Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Bu makalede, aktif ve sağlıklı yaşlanma konusundaki temel kavramlar ve bu alandaki politika önerileri ele alınacaktır. 2024-2025 vize sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik çeşitli yaklaşımları ve teknolojik gelişmeleri kapsamaktadır.

Aktif Yaşlanma ve Politika Önerileri

Aktif yaşlanma için ülkelerin hayata geçirmesi gereken politika önerileri arasında sağlıkta önleyici ve koruyucu hizmetlerin iyileştirilmesi, yaşlıları hedef alan ruh sağlığı ve toplum bakımı hizmetleri ile yaşlanma dostu toplum ve hizmetlerin oluşturulmasını kolaylaştıran girişimlerin desteklenmesi yer almaktadır. Uzun süreli bakımda özerkliği göz ardı etmek bu yaklaşımla çelişir.

Nesnelerin İnterneti ve Yaşlı Bakımı

Nesnelerin interneti (IoT), sistemlerin birbirlerinin bağlam ve süreç bilgilerini tanımasını sağlayarak yaşlı bireylerin bakımı ve desteklenmesi konusunda önemli imkanlar sunar.

Yaşlılara Yönelik Sosyal Politikalarda Nüfus Yapısının Etkisi

Yaşlılara yönelik sosyal politikalarda nüfus yapısının etkisi demografik nedenlerle ortaya çıkar ve yaşlı nüfusun artması yeni sosyal politikaların geliştirilmesini gerektirir.

Y Kuşağı Özellikleri

Y kuşağı 1980-1999 yılları arasında doğmuştur, teknolojiyi aktif bir şekilde kullanabilir, özgürlüklerine düşkündür ve otoriteye boyun eğmez.

Yaşlı Dostu Kent Politikaları

Yaşlı dostu bir kent politikası yaşlılar ve gençlerin ortak kullanacağı alanlar oluşturmayı, yaşlılara özel indirimli seyahat imkanları sunmayı ve ücretli istihdam fırsatları oluşturmayı destekler. Yaşlılar için göçü teşvik etmek bu politikalarla uyumlu değildir.

Yaşlanmanın Sosyal Güvenlik Alanına Etkileri

Yaşlanmanın sosyal güvenlik alanında göstereceği etkilerden biri aktüeryal dengeyi olumsuz etkilemesidir.

Bilgi Teknolojileri ve Sosyal Medya

Çevrimiçi sosyal ağ ve çevrimiçi topluluk bilgi teknolojileri alanında sosyal medya kavramı ile ifade edilir.

Atchley’in Emeklilik Evreleri

Atchley’in emeklilik evreleri arasında balayı evresi, düş kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, durağanlık evresi ve sonlandırma evresi yer alır. Umutsuzluk evresi bu modelin bir parçası değildir.

Yaşlılara Yönelik Sosyal Politikalarda İnsani Nedenler

Yaşlılara yönelik uygulanan sosyal politikalarda, yaşlanmanın doğal bir süreç olduğu ve bu nedenle de diğer insanlar tarafından önemsenmesi gerektiği için ortaya çıkan nedenlerden biri insani nedenlerdir.

Neugarten’ın Yaşam Doyumu Sağlamış Birey Özellikleri

Neugarten tarafından tanımlanan yaşam doyumu sağlamış bireyler yaşamlarını anlamlı bulur, geçmişleriyle barışıktır, etkinliklerinden zevk alır ve geleceklerine dönük umutludurlar. Geleceklerinden yana umutsuz olmak bu özellikle bağdaşmaz.

Yaş Ayrımcılığı ve Sosyal Dışlanma

Toplumsal cinsiyet birçok dışlama türünün analizine izin veren bir unsurdur.

Belediyelerin Yaşlılara Yönelik Politikaları

Belediyelerin yaşlılara yönelik politikaları arasında evlere yemek dağıtımı ve sinema, tiyatro gibi sosyal aktiviteler düzenlemek yer alabilir.

Yaşlanmanın Kadınsallaşması Olgusu

Yaşlanmanın kadınsallaşması olgusu, yaşlı kadınların oranının yaşlı nüfus içinde fazla olmasıdır.

Yaşlı Nüfus Oranı Karşılaştırması (Türkiye ve Diğer Ülkeler)

Türkiye’nin yaşlı nüfus oranı İtalya, Japonya, Finlandiya ve Almanya’ya göre daha azdır.

Mesafeli Mahremiyet Kavramı (Rosenmary ve Köckheis)

Rosenmary ve Köckheis’ın tanımladığı mesafeli mahremiyet, yaşlılar ile ayrı konutlarda yaşayanların kuşaklar arası ilişkilerinin daha olumlu olduğunu açıklar.

Bilgi Teknolojileri ve İnternetin Etkileri

Bilgi teknolojileri ve internet sosyal, ekonomik ve yaşam alanlarında değişime yol açmaktadır.

Yaşlı Çalışanların Çalışma Hayatında Devamlılığının Sağlanması

Yaşlı çalışanların çalışma hayatında devamlılığının sağlanması için yaşa uygun iş dizaynı, esnek zamanlı çalışma modelleri ve bilgi temelli yaşam boyu öğrenme uygulamaları önemlidir. Genç ve yaşlılardan oluşan takımların oluşturulmaması olumsuz bir yaklaşımdır.

Çalışma Hayatındaki Yaşlılarda Fonksiyon Azalmaları

Çalışma hayatındaki yaşlılarda kas gücü, görme, hızlı cevap verme yeteneği ve kısa dönemli hafıza azalabilir. Deneyim ise artar.

Küresel Yaşı Dostu Kentler ve Topluluklar Ağı

Küresel Yaşı Dostu Kentler ve Topluluklar Ağı, kentlerin bilgi alışverişi yapmalarına katkıda bulunur ve her büyüklükteki yerleşimin katılımına açıktır.

Yaşlanma ile İlgili Yanlış İfade

Demografik yaşlanma ile aktif ve sağlıklı yaşlanma kavramlarının ortaya çıkışı arasında ilişki kurulamaz ifadesi yanlıştır.

Sonuç

Aktif ve sağlıklı yaşlanma, bireylerin yaşam kalitesini artırmayı ve toplumsal yaşama katılımlarını desteklemeyi amaçlayan önemli bir alandır. Bilgi teknolojileri ve doğru sosyal politikalar bu süreçte önemli rol oynamaktadır.

1- I. Sağlıkta önleyici ve koruyucu hizmetlerin iyileştirilmesi
II. Yaşlıları ve yaşlanan yetişkinleri hedef alan ruh sağlığı ve refahı ve toplum bakımı hizmetleri
III. Yaşlanma ve bunama dostu toplum ve hizmetlerin oluşturulmasını kolaylaştıran girişimlerin desteklenmesi
IV. Uzun süreli bakımda özerkliği göz ardı etmek
Aktif yaşlanma için ülkeler yukarıdaki politika önerilerinden hangilerini hayata geçirmelidir?

A) II ve IV
B) I, III ve IV
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III

Cevap : E) I, II ve III

Açıklama : Aktif yaşlanma politikaları; koruyucu sağlık hizmetlerini (I), ruh sağlığı ve toplum bakım hizmetlerini (II) ve yaşlanma dostu toplumların oluşturulmasını (III) teşvik eder. Özerkliği göz ardı etmek (IV) ise bu yaklaşımın temel ilkeleriyle çelişir.

2- Sistemlerin birbirlerinin bağlam ve süreç bilgilerini tanımalarım ve hatta sistemlerin, hizmetlerin ve karşılıklı etkileşimlerin sağlanması aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

A) Bulut teknolojisi
B) İnternet ağı
C) Nesnelerin interneti
D) Network ağı
E) Bilgisayar ağları

Cevap : C) Nesnelerin interneti

Açıklama : Verilen tanım, fiziksel nesnelerin, cihazların ve sistemlerin birbirleriyle internet üzerinden veri alışverişi yaparak etkileşim kurmasını sağlayan teknoloji olan “Nesnelerin İnterneti”ni (Internet of Things – IoT) açıklamaktadır.

3- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik uygulanan sosyal politikalarda nüfus yapısının etkisi ile ortaya çıkan bir nedendir?

A) Sosyal devlet ilkesi
B) Sosyal yapının değişmesi ile ilgili nedenler
C) Demografik nedenler
D) İnsani nedenler
E) Ekonomik nedenler

Cevap : C) Demografik nedenler

Açıklama : Bir ülkenin nüfus yapısındaki değişimler (doğum ve ölüm oranları, yaş dağılımı, ortalama yaşam süresi vb.) o ülkenin sosyal politikalarını doğrudan etkiler. Yaşlı nüfusun artması gibi durumlar, “demografik nedenler”le yeni sosyal politikaların geliştirilmesini zorunlu kılar.

4- I. 1980-1999 yılları arasında doğmuşlardır.
II. Teknolojiyi aktif bir şekilde kullanabilirler.
III. Özgürlüklerine düşkündürler.
IV. Teknolojiyi kullanamazlar.
V. Otoriteye boyun eğmezler.
Yukarıdakilerden hangisi Y kuşağının özellikleri arasında yer alır?

A) II
B) III
C) V
D) IV
E) I

Cevap : D) IV

Açıklama :

5- Aşağıdakilerden hangisi yaşlı dostu bir kent politikası olamaz?

A) Yaşlılar ve gençlerin ortak kullanacağı bir okul oluşturulması
B) Yaşlılara özel indirimli seyahat bileti uygulaması
C) Yaşlılar için ücretli istihdam fırsatları oluşturma politikaları
D) Yaşlılara özel bir okul oluşturulması
E) Yaşlılar için göçü teşvik etmeye yönelik politikalar

Cevap : E) Yaşlılar için göçü teşvik etmeye yönelik politikalar

Açıklama : Yaşlı dostu kent politikaları, yaşlıların mevcut yaşam alanlarında, toplumun içinde kalarak hayatlarını sürdürmelerini kolaylaştırmayı hedefler. Yaşlıları yaşadıkları yerden ayrılmaya veya göç etmeye teşvik etmek, bu anlayışla çelişen bir politikadır.

6- Yaşlanmanın sosyal güvenlik alanında göstereceği etkiler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Prim tahsilatını artıracaktır.
B) Aktüeryal dengeyi olumsuz etkileyecektir.
C) Sosyal güvenlik sistemi etkilenmeyecektir.
D) Sosyal güvenliği güçlendirecektir.
E) Emekli sayısını azaltacaktır.

Cevap : B) Aktüeryal dengeyi olumsuz etkileyecektir.

Açıklama : Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte emekli sayısı artarken, prim ödeyen aktif çalışan sayısı azalır. Bu durum, sosyal güvenlik sisteminin gelirleri (primler) ile giderleri (emekli aylıkları, sağlık harcamaları) arasındaki “aktüeryal dengeyi” olumsuz yönde etkiler ve sistemde açıklar oluşmasına neden olur.

7- Bilgi teknolojileri alanında çevrimiçi sosyal ağ ve çevrimiçi topluluk aşağıdaki hangi kavram ile ifade edilir?

A) Bilgi hizmetleri
B) Destekleyici cihazlar
C) Sosyal medya
D) Oyunlar
E) Robotlar

Cevap : C) Sosyal medya

Açıklama : Çevrimiçi sosyal ağlar (Facebook, Instagram vb.) ve çevrimiçi topluluklar (forumlar, gruplar vb.), kullanıcıların içerik oluşturup paylaştığı ve birbirleriyle etkileşime girdiği dijital platformların genel adı olan “sosyal medya” kavramı ile ifade edilir.

8- Aşağıdakilerden hangisi Atchley’in emeklilik evrelerinden biri değildir?

A) Umutsuzluk evresi
B) Sonlandırma evresi
C) Durağanlık evresi
D) Düş kırıklığı evresi
E) Balayı evresi

Cevap : A) Umutsuzluk evresi

Açıklama : Atchley’in emeklilik modeli; balayı, düş kırıklığı, yeniden yönelim, durağanlık ve sonlandırma gibi evreleri içerir. “Umutsuzluk evresi” ise bu modelin bir parçası değil, Erik Erikson’un psikososyal gelişim kuramının son evresidir (Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk).

9- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik uygulanan sosyal politikalarda, yaşlanmanın doğal bir süreç olduğu ve bu nedenle de diğer insanlar tarafından önemsenmesi gerektiği için ortaya çıkan nedenlerden birisidir?

A) İnsani nedenler
B) Demografik nedenler
C) Sosyal devlet ilkesi
D) Ekonomik nedenler
E) Sosyal yapının değişmesi ile ilgili nedenler

Cevap : A) İnsani nedenler

Açıklama : Yaşlılara yönelik sosyal politikaların geliştirilmesinde, onların yaşam tecrübelerine saygı duyulması, onurlu bir yaşam sürmelerinin sağlanması ve toplumun bir parçası olarak görülmeleri gibi “insani nedenler” ve ahlaki sorumluluklar önemli bir rol oynar.

10- Aşağıdakilerden hangisi Neugarten tarafından tanımlanan yaşam doyumu sağlamış bireylerin özelliklerinden biri değildir?

A) Yaşamlarını anlamlı bulurlar.
B) Geçmişleriyle barışıktırlar.
C) Yaşamlarındaki etkinliklerinden zevk alırlar.
D) Geleceklerinden yana umutsuzdurlar.
E) Geleceklerine dönük umutludurlar.

Cevap : D) Geleceklerinden yana umutsuzdurlar.

Açıklama : Yaşam doyumu yüksek olan bireyler, geçmişleriyle barışık, yaşamlarını anlamlı bulan, mevcut etkinliklerden zevk alan ve geleceklerine dair umutlu kişilerdir. Gelecekten yana umutsuz olmak ise yaşam doyumunun değil, doyumsuzluğun ve depresyonun bir göstergesidir.

11- …… birçok dışlama türünün analizine izin veren bir unsurdur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yaş yönetimi
B) Uzun süreli bakım
C) Yaş ayrımcılığı
D) Aktif yaşlanma
E) Toplumsal cinsiyet

Cevap : E) Toplumsal cinsiyet

Açıklama : “Toplumsal cinsiyet” kavramı, kadın ve erkeklerin toplumdaki farklı rol, sorumluluk ve güç konumlarını analiz etmeyi sağlar. Bu perspektif, yaşlılık gibi durumlarda kadınların ve erkeklerin neden farklı türde sosyal dışlanma biçimleriyle karşılaştığını anlamak için önemli bir analitik unsurdur.

12- I. Evlere yemek dağıtımı
II. Sinema ve tiyatro
III. Alzheimer hastası yaşlılar gündüzlü bakım merkezi
IV. Yaşlı hizmet merkezleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri belediyelerin yaşlılara yönelik politikalarıdır?

A) Yalnız I
B) II ve III
C) Yalnız IV
D) I ve II
E) I, II ve III

Cevap : D) I ve II

Açıklama :

13- Yaşlanmanın kadınsallaşması olgusu aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

A) Yaşlı kadınların oranının yaşlı nüfus içinde fazla olmasıdır.
B) Nesiller arası destek sisteminin değişmesidir.
C) Büyük ebeveynlerin olmadığı ailelerdir.
D) Yalnız yaşayan yaşlı kadınların oransal olarak daha fazla gelişmiş ülkelerde yaşamasıdır.
E) Yalnız yaşayan yaşlıların sayısının artmasıdır.

Cevap : A) Yaşlı kadınların oranının yaşlı nüfus içinde fazla olmasıdır.

Açıklama : “Yaşlanmanın kadınsallaşması”, kadınların ortalama yaşam beklentisinin erkeklerden daha uzun olması nedeniyle, yaşlı nüfus içinde kadınların oranının erkeklerden daha fazla olması durumunu ifade eden demografik bir olgudur.

14- Aşağıdaki ülkelerden hangisinin yaşlı nüfus oranı diğerlerinden daha azdır?

A) Türkiye
B) İtalya
C) Japonya
D) Finlandiya
E) Almanya

Cevap : A) Türkiye

Açıklama : Japonya, İtalya, Almanya ve Finlandiya, dünyada yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye’nin nüfusu da yaşlanmakla birlikte, bu ülkelere kıyasla halen daha genç bir nüfus yapısına sahiptir ve yaşlı nüfus oranı daha azdır.

15- Rosenmary ve Köckheis’ın tanımladığı ve yaşlılar ile ayı konutlarda yaşayanların kuşaklar arası ilişkilerinin daha olumlu olduğunu açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kuşak
B) Sosyalleşme
C) Mesafeli mahremiyet
D) Yaşam doyumu
E) Yaşam boyu öğrenme

Cevap : C) Mesafeli mahremiyet

Açıklama : “Mesafeli mahremiyet” (intimacy at a distance) kavramı, yaşlı ebeveynlerin çocuklarıyla aynı evde yaşamayıp yakınlarda ayrı konutlarda yaşayarak, hem kendi bağımsızlıklarını korudukları hem de aileleriyle yakın ve samimi ilişkilerini sürdürdükleri modern kuşaklar arası ilişki biçimini tanımlar.

16- I. Sosyal alanda
II. Kültürel alanda
III. Ekonomik alanda
IV. Yaşam alanında
Bilgi teknolojileri ve internet yukarıdakilerden hangisi veya hangilerinde değişime yol açmaktadır?

A) I ve II
B) I ve IV
C) I, II ve IV
D) I, III ve IV
E) II ve IV

Cevap : D) I, III ve IV

Açıklama :

17- Yaşlı çalışanların çalışma hayatında devamlılığının sağlanması ve iş gücünün idare edilmesine yönelik aşağıdaki uygulamalardan hangisi gerçekleştirilmemelidir?

A) Çalışanların emekliliklerine kadar işlerinde kalmalarını sağlayacak, yaşa uygun iş dizaynı ve koruyucu iş sağlığı ölçümleri
B) Esnek zamanlı çalışma modellerinin uygulanması
C) Çalışan üzerinde zaman baskısının azaltılması
D) Bilgi temelli yaşam boyu öğrenme uygulamalarının sürekli güncellenmesine önem verilmesi
E) Genç ve yaşlı çalışanlardan oluşan takımların oluşturulmaması

Cevap : E) Genç ve yaşlı çalışanlardan oluşan takımların oluşturulmaması

Açıklama : Yaşlanan iş gücünü etkin yönetmek için yaşa uygun iş tasarımı, esnek çalışma saatleri ve yaşam boyu öğrenme gibi uygulamalar teşvik edilir. Genç ve yaşlı çalışanlardan oluşan karma takımlar oluşturmak, nesiller arası bilgi aktarımını ve dayanışmayı sağladığı için olumlu bir uygulamadır; bundan kaçınmak ise gerçekleştirilmemesi gereken bir davranıştır.

18- Aşağıdakilerden hangisi çalışma hayatındaki yaşlılarda meydana gelen fonksiyon azalmalarından biri değildir?

A) Kas gücü
B) Deneyim
C) Görme kaybı
D) Hızlı cevap verme yeteneği
E) Kısa dönemli hafıza ve algılama hızı

Cevap : B) Deneyim

Açıklama : Yaşlanmayla birlikte kas gücü, görme, hızlı cevap verme yeteneği ve kısa süreli hafıza gibi bazı fonksiyonlarda azalmalar görülebilir. Ancak deneyim, yaşla birlikte azalan değil, tam aksine artan ve yaşlı çalışanların en önemli avantajlarından biri olan bir özelliktir.

19- Küresel Yaşı Dostu Kentler ve Topluluklar Ağı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Küresel ağ, kentlerin bilgi alışverişi yapmalarına katkıda bulunmaktadır.
B) Yalnızca büyükşehirlerin küresel ağa başvurma hakkı bulunmaktadır.
C) Küresel ağ, üyeler arasında karşılıklı öğrenmeye firsat vermektedir.
D) Küresel ağ, göstergelerin nasıl kullanılacağı hakkında rehberlik sunmaktadır.
E) Küresel ağın amacı, yaşlı dostu kent ve toplulukların gelişmesini sağlamaktır.

Cevap : B) Yalnızca büyükşehirlerin küresel ağa başvurma hakkı bulunmaktadır.

Açıklama : Dünya Sağlık Örgütü’nün Küresel Yaş Dostu Kentler Ağı, sadece büyükşehirlerin değil, farklı büyüklükteki tüm kentlerin ve toplulukların katılımına açıktır. Ağın amacı, her ölçekteki yerleşimin yaşlı dostu olması için bilgi ve deneyim paylaşımını teşvik etmektir.

20- Yaşlanma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bireylerin aktif yaşamalarını sağlayacak mekanizmalardan biri, yaşam boyu öğrenme fırsatlarından yararlanmalarıdır.
B) Demografik yaşlanma ile aktif ve sağlıklı yaşlanma kavramlarının ortaya çıkışı arasında herhangi bir ilişki kurulamaz.
C) Aktif yaşlanma kavramı, yaşlı bireyleri toplum için yararlı bir kaynak olarak görmektedir.
D) Demografik yaşlanma olgusu, sağlık, ekonomi ve sosyoloji gibi bilim dallarını ilgilendirmektedir.
E) Aktif ve sağlıklı yaşlanma politikaları, yaşlıların yeterliliklerinin yanında yeterlilik bilinçlerini de geliştirmektedir.

Cevap : B) Demografik yaşlanma ile aktif ve sağlıklı yaşlanma kavramlarının ortaya çıkışı arasında herhangi bir ilişki kurulamaz.

Açıklama : Aktif ve sağlıklı yaşlanma kavramları, tam da nüfusların yaşlanması (demografik yaşlanma) olgusunun sosyal güvenlik sistemleri ve toplumlar üzerinde yarattığı baskılara bir çözüm bulmak amacıyla ortaya çıkmıştır. Bu iki olgu arasında doğrudan ve güçlü bir ilişki vardır.