmesi, görmesi ve onlara destek olması kişinin hangi özelliğini göstermektedir?

A) İbadete düşkünlüğünü
B) Hümanistliğini
C) İyilikseverliğini
D) Diğerkamlığını
E) Cömertliğini

Cevap : D) Diğerkamlığını

Açıklama : “Diğerkamlık” (altruism), bir bireyin kendi zorluklarına ve ihtiyaçlarına rağmen, başkalarının iyiliğini düşünmesi ve onlara karşılık beklemeden yardım etmesi anlamına gelen erdemli bir davranıştır.

7- “Ölümsüz değilsin, başıboş değilsin, bir vazifen var. Gururu bırak, seni yaratanı düşün, kabre gideceğini bil, öyle hazırlan.”
Yukarıdaki ifade hastaya yönelik hangi manevi desteğe işaret etmektedir?

A) Sabır ile ile manevi destek
B) Hastalığı bir öğretmen, bir uyarıcı gibi düşünmek suretiyle manevi destek
C) Tevekkül ile manevi destek
D) Şükür ile manevi destek
E) Teslimiyet ile manevi destek

Cevap : B) Hastalığı bir öğretmen, bir uyarıcı gibi düşünmek suretiyle manevi destek

Açıklama : Verilen ifade, hastalığı, hayatın geçiciliğini ve manevi sorumlulukları hatırlatan bir “öğretmen” veya “uyarıcı” olarak görmeyi telkin etmektedir. Bu, hastanın durumunu yeniden anlamlandırmasına yardımcı olan bir manevi destek yöntemidir.

8- İnsanın manen ve ahlaken düşüşü hangi anlama gelmektedir?

A) Münafik olma
B) Fıtrattan uzaklaşma
C) İnançlı olma
D) Takva sahibi olma
E) Hümanist olma

Cevap : B) Fıtrattan uzaklaşma

Açıklama : İslam düşüncesinde “fıtrat”, insanın yaratılıştan sahip olduğu temiz, saf ve Tanrı’ya inanmaya yatkın doğasını ifade eder. İnsanın manen ve ahlaken düşüşü, bu asli ve saf doğadan, yani “fıtrattan uzaklaşma” anlamına gelir.

9- Meslek elemanı, din kaygıları olan müracaatçılarla çalışırken yeterli olmadığı konularda nasıl bir davranış ortaya koymalıdır?

A) Ayrımcılık yapmamalıdır.
B) İşin ehli uzmanlarla konsültasyon yapmalı ve süpervizörlük hizmeti almalıdır.
C) Süpervizörlük yapmalıdır.
D) Müracaatçıya hizmet vermeye devam etmelidir.
E) Sosyal hizmet uygulamasını terk etmelidir.

Cevap : B) İşin ehli uzmanlarla konsültasyon yapmalı ve süpervizörlük hizmeti almalıdır.

Açıklama : Sosyal hizmet etiğine göre, bir meslek elemanı kendi uzmanlık ve yeterlilik alanını aşan bir durumla karşılaştığında (bu örnekte dinî kaygılar), müracaatçıya en iyi hizmeti sunabilmek için o alanın uzmanlarından danışmanlık (konsültasyon) veya mesleki denetim (süpervizyon) hizmeti almalıdır.

10- Aşağıdakilerden hangisi Müslümanın yas içerisinde olan Müslümana karşı sorumluluklarından biridir?

A) Hasta ziyaretine gitmek
B) Aksırdığı zaman “Allah sana merhamet etsin” demek
C) Selam vermek
D) Selamına cevap vermek
E) Taziye (başsağlığı) sunmak

Cevap : E) Taziye (başsağlığı) sunmak

Açıklama : İslam kültüründe, yakını vefat etmiş ve yas sürecinde olan bir kişiyi ziyaret ederek ona başsağlığı dilemek, acısını paylaşmak ve sabır telkin etmek (“taziye”de bulunmak) önemli bir toplumsal ve dini sorumluluktur.

11- Yaşanan sıkıntı ve zorluklar karşısında olayı ve sorunları doğru bir şekilde tanımlama, sabrın hangi yönüne işaret etmektedir?

A) Manevi yönü
B) Davranışsal yönü
C) Akademik yönü
D) Duygusal yönü
E) Bilişsel yönü

Cevap : E) Bilişsel yönü

Açıklama : Sabır, sadece duygusal bir dayanıklılık değildir. Karşılaşılan bir sorunu veya zorluğu doğru bir şekilde anlamak, analiz etmek ve tanımlamak, sabrın düşünsel ve akılsal boyutunu, yani “bilişsel yönünü” oluşturur.

12- Kur’an-ı Kerim’de insanın biraz korku, açlık, candan ve maldan eksiltme ile sınandığına ve sabredenlere müjdelerin olduğuna dikkat çekilmesi manevi destek noktasında hayatın hangi boyutuna işaret etmektedir?

A) Tevekkül
B) Kader
C) Sabır
D) Teslimiyet
E) İmtihan

Cevap : E) İmtihan

Açıklama : Kur’an-ı Kerim’de insanların çeşitli zorluklarla denendiğinin belirtilmesi, hayatın geçici olduğu ve yaşanan sıkıntıların bir “imtihan” boyutu taşıdığı inancına işaret eder. Bu inanç, zorluklara karşı sabretmede önemli bir manevi destek kaynağıdır.

13- “Ben kimim? Nereden geldim, nereye gidiyorum? Beni yaratan kimdir? Niçin yaratmıştır? Hayatımın anlam ve amacı nedir?”
Yukarıdaki sorular hangi manevi destek mekanizmasını devreye sokmaktadır?

A) Teslimiyet
B) Tevekkül
C) Tefekkür
D) Dua
E) İbadet

Cevap : C) Tefekkür

Açıklama : Metinde verilen varoluşsal sorular, bireyi kendi varlığı, hayatın anlamı ve yaratılış gayesi üzerine derinlemesine düşünmeye sevk eder. Bu derin düşünme ve anlam arayışı süreci “tefekkür” olarak adlandırılır.

14- Engelli bireylerin toplumsal yaşama uyumlarının ve katılımlarının sağlanması için bireysel gelişim ve gereksinimlere önem verilmek suretiyle yararlandırıldıkları model aşağıdakilerden hangisidir?

A) Medikal model
B) Manevi model
C) Ahlaki model
D) Sosyal destek modeli
E) Tıbbi model

Cevap : D) Sosyal destek modeli

Açıklama : Engelliliğe “sosyal model” ile bakan yaklaşımlar, sorunu sadece bireyin tıbbi durumuna indirgemek yerine, bireyin toplumsal yaşama tam katılımını sağlamak için çevresel engelleri kaldırmaya ve “sosyal destek” mekanizmalarını güçlendirmeye odaklanır.

15- Ölüm, hastalık ve şiddet gibi deneyimlerin insanda bıraktığı olumsuz etkileri ortadan kaldırmayı amaçlayan, karşılıklı anlayış geliştiren, destekleyici terapi olarak tanımlanan teori/kuram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sosyal Oluşturmacı Teori
B) Postmodern Teori
C) Logoterapi Kuramı
D) Transpersonel Kuramı
E) Psikanalitik Kuram

Cevap : D) Transpersonel Kuramı

Açıklama :

16- Bir şeyin kader planında olup olmadığı ne zaman bilinir?

A) Olay düşünüldüğünde bilinir.
B) Olay yaşanmadan bilinir.
C) Olay gerçekleştikten sonra bilinir.
D) Olay sırasında bilinir.
E) Hiç bilinmez.

Cevap : C) Olay gerçekleştikten sonra bilinir.

Açıklama : İslam inancına göre kader, Allah’ın ezelî ilmiyle her şeyi bilmesi ve takdir etmesidir. İnsanlar ise gaybı bilemezler; bir olayın kader planında olup olmadığını ancak o olay yaşandıktan ve “gerçekleştikten sonra” bilebilirler.

17- Hastaların tedavisinde bir çok model uygulanmaktadır. Tıbbi model, sosyal model, manevi model bu modellerden bazılarıdır.
Hastaların doktorlar eliyle tedavi edildiği yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Psikolojik model
B) Manevi model
C) Tıbbi (medikal) model
D) Psikososyal model
E) Sosyal model

Cevap : C) Tıbbi (medikal) model

Açıklama : Hastalıkların teşhisinin ve tedavisinin odağında hekimlerin ve tıbbi müdahalelerin olduğu, sorunun biyolojik nedenlerine odaklanan yaklaşıma “tıbbi (medikal) model” denir.

18- “Acılar paylaşıldıkça azalır, sevinçler paylaşıldıkça artar.” sözü hangi destek mekanizmasını açıklamak için kullanılır?

A) Çevre ile ilişki ağlarını kuvvetlendirerek sağlanan manevi destek
B) İbadetlerle destek
C) Tevekkül ile manevi destek
D) Meşguliyet ile manevi destek
E) Diğerkamlıkla manevi destek

Cevap : A) Çevre ile ilişki ağlarını kuvvetlendirerek sağlanan manevi destek

Açıklama : Bu atasözü, insanın sosyal bir varlık olduğunu ve zor zamanlarında çevresindeki insanlardan (aile, arkadaş, komşu) alacağı desteğin acılarını hafifleteceğini, iyi zamanlarında ise mutluluğunu artıracağını ifade eder. Bu durum, güçlü sosyal ilişki ağlarının önemini vurgular.

19- Müracaatçının karşı karşıya kaldığı sorunlarla baş etmede insanın sahip olduğu en temel güç ve kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

A) Manevi güç
B) Ekonomik güç
C) Beden gücü
D) Maddi güç
E) Ruhi güç

Cevap : A) Manevi güç

Açıklama : Bireyin zorluklar karşısında dayanıklılığını sağlayan, ona umut ve anlam veren inanç, sabır, tevekkül gibi içsel kaynakların bütünü, sorunlarla baş etmedeki en temel kaynaklardan olan “manevi güç”ü oluşturur.

20- Yaratılışı itibarıyla sosyal bir varlık olan insanın yaşamın son evresinde insanlarla ilişkilerini sürdürmesi hayata nasıl bakmasını sağlayacaktır?

A) Umutla bakma
B) Tebessümle bakma
C) Mutlu bir şekilde bakma
D) Kaygı ile bakma
E) Endise ile bakma

Cevap : A) Umutla bakma

Açıklama : Yaşamın son evresinde olan bir bireyin aile, arkadaş ve toplumla olan sosyal bağlarını sürdürmesi, yalnızlık ve izolasyon duygularını azaltır, ona yaşama sevinci verir ve geleceğe daha “umutla bakma”sını sağlar.