Roma Tarihi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, Roma tarihinin Cumhuriyet döneminden başlayarak Doğu Roma İmparatorluğu’nun ilk yüzyıllarına kadar olan önemli siyasi ve sosyal gelişmeleri ele alınacaktır. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, Roma’nın yükselişi, krizi ve dönüşümü hakkında kapsamlı bilgiler sunmayı amaçlamaktadır.

Eski Çağ’da İtalya’daki En Büyük Köle İsyanı: Spartacus

Eski Çağ’da İtalya yarımadasında çıkan en büyük köle isyanı, MÖ 73-71 yılları arasında Spartacus önderliğinde gerçekleşmiş ve Marcus Licinius Crassus tarafından bastırılmıştır. Bu isyan, Roma Cumhuriyeti’nin son dönemlerindeki sosyal ve ekonomik gerilimleri gözler önüne sermektedir.

Roma İmparatorluğu’nda “Evlat Edinilen İmparatorlar Dönemi”

MS 96 ile 180 yılları arasındaki dönem, Roma İmparatorluğu’nun “Altın Çağı” olarak da bilinir ve bu döneme “Evlat Edinilen İmparatorlar Dönemi” adı verilir. Bu dönemde imparatorlar, liyakate dayalı olarak evlat edinme yoluyla tahta geçmişlerdir, bu da istikrarlı ve başarılı bir yönetime olanak sağlamıştır.

Doğu ve Batı Kiliseleri Arasındaki İlk Ayrılık: Zenon Dönemi

Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki ilk büyük ayrılık, İmparator Zenon zamanında, 482 yılında Henotikon fermanının yayınlanmasıyla gerçekleşmiştir. Bu olay, Hristiyanlığın farklı yorumlarının ve siyasi çekişmelerin bir sonucudur.

İmparator II. Theodosios Dönemi ve Hun Akınları

İmparator II. Theodosios döneminin en önemli siyasi olayı, Attila önderliğindeki Hunların Doğu Roma İmparatorluğu’na yönelik büyük akınları olmuştur. Bu akınlar, imparatorluğun savunma stratejilerini ve dış politikasını derinden etkilemiştir.

Tasvir Kırıcılık Hareketinin İlk Dönemi ve İmparatoriçe İrene

Bizans’ta Tasvir Kırıcılık hareketinin ilk dönemi, 787 yılında İmparatoriçe İrene’nin önderliğinde toplanan II. İznik Konsili ile sona ermiştir. Bu konsil, ikonaların yeniden kabul edilmesi yönünde kararlar almıştır.

İmparator Romanos Lekapenos Dönemi ve Komutan Ioannes Kurkuas

İmparator Romanos Lekapenos döneminin önemli komutanı Ioannes Kurkuas’tır. Kurkuas, doğuda Müslüman Araplara karşı Bizans ordularına önemli zaferler kazandırmıştır.

İmparator II. Ioannes Dönemi ve Dış Politika

İmparator II. Ioannes döneminin dış politikasında Sâsânîler bulunmamaktadır. Bizans bu dönemde Selçuklular, Danişmendliler, Peçenekler ve Macarlarla mücadele etmiştir.

İmparator Titus Dönemi ve Yahudiye İsyanı

İmparator Titus zamanında Judea eyaletinde çıkan ve çevresindeki coğrafyaya yayılan isyanın bastırılması önemli siyasal olaylardan biridir.

İmparator Büyük Konstantinos ve Halefleri Dönemi

İmparator Büyük Konstantinos sonrası halefleri zamanında Magnentius’un yenilgisi, Germen kavimleri ile mücadele ve Roma İmparatorluğu aleyhine İran ile anlaşma yapılması gibi olaylar yaşanmıştır. Milvius Savaşı ise Konstantinos’un kendi döneminde gerçekleşmiştir.

Myriokephalon Savaşı ve Anadolu’nun Türkleşmesi

Myriokephalon Savaşı, 1176’da Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan ile Bizans İmparatoru Manuel Komnenos arasında gerçekleşmiş ve Bizans’ın ağır yenilgisiyle sonuçlanmıştır. Bu savaş, Anadolu’nun bir Türk yurdu olduğunu Bizans’a göstermiştir. Ancak Türk yerleşimi bu savaştan önce başlamıştır.

Roma Cumhuriyeti’nde “Magistratus” Kavramı

“Magistratus”, Roma Cumhuriyeti döneminde en yüksek devlet memurluklarının tümünü tanımlayan bir kavramdır.

Aedilis’in Görevlerinden Biri: Pazar Yerlerini Denetlemek

Aedilis’in görevlerinden biri pazar yerlerini denetlemektir.

İmparator V. Konstantinos Dönemi ve Ravenna Exzarklığı’nın Sonu

İmparator V. Konstantinos dönemi olaylarından biri Ravenna Exzarklığı’nın sona ermesidir.

MÖ 1. Yüzyılda Kurulan I. Üçlü Yönetim

MÖ 1. yüzyıl ortasında kurulan I. Üçlü Yönetimin mensupları Iulius Caesar, Gnaeus Pompeius ve Marcus Licinius Crassus’tur.

Roma İmparatoru I. Theodosios ve Gotlarla Anlaşma

3 Ekim 382’de Gotlarla anlaşma yapan Roma imparatoru I. Theodosios’tur.

İmparator Konstans Dönemi ve Zâtüssavârī Savaşı

İmparator Konstans zamanında Müslüman Araplarla yapılan savaşlardan biri Zâtüssavârī Savaşı’dır.

Bizans İmparatorluğu’nda Olayların Kronolojik Sıralaması

Verilen olayların doğru kronolojik sıralaması şöyledir: İstanbul surlarının inşasının başlaması, vebanın İstanbul’da görülmesi, Theodora’nın ölümü, İtalya’nın imparatorluğun eline geçmesi ve I. Mavrikios’un imparator olması.

İmparator Theophilos ve Abbasi Halifesi Me’mûn

Müslüman Arapların Anadolu’ya yönelik akınları üzerine İmparator Theophilos’un 831 yılında barış istediği Abbasi halifesi Me’mûn’dur.

İmparator Herakleios’un Yönetime Geldiği Dönemdeki Olaylar

İmparator Herakleios yönetime geçtiği sırada Themaların oluşması, Avarların akınları ve devletin zor durumda olması gibi olaylar yaşanmıştır. İran ile anlaşma yapması bu döneme ait değildir.

Nika İsyanı ve İmparator I. Iustinianos

İmparator I. Iustinianos zamanında çıkan Nika İsyanı sırasında imparator kaçmamış, başkentte kalarak isyanı bastırmıştır.

Sonuç

Roma tarihi, Eski Çağ’dan Orta Çağ’a geçiş sürecinde Avrupa ve Akdeniz coğrafyasını derinden etkileyen zengin bir mirasa sahiptir. Cumhuriyetin kuruluşundan imparatorluğun yükselişine ve bölünmesine kadar geçen bu uzun dönem, siyasi, askeri, sosyal ve kültürel pek çok önemli gelişmeye sahne olmuştur.

1- İtalya yarımadasında Eski Çağ’da çıkan en büyük köle isyanının adı, ne zaman ve kim tarafından bastırıldığı aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru bir şekilde verilmiştir?

A) Spartacus; MÖ 72/71; Marcus Licinius Crassus
B) Aper; MÖ 64-62; Quintus Sertorius
C) Ahenobarbus; MÖ 67-65; Lucius Cornelius Sulla
D) Pulcher; MÖ 61-58; Publius Quietus
E) Catilina; MÖ 88-86; Marcus Livius Drusu

Cevap : A) Spartacus; MÖ 72/71; Marcus Licinius Crassus

Açıklama : Roma Cumhuriyeti’nin son dönemlerinde İtalya’yı sarsan en büyük köle isyanı, MÖ 73-71 yılları arasında Trakyalı gladyatör Spartacus önderliğinde gerçekleşmiş ve isyan, zengin komutan Marcus Licinius Crassus tarafından bastırılmıştır.

2- MS 96 ile 180 yılları arasında Roma Devleti’ni yöneten imparatorların dönemine ne ad verilir?

A) Silah zoruyla imparator olanlar dönemi
B) Muhafızları tarafından imparator ilan edilenler dönemi
C) Babadan oğula geçen hanedan mensubu olarak imparator olanlar dönemi
D) Evlat edinilen imparatorlar dönemi
E) Senato tarafından imparator ilan edilenler dönemi

Cevap : D) Evlat edinilen imparatorlar dönemi

Açıklama : Roma İmparatorluğu’nun “Altın Çağı” olarak da bilinen bu dönemde, Nerva, Traianus, Hadrianus, Antoninus Pius ve Marcus Aurelius gibi imparatorlar, kan bağına göre değil, liyakate dayalı olarak bir önceki imparator tarafından evlat edinilerek tahta geçmişlerdir. Bu nedenle bu döneme “Evlat Edinilen İmparatorlar Dönemi” denir.

3- Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki ilk ayrılık hangi imparator zamanında gerçekleşmiştir?

A) Zenon
B) I. Leon
C) Markianos
D) Basiliscus
E) II. Leon

Cevap : A) Zenon

Açıklama : Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki ilk büyük teolojik ve siyasi ayrılık (Akakios Skizması), İmparator Zenon’un 482’de yayımladığı ve Kadıköy Konsili kararlarını yumuşatmaya çalışan “Henotikon” adlı birleştirme fermanı üzerine patlak vermiştir.

4- İmparator II. Theodosios döneminin en önemli siyasi olayı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hunların imparatorluğa yönelik akınları
B) Germen kavimleri ile mücadele
C) Üniversitenin yeniden düzenlenmesi
D) Surların inşası
E) İran’a yönelik faaliyetler

Cevap : A) Hunların imparatorluğa yönelik akınları

Açıklama : İmparator II. Theodosios döneminin (408-450) dış politikasını belirleyen en önemli siyasi olay, Attila önderliğindeki Hunların Balkanlar ve Doğu Roma topraklarına yönelik büyük ve yıkıcı akınları olmuştur.

5- Tasvir Kırıcılık hareketinin ilk dönemi kim zamanında ve hangi yılda sona ermiştir?

A) Irene-787
B) V. Konstantinos-754
C) IV. Leon-775
D) III. Leon-717
E) Mikhail Rangabe-813

Cevap : A) Irene-787

Açıklama : Bizans’taki Tasvir Kırıcılık (İkonoklazma) hareketinin ilk dönemi, İmparatoriçe İrene’nin naipliği sırasında toplanan ve ikonaları yeniden meşru kılan 787 yılındaki II. İznik Konsili ile sona ermiştir.

6- İmparator Romanos Lekapenos döneminin önemli komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ioannes Bringas
B) Bardas Phokas
C) Ioannes Çimişkes
D) Bardas Skleros
E) Ioannes Kurkuas

Cevap : E) Ioannes Kurkuas

Açıklama : 10. yüzyılda İmparator I. Romanos Lekapenos döneminde, Bizans ordularının doğuda Araplara karşı büyük başarılar kazanmasını sağlayan en önemli ve yetenekli komutan Ioannes Kurkuas’tır.

7- İmparator II. Ioannes döneminin dış politikasında aşağıdaki hangi siyasi güç bulunmamaktadır?

A) Danişmendliler
B) Sâsânîler
C) Peçenekler
D) Selçuklular
E) Macarlar

Cevap : B) Sâsânîler

Açıklama : İmparator II. Ioannes Komnenos (1118-1143) döneminde Bizans; Anadolu’da Selçuklular ve Danişmendliler, Balkanlar’da ise Peçenekler ve Macarlar gibi siyasi güçlerle mücadele etmiştir. Sasani İmparatorluğu ise 7. yüzyılda Araplar tarafından yıkıldığı için bu dönemde mevcut değildi.

8- Aşağıdakilerden hangisi İmparator Titus zamanında gerçekleşen önemli siyasal olaylardan biridir?

A) Roma’da kamuya açık temizlik birimlerinden yararlanmanın ücretli yapılması
B) Dakia bölgesinin Roma egemenlik alanına dahil edilmesi
C) Kuzey Afrika’da vassal krallıklar kurulması
D) Judea eyaletinde çıkan ve çevresindeki coğrafyaya yayılan isyanın bastırılması
E) Germen kabilelerinden Hatten ve Batava ile onların topraklarında savaş

Cevap : D) Judea eyaletinde çıkan ve çevresindeki coğrafyaya yayılan isyanın bastırılması

Açıklama : İmparator Titus’un en önemli askeri başarısı, henüz babası Vespasianus döneminde bir komutan iken, MS 70 yılında Yahudiye’deki büyük isyanı bastırması ve Kudüs’ü ele geçirmesidir.

9- Aşağıdakilerden hangisi İmparator Büyük Konstantinos sonrası halefleri zamanında yaşanan olaylardan biri değildir?

A) Magnentius adlı asınin yenilgiye uğratılması
B) Germen kavimleri ile mücadelenin devam etmesi
C) Milvius Savaşı’nın gerçekleşmesi
D) Roma İmparatorluğu aleyhine İran ile anlaşma yapılması
E) Putperestliğin canlanması

Cevap : C) Milvius Savaşı’nın gerçekleşmesi

Açıklama : Milvius Köprüsü Savaşı, Büyük Konstantinos’un MS 312 yılında rakibi Maxentius’u yenerek Roma’nın tek hakimi olma yolunda attığı en önemli adımdır. Bu olay, onun halefleri döneminde değil, kendi döneminde gerçekleşmiştir.

10- Myriokephalon Savaşı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi söylenemez?

A) Türklerin Anadolu’dan atılamayacağını, bölgenin Türk yurdu olduğunu imparatorluğun anlaması
B) Savaş sonucu Anadolu’da Türk yerleşiminin başlaması
C) İmparatorluğun Türkler karşısında ağır bir yenilgi alması
D) Savaşın Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan ile İmparator Manuel Komnenos arasında olması
E) 17 Eylül 1176’da gerçekleşmesi

Cevap : B) Savaş sonucu Anadolu’da Türk yerleşiminin başlaması

Açıklama : 1176’daki Myriokephalon Savaşı, Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan’ın Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos’a karşı kazandığı kesin bir zaferdir. Bu savaş, Türklerin Anadolu’dan atılamayacağını kesinleştirmiştir. Ancak Anadolu’da Türk yerleşimi bu savaştan çok daha önce, 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra başlamıştır.

11- Aşağıdakilerden hangisi magistratus sözünü açıklar?

A) Roma devleti tarafından başka bölgelere gönderilen elçilerine verilen ünvan
B) Roma cumhuriyet döneminde yönetici sınıfının doktorluğunu yapanların görev tanımı
C) Roma devletinde askerlik hizmetine verilen isim
D) Roma’da en yüksek devlet memurluklarının tümünü tanımlayan kavram
E) Roma’da devlet memurlarının meslek hayatlarının başında yapması zorunlu görev

Cevap : D) Roma’da en yüksek devlet memurluklarının tümünü tanımlayan kavram

Açıklama : “Magistratus”, Roma Cumhuriyeti döneminde, seçimle göreve gelen ve belirli yetkilere sahip olan yüksek devlet memurluklarının (konsül, praetor, aedilis vb.) tamamını ifade eden genel bir kavramdır.

12- Aşağıdakilerden hangisi aedilisin görevlerinden biridir?

A) Orduyu komuta etmek
B) Mali denetimleri yürütmek
C) Pazar yerlerini denetlemek
D) Askerî seferlerin bütçelerini denetlemek
E) Vatandaşların vatandaşlık kayıtlarını tutmak

Cevap : C) Pazar yerlerini denetlemek

Açıklama : Roma Cumhuriyeti’nde bir magistratus olan “aedilis”in temel görevleri arasında; kamu binalarının bakımı, oyunların ve festivallerin düzenlenmesi ve pazar yerlerini denetleyerek düzeni sağlamak bulunuyordu.

13- Aşağıdakilerden hangisi İmparator V. Konstantinos dönemi olaylarından biridir?

A) Thomas isyanı
B) Ravenna Exzarklığı’nın sona ermesi
C) Annesi ile çatışma yaşaması
D) Büyük Karl’ı imparator olarak tanıması
E) Müslüman Arapların Üsküdar’a kadar gelmeleri

Cevap : B) Ravenna Exzarklığı’nın sona ermesi

Açıklama : Bizans İmparatoru V. Konstantinos döneminde (741-775), İtalya’daki Bizans toprağı olan Ravenna Eksarhlığı, Lombardların saldırıları sonucu 751 yılında tamamen kaybedilmiştir.

14- MÖ 1. yüzyıl ortasında (MÖ 60-49) kurulan I. Üçlü Yönetimin mensupları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Paprius Carbo, Lucius Optimius, Marcus Coriolanus
B) Gaius Norbanus, Marcus Octavius, Numerius Rufus
C) Iulius Caesar, Gnaeus Pompeius, Marcus Licinius Crassus
D) Cornelius Fronto, Quintus Ennius, Iunius Brutus
E) Caecilius Metellus, Caelius Rufus, Aulus Gabinius

Cevap : C) Iulius Caesar, Gnaeus Pompeius, Marcus Licinius Crassus

Açıklama : Roma Cumhuriyeti’nin sonlarında Senato’ya karşı oluşturulan ve Birinci Triumvirlik olarak bilinen gayriresmi siyasi ittifak, üç güçlü lider olan Jül Sezar, Gnaeus Pompeius ve Marcus Licinius Crassus arasında kurulmuştur.

15- 3 Ekim 382’de Gotlarla anlaşma yapan Roma imparatoru aşağıdakilerden hangisidir?

A) Valentianus
B) Iovianus
C) Gratianus
D) I. Theodosios
E) Valens

Cevap : D) I. Theodosios

Açıklama : 378’deki Hadrianopolis (Edirne) yenilgisinden sonra, Roma İmparatoru I. Theodosios, Balkanlar’a yerleşmiş olan Gotlarla 382 yılında bir antlaşma yaparak, onların foederati (müttefik) statüsüyle imparatorluk topraklarında kalmalarına izin vermiştir.

16- Aşağıdakilerden hangisi İmparator Konstans zamanında Müslüman Araplarla yapılan savaşlardan biridir?

A) Fihl
B) Zâtüssavārī
C) Yermük
D) Mute
E) Nihavend

Cevap : B) Zâtüssavārī

Açıklama : İmparator II. Konstans döneminde (641-668), Bizans donanmasının Müslüman Arap donanması karşısında büyük bir yenilgi aldığı ve Akdeniz’deki Bizans üstünlüğünün sarsıldığı önemli deniz savaşı, 655 yılındaki Zâtüssavârî (Direkler Savaşı)’dir.

17- I. Mavrikios’un imparator olması
II. Theodora’nın ölümü
III. Vebanın İstanbul’da görülmesi
IV. İtalya’nın imparatorluğun eline geçmesi
V. İstanbul surlarının inşasının başlaması
Yukarıdaki olayların tarih sıralaması aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) V-IV-II-I-III
B) IV-V-I-III-II
C) V-III-II-IV-I
D) III-I-II-V-IV
E) I-III-IV-II-V

Cevap : C) V-III-II-IV-I

Açıklama : Verilen olayların doğru kronolojik sıralaması şöyledir: İstanbul surlarının inşasının başlaması (V. yy başı – V), Jüstinyen Vebası (541 – III), İmparatoriçe Theodora’nın ölümü (548 – II), İtalya’nın yeniden fethi (554 – IV) ve Mavrikios’un imparator olması (582 – I).

18- Müslüman Arapların Anadolu’ya yönelik akınları üzerine İmparator Theophilos’un 831 yılında barış istediği Abbasi halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mehdi
B) Vâsık-Billah
C) Harun Reşid
D) Muktedir-Billah
E) Me’mûn

Cevap : E) Me’mûn

Açıklama : Bizans İmparatoru Theophilos, Abbasi Halifesi Me’mûn’un Anadolu’ya düzenlediği başarılı seferler karşısında 831 yılında barış istemek zorunda kalmıştır.

19- Aşağıdaki olaylardan hangisi İmparator Herakleios yönetime geçtiği sırada yaşanmamıştır?

A) İmparatorun başkent İstanbul’u terk etme isteği
B) Themaların oluşması
C) Avarların imparatorluğa yönelik akınları
D) Devletin idari, mali ve sosyal olarak zorda olması
E) İran ile anlaşma yapması

Cevap : E) İran ile anlaşma yapması

Açıklama : Herakleios yönetime geçtiğinde (610), imparatorluk Sasaniler ve Avarlar tarafından büyük bir tehdit altındaydı ve devlet mali olarak zordaydı. Thema sisteminin temelleri bu dönemde atılmıştır. Herakleios, Sasanilerle anlaşma yapmamış, aksine onlara karşı uzun ve başarılı bir savaş yürütmüştür.

20- İmparator I. Iustinianos zamanında çıkan Nika İsyanı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Siyasi ve sosyal sebepler yüzünden isyanın başlaması
B) Devletin isyanı bastırması
C) İstanbul’un isyan sırasında ateşe verilmesi
D) İsyanın 532 yılında olması
E) İmparatorun isyan sırasında kaçması

Cevap : E) İmparatorun isyan sırasında kaçması

Açıklama : MS 532 yılında İstanbul’da çıkan büyük Nika İsyanı sırasında, İmparator I. Iustinianos kaçmayı düşünmüş, ancak eşi İmparatoriçe Theodora’nın teşvikiyle başkentte kalarak isyanı kanlı bir şekilde bastırmıştır. Dolayısıyla imparatorun kaçtığı bilgisi söylenemez.