Kuruluş ve Yükseliş Devri Osmanlı Tarihi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan 16. yüzyılın sonlarına kadar olan dönemi kapsayan kuruluş ve yükseliş devrinin önemli siyasi, askeri ve ekonomik gelişmeleri ele alınacaktır. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, Osmanlı İmparatorluğu’nun temellerinin atıldığı ve zirveye ulaştığı bu döneme dair kapsamlı bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.

1571 İnebahtı Deniz Savaşı ve Sonuçları

1571 İnebahtı Deniz Savaşı, Osmanlıların Kıbrıs seferiyle doğrudan ilişkili olup, alınan yenilgi sonrası Osmanlı denizcilik teşkilatı darbe yemiştir. Müttefik donanmasına Don Juan komuta etmiş ve savaş Kılıç Ali Paşa’nın kaptanıderyalığa yükselmesine giden yolu açmıştır. Ancak Osmanlı yönetimi İnebahtı sonrası uzun süre donanma inşa etmekte zorlanmamıştır.

Osmanlı-Safevi Mücadelelerinde Van Beylerbeyliğinin Rolü (16. Yüzyıl)

16. yüzyıl Osmanlı-Safevi askeri mücadelesinde Van beylerbeyliğinin daha önemli bir rol üstlendiği iddia edilebilir.

Osmanlıların Mora’da Egemenlik Kurma Süreci ve Venedik Mücadelesi

Osmanlı Devleti, Mora’da egemenlik kurma sürecinde Venedik Cumhuriyeti ile karşı karşıya gelmiştir.

Coğrafi Keşifler Çağında Osmanlı Denizciliği

Piri Reis, Seydi Ali Reis, Selman Reis ve Kurtoğlu Hızır Bey, Coğrafi Keşifler Çağı’nda Osmanlı denizciliğinde öne çıkan şahsiyetler arasında yer alırken, Çalı Bey daha önceki bir döneme aittir.

I. Süleyman ve I. François İttifakı (16. Yüzyılın İlk Yarısı)

16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Sultanı I. Süleyman ve Fransa Kralı I. François’yı siyasi arenada birbirine yaklaştıran sebepler arasında Habsburgların Avrupa’daki yükselişi ve I. François’nın Pavia Muharebesi’nde esir düşmesi yer almaktadır. Süleyman’ın Kutsal Roma tacının Valois ailesinin hakkı olduğuna inanması bu sebepler arasında değildir.

16. Yüzyıl Osmanlı-Safevi Mücadelesinin Ticari Boyutu

Sultan Selim’in İran’dan yapılan ipek ticaretini yasaklaması, 16. yüzyıl Osmanlı-Safevi mücadelesinin ticari bir yönü olduğunu göstermektedir.

1526 Mohaç Seferi ve Sonuçları

1526 Mohaç Seferi’nde I. Süleyman’ın zaferiyle Mátyás Corvinus Kütüphanesi İstanbul’a taşınmış, II. Lajos’un ölümü Macaristan’da taht kavgasına yol açmış ve Habsburglara karşı I. François’ya destek vermek seferin nedenlerinden biri olmuştur. Ele geçirilen Macar topraklarında Budin beylerbeyliği daha sonra kurulmuştur.

1578-1590 Osmanlı-Safevi Savaşı’nda Serdarlık Yapan Devlet Adamları

1578-1590 Osmanlı-Safevi Savaşı’nda Lala Mustafa Paşa, Özdemiroğlu Osman Paşa, Ferhad Paşa ve Koca Sinan Paşa serdar olarak görev yapmıştır. Damat İbrahim Paşa bu dönemde yaşamamıştır.

Kosova Savaşı ve Önemi

Kosova Savaşı’na ilişkin doğru bilgi, Macarların Sırp ordusuna destek vermemiş olmasıdır. Osmanlı kaynaklarında Sırp Sındığı Savaşı olarak geçmez ve savaşı Haçlı ordusu değil, Osmanlılar kazanmıştır.

16. Yüzyılda Osmanlı-Portekiz Diplomatik Temasları

16. yüzyılda Osmanlı ve Portekiz arasındaki diplomatik temasların temel gayesi, Uzakdoğu ve Hindistan baharat ticaretinin yarattığı geliri paylaşmaktı.

1578 Osmanlı-Safevi Savaşı’na Yol Açan Etkenler

1578’de Osmanlı sarayının Safevilere savaş açmasına yol açan etkenler arasında Şah Tahmasp’ın ardından İran’da çıkan iç karışıklıklar, Sokullu Mehmed Paşa’nın iktidarını kaybetmeye başlaması ve Osmanlı-Safevi sınır boylarında yaşanan kargaşa yer almaktadır. Koca Sinan Paşa ve Lala Mehmed Paşa arasındaki çekişme ile II. Selim devrindeki seferlerin yarattığı yorgunluk doğrudan bu savaşın nedeni olarak gösterilemez.

Osmanlı ve Açe Sultanlıkları İlişkisi (16. Yüzyıl)

Osmanlı ve Açe sultanlıkları arasındaki ilişki Sultan Süleyman devrinde başlamış, Açe Sultanı 1565’te İstanbul’a elçi göndermiş ve 1568’de Osmanlı gemileri Sumatra’ya varmıştır. İki sultanlık Uzakdoğu’daki Hollanda kuvvetlerine karşı değil, Portekiz kuvvetlerine karşı işbirliği yapmıştır.

1590 Ferhad Paşa Antlaşması ve Sonuçları

1590 Ferhad Paşa Antlaşması ile Osmanlılar, 1578’den sonra ele geçirdikleri toprakları resmen egemenliklerine katmışlardır.

Osmanlı Beyliği’nin Kuruluş Süreci

Sülemiş İsyanı, Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu sürecine giden yolda belirleyici olmuştur.

Şehzade Ahmed’in Veliaht Adaylığı

Selim’in sancak değiştirme taleplerinin kabul edilmemesi, divanda Ahmed’i destekleyen vezirlerin olması ve Şah Kulu isyanını bastırma görevinin Ahmed’e verilmesi gibi durumlar onun veliahtlığının işaretlerindendir. Sarıgörez Nureddin’in arabuluculuğu doğrudan bu durumun bir işareti değildir.

Osmanlı ve Fransız Deniz Kuvvetlerinin Ortak Seferleri (16. Yüzyıl)

1537 Korfu seferi, 1543 Nice kuşatması ve 1553 Napoli ve Sicilya akınları Osmanlı ve Fransız deniz kuvvetlerinin ortak seferleridir. 1538 Preveze Muharebesi ise Osmanlı zaferidir ve Fransızlarla ortak yapılmamıştır.

Osmanlıların 16. Yüzyılda Kuzey Afrika’da Ele Geçirdiği Yerler

Osmanlılar 16. yüzyılda Kuzey Afrika’da Cezayir, Cerbe, Bicâye ve Tukurt’u ele geçirmişlerdir. Bastia bu bölgeler arasında değildir.

Fetret Devri’nin Sonu

Fetret Devri Çamurlu Savaşı sonucunda nihayete ermiştir.

II. Murad Dönemi Gelişmeleri

II. Murad dönemi gelişmeleri arasında İzladi Derbendi Savaşı, Selanik’in fethi, Edirne-Segedin Antlaşması ve II. Kosova Savaşı yer alır. Şeyh Bedreddin İsyanı bu döneme ait değildir.

II. Bayezid’in Islahatları

Bayezid’in tahta çıkışının ardından babasının tepki çeken icraatlarını dengelemek için gerçekleştirdiği ıslahatlar arasında İstanbul’daki saray inşaatlarını durdurmak yer almaz.

Sonuç

Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve yükseliş devri, imparatorluğun temellerinin sağlamlaştığı, sınırlarının genişlediği ve uluslararası arenada önemli bir güç haline geldiği hayati bir dönemdir. Bu dönemdeki siyasi, askeri ve ekonomik gelişmeler, Osmanlı İmparatorluğu’nun sonraki yüzyıllardaki kaderini derinden etkilemiştir.

1- 1571 İnebahtı Deniz Savaşı hakkında aşağıda yazılanlardan hangisi yanlıştır?

A) Osmanlıların Kıbrıs seferiyle doğrudan ilgilidir.
B) Alınan yenilgi sonrası Osmanlı denizcilik teşkilatı esaslı bir darbe yemiştir.
C) Müttefik donanmasına Don Juan komuta etmiştir.
D) Kılıç Ali Paşa’nın kaptanıderyalığa yükselmesine giden yolu açmıştır.
E) Osmanlı yönetimi İnebahtı sonrası uzun süre bir donanmayı suya indirmeyi başaramadı.

Cevap : E) Osmanlı yönetimi İnebahtı sonrası uzun süre bir donanmayı suya indirmeyi başaramadı.

Açıklama : İnebahtı yenilgisi Osmanlı donanması için büyük bir darbe olsa da, Osmanlı yönetimi kış boyunca yoğun bir çalışma ile ertesi yıl (1572) çok daha güçlü yeni bir donanmayı denize indirerek denizlerdeki gücünü yeniden göstermiştir. Bu nedenle uzun süre donanma indiremediği bilgisi yanlıştır.

2- 16. yüzyıl Osmanlı-Safevi askerî mücadelesinde aşağıdaki beylerbeyiliklerden hangisinin daha önemli bir rol üstlendiği iddia edilebilir?

A) Tebriz beylerbeyliği
B) Rumeli beylerbeyliği
C) Kars beylerbeyliği
D) Erzurum beylerbeyliği
E) Van beylerbeyliği

Cevap : E) Van beylerbeyliği

Açıklama :

3- Osmanlı Devleti, Mora’da egemenlik kurma sürecinde aşağıdaki devletlerden hangisi ile karşı karşıya gelmiştir?

A) Macaristan Krallığı
B) Venedik Cumhuriyeti
C) Bizans İmparatorluğu
D) Napoli Krallığı
E) Sırp Knezliği

Cevap : B) Venedik Cumhuriyeti

Açıklama : Osmanlı Devleti, Mora Yarımadası’nda egemenlik kurmaya çalışırken, bölgedeki limanlara ve ticaret yollarına hakim olan, güçlü bir denizci devlet olan Venedik Cumhuriyeti ile uzun yıllar süren mücadeleler içine girmiştir.

4- Aşağıdakilerden hangisi Coğrafi Keşifler Çağı’nda Osmanlı denizciliğinde öne çıkan şahsiyetler arasında değildir?

A) Piri Reis
B) Çalı Bey
C) Seydi Ali Reis
D) Selman Reis
E) Kurtoğlu Hızır Bey

Cevap : B) Çalı Bey

Açıklama : Piri Reis, Seydi Ali Reis, Selman Reis ve Kurtoğlu Hızır Bey, 16. yüzyılda yani Coğrafi Keşifler Çağı’nda Akdeniz ve Hint Okyanusu’nda faaliyet göstermiş önemli Osmanlı denizcileridir. Çalı Bey ise daha erken bir dönemde, 15. yüzyılın başlarında Venediklilerle savaşmış bir denizcidir.

5- Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Sultanı I. Süleyman ve Fransa Kralı I. François’yı siyasi arenada birbirine yaklaştıran sebepler arasında değildir?

A) Avusturya ve Macaristan’da Habsburglarla ilişkili hükümdarlar bulunması
B) I. François’nın 1525 Pavia Muharebesi’nde esir düşmesi
C) I. François’nın Habsburglara karşı imparatorluk tacı mücadelesini kaybetmesi
D) Fransızların V. Karl’ın Avrupa’da en büyük güç hâline gelmesini istememeleri
E) Süleyman’ın Kutsal Roma tacının Valois ailesinin hakkı olduğuna inanması

Cevap : E) Süleyman’ın Kutsal Roma tacının Valois ailesinin hakkı olduğuna inanması

Açıklama : Osmanlı-Fransız yakınlaşmasının temelinde, her iki devletin de ortak düşmanı olan Kutsal Roma İmparatoru V. Karl’a (Şarlken) karşı bir denge oluşturma amacı yatmaktadır. Sultan Süleyman’ın politikası, Kutsal Roma tacının belirli bir aileye ait olduğuna inanmasından çok, Habsburgların gücünü kırmaya yönelik stratejik bir hamleydi.

6- Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyıl Osmanlı-Safevi mücadelesinin aynı zamanda ticari bir yönü olduğunu göstermektedir?

A) Osmanlıların Tebriz’i ele geçirmeye çalışması
B) Bazı Türkmen aşiretlerinin sürgüne tabi tutulması
C) Sultan Selim’in İran’dan yapılan ipek ticaretini yasaklaması
D) Yeniçerilerin tüfekle donatılması
E) İstanbul’dan yola çıkan filonun Mısır’a iaşe ve mühimmat taşıması

Cevap : C) Sultan Selim’in İran’dan yapılan ipek ticaretini yasaklaması

Açıklama : Yavuz Sultan Selim’in, Safevi Devleti’nin en önemli gelir kaynaklarından biri olan ipek ticaretini engellemek amacıyla İran ipeğine ambargo koyması, iki devlet arasındaki mücadelenin sadece askeri ve siyasi değil, aynı zamanda önemli bir ticari boyutu olduğunu açıkça göstermektedir.

7- 1526 Mohaç Seferi hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Mátyás Corvinus Kütüphanesi İstanbul’a taşındı.
B) Ele geçirilen Macar topraklarında Budin beylerbeyiliği kuruldu.
C) Macar ordusu karşısında zafer kazanan I. Süleyman Budin’e girdi.
D) Habsburglara karşı I. François’ya destek vermek seferin sebepleri arasındaydı.
E) II. Lajos’un ölümü Macaristan’da kimin tahta geçeceği tartışmasını yarattı.

Cevap : B) Ele geçirilen Macar topraklarında Budin beylerbeyiliği kuruldu.

Açıklama :

8- Aşağıda ismi verilen devlet adamlarından hangisi 1578-1590 Osmanlı-Safevi Savaşı’nda Osmanlı kuvvetlerine serdarlık vapmamıştır?

A) Lala Mustafa Paşa
B) Özdemiroğlu Osman Paşa
C) Ferhad Paşa
D) Damat İbrahim Paşa
E) Koca Sinan Paşa

Cevap : D) Damat İbrahim Paşa

Açıklama : 1578-1590 Osmanlı-Safevi Savaşı’nda Lala Mustafa Paşa, Koca Sinan Paşa, Özdemiroğlu Osman Paşa ve Ferhad Paşa gibi önemli devlet adamları serdar (başkomutan) olarak görev yapmıştır. Damat İbrahim Paşa ise bu dönemde değil, 17. yüzyılın sonlarında sadrazamlık yapmış bir devlet adamıdır.

9- Aşağıda Kosova Savaşı’na ilişkin olarak verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Osmanlı kaynaklarında Sırp Sındığı Savaşı olarak yer alır.
B) Savaşı Haçlı ordusu kazanmıştır.
C) Bizans ordusu ile Osmanlı ordusunun karşılaştığı ilk savaştır.
D) Macarlar Sırp ordusuna destek vermemiştir.
E) Kral Vukaşin ve kardeşi Ugljeşa savaşta hayatını kaybetmiştir.

Cevap : D) Macarlar Sırp ordusuna destek vermemiştir.

Açıklama : 1389’daki I. Kosova Savaşı, Sırpların ve diğer Balkan milletlerinin oluşturduğu bir ordu ile Osmanlılar arasında yapılmıştır. Bu savaşta, o dönemde farklı siyasi hesapları olan Macarlar, Sırp ordusuna destek vermemiştir.

10- 16. yüzyılda Osmanlı ve Portekiz makamları arasında yürütülen diplomatik temasların temel gayesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Habeşistan topraklarındaki nüfuz alanlarını belirlemek
B) Devletlerin karşılıklı taleplerini iletmek
C) Uzakdoğu ve Hindistan baharat ticaretinin yarattığı geliri paylaşmak
D) Kızıldeniz’deki askerî çatışmalara çözüm üretmek
E) Osmanlı sultanı ve Portekiz kralı arasında dostluk tesis etmek

Cevap : C) Uzakdoğu ve Hindistan baharat ticaretinin yarattığı geliri paylaşmak

Açıklama : 16. yüzyılda Portekizlilerin Ümit Burnu’nu keşfederek Hint Okyanusu’na ulaşmaları, geleneksel baharat yolunu tehdit etmiştir. Osmanlı ve Portekiz arasındaki diplomatik ve askeri mücadelenin temelinde, bu stratejik öneme sahip baharat ticaretini kontrol etme ve gelirlerini paylaşma gayesi yatmaktadır.

11- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı sarayının 1578’de Safevilere savaş açmasına yol açan etkenler arasında yer almaz?

A) Koca Sinan Paşa ve Lala Mehmed Paşa arasında yaşanan çekişme
B) II. Selim devrindeki Akdeniz ve Hint seferlerinin imparatorlukta yarattığı yorgunluk
C) Şah Tahmasp’ın ardından İran’da çıkan iç karışıklıklar
D) Sokullu Mehmed Paşa’nın iktidarını kaybetmeye başlaması
E) Osmanlı-Safevi sınır boylarında yaşanan kargaşa

Cevap : A) Koca Sinan Paşa ve Lala Mehmed Paşa arasında yaşanan çekişme

Açıklama :

12- 16. yüzyılda Osmanlı ve Açe sultanlıkları arasındaki ilişkiye dair aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) İki sultanlık Uzakdoğu’daki Hollanda kuvvetlerine karşı işbirliği yapmıştı.
B) Açe ordusunda Osmanlı yapımı toplar kullanılmıştı.
C) Açe Sultanı 1565’te İstanbul’a bir elçilik heyeti yolladı.
D) İki saltanat arasında ilişkiler Sultan Süleyman devrinde başlamıştı.
E) 1568’de Osmanlı gemileri Sumatra’ya vardı.

Cevap : A) İki sultanlık Uzakdoğu’daki Hollanda kuvvetlerine karşı işbirliği yapmıştı.

Açıklama : Osmanlı Devleti, 16. yüzyılda Açe Sultanlığı’na Portekizlilere karşı askeri ve teknik yardımda bulunmuştur. Hollanda’nın bölgedeki etkinliği ise daha sonraki yüzyıllarda artmıştır, bu dönemdeki iş birliği Hollandalılara karşı değildir.

13- Osmanlı ve Safevi sarayları arasında imzalanan 1590 Ferhad Paşa Antlaşması hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Safeviler Osmanlı hazinesine haraç ödemeyi kabul ettiler.
B) 1555 Amasya Antlaşması’nın hükümleri bir kez daha kabul edildi.
C) Osmanlılar, 1578’ten sonra ele geçirdikleri toprakları resmen egemenliklerine kattılar.
D) İranlı tacirlerin Osmanlı topraklarına girişi yasaklandı.
E) 17-18. yüzyıllar boyunca Osmanlı ve Safevi devletleri arasındaki sınır hattı belirlendi.

Cevap : C) Osmanlılar, 1578’ten sonra ele geçirdikleri toprakları resmen egemenliklerine kattılar.

Açıklama : 1590 Ferhad Paşa Antlaşması ile Osmanlı Devleti, 1578’de başlayan savaşlarda Safevilerden ele geçirdiği Azerbaycan, Gürcistan, Dağıstan ve Luristan gibi geniş toprakları resmen kendi egemenliğine katmış ve doğudaki en geniş sınırlarına ulaşmıştır.

14- Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu sürecine giden yolda belirleyici olmuştur?

A) Kösedağ Savaşı
B) Süleyman Şah’ın vefatı
C) İznik’in fethi
D) Sülemiş İsyanı
E) IV. Haçlı Seferi

Cevap : D) Sülemiş İsyanı

Açıklama :

15- Aşağıdakilerden hangisi Şehzade Ahmed’in Sultan Bayezid in ardından Osmanlı tahtının öncelikli adayı görüldüğünün işaretlerinden biri değildir?

A) Selim’in sancak değiştirme taleplerinin kabul edilmemesi
B) Sarıgörez Nureddin’in Bayezid ve oğlu Selim arasında arabuluculuk yapması
C) Şah Kulu isyanını bastırma görevinin Ahmed’e verilmesi
D) Divanda Ahmed’i destekleyen vezirlerin olması
E) Korkut’un sancağının Manisa’dan Antalya’ya kaydırılması

Cevap : B) Sarıgörez Nureddin’in Bayezid ve oğlu Selim arasında arabuluculuk yapması

Açıklama : Divandaki vezirlerin desteği, önemli bir görev olan Şah Kulu isyanını bastırma görevinin ona verilmesi gibi durumlar Şehzade Ahmed’in veliaht olarak görüldüğünü gösterir. Sarıgörez Nureddin’in arabuluculuğu ise Selim ile Bayezid arasındaki bir sorunu çözmeye yönelik olup, Ahmed’in öncelikli adaylığıyla doğrudan bir işaret değildir.

16- Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyılda Osmanlı ve Fransız deniz kuvvetlerinin ortaklaşa gerçekleştirdikleri seferler arasında gösterilemez?

A) 1537 Korfu seferi
B) 1543 Nice kuşatması
C) 1551 Trablusgarp’ın fethi
D) 1538 Preveze Muharebesi
E) 1553 Napoli ve Sicilya akınları

Cevap : D) 1538 Preveze Muharebesi

Açıklama : 1543’te Nice’in kuşatılması ve 1553’te Napoli ve Sicilya kıyılarına yapılan akınlar, Osmanlı ve Fransız donanmalarının ortak düşmanları V. Karl’a karşı yaptıkları ortak seferlerdir. Preveze Deniz Muharebesi ise Osmanlı donanmasının Fransızlarla değil, Venedik, İspanya, Papalık gibi devletlerden oluşan Haçlı donanmasına karşı kazandığı bir zaferdir.

17- Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıların 16. yüzyılda Kuzey Afrika’da ele geçirdiği yerler arasında değildir?

A) Cezayir
B) Cerbe
C) Bastia
D) Bicâye
E) Tukurt

Cevap : C) Bastia

Açıklama : 16. yüzyılda Osmanlılar, Barbaros kardeşler ve Turgut Reis gibi denizciler sayesinde Cezayir, Cerbe, Bicâye ve Tukurt gibi Kuzey Afrika’daki birçok önemli merkezi ele geçirmiştir. Bastia ise Kuzey Afrika’da değil, Korsika adasında bulunan bir şehirdir.

18- Fetret Devri aşağıdaki hadiselerin hangisinin sonucunda nihayete ermiştir?

A) Kırkdilim Savaşı
B) Dimboz Savaşı
C) Frenkyazısı Savaşı
D) Akçay Savaşı
E) Çamurlu Savaşı

Cevap : E) Çamurlu Savaşı

Açıklama : 1402 Ankara Savaşı’ndan sonra başlayan Fetret Devri, Yıldırım Bayezid’in oğulları arasındaki taht mücadelesinin sonu olan ve 1413 yılında Çelebi Mehmed’in kardeşi Musa Çelebi’yi yendiği Çamurluova (Çamurlu) Savaşı ile sona ermiştir.

19- Aşağıdakilerden hangisi II. Murad dönemi gelişmeleri arasında yer almaz?

A) Şeyh Bedreddin İsyanı
B) İzladi Derbendi Savaşı
C) Selanik’in fethi
D) Edirne-Segedin Antlaşması
E) II. Kosova Savaşı

Cevap : A) Şeyh Bedreddin İsyanı

Açıklama : Selanik’in fethi, İzladi Derbendi ve II. Kosova Savaşları ile Edirne-Segedin Antlaşması, II. Murad döneminin önemli gelişmeleridir. Şeyh Bedreddin İsyanı ise II. Murad’dan önce, babası Çelebi Mehmed döneminde meydana gelmiş ve bastırılmıştır.

20- Aşağıdakilerden hangisi Bayezid’in tahta cülusunun ardından babasının tepki çeken icraatlarını dengelemek için gerçekleştirdiği ıslahatlar arasında yer almaz?

A) İstanbul’dakı saray inşaatlarını durdurdu.
B) Saltanatında birden fazla sikke bastırmayacağına söz verdi.
C) Mülkleri devlet arazisine katılan kişilerin şikâyetlerini dinledi.
D) Devlet hazinesine alınan özel mülkleri sahiplerine iade etti.
E) Tımara çevrilen vakıf mülkleri eski statüsüne dönüştürdü.

Cevap : A) İstanbul’dakı saray inşaatlarını durdurdu.

Açıklama :