Türk Sosyoloji Tarihi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, Türk sosyoloji tarihinin önemli dönemleri, önde gelen isimleri ve temel kavramları ele alınacaktır. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, Türkiye’de sosyolojik düşüncenin gelişimini ve bu alana katkıda bulunan önemli düşünürleri anlamayı amaçlamaktadır.

Z. Fahri Fındıkoğlu ve Türk Sosyolojisine Katkıları

Z. Fahri Fındıkoğlu, kooperatifçiliğe büyük önem vermiş ve bu konuda Meslek dergisini yayımlamıştır. Ona göre sosyal meselenin sosyal boyutu açısından en önemli kurum ailedir ve 1930’lardan 1970’lere kadar sosyal meseleye içtimai siyaset çerçevesinde çözümler aramıştır. Ancak Fındıkoğlu’na göre millî terbiye evrensel olmak zorunda değildir, milli özelliklere sahip olmalıdır.

Celâl Nuri ve Kadın Hakları

Özellikle “Kadınlarımız” başlıklı eseriyle tanınan Ulum-ı İktisadiye ve İctimaiye Mecmuası yazarı Celâl Nuri’dir. Celal Nuri, İkinci Meşrutiyet döneminin önemli entelektüellerindendir.

Şerif Mardin ve Metodolojik Yaklaşımı

Şerif Mardin, yöntem itibarıyla birçok farklı Batılı düşünürden yararlanmış olsa da ilk çalışmalarından itibaren epistemolojik ve metodolojik olarak Max Weber’e sadık kalmıştır.

Prens Sabahaddin ve Frederic Le Play Etkileşimi

Frederic Le Play’in sosyolojik düşünceleri, Osmanlı ülkesinin problemlerinin tanımı ve çözümü için ilk kez Sabahaddin Bey tarafından kullanılmıştır.

Auguste Comte ve Pozitivizmin Türkiye’deki Yansımaları

Auguste Comte, toplumun sosyoloji aracılığıyla düzenlenebileceğine inanmış ve bilimsel temelli bir “insanlık dini” önermiştir. Sosyoloji bu yeni dinin merkezinde yer almıştır.

Mehmet İzzet’in Millet ve Milliyetçilik Anlayışı

Mehmet İzzet, milliyetçiliği bir ideoloji ve siyaset sloganı olarak görmez, onu amaç olarak kabul eder. Milletleşme ve milliyetçilik meselelerini insanlık tarihi bağlamında değerlendiren idealist bir bakış açısına sahiptir.

Auguste Comte’un Üç Hâl Kanunu

Auguste Comte’un Üç Hâl Kanunu’na göre toplumlar sırasıyla Teolojik toplum, Metafizik toplum ve Pozitif toplum evrelerinden geçer.

Hilmi Ziya Ülken ve Tercümenin Önemi

Hilmi Ziya Ülken’e göre ayrı ayrı medeniyetleri birbirine bağlayan ve sürekli tefekkürü temin eden en önemli unsur tercümedir.

Ahmet Şuayb ve Herbert Spencer’ın Etkisi

Ahmet Şuayb, Herbert Spencer’ın düşüncelerine ilgi duymuş ve Türkiye’de bu düşüncelerin yayıcısı olmuştur. Spencer, liberal ve evrimci yaklaşımlarıyla tanınan bir sosyal bilimcidir.

Nilüfer Göle ve Batı Dışı Modernlikler Kavramı

Nilüfer Göle, Batı dışı toplumlarda modernleşme sürecinde ortaya çıkan toplumsal ve kültürel olguları yeniden değerlendirmek amacıyla Batı dışı modernlikler kavramını geliştirmiştir.

Ahmet Rıza ve Pozitivist Çevrelerle İlişkisi

Ahmet Rıza’nın Pierre Laffitte’in şahsında pozitivist çevrelerle yakın ilişki kurmasını etkileyen sebepler arasında pozitivistlerin Avrupa’nın sömürgeci politikalarına duydukları tepki ve İslam’a sempatiyle bakmaları sayılabilir. Pozitivistlerin Fransa’nın emperyalist politikalarına duydukları kuvvetli inanç bu yakınlaşmayı sağlayan etkenlerden biri değildir.

Şerif Mardin’in Disiplinler Arası Çalışmaları

Şerif Mardin’in çalışmaları sosyoloji, siyaset bilimi ve siyasal düşünceler tarihi gibi farklı alanların kesişim noktasında yer almakta olup, merkez-çevre analizi kavramı önemli bir yer tutar. İlk izleri Yeni Osmanlılar hareketini konu edinen doktora çalışmasında bulunur.

Hilmi Ziya Ülken’in Toplum Bilgisini Elde Etme Yöntemi

Hilmi Ziya Ülken’in toplumun bilgisinin elde edilmesinde kullanılmasını uygun ve gerekli gördüğü yöntem monografi ve istatistik çalışmalarıdır.

Baykan Sezer’in Merkezi İlgisi

Baykan Sezer’in merkezî ilgisini ifade eden en uygun tema Dünya tarihinde Doğu-Batı çatışmasıdır.

Türk Sosyolojisinin Başlangıç Dönemi Özellikleri

Başlangıç dönemi itibarıyla Türk sosyolojisi, Osmanlı Devleti’nin bekasına dair makro siyasal problemlerle yakından ilişkili olmuş, Osmanlı aydınları Batılı sosyologların kuramlarından seçmeci bir tarzda yararlanmış ve Osmanlı Devleti’nin batılılaşma/modernleşme siyasetlerinin bir ürünü olmuştur. Osmanlı toplumundaki işçi hareketlerinin yarattığı kaotik toplumsal ortamı anlama çabası bu dönemin belirleyici özelliklerinden biri değildir.

Türkiye’de Sosyolojinin Akademi Öncesi Dönemi

Türkiye’de sosyolojinin akademi öncesine ilişkin doğru değerlendirme, Gustave Le Bon’un ‘Kitlelerin Psikolojisi’ isimli eserinin Abdullah Cevdet tarafından tercüme edilmiş olmasıdır.

Mübeccel B. Kıray’ın İzmir Araştırması

Mübeccel B. Kıray tarafından kaleme alınan “Örgütleşemeyen Kent: İzmir” başlıklı çalışma, Türk Sosyal Bilimler Derneğinin İzmir’in değişen toplum yapısını araştırmayı hedefleyen projesi kapsamında yapılmıştır.

Mübeccel B. Kıray’ın Kalkınma ve Toplumsal Bütünleşme Çalışmaları

Mübeccel B. Kıray, kalkınma sorunuyla bağlantılı olarak motivasyonlar ve toplumsal bütünleşme meselelerini ele almıştır.

Ziya Gökalp’ın Saha Çalışması

Gökalp’ın gerçekleştirmiş olduğu saha çalışması Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkiklerdir.

Mübeccel B. Kıray’ın Ereğli Çalışması ve Tampon Mekanizma Kavramı

Mübeccel B. Kıray, Ereğli çalışmasında tampon mekanizma kavramıyla toplumsal değişmenin önemli bir yönünü incelemiştir.

Sonuç

Türk sosyoloji tarihi, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden günümüze kadar uzanan zengin bir düşünsel mirasa sahiptir. Farklı dönemlerde öne çıkan düşünürler ve yaklaşımlar, Türk toplumunun modernleşme sürecini ve karşılaştığı toplumsal meseleleri anlamak için önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

1- Z. Fahri Fındıkoğlu ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kendisi için merkezî bir önemde olan kooperatifçilikle ilgili olarak 1950’li yıllarda Meslek dergisini yayımlamıştır.
B) Fındıkoğlu’na göre millî terbiye, evrensel olmak zorundadır.
C) Dile yabancı kelimelerin girerek Türkçeyi kirletmesi tehdidi Fındıkoğlu’nu ömrü boyunca rahatsız etmiştir.
D) Fındıkoğlu, 1930’lardan 1970’lere kadar sosyal meseleye içtimai siyaset çerçevesinde çözüm aramış; bu konuda sayısız eser vermiştir.
E) Fındıkoğlu için sosyal meselenin sosyal boyutu açısından en önemli kurum ‘aile’ kurumudur.

Cevap : B) Fındıkoğlu’na göre millî terbiye, evrensel olmak zorundadır.

Açıklama : Z. Fahri Fındıkoğlu, milli değerlere ve kültüre büyük önem veren bir düşünürdür. Ona göre milli terbiye, evrensel değil, o millete özgü olmalıdır. Evrensel olmak zorunda olduğu fikri onun milliyetçilik anlayışıyla çelişir.

2- Özellikle “Kadınlarımız” başlıklı eseriyle yaygın olarak tanınan Ulum­ı İktisadiye ve İctimaiye Mecmuası yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Satı el-Husri
B) Celâl Nuri
C) Bedii Nuri
D) Rıza Tevfik
E) Ahmed Şuayb

Cevap : B) Celâl Nuri

Açıklama : İkinci Meşrutiyet döneminin önemli düşünce dergilerinden olan Ulum-ı İktisadiye ve İctimaiye Mecmuası’nın kurucusu ve kadın hakları konusundaki “Kadınlarımız” adlı eseriyle tanınan yazar Celal Nuri (İleri)’dir.

3- Yöntem itibarıyla birçok farklı Batılı düşünürden yararlanmış olsa da Şerif Mardin’in ilk çalışmalarından itibaren epistemolojik ve metodolojik olarak sadık kaldığı Batılı düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Max Weber
B) Ortega y Gasset
C) Gabriel Tarde
D) Arnold Toynbee
E) Alexis de Tocqueville

Cevap : A) Max Weber

Açıklama : Şerif Mardin, Türk toplumsal ve siyasal hayatını analiz ederken, özellikle din, karizma, meşruiyet ve bürokrasi gibi konularda Max Weber’in “anlamacı (verstehen)” sosyolojisinden ve kavramsal araçlarından büyük ölçüde etkilenmiş ve bu metodolojiye sadık kalmıştır.

4- Frederic Le Play’in sosyolojik düşünceleri, Osmanlı ülkesinin problemlerinin tanımı ve çözümü için ilk kez ….. tarafından kullanılmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Ahmed Rıza
B) Ahmed Şuayb
C) Sabahaddin Bey
D) Ziya Gökalp
E) Beşir Fuad

Cevap : C) Sabahaddin Bey

Açıklama : Prens Sabahaddin, Le Play’in aile, mülkiyet ve toplumsal yapı üzerine geliştirdiği “science sociale” (toplum bilimi) ekolünden etkilenmiş ve Osmanlı toplumunun sorunlarını, özellikle adem-i merkeziyetçilik ve özel teşebbüs konularını bu çerçevede analiz etmiştir.

5- Toplumun pozitif bir bilim olan sosyoloji aracılığıyla düzenlenebileceğine inanıyor, inanç ile dogmayı terk ederek onların yerine bilimsel bir temeli merkeze geçirecek olan bir “insanlık dini” öneriyordu. Sosyoloji de bu yeni dinin merkezinde yer alıyordu.
Yukarıdaki paragrafta sosyolojiye ve modern topluma dair düşüncelerinin bir boyutundan söz edilen Avrupalı düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

A) Auguste Comte
B) Emile Durkheim
C) Ferdinand Tönnies
D) Max Weber
E) Frederic Le Play

Cevap : A) Auguste Comte

Açıklama : Metinde bahsedilen, sosyolojinin kurucusu olan ve kariyerinin sonlarına doğru sosyolojiyi bilime dayalı yeni bir “İnsanlık Dini” olarak kavramsallaştıran düşünür Auguste Comte’tur.

6- “Milliyetçiliği bir ideoloji ve siyaset sloganı olarak görmez. Ona göre milliyetçilik araç değil amaç olmalıdır. Bu çerçevede, ideoloji ile ideal arasında bir ayrım yapar. Milletleşme ve milliyetçilik meselelerini yalnızca millet ile de alakalı olarak görmez ve insanlık tarihi bağlamında değerlendirir. Başka bir deyişle, milletten milliyete ve oradan da insanlığa yönelen idealist bir bakış açısına sahiptir.”
Millet ve milliyetçilik hakkındaki görüşleri yukarıda kısaca özetlenen sosyoloğumuz aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mehmet İzzet
B) Ziya Gökalp
C) İsmail Hakkı Baltacıoğlu
D) Nurettin Şazi Kösemihal
E) Necmettin Sadak

Cevap : A) Mehmet İzzet

Açıklama : Paragrafta özetlenen, milliyetçiliği bir ideal olarak gören ve onu insanlık tarihi bağlamında evrensel bir perspektifle ele alan idealist görüşler, Türk sosyolog Mehmet İzzet’e aittir.

7- Auguste Comte’un Üç Hâl Kanunu’na göre toplumların yaşadığı gelişim evreleri, aşağıdakilerden hangisinde doğru sıralama ile gösterilmektedir?

A) Teolojik toplum – Metafizik toplum- Pozitif toplum
B) Negatif toplum – Pozitif toplum – Endüstri toplumu
C) Teolojik toplum – Pozitif toplum – Metafizik toplum
D) Metafizik toplum – Pozitif toplum – Teolojik toplum
E) Köleci toplum – Feodal toplum – Kapitalist toplum

Cevap : A) Teolojik toplum – Metafizik toplum- Pozitif toplum

Açıklama : Auguste Comte’un “üç hal kanunu”na göre insan düşüncesi ve toplumlar sırasıyla; olayları dini ve doğaüstü güçlerle açıklayan “teolojik”, soyut felsefi kavramlarla açıklayan “metafizik” ve son olarak bilimsel gözlem ve yasalara dayanan “pozitif” evreden geçer.

8- Ayrı ayrı medeniyetleri açar gibi görünen büyük uyanışlar, hakikatte gittikçe genişleyen sürekli tefekkürle birbirine bağlıdır. Bu sürekli tefekkürü temin eden ise bilhassa …… .
Hilmi Ziya Ülken’in düşünceleri ve çalışmaları dikkate alındığında yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sanayidir
B) ilimdir
C) bilimdir
D) tercümedir
E) tarımdır

Cevap : D) tercümedir

Açıklama : Düşünce tarihçisi Hilmi Ziya Ülken’e göre, medeniyetler arasındaki etkileşimi, sürekliliği ve tefekkürün (düşüncenin) gelişimini sağlayan en önemli araç “tercüme” faaliyetleridir.

9- Ahmet Şuayb’ın, düşüncelerine ilgi duyduğu ve Türkiye’de tanıttığı liberal ve evrimci yaklaşımlara sahip ve organizmacı sosyolojinin temsilcisi olarak tanınan Batılı sosyal bilimci aşağıdakilerden hangisidir?

A) Emile Durkheim
B) Hyppolite Taine
C) Ferdinand Tönnies
D) Herbert Spencer
E) Hans Freyer

Cevap : D) Herbert Spencer

Açıklama : Ahmet Şuayb, Batı düşüncesini yakından takip etmiş ve özellikle toplumu bir organizmaya benzeten, evrimci ve liberal görüşleriyle tanınan İngiliz sosyolog Herbert Spencer’ın düşüncelerine ilgi duyarak Türkiye’de tanıtmıştır.

10- Nilüfer Göle’nin Batı dışı toplumlarda, özellikle de Müslüman toplumlarda modernleşme sürecinde ortaya çıkan toplumsal ve kültürel olguları yeniden değerlendirmeyi amaçladığı çalışmalarında geliştirdiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Modern mahrem
B) Yaralı bilinç
C) Alternatif paradigma
D) Batı dışı modernlikler
E) Müslüman kimlikler

Cevap : D) Batı dışı modernlikler

Açıklama :

11- Aşağıdakilerden hangisi Ahmet Rıza’nın Pierre Laffitte’in şahsında pozitivist çevrelerle yakın ilişki kurmasını etkileyen sebepler arasında sayılamaz?

A) Pozitivistlerin Avrupa’nın sömürgeci politikalarına duydukları tepki
B) Pozitivistlerin İslam’ı “dinlerin en gelişmişi” olarak görmeleri ve İslam dünyasına sempatiyle bakmaları
C) Pozitivistlerin Fransa’nın emperyalist politikalarına duydukları kuvvetli inanç
D) Pierre Laffitte’in İslam’a ve Müslümanlara yönelik Batı dünyasındaki olumsuz algıların ırkçı bir temele dayandığını iddia etmesi
E) Pierre Laffitte’in Avrupa’daki gelişmeleri “kör ve sınırsız bir sanayileşme” çabasının ürünü olarak değerlendirip eleştirmesi

Cevap : C) Pozitivistlerin Fransa’nın emperyalist politikalarına duydukları kuvvetli inanç

Açıklama : Ahmet Rıza gibi Jön Türkleri Comte pozitivizmine çeken nedenler arasında, pozitivistlerin sömürgeciliğe karşı olmaları ve İslam’a daha sempatik yaklaşmaları gibi faktörler vardı. Pozitivistlerin Fransa’nın emperyalist politikalarını desteklemesi değil, eleştirmesi bu yakınlaşmayı sağlamıştır.

12- Çalışmaları sosyoloji, siyaset bilimi, siyasal düşünceler tarihi gibi farklı araştırma alanlarının kesişim noktasında gerçekleştirilmiş disiplinler arası niteliği yüksek çalışmalardır. Araştırmalarının temel yöneliminin ve sonraki süreçte çeşitlendirerek zenginleştirdiği sosyal bilim yaklaşımının ilk izleri, Yeni Osmanlılar hareketini konu edinen doktora çalışmasında bulunur. Jön Türkler üzerine olan incelemesi, Türk siyasal hayatını açıklamaya yönelik anahtar bir kavram olarak merkez-çevre analizi ve Osmanlı-Türk modernleşmesinin dinamiklerine dair kaleme aldığı pek çok araştırma yazılarındaki kavramsallaştırmaları ve değerlendirmeleri onun bu ilgisinin sürekliliğini yansıtır.
Yukarıdaki paragrafta araştırma alanlarından söz edilen sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

A) Baykan Sezer
B) Şerif Mardin
C) Niyazi Berkes
D) Nilüfer Göle
E) Mübeccel Belik Kıray

Cevap : B) Şerif Mardin

Açıklama : Paragrafta bahsedilen; Jön Türkler, Yeni Osmanlılar, merkez-çevre analizi ve Türk modernleşmesi üzerine yaptığı disiplinler arası çalışmalarla tanınan sosyolog, Şerif Mardin’dir.

13- Hilmi Ziya Ülken’in toplumun bilgisinin elde edilmesinde kullanılmasını uygun ve gerekli gördüğü yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Edebiyat incelemeleri
B) Tarih çalışmaları
C) Monografi ve istatistik çalışmaları
D) Sezgicilik
E) Felsefi yaklaşım

Cevap : C) Monografi ve istatistik çalışmaları

Açıklama : Hilmi Ziya Ülken, sosyolojinin felsefi temelinin yanı sıra, toplumsal gerçekliği anlamak için belirli bir konuyu veya bölgeyi derinlemesine inceleyen “monografi” çalışmaları ile sayısal veriler sunan “istatistik” çalışmalarının bir arada kullanılmasının gerekliliğini savunmuştur.

14- Baykan Sezer’in merkezî ilgisini ifade eden en uygun tema aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türk toplumunun modernleşme ile imtihanı
B) Türk siyasi tarihinde düşünce hareketleri
C) Türk dininin sosyolojik imkânı
D) Türk toplumunun tabakalaşma meseleleri
E) Dünya tarihinde Doğu-Batı çatışması

Cevap : E) Dünya tarihinde Doğu-Batı çatışması

Açıklama : Baykan Sezer’in sosyolojisinin temel eksenini, dünya tarihini ve Türk toplumunun konumunu, tarımcı ve sanayici toplumlar arasındaki tarihsel ve yapısal bir “Doğu-Batı çatışması” üzerinden açıklama çabası oluşturur.

15- Aşağıdaki ifadelerden hangisi başlangıç dönemi itibarıyla Türk sosyolojisinin belirleyici özelliklerinden biri değildir?

A) Osmanlı aydınları, Batılı sosyologların kuramlarından seçmeci bir tarzda yararlanma yolunu tutmuştur.
B) Batılı sosyal bilimcilerin kuramlarının tercümesine dayalı bir gelişim göstermiştir.
C) Osmanlı Devleti’nin bekasına dair makro siyasal problemlerle yakından ilişkilidir.
D) Osmanlı Devleti’nin batılılaşma/modernleşme siyasetlerinin bir ürünüdür.
E) Osmanlı toplumundaki işçi hareketlerinin yarattığı kaotik toplumsal ortamı anlama çabasının ürünüdür.

Cevap : E) Osmanlı toplumundaki işçi hareketlerinin yarattığı kaotik toplumsal ortamı anlama çabasının ürünüdür.

Açıklama : Türk sosyolojisinin doğuşu, Batı’daki gibi Sanayi Devrimi ve işçi hareketlerinin yarattığı sorunlara bir cevap olarak değil, daha çok Osmanlı Devleti’nin çöküşünü önleme ve modernleşme çabaları gibi siyasal ve makro sorunlarla ilişkili olarak ortaya çıkmıştır.

16- Türkiye’de sosyolojinin akademi öncesine ilişkin aşağıda verilen bilgilerden/değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

A) Sabahaddin Bey, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucularındandır.
B) Ahmet Şuayb, Le Play ve takipçilerinden mülhem olarak dünya toplumlarını bireyci toplumlar ve cemaatçi toplumlar şeklinde ikili bir tasnife tabi tutmuştur.
C) Ahmet Rıza, Herbert Spencer’in düşüncelerine ilgi duymuş ve Türkiye’de bu düşüncelerin yayıcısı olmuştur.
D) Gustave Le Bon’un ‘Kitlelerin Psikolojisi’ isimli eseri Abdullah Cevdet tarafından tercüme edilmiştir.
E) Max Weber’in sosyolojisi Türkiye’de Sabahaddin Bey tarafından temsil edilmiştir.

Cevap : D) Gustave Le Bon’un ‘Kitlelerin Psikolojisi’ isimli eseri Abdullah Cevdet tarafından tercüme edilmiştir.

Açıklama : İkinci Meşrutiyet döneminin önemli aydınlarından Abdullah Cevdet, Batı düşüncesinden birçok çeviri yapmış ve bunlar arasında Gustave Le Bon’un ünlü eseri “Kitlelerin Psikolojisi” de bulunmaktadır.

17- Türk Sosyal Bilimler Derneğinin 1967’de başlattığı İzmir’in değişen toplum yapısını, kentsel işlevlerin kent içindeki dağılımını, kentte yaşayanlar arasındaki ilişkileri, sosyal değişmenin sosyal­psikolojik boyutlarını ve İzmir’e göç ve yerleşim gibi konuları araştırmayı hedefleyen araştırma projesi kapsamında kaleme alınan “Örgütleşemeyen Kent: İzmir” başlıklı çalışma aşağıdaki sosyologlardan hangisine aittir?

A) Şerif Mardin
B) Oğuz Arı
C) İbrahim Yasa
D) Hilmi Ziya Ülken
E) Mübeccel B. Kıray

Cevap : E) Mübeccel B. Kıray

Açıklama : “Örgütleşemeyen Kent: İzmir” başlıklı çalışma, İzmir’in kentsel yapısını, göç ve sosyal değişme süreçlerini inceleyen ve bu kapsamlı araştırma projesini yürüten önemli Türk sosyolog Mübeccel Belik Kıray’a aittir.

18- Mübeccel B. Kıray kalkınma sorunuyla bağlantılı olarak yaşam düzeyi beklentileri ve gelir seviyesi konusunu gündeme getirmiş ve toplumsal ekonomi, gelir seviyesi ve değerlerdeki dönüşümlerden hareketle ….. meselelerini ele almıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) topyekün kalkınma
B) tarımsal üretim
C) uluslararası piyasalarla bütünleşme
D) millî birlik ve beraberlik
E) motivasyonlar ve toplumsal bütünleşme

Cevap : E) motivasyonlar ve toplumsal bütünleşme

Açıklama : Mübeccel Kıray, toplumsal değişmeyi sadece ekonomik olarak ele almamış, aynı zamanda bu süreçte bireylerin beklentilerini, değerlerini, yani “motivasyonlarını” ve toplumun bu değişime nasıl uyum sağladığını, yani “toplumsal bütünleşme”yi de analizinin merkezine koymuştur.

19- Gökalp’ın gerçekleştirmiş olduğu saha çalışması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Türk Toplumunun İçtimaiyyat Bilimi ile Araştırılması ve Açıklanması
B) Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler
C) Toplumsal Yapı Araştırmaları
D) Türk Toplumunu Tanıma Yolu
E) Bazı Ankara Köyleri Üzerinde Araştırma

Cevap : B) Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler

Açıklama : Ziya Gökalp, sosyolojik teorilerinin yanı sıra, Diyarbakır ve çevresindeki “Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler” yaparak önemli bir saha çalışması da gerçekleştirmiştir.

20- Mübeccel B. Kıray, bir değişme analizi olarak değerlendirdiği Ereğli çalışmasında ….. kavramıyla toplumsal değişmenin çok önemli bir yönünü, toplumların bir günden öbür güne ne tür değişimler geçirdiğini incelemiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) toplumsal değişim
B) ağır sanayi hamlesi
C) tampon mekanizma
D) değişimin büyüsü
E) Ereğli’nin toplumsal dinamikleri

Cevap : C) tampon mekanizma

Açıklama : Mübeccel Kıray, Ereğli’deki demir-çelik fabrikasının kurulmasıyla yaşanan hızlı toplumsal değişme sürecinde, geleneksel ilişkilerin (hemşehrilik, akrabalık gibi) modern yapı ile eski yapı arasında bir “tampon mekanizma” işlevi görerek değişimin yarattığı sarsıntıları nasıl yumuşattığını analiz etmiştir.