Siyaset Sosyolojisi 2024-2025 Final Soruları (Bahar)

Giriş

Bu makalede, siyaset sosyolojisinin temel kavramları, devlet, iktidar, toplumsal hareketler ve küreselleşme gibi konular sosyolojik teoriler çerçevesinde ele alınacaktır. 2024-2025 bahar dönemi final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, siyasal olguları toplumsal bağlamda anlamayı amaçlamaktadır.

Devlet ve Şiddet Tekeli (Max Weber)

Sosyolog Max Weber, devlet kavramını tanımlarken en önemli unsurlardan biri olarak şiddet olgusunu vurgulamış ve devleti belirli bir toprak parçası üzerinde meşru fiziksel şiddet kullanma tekelini elinde bulunduran bir insan topluluğu olarak tanımlamıştır.

Toplumsal Hareketler ve Temel İlkeler (Alain Touraine)

Alain Touraine’e göre bir toplumsal hareketten söz edilebilmesi için öznelerin ortak bir kimliğe sahip olması, bu kimliğin varlığını tehdit eden bir toplumsal düşmanın algılanması ve geleceğe yönelik bir toplumsal değişme projesinin bulunması gerekmektedir.

Pierre Bourdieu’nun Temel Kavramları

Pierre Bourdieu’nun sosyolojiye kazandırdığı temel kavramlar arasında alan teorisi, habitus, farklı sermaye türleri (ekonomik, sosyal, kültürel) ve simgesel iktidar yer almaktadır. Biyopolitika kavramı ise Michel Foucault ile ilişkilendirilir.

Avrupa-merkezcilik Kavramı ve Eleştirisi

Avrupa-merkezcilik, sosyal bilimlerde Avrupa tarihini, deneyimlerini ve toplumsal oluşumlarını temel alarak geliştirilen teorilerin diğer toplumları görmezden gelmesi veya onları Avrupa merkezli bir bakış açısıyla değerlendirmesi anlamına gelir.

Devrimlerin Sosyolojik Analizi (Theda Skocpol)

Theda Skocpol’ün analizlerine göre Fransız, Rus ve Çin devrimleri, devletin yapısal zayıflıkları ve uluslararası baskılar gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkmıştır. Çin Devrimi’nde uluslararası baskıların rolü diğerlerine kıyasla düşük değildir, aksine önemli bir yere sahiptir.

Totalitarizm Çalışmaları ve Yaklaşımlar

Totalitarizm olgusunu inceleyen çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. İdeal-tip yaklaşımı, tanımlayıcı yaklaşım, fenomenolojik yaklaşım ve Frankfurt ekolü bu yaklaşımlardan bazılarıdır. Tarihsel kurumsalcı ekol ise daha farklı bir odak noktasına sahiptir.

Frankfurt Okulu Düşüncesi (Adorno ve Horkheimer)

Theodor Adorno ve Max Horkheimer’ın düşünceleri, kültür endüstrisinin eleştirisi, insanın özgürleşme sürecine kapitalist engeller ve kitle kültürünün totaliter rejimlerle ilişkisi gibi temaları içerir. Devletin ideolojik aygıtları kavramı ise Louis Althusser’e aittir.

Küreselleşme ve Modernlik İlişkisi (Anthony Giddens)

Anthony Giddens’e göre modernlik başlı başına küreselleştirici bir olgudur ve zaman ile mekân arasında mesafe oluşması bu sürecin temel bir özelliğidir.

Egemenlik Kavramının Gelişimi (Grotius ve Pufendorf)

Siyaset antropoloğu Marc Abélès’e göre Grotius ve Pufendorf, sivil iktidarın insani bir kurum olduğunu ileri sürerek kaynağını Tanrı’da değil sözleşmede bulan bir iktidar kavramını geliştirmişlerdir.

Tarihsel Evrim Yaklaşımı ve Kurumlar

Tarihsel evrim yaklaşımı, kurumların bireysel çıkarları azami seviyeye çıkarmak isteyen aktörlerin seçimleriyle değil, tarihsel süreçlerin ürünü olduğunu savunur.

Pierre Bourdieu ve Siyaset Alanı

Pierre Bourdieu’nun siyaset alanına ilişkin düşünceleri, siyasal süreçlerin siyasal sermaye ve tahakküm ilişkileri üzerinden işlediğini vurgular. Devletin ideolojik aygıtlarıyla tüm toplumsal düzeni denetimi altına aldığı fikri ise Althusser’e aittir.

Modern Temsilî Demokrasi ve Siyasi Seçimler

Modern temsilî demokrasinin siyasi seçimlerle ilgili getirdiği temel yenilik eşit ve genel oy ilkesidir.

Bürokratik İdare (Max Weber)

Max Weber’in çözümlemelerine göre bürokratik idare, toplumsal örgütlenmelerin tamamına yaygınlaşan, bireylerin uzmanlıklarına dayanan, önceden belirlenmiş düzenlemelere göre işleyen ve objektif kıstaslarla düzenlenen bir yönetim biçimidir.

Toplumsal Hareket Teorileri ve Farklı Yaklaşımlar

Toplumsal hareket teorileri arasında kolektif davranış teorileri, kaynakların seferber edilmesi teorisi, yeni toplumsal hareketler yaklaşımı ve eylem-kimlik yaklaşımı bulunmaktadır. Kolektif davranış teorileri genellikle totaliter olgulardan yola çıkarak geliştirilmiştir ve inançlar ile ideolojilere vurgu yapar.

Çocukların Siyasal Toplumsallaşması (David Easton)

David Easton’ın çocukların siyasal toplumsallaşması için oluşturduğu modelin aşamaları kişiselleştirme, otoritenin idealleştirilmesi, kurumsallaştırma ve siyasallaşmadır. İçselleştirme bu modelin bir aşaması değildir.

Küreselleşmeyi Oluşturan Etmenler

Küreselleşmeyi oluşturan ekonomik ve siyasi etmenler arasında çok uluslu şirketlerin önemi, göç hareketlerinin artması, finans kapitalizmine dayalı bütünleşik bir pazar ve sivil toplum kuruluşlarının rolü sayılabilir. Bölgesel sınırlamaların etkinleşmesi küreselleşme ile çelişir.

Barrington Moore ve Modernleşme

Barrington Moore’un yola çıkış önermesi, köylü halkın modernleşmek için aristokrasiye ihtiyaç duyduğu yönündedir.

Emperyalizm ve Kültürel Kontrol

Emperyalizmin sadece ekonomik bir olgu olarak değil, bir kültürel kontrol projesi olarak ele alınmaya başlanması, madun olanların resmî kaynaklar tarafından kaydedilmeyen durumlarının tarih yazımına dahil edilmesi gerektiği yaklaşımını doğurmuştur.

Siyasetnameler ve Yöneticilere Öğüt Verme Amacı

Prens, Siyasetname ve Sülvanü’l-muta eserlerinin ortak özelliği yöneticilere ayna tutmayı amaçlamalarıdır.

Sosyolojik Belirlenim Yaklaşımı ve Kurumlar

Sosyolojik belirlenim yaklaşımının kurumlarla ilgili görüşleri arasında kurumların kökten değişimlere karşı süredurum gücüne sahip olması yer almaz; bu yaklaşım kurumların değişime açık olduğunu vurgular.

Sonuç

Siyaset sosyolojisi, siyasal yapıları, süreçleri ve davranışları toplumsal bağlamları içinde anlamaya çalışan önemli bir disiplindir. Bu makalede ele alınan temel kavramlar ve teoriler, günümüz dünyasındaki siyasal olguları daha derinlemesine analiz etmek için bir çerçeve sunmaktadır.

1- Aşağıdaki sosyologlardan hangisi devlet kavramını tanımlarken şiddet olgusu üzerine vurgu yapar?

A) Emile Durkheim
B) Auguste Comte
C) Alexis de Tocqueville
D) Max Weber
E) Norbert Elias

Cevap : D) Max Weber

Açıklama : Max Weber, devleti “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru fiziksel şiddet kullanma tekelini başarıyla elinde bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamıştır. Bu tanımda şiddet tekeli merkezi bir unsurdur.

2- Bir toplumsal hareketten söz edilebilmesi için öznelerin kendini tanımlayacağı ve ait hissedeceği bir kimlik, bu kimliğin varlığını tehdit eden bir toplumsal düşman ve tarihe yön verecek bir toplumsal değişme projesi olması gerektiğini savunan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mayer Zald
B) Neil Smelser
C) Claus Offe
D) Manuel Castells
E) Alain Touraine

Cevap : E) Alain Touraine

Açıklama : Alain Touraine, “Eylem-Kimlik Yaklaşımı” ile bir toplumsal hareketin var olabilmesi için üç temel ilkenin olması gerektiğini savunur: Bir kimlik ilkesi, bir karşıtlık (düşman) ilkesi ve bir bütünlük (toplumsal proje) ilkesi.

3- Aşağıdakilerden hangisi Pierre Bourdieu’nun ürettiği kavramlardan biri değildir?

A) Alan teorisi
B) Habitus
C) Sermaye
D) Biyopolitika
E) Simgesel iktidar

Cevap : D) Biyopolitika

Açıklama : Alan teorisi, habitus, sermaye (kültürel, sosyal, ekonomik) ve simgesel iktidar, Pierre Bourdieu’nün sosyolojisinin temel kavramlarıdır. “Biyopolitika” kavramı ise daha çok Michel Foucault ile ilişkilendirilir.

4- Aşağıdakilerden hangisi Avrupa­merkezcilik kavramını tanımlamaktadır?

A) Avrupa dışındaki ülkelerin toplumsal deneyimlerinin ve tarihlerinin Avrupa’nın merkezindeki olaylara etkisinin vurgulanması
B) Dünya tarihinin Avrupa dışındaki ülkelerinin toplumsal deneyimlerini ve tarihlerini göz önüne alarak değerlendirilmesi
C) Sosyal bilimlerde Avrupa tarihini, deneyimlerini, toplumsal oluşumlarını esas alarak geliştirilen teorilerin görmezden gelinmesi
D) Sosyal bilimlerde Avrupa tarihini, deneyimlerini, toplumsal oluşumlarını esas alarak geliştirilen teorilerin olmayışı
E) Sosyal bilimlerde Avrupa tarihini, deneyimlerini, toplumsal oluşumlarını esas alarak geliştirilen teorilerin diğerlerini görmezden gelmesi

Cevap : E) Sosyal bilimlerde Avrupa tarihini, deneyimlerini, toplumsal oluşumlarını esas alarak geliştirilen teorilerin diğerlerini görmezden gelmesi

Açıklama : Avrupa-merkezcilik (Eurocentrism), sosyal bilimlerde ve tarih yazımında, Avrupa’nın tarihsel deneyimlerini ve toplumsal yapılarını evrensel bir model olarak kabul edip, Avrupa dışı toplumları bu modele göre yargılayan veya görmezden gelen bir bakış açısıdır.

5- Theda Skocpol’ün çözümlemelerine göre Fransız, Rus ve Çin devrimleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Fransız Devrimi, liberal kapitalizmin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
B) Çin Devrimi, kitle seferberliğine dayalı bir parti-devletin ortaya çıkmasına neden olmuştur.
C) I. Dünya Savaşı sırasında aldığı yenilgiler, Rusya’daki devrimin gerçekleşmesinde itici bir unsur olmuştur.
D) Çin Devrimi’nde uluslararası baskıların rolü diğerlerine kıyasla oldukça düşüktür.
E) Rus Devrimi, diktatörlüğün ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Cevap : D) Çin Devrimi’nde uluslararası baskıların rolü diğerlerine kıyasla oldukça düşüktür.

Açıklama : Theda Skocpol, “Devletler ve Toplumsal Devrimler” adlı eserinde her üç devrimin de uluslararası baskılar ve savaşlar sonucunda ortaya çıktığını savunur. Çin Devrimi’nde de hem Japonya ile olan savaş hem de diğer emperyalist güçlerin baskısı önemli bir rol oynamıştır. Bu rolün düşük olduğu ifadesi yanlıştır.

6- Aşağıdakilerden hangisi totalitarizmin özelliklerini inceleyen yaklaşımlardan/ekollerden biri değildir?

A) İdeal-tip yaklaşımı
B) Tanımlayıcı yaklaşım
C) Tarihsel kurumsalcı ekol
D) Fenomenolojik yaklaşım
E) Frankfurt ekolü

Cevap : C) Tarihsel kurumsalcı ekol

Açıklama : Totalitarizmi inceleyen yaklaşımlar arasında Hannah Arendt’in fenomenolojik, Carl Friedrich’in tanımlayıcı, Frankfurt Okulu’nun eleştirel ve Weberci geleneğin ideal-tip yaklaşımları bulunur. Tarihsel kurumsalcı ekol ise daha çok devletlerin ve kurumların gelişimini inceleyen farklı bir yaklaşımdır.

7- Aşağıdakilerden hangisi Theodor Adorno ve Max Horkheimer’ın düşüncelerini yansıtmaz?

A) Kültür endüstrisinin, burjuva ideolojisinin bütüncül kavranışını engelleyecek yanlış bir bilinç olarak görülmesi
B) İnsanın özgürleşmesi sürecine kapitalist üretim ilişkileri tarafından ket vurulması
C) Devletin ideolojik aygıtları aracılığıyla toplumsal rızanın üretiminin sağlanması
D) Modernlik durumunun ve ilerleme düşüncesine dair sorgunun gerekli olması
E) Kitle kültürünün yarattığı toplumsallaşma süreçleriyle totaliter rejimlerin bir parçası olması

Cevap : C) Devletin ideolojik aygıtları aracılığıyla toplumsal rızanın üretiminin sağlanması

Açıklama : “Devletin İdeolojik Aygıtları” kavramı, Adorno ve Horkheimer’a değil, yapısalcı Marksist düşünür Louis Althusser’e aittir. Adorno ve Horkheimer ise daha çok “kültür endüstrisi” kavramı üzerinde durmuşlardır.

8- Aşağıdakilerden hangisi Anthony Giddens’in küreselleşme ile ilgili düşüncelerini yansıtan bir ifadedir?

A) Başlı başına küreselleştirici bir olgu olan modernlik, zaman ve mekân arasında bir mesafe oluşması sürecidir.
B) Dünya bir alt-sistemler bütününden oluşma eğilimindedir.
C) Teknoloji küreselleşmeye yol açan en büyük etkendir.
D) Küreselleşen dünya bir risk cemaatinin oluşumuna yol açar.
E) Küreselleşme sonucunda devletler arası bir ekonomik iş bölümü oluşmuştur.

Cevap : A) Başlı başına küreselleştirici bir olgu olan modernlik, zaman ve mekân arasında bir mesafe oluşması sürecidir.

Açıklama : Giddens’a göre küreselleşme, modernliğin doğal bir sonucudur. Modernlik, iletişim ve ulaşım teknolojileri sayesinde zaman ve mekânı birbirinden kopararak (zaman-mekan uzaklaşması), yerel bağlamlardan bağımsız küresel ilişkilerin kurulmasını sağlamıştır.

9- Siyaset antropoloğu Marc Abélès’e göre Grotius ve Pufendorf, kaynağını Tanrı’da değil sözleşmede bulan bir iktidar kavramını ne şekilde geliştirmiştir?

A) Egemenliğin sınırsız olduğunu öne sürerek
B) Katolik kilisesinin yetkisini dayanak göstererek
C) Egemenliğin tanrının yeryüzündeki temsilcisinde olduğunu iddia ederek
D) Sivil iktidarın insani bir kurum olduğunu ileri sürerek
E) Egemenliği doğuştan gelen özelliklere dayandırarak

Cevap : D) Sivil iktidarın insani bir kurum olduğunu ileri sürerek

Açıklama : Grotius ve Pufendorf gibi doğa hukuku düşünürleri, siyasi iktidarın kaynağının ilahi olmadığını, insanların kendi rızalarıyla oluşturdukları bir toplumsal sözleşmeye dayandığını ve dolayısıyla sivil iktidarın “insani bir kurum” olduğunu ileri sürerek modern egemenlik anlayışının temellerini atmışlardır.

10- Tarihsel evrim yaklaşımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Kurumların köklü dönüşümler karşısında değişmeden kalabilmesi bir süredurumdur.
B) Kurumlar, bireysel çıkarlarını azami seviyeye çıkarmak isteyen aktörlerin seçimleri ve birbirleriyle olan ilişkileriyle düzenlenir.
C) Kurumların doğuşunu saptayan dönüm noktaları bulunmaktadır.
D) Sosyopolitik olgular tarihsel süreçlerin ürünü olup aktörlerin iradesiyle açıklaması yetersiz kalır.
E) Kurumların oluşumu ve dönüşüm geçirdikleri dönemlerde tesadüfi tarihsel durumlar esastır.

Cevap : B) Kurumlar, bireysel çıkarlarını azami seviyeye çıkarmak isteyen aktörlerin seçimleri ve birbirleriyle olan ilişkileriyle düzenlenir.

Açıklama : Tarihsel evrim (veya tarihsel kurumsalcılık) yaklaşımı, kurumların bireylerin rasyonel seçimlerinden çok, uzun tarihsel süreçlerin, kritik dönüm noktalarının ve yola bağımlılığın bir ürünü olduğunu savunur. B şıkkındaki ifade ise tarihsel kurumsalcılığa değil, rasyonel seçim kuramına aittir.

11- Aşağıdakilerden hangisi Pierre Bourdieu’nün siyaset alanına ilişkin düşüncelerinden biri değildir?

A) Siyasal süreçler, siyasal ürünlerin arz-talebi ve siyasal sermayenin tekelleştirilmesi yoluyla işler.
B) Siyasal alanda elde bulundurulan siyasal sermaye miktarına oranla bir tahakküm ilişkisi söz konusudur.
C) Devlet hem bir mantıksal konformizm hem bir ahlaki konformizm dayatarak simgesel bir iktidar uygular.
D) Siyasal alan, değişim isteyenler ile kurucu düzenin savunucuları arasındaki mücadele tarafından şekillenir.
E) Devlet, ideolojik aygıtlarıyla tüm toplumsal düzeni denetimi altına alır.

Cevap : E) Devlet, ideolojik aygıtlarıyla tüm toplumsal düzeni denetimi altına alır.

Açıklama : “Devletin ideolojik aygıtları” kavramı, Bourdieu’ye değil, yapısalcı Marksist düşünür Louis Althusser’e aittir. Bourdieu ise devletin gücünü daha çok “simgesel iktidar” ve “simgesel şiddet” kavramlarıyla açıklar.

12- Modern temsilî demokrasinin siyasi seçimlerle ilgili getirdiği temel yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eşit ve genel oy ilkesi
B) Seçmenlerin vergi verme yükümlülüğü
C) Kapalı oy, açık sayım
D) Nispi temsil sistemi
E) Çok partili sistem

Cevap : A) Eşit ve genel oy ilkesi

Açıklama : Modern temsilî demokrasinin önceki rejimlerden en temel farkı, belirli bir servete veya statüye sahip olmaksızın tüm yetişkin vatandaşların oy kullanma hakkına sahip olduğu “eşit ve genel oy” ilkesini getirmesidir.

13- Max Weber’in çözümlemelerine göre bürokratik idare hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Toplumsal örgütlenmelerin yalnızca az bir kısmına yayılır.
B) Bireylerin uzmanlıklarına dayanır.
C) Keyfî veya kişisel kararlardansa önceden belirlenmiş birtakım düzenlemelere dayanır.
D) Bürokratik işlevler kesin ve sistematik biçimde tanımlanmıştır.
E) Bürokratik meslek hayatı objektif kıstaslarla düzenlenir.

Cevap : A) Toplumsal örgütlenmelerin yalnızca az bir kısmına yayılır.

Açıklama : Max Weber’e göre bürokrasi, modern devlet, ordu, büyük şirketler gibi toplumsal örgütlenmelerin sadece az bir kısmına değil, aksine modern toplumun tamamına yayılan en rasyonel ve egemen örgütlenme biçimidir.

14- Toplumsal hareket teorileriyle ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kolektif davranış teorileri, inançlar, ideolojiler ve meşrulaştırma gibi kolektif eylemin simgesel boyutlarına dikkat çekmektedir.
B) Kaynakların seferber edilmesi teorisinin temeli 1960’larda ABD’de başlayan yurttaşlık hareketleridir.
C) Yeni toplumsal hareketler yaklaşımı post-materyalist değerlere vurgu yapmaktadır.
D) Eylem-kimlik yaklaşımı, 68 Dönemi toplumsal ve siyasal hareketlerinden, nükleer enerji karşıtlığından, öğrenci ayaklanmalarından ve kent hareketlerinden etkilenmiştir.
E) Kolektif davranış teorileri totaliter olgulardan yola çıkarak geliştirilmiştir.

Cevap : A) Kolektif davranış teorileri, inançlar, ideolojiler ve meşrulaştırma gibi kolektif eylemin simgesel boyutlarına dikkat çekmektedir.

Açıklama :

15- Aşağıdakilerden hangisi David Easton’ın çocukların siyasal toplumsallaşması için oluşturduğu modelin aşamalarından biri değildir?

A) Kurumsallaştırma
B) Siyasallaşma
C) Kişiselleştirme
D) Otoritenin idealleştirilmesi
E) İçselleştirme

Cevap : E) İçselleştirme

Açıklama : David Easton’ın modeline göre çocuklar siyasal sistemi ilk olarak belirli kişiler (başkan, polis vb.) üzerinden tanır (Kişiselleştirme), ardından bu otorite figürlerini idealleştirir, daha sonra siyasi kurumları fark eder (Kurumsallaştırma) ve son olarak sistemi bir bütün olarak algılar (Siyasallaşma). “İçselleştirme” bu modelin spesifik bir aşaması değildir.

16- Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmeyi oluşturan ekonomik ve siyasi etmenlerden biri değildir?

A) Sivil toplum kuruluşlarının ve uluslararası örgütlenmelerin önemi
B) Çok uluslu şirketlerin önem kazanması
C) Bölgesel sınırlamaların etkinleşmesi
D) Göç hareketlerinin artmasıyla mültecilik, göçmenlik, yurttaşlık gibi statülerin sorgusu
E) Finans kapitalizmine dayanan bütünleşik bir iktisadi pazarın varlığı

Cevap : C) Bölgesel sınırlamaların etkinleşmesi

Açıklama : Küreselleşme, sermayenin, malların ve insanların ulusal sınırları aşarak hareket etmesiyle karakterize edilir. Bu süreçte bölgesel veya ulusal sınırlamaların etkinleşmesi değil, tam aksine zayıflaması ve ortadan kalkması söz konusudur.

17- Aşağıdakilerden hangisi Barrington Moore’un yola çıkış önermesidir?

A) Modernleşme herhangi bir toplumsal etkileşime bağlı bir süreç değildir.
B) Aristokrasinin tarımsal üretime bir etkisi yoktur.
C) Köylü halk modernleşmek için aristokrasiye ihtiyaç duyar.
D) Toplumsal tabakalaşma ekonomik nedenlere dayanmaz.
E) Burjuva sınıfı köylü nüfusu beslemek için önemlidir.

Cevap : C) Köylü halk modernleşmek için aristokrasiye ihtiyaç duyar.

Açıklama :

18- Emperyalizmin sadece kapitalist modernleşmenin mantığının yaygınlaştırılması ve dayatılması olarak değil, bir kültürel kontrol projesi olarak da ele alınmaya başlanması nasıl bir yaklaşıma yol açmıştır?

A) Sadece yazılı ve resmî kaynaklara eğilmenin madunların tarihini anlamak için yeterli olacağı düşüncesine
B) Madun olanların resmî kaynaklar tarafından kaydedilmeyen durumlarının tarih yazımına
C) İktisadi kaynakların dağılımı ve kullanımı dışındaki bilimsel verilerin yetersiz olduğu düşüncesine
D) Resmî olarak onaylanmamış kaynakların bilimsel bir tarih araştırmasında yeri olmadığı düşüncesine
E) Madun olanların resmî kaynaklar tarafından kaydedilmeyen durumlarının zaten önemsiz olduğu saptamasına

Cevap : B) Madun olanların resmî kaynaklar tarafından kaydedilmeyen durumlarının tarih yazımına

Açıklama : Emperyalizmin kültürel bir proje olarak ele alınması, post-kolonyal çalışmaların gelişmesine yol açmıştır. Bu yaklaşıma göre, resmi tarihin görmezden geldiği sömürge halklarının, yani “madunların” (subaltern) kendi deneyimlerinin, sözlü tarihlerinin ve kültürel ürünlerinin de tarih yazımına dahil edilmesi gerekmektedir.

19- Prens, Siyasetname ve Sülvanü’l­-muta eserlerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Devlet yönetimine dinî açıdan bakmaları
B) Yöneticilere ayna tutmayı amaçlamaları
C) İçeriklerinde tiranlığın haklı gösterilmesi
D) Aynı yüzyılda yazılmaları
E) Platon’dan büyük ölçüde esinlenmeleri

Cevap : B) Yöneticilere ayna tutmayı amaçlamaları

Açıklama : Machiavelli’nin “Prens”i, Nizamülmülk’ün “Siyasetname”si ve İbn Zafer’in “Sülvânü’l-Mutâ”sı, farklı dönem ve kültürlerde yazılmış olsalar da, hepsi de “hükümdarlara öğütler veren” ve onlara devlet yönetiminde “ayna tutmayı” amaçlayan siyasetname (nasihatname) türünün önemli örnekleridir.

20- Aşağıdakilerden hangisi sosyolojik belirlenim yaklaşımının kurumlar ile ilgili görüşlerini yansıtmaz?

A) Kurum dışı eyleyiciler, kurumların yönünü belirleyebilecek eylemlerde bulunabilir.
B) Kurumlar, yaşanan kökten değişimlere karşı bir süredurum gücüne sahiptir.
C) Kurumlar, siyasal ve toplumsal süreçleri etkileyebilir ve yapılandırabilir.
D) Kurumlar, anlam ve norm üretiminde simgesel bir işlev üstlenir.
E) Kurumlar, bireylerin kendi zararına olabilecek davranışlarda bulunmasına neden olabilmektedir.

Cevap : B) Kurumlar, yaşanan kökten değişimlere karşı bir süredurum gücüne sahiptir.

Açıklama :