Edebiyat Sanat ve Toplum 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, edebiyat ve sanatın toplumla olan etkileşimi, toplumsal değişim süreçlerindeki rolleri ve farklı dönemlerdeki yansımaları incelenecektir. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, seçkin yazarların ve düşünürlerin görüşleri ışığında, edebiyat ve sanatın toplumsal yapı üzerindeki derin etkilerini anlamayı amaçlamaktadır.

Stendhal’ın Roman Anlayışı ve Siyasi Düşünceleri

Stendhal, romanlarında toplumsal yükselme çabası içindeki hırslı gençlerin mücadelelerini konu edinmiş, yeni toplumun iktidar ve sınıf değişimleriyle şekillendiğini savunmuş ve romanlarında tarihsel ve siyasal çerçeveyi güçlü bir bilinçle ele almıştır. Ancak Stendhal, kapitalizmin kendiliğinden ortaya çıktığını düşünmemiş ve sınıflar arası dayanışmayı vurgulamamıştır; aksine toplumsal çatışmaları ön plana çıkarmıştır.

XVIII. Yüzyılda İngiltere’de Sanat ve Kültürel Hayat

XVIII. yüzyılda İngiltere’de soyluların kültür üzerindeki mutlak hakimiyeti azalmış, orta sınıfın zenginleşmesiyle yeni bir okuyucu kitlesi ortaya çıkmıştır. Bu dönemde sanatçıların soylular tarafından korunması geleneği zayıflamakla birlikte tamamen ortadan kalkmamıştır ve orta sınıf entelektüel önderliğe sahip olmuştur.

Kemal Tahir ve Eleştirel Sosyoloji Anlayışı

Kemal Tahir’in Batılı sosyolojik açıklamaları sorgulayan eserlerine, Batı merkezli sosyoloji anlayışına eleştirel yaklaşan Türk sosyoloğu Baykan Sezer tarafından sosyolojik açıdan önem verilmiştir.

Daniel Defoe’nun Hayatı ve Edebi Kimliği

Daniel Defoe, Robinson Crusoe eseriyle “homo economicus”un timsali olarak görülmüş, klasik bir eğitim almamış, politik konularda yazılar yazmış, çeşitli mesleklerle uğraşmış ve birkaç kez hapse girmiştir. Edebi üslubu sade ve gerçekçidir, elit kesime hitap eden süslü bir dil kullanmamıştır.

Thomas More’un Ütopya’sındaki Toplum Düzeni

Thomas More’un Ütopya eserinde sınıfsız bir toplum düzeni vardır ve herkes eşit haklara sahiptir. Romanda özel mülkiyetin olmadığı, kaynakların ortak kullanıldığı bir düzen idealize edilmiştir.

Howard Becker’in Toplumu Anlatım Biçimleri Hakkındaki Görüşleri

Howard Becker, toplumu anlatmanın sadece sosyolojik nicel verilerle sınırlı olmadığını savunmuş, insanların yaşamadıkları yerler ve zamanlar hakkında bilgi edinmek için farklı temsil biçimlerine yöneldiğini ifade etmiştir. Fotoğraf, film ve kurgu romanların da toplum hakkında değerli gözlemler sunabileceğini belirtmiştir.

Diego Rivera’nın Sanat Anlayışı

Diego Rivera, sanatı toplumsal bir yaratım olarak görmüş, sanatçıyı çağının özlemlerini yansıtan bir aktarıcı olarak kabul etmiş ve “sanat için sanat” anlayışını eleştirmiştir. Sanatı tamamen bireysel bir uğraş olarak ele alıp toplumdan bağımsız değerlendirmesi onun sanat anlayışına aykırıdır.

Jale Parla’nın Don Kişot Değerlendirmesi

Jale Parla’ya göre Don Kişot, farklı edebiyat türlerini ve toplumsal sınıfları bir araya getiren çok katmanlı bir eserdir. Don Kişot geçmişin değerlerini temsil ederken Sancho Panza günün gerçekçi insanını simgeler. Roman, feodalizmden merkantilizme geçiş sürecinin edebi bir yansımasıdır ve sadece mizah kitabı olarak değerlendirilemez, derin ruhsal analizler de içerir.

Emile Zola’nın Hayatı ve Edebi Kimliği

Emile Zola, gazetecilik yapmış, babasının ölümüyle yoksulluk içinde büyümüş ve natüralist edebiyat akımının önemli temsilcilerinden olmuştur. Dreyfus davasında ordunun yanında değil, Dreyfus’u savunarak haksızlığa karşı durmuştur.

Jonathan Swift’in Hayatı ve Edebi Kimliği

Jonathan Swift, XVIII. yüzyılda hiciv türünün gelişmesine önemli katkılar sağlamış, eserlerinde siyaset ve din gibi konuları derinlemesine analiz etmiş ve hayatının bir bölümünü İngiltere’de geçirmiş ancak İrlanda’da doğup ölmüştür. Eserleri ona geniş bir çevre kazandırmış ve İngiltere’de kralın yetkilerini savunan Tory Partisi’nin bir üyesi olmamıştır.

Besim Dellaloğlu’nun Edebiyat ve Toplum Hakkındaki Görüşleri

Besim Dellaloğlu, edebiyatın, özellikle romanın sadece edebi bir tür olmanın ötesinde kültürel çalışmaların temel malzemesi olduğunu savunur. Edebiyat ve roman, siyasal tarih kadar önemli bir kurucu alan olarak görülmelidir ve edebiyat; bireyin, toplumun ve ulus-devletin inşasında önemli bir rol oynamıştır. Romanın sanatsal metin olarak ele alınmayıp toplumsal boyutunun vurgulanması, edebi değerini düşürmez, aksine önemini artırır.

Arnold Hauser’in Sanat ve Toplumsal Tarih Anlayışı

Arnold Hauser, sanatın toplumsal ve sınıfsal etkenlerle şekillendiğini savunmuş, sanatçının dehasından çok, çağın toplumsal sorunlarına duyarlılığının önemli olduğunu vurgulamış ve 1830’lardaki orta sınıfın yükselişini ve işçi sınıfının mücadelelerini analiz etmiştir. Romantizmden çıkan “sanat için sanat” anlayışının işçi sınıfı tarafından benimsendiği görüşü yanlıştır.

Pikaresk Roman Türünün Özellikleri

İlk pikaresk roman örneğinin yazarı bilinmemektedir ve romanın öncüsü olarak kabul edilir. Bu türde efendilere hizmet ederek yaşamını sürdüren bir ‘pikaro’nun hikâyesi anlatılır ve ‘pikaro’nun deneyimleri ile toplum hicvedilir. İlk pikaresk roman İtalya’da değil, İspanya’da yazılmıştır.

Balzac ve Stendhal’in Karşılaştırılması (Hauser)

Hauser’ın Balzac ve Stendhal karşılaştırmasında Stendhal’in Balzac’tan farklı olarak “devlet mekanizması” üzerinde yoğunlaştığı, her iki yazarın da çağlarının toplumunu eleştirdiği, Balzac’ın tutucu Stendhal’in liberal olduğu ve Balzac’ın orta sınıfı Stendhal’den daha nesnel değerlendirdiği doğrudur. Ancak her iki yazar da ideal siyasal düzenin monarşi olduğu konusunda fikir birliği içinde değillerdir.

Ziya Gökalp’ın Görüşleri

Ziya Gökalp, romancıların “memleketin ahlakı”nı değiştirebileceğini, romanın somut bir sosyoloji olduğunu, yazarların Türk halkının eğiticileri olması gerektiğini ve romanın milli hayatı tasvir ettiğini savunmuştur.

“Sosyal Kurumlarla İlişkisi Bakımından Edebiyat” Eseri

Madame de Staël’in “Sosyal Kurumlarla İlişkisi Bakımından Edebiyat” adlı eserinde edebiyat ve adetler, töreler, yasalar ve din arasındaki ilişkiye yer verilirken ekonomi ile olan ilişkiye diğerleri kadar vurgu yapılmamıştır.

Şıpsevdi Romanının Diğer Romanlardan Farkı

Eski­-yeni çatışmasını ele alan 1911 tarihli Şıpsevdi’nin aynı konuyu ele alan kendisinden önceki romanlardan farkı ibret vermek yerine ironiyi tercih etmesidir.

Türkiye’ye Romanın Giriş Süreci

Türkiye’ye romanın girmesinde tercüme odası kurulması, okurun romanla tanışmasının batılılaşma ile bağlantılı olması, Tanzimat aydınının çeviri faaliyetlerinden etkilenerek roman yazmaya başlaması ve çeviri faaliyetlerinin temelinde devlet politikası yatması etkili olmuştur. İlk roman örneklerini yazan romancılar genellikle Fransa’ya eğitim için gitmişlerdir.

Samuel Richardson’ın Edebi Anlayışı ve Eserleri

Samuel Richardson, romanlarında fantastik olaylardan çok bireyin iç dünyasını ve ruhsal yaşamını ele almış, eserleri Protestan ahlaki değerlerini yansıttığı için kiliselerde önerilmiş, okuyucuyla içli dışlı bir üslup benimsemiş ve eserlerinde aile yaşamı, töreler ve ahlaki öğütlere yer vermiştir. Ancak kahramanlarını idealize etmemiştir.

Gustave Courbet ve Natüralizm Akımı

Sanat ve siyasal başkaldırının birbirinden ayrı olmadığını savunan devrimci kimliğiyle tanınan Courbet, sanatında sıradan insanların yaşamına duyduğu ilgiyle öne çıkmıştır. “Taş Kırıcıları” ve “Ornans’taki Gömme Olayı” önemli eserlerindendir. Natüralizm işçi sınıfının sanat hareketi olarak gelişmiş ve toplumsal gerçekliği yansıtmayı amaçlamıştır. Courbet’in sanat anlayışı yalnızca estetik kaygıların ön planda olduğu bir anlayışa dayanmıyordu.

Sonuç

Edebiyat ve sanat, toplumun aynası ve aynı zamanda dönüştürücü gücüdür. Farklı dönemlerde ve coğrafyalarda ortaya çıkan edebi ve sanatsal eserler, toplumsal yapıları, değerleri ve çatışmaları anlamak için önemli bir kaynak teşkil eder. Bu makalede ele alınan örnekler, edebiyat ve sanatın toplumla olan derin ve karmaşık ilişkisini gözler önüne sermektedir.

1- Stendhal’ın roman anlayışı ve siyasal düşünceleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Romanlarında, toplumsal yükselme çabası içinde olan hırslı gençlerin mücadelesini konu edinmiştir.
B) Yeni toplumun, iktidarın el değiştirmesi ve sınıfların değişen siyasal önemine bağlı olarak şekillendiğini savunmuştur.
C) Kapitalizmin toplumsal değişimin doğal bir sonucu olarak kendiliğinden ortaya çıktığını düşünmüş; sınıflar arası dayanışmayı vurgulamıştır.
D) Romanlarında tarihsel ve siyasal çerçeveyi güçlü bir bilinçle ele almıştır.
E) Halkın gerçek gücü ve canlılığının devrimci değişimlerle ortaya çıkacağını savunmuştur.

Cevap : C) Kapitalizmin toplumsal değişimin doğal bir sonucu olarak kendiliğinden ortaya çıktığını düşünmüş; sınıflar arası dayanışmayı vurgulamıştır.

Açıklama : Stendhal, romanlarında sınıflar arası çatışmayı ve hırslı bireylerin mücadelesini işlemiştir. Sınıflar arası dayanışmayı vurgulamak yerine, toplumdaki güç mücadelelerini ve bireysel çıkarları ön plana çıkarır.

2- Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılda İngiltere’de sanat ve kültürel hayat ile ilgili toplumsal değişmelerden biri değildir?

A) Kültür alanında tüm yetkileri ellerinde bulunduran soylular güç kaybetmiştir.
B) Sanatçıların soylular tarafından korunması geleneği tümüyle yok olmuştur.
C) Edebiyata ilgi duyan yeni okuyucu kitle, orta sınıfın zenginleşmesinin sonuçlarından biridir.
D) Yeni bir okuyucu kitlesi ortaya çıkmıştır.
E) Orta sınıf, entelektüel önderliğe sahip olmuştur.

Cevap : B) Sanatçıların soylular tarafından korunması geleneği tümüyle yok olmuştur.

Açıklama : 18. yüzyılda orta sınıfın yükselişiyle soyluların kültür üzerindeki tekeli kırılmış olsa da, sanatçıları koruma (patronaj) geleneği zayıflamakla birlikte “tümüyle yok olmamıştır”.

3- Kemal Tahir, Batılı sosyolojik açıklamaları sorgulayan eserleriyle tanınmaktadır.
Tahir’in bu yaklaşımını sosyolojik açıdan önemli gören ve Batı merkezli sosyoloji anlayışına eleştirel yaklaşan Türk sosyoloğu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Z. Fahri Fındıkoğlu
B) Ziya Gökalp
C) Cahit Tanyol
D) Baykan Sezer
E) N. Şazi Kösemihal

Cevap : D) Baykan Sezer

Açıklama : Baykan Sezer, Türkiye’ye özgü toplumsal yapıyı anlamak için Batı merkezli teorileri sorgulayan bir yaklaşım geliştirmiş ve bu bağlamda Kemal Tahir’in eserlerini önemli bir kaynak olarak görmüştür.

4- Daniel Defoe’nun hayatı ve edebi kimliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Robinson Crusoe, birçok ekonomi kuramcısı tarafından “homo economicus”un timsali olarak nitelendirilmiştir.
B) Defoe, klasik bir eğitim almamış ve daha çok politik konularda kitapçıklar yazmıştır.
C) Defoe, alt orta sınıftan bir aileden gelmektedir; para kazandıracak her konuda yazmıştır.
D) Yazar çeşitli mesleklerle uğraşmış, ajanlık yapmış ve birkaç kez hapse girmiştir.
E) Defoe’nun edebî üslubu oldukça süslüdür ve elit kesime hitap etmiştir.

Cevap : E) Defoe’nun edebî üslubu oldukça süslüdür ve elit kesime hitap etmiştir.

Açıklama : Daniel Defoe’nun üslubu, süslü ve elit bir üslup olmaktan çok, yeni ortaya çıkan orta sınıf okurunun anlayabileceği, sade, gerçekçi ve gazeteciliğe yakın bir dildir.

5- Thomas More’un Ütopya eserinde bahsedilen toplum düzenine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Ütopya’da sınıfsız bir toplum düzeni vardır ve herkes eşit haklara sahiptir.
B) Ütopya’da yasalar oldukça detaylıdır ve halkın anlaması güçtür.
C) Ütopya’da altın ve değerli taşlar en çok arzulanan süs eşyalarıdır.
D) Ütopya’da herkes istediği kadar çalışabilir, zorunlu çalışma yoktur.
E) Ütopya’da bireysel mülkiyetin korunması temel ilkelerden biridir.

Cevap : A) Ütopya’da sınıfsız bir toplum düzeni vardır ve herkes eşit haklara sahiptir.

Açıklama : Thomas More’un Ütopya’sının temelinde özel mülkiyetin olmadığı, kaynakların ortak kullanıldığı, dolayısıyla sınıfsal ayrımların bulunmadığı eşitlikçi bir toplum düzeni vardır.

6- Howard Becker’in toplumu anlatım biçimleri hakkındaki görüşleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sosyolojik nicel araştırma verileri dışında kalan anlatım biçimlerinin toplum hakkında bilgi sağlayamayacağını düşünür.
B) Toplumu anlatmanın sadece sosyolojik nicel verilerle sınırlı olmadığını savunur.
C) İnsanların yaşamadıkları yerler ve zamanlar hakkında bilgi edinmek için farklı temsil biçimlerine yöneldiğini ifade eder.
D) Toplumun nasıl işlediğine dair merakın insanların farklı anlatım biçimlerine yönelmesini sağladığını söyler.
E) Fotoğraf, film ve kurgu romanların da toplum hakkında değerli gözlemler sunabileceğini belirtir.

Cevap : A) Sosyolojik nicel araştırma verileri dışında kalan anlatım biçimlerinin toplum hakkında bilgi sağlayamayacağını düşünür.

Açıklama : Howard Becker, tam aksine, toplumu anlamak için sadece sosyolojik verilerin değil, fotoğraf, film ve roman gibi farklı anlatım ve temsil biçimlerinin de değerli bilgiler sunabileceğini savunur. Bu nedenle A şıkkı onun görüşüyle çelişir.

7- Diego Rivera’nın sanat anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sanatı tamamen bireysel bir uğraş olarak ele alıp, toplumdan bağımsız bir yaratım olarak değerlendirir.
B) Sanatçıyı çağının özlemlerini ve umutlarını yansıtan bir aktarıcı olarak görür.
C) Sanatın toplumsal bir yaratım olduğunu ve farklı toplumsal sınıfların sanat üzerinde etkili olduğunu savunur.
D) Sanatın herkes tarafından anlaşılabilir ve erişilebilir olması gerektiğini düşünür.
E) “Sanat için sanat” anlayışının, sanatı seçkin bir kesimin ayrıcalığı haline getirdiğini eleştirir.

Cevap : A) Sanatı tamamen bireysel bir uğraş olarak ele alıp, toplumdan bağımsız bir yaratım olarak değerlendirir.

Açıklama : Meksikalı duvar ressamı Diego Rivera, sanatın toplumsal bir işlevi olduğunu savunmuş ve eserleriyle halkın ve işçi sınıfının mücadelesini yansıtmıştır. Sanatı toplumdan bağımsız bireysel bir uğraş olarak görmesi, onun sanat anlayışına tamamen terstir.

8- Jale Parla’nın Don Kişot ile ilgili yaptığı değerlendirmeye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Don Kişot, farklı edebiyat türlerini ve toplumsal sınıfları bir araya getiren çok katmanlı bir eserdir.
B) Don Kişot geçmişin değerlerini temsil ederken Sancho Panza günün gerçekçi, pragmatik insanını simgeler.
C) Cervantes, Don Kişot ve Sancho Panza’nın karakterleri üzerinden iki farklı toplumsal sınıfı analiz etmektedir.
D) Roman, feodalizmden merkantilizme geçiş sürecinin edebî bir yansımasıdır.
E) Roman bir mizah kitabı olarak yazılmış olup ruhsal analizler içerir.

Cevap : E) Roman bir mizah kitabı olarak yazılmış olup ruhsal analizler içerir.

Açıklama : Jale Parla’ya göre Don Kişot, sadece bir mizah kitabı değil, aynı zamanda feodalizmden modernliğe geçişi, farklı edebiyat türlerini ve sınıfsal yapıları bir araya getiren derinlikli bir romandır. Sadece ruhsal analizler içerdiği ifadesi, Parla’nın kapsamlı sosyolojik okumasını eksik yansıtır.

9- E. Zola’nın hayatı ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bir süre gazetecilik yapmıştır.
B) Babası mühendis olmasına rağmen genç yaşta öldüğü için çocukluğu yoksulluk içinde geçmiştir.
C) Dreyfus davasında ordunun yanında yer almıştır.
D) Natüralist edebiyat akımının içinde yer alır.
E) Yoksulluk nedeniyle eğitim hayatı erken sona ermiştir.

Cevap : C) Dreyfus davasında ordunun yanında yer almıştır.

Açıklama : Emile Zola, Dreyfus Davası’nda “J’accuse…!” (İtham Ediyorum…!) başlıklı ünlü mektubuyla haksız yere mahkum edilen Yüzbaşı Dreyfus’u savunmuş ve bu nedenle ordu ve devletle karşı karşıya gelmiştir. Ordunun yanında yer aldığı bilgisi yanlıştır.

10- Jonathan Swift’in hayatı ve edebi kimliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) XVIII. yüzyılda hiciv türünün gelişmesine önemli katkılar sağlamıştır.
B) Eserlerinde siyaset ve din gibi konular üzerine derinlemesine analizler yapmıştır.
C) Hayatının bir bölümünü İngiltere’de geçirmiş ancak İrlanda’da doğup ölmüştür.
D) Güçlü bir yazar olduğu için eserleri ona geniş bir çevre kazandırmıştır.
E) İngiltere’de kralın yetkilerini savunan Tory Partisi’nin bir üyesi olmuştur.

Cevap : E) İngiltere’de kralın yetkilerini savunan Tory Partisi’nin bir üyesi olmuştur.

Açıklama :

11- Besim Dellaloğlu’nun edebiyat ve toplum hakkındaki görüşleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Edebiyat, özellikle de roman, sadece edebiyat değil, kültürel çalışmaların temel malzemesidir.
B) Edebiyat ve roman, siyasal tarih kadar önemli bir kurucu alan olarak görülmelidir.
C) Romanın sanatsal bir metin olarak ele alınmayıp toplumsal boyutunun önemle vurgulanması, edebî değerini düşürür.
D) Kültürel çalışmalar, sanat ve edebiyatı toplumsal yapıların oluşum süreçleriyle birlikte değerlendirir.
E) Edebiyat; bireyin, toplumun ve ulus-devletin inşasında önemli bir rol oynamıştır.

Cevap : C) Romanın sanatsal bir metin olarak ele alınmayıp toplumsal boyutunun önemle vurgulanması, edebî değerini düşürür.

Açıklama : Besim Dellaloğlu, tam aksine, romanın sadece sanatsal bir metin olarak değil, toplumsal, siyasal ve kültürel bir olgu olarak okunmasının onun önemini ve değerini artıracağını savunur.

12- Arnold Hauser’in sanat ve toplumsal tarih anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sanatçının dehasından çok, çağın toplumsal sorunlarına duyarlılığının önemli olduğunu vurgular.
B) Sanatın toplumsal ve sınıfsal etkenlerle şekillendiğini savunur.
C) İşçi sınıfının 1830’lardan sonra kendi hakları için mücadele etmeye başladığını ifade eder.
D) 1830’larda orta sınıfın siyasal zaferini kazandığını ve aristokrasinin etkisinin azaldığını belirtir.
E) Romantizmden çıkan “sanat için sanat” anlayışının işçi sınıfı tarafından daha da benimsendiğini öne sürer.

Cevap : E) Romantizmden çıkan “sanat için sanat” anlayışının işçi sınıfı tarafından daha da benimsendiğini öne sürer.

Açıklama : Hauser’a göre “sanat için sanat” anlayışı, sanatı toplumsal sorumluluklarından koparan ve onu elit bir uğraşa dönüştüren bir yaklaşımdır. Bu anlayışın işçi sınıfı tarafından benimsenmesi değil, tam aksine işçi sınıfının sanatı toplumsal bir mücadele aracı olarak görmesi beklenir.

13- Aşağıdakilerden hangisi pikaresk roman türüne ait bir özellik değildir?

A) İlk pikaresk roman örneğinin yazarı bilinmemektedir.
B) İlk pikaresk roman İtalya’da yazılmıştır.
C) Efendilere hizmet ederek yaşamını sürdüren bir ‘pikaro’nun hikâyesini anlatmaktadır.
D) Romanın öncüsü olarak kabul edilmektedir.
E) ‘Pikaro’nun deneyimleri ile toplum hicvedilmektedir.

Cevap : B) İlk pikaresk roman İtalya’da yazılmıştır.

Açıklama : İlk pikaresk roman örneği olarak kabul edilen “Lazarillo de Tormes”, İtalya’da değil, 16. yüzyıl İspanya’sında yazılmıştır.

14- A. Hauser’ın XIX. yüzyılın iki önemli yazarı Balzac ve Stendhal’i karşılaştırmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Stendhal, Balzac’tan farklı olarak “devlet mekanizması” üzerinde yoğunlaşmıştır.
B) Her iki yazar da çağlarının toplumunu genellikle iğneleyici ve muzip bir biçimde eleştirmişlerdir.
C) Balzac tutucu, Stendhal liberal görüşlere sahiptir.
D) Balzac ve Stendhal, ideal siyasal düzenin monarşi olduğu ve aristokrasinin egemenliğinin sürmesi gerektiğini konusunda fikir birliği içindedirler.
E) Balzac orta sınıfın yapısını, Stendhal’den daha nesnel bir biçimde değerlendirmiştir.

Cevap : D) Balzac ve Stendhal, ideal siyasal düzenin monarşi olduğu ve aristokrasinin egemenliğinin sürmesi gerektiğini konusunda fikir birliği içindedirler.

Açıklama : Balzac daha tutucu ve monarşiye yakınken, Stendhal liberal ve cumhuriyetçi görüşlere sahiptir. İdeal siyasal düzen konusunda fikir birliği içinde değillerdir.

15- Aşağıdaki görüşlerden hangisi Ziya Gökalp’a ait değildir?

A) Romancılar, toplumu etkileme konusunda sahip oldukları kuvvetin bilincindedir.
B) Romancılar “memleketin ahlakı”nı değiştirebilir.
C) Roman somut bir sosyolojidir.
D) Yazarlar Türk halkının eğiticileri olmalıdır.
E) Roman millî hayatı tasvir eder.

Cevap : A) Romancılar, toplumu etkileme konusunda sahip oldukları kuvvetin bilincindedir.

Açıklama :

16- “Sosyal Kurumlarla İlişkisi Bakımından Edebiyat” adlı eserde yazar edebiyatla aşağıdaki kurumlardan hangisi arasındaki ilişkiye yer vermez?

A) Adetler
B) Ekonomi
C) Töreler
D) Yasalar
E) Din

Cevap : B) Ekonomi

Açıklama : Madame de Staël’in bu eserinde, edebiyatın din, yasalar, adetler ve töreler gibi sosyal ve ahlaki kurumlarla olan ilişkisi incelenirken, ekonomik kurumlarla olan ilişkisine diğerleri kadar yer verilmez.

17- Eski­-yeni çatışmasını ele alan 1911 tarihli Şıpsevdi’nin aynı konuyu ele alan kendisinden önceki romanlardan farkı nedir?

A) Eskinin de değerli yönleri olduğunu gösterir.
B) Olayları ve kişileri tarihsel bağlamda ele alır.
C) Anadolu’dan örnekler sunar.
D) İbret vermek yerine ironiyi tercih eder.
E) Yeniyi eleştirir.

Cevap : D) İbret vermek yerine ironiyi tercih eder.

Açıklama : Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Şıpsevdi romanı, kendisinden önceki Felatun Bey ile Rakım Efendi gibi romanların aksine, eski-yeni çatışmasını okura ders vermek veya ibret aldırmak amacıyla değil, durumu “ironi” ve mizah yoluyla eleştirmek için kullanır.

18- Türkiye’ye romanın girmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?

A) Tercüme odası kurulmuştur.
B) Okurun bir edebî tür olarak romanla tanışması Batılılaşma ile bağlantılıdır.
C) İlk roman örneklerini yazan romancılar, İngiltere’ye eğitim için giden gençler arasından çıkmıştır.
D) Tanzimat aydını, çeviri faaliyetlerinden etkilenerek roman yazmaya başlamıştır.
E) Çeviri faaliyetlerinin temelinde devlet politikası yatmaktadır.

Cevap : C) İlk roman örneklerini yazan romancılar, İngiltere’ye eğitim için giden gençler arasından çıkmıştır.

Açıklama : Türkiye’de ilk roman örneklerini yazan Tanzimat aydınları, genellikle İngiltere’ye değil, Fransa’ya eğitim veya görev için gitmiş ve Fransız edebiyatından etkilenmişlerdir.

19- Samuel Richardson’ın edebî anlayışı ve eserleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Romanlarında fantastik olaylardan çok bireyin iç dünyasını ve ruhsal yaşamını ele almıştır.
B) Kahramanlarını idealize edip okuyucunun onlara hayranlık duymasını sağlamıştır.
C) Eserleri, Protestan ahlaki değerlerini yansıttığı için kiliselerde vaizler tarafından önerilmiştir.
D) Romanlarında okuyucuyla içli dışlı bir üslup benimseyerek okuyucunun kendisini kahramanlarla özdeşleştirmesine imkân tanımıştır.
E) Eserlerinde aile yaşamı, töreler ve ahlaki öğütler önemli bir yer tutmaktadır.

Cevap : B) Kahramanlarını idealize edip okuyucunun onlara hayranlık duymasını sağlamıştır.

Açıklama : Richardson, eserlerinde ahlaki bir duruş sergilese de, kahramanlarını kusursuz ve idealize edilmiş karakterler olarak sunmaz. Aksine, onların ahlaki zaaflarını ve iç çatışmalarını detaylı bir şekilde işleyerek gerçekçi karakterler yaratmaya çalışmıştır.

20- Gustave Courbet ve natüralizm akımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sanat ve siyasal başkaldırının birbirinden ayrı olmadığını savunan Courbet, devrimci kimliğiyle tanınır.
B) Courbet, sanatında sıradan insanların yaşamına duyduğu ilgiyle öne çıkmıştır.
C) “Taş Kırıcıları” ve “Ornans’taki Gömme Olayı” Courbet’in önemli eserleri arasında yer almaktadır.
D) Courbet’in sanat anlayışı, yalnızca estetik kaygıların ön planda olduğu bir anlayışa dayanıyordu.
E) Doğalcılık, işçi sınıfının sanat hareketi olarak gelişmiş ve toplumsal gerçekliği doğrudan yansıtmayı amaçlamıştır.

Cevap : D) Courbet’in sanat anlayışı, yalnızca estetik kaygıların ön planda olduğu bir anlayışa dayanıyordu.

Açıklama : Realizmin öncülerinden olan Gustave Courbet’in sanat anlayışı, “sanat için sanat” anlayışına karşı çıkarak, sanatın toplumsal ve politik bir işlevi olması gerektiğini savunur. Bu nedenle sadece estetik kaygılara dayanması onun sanat anlayışına terstir.