Rusya Tarihi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Bu makalede, Rusya tarihinin önemli dönüm noktaları, imparatorluk dönemi, Sovyetler Birliği’nin kuruluşu ve dağılması ile günümüz Rusya Federasyonu’nun şekillenmesi ele alınacaktır. 2024-2025 final sınavı soruları temel alınarak hazırlanan bu içerik, Rusya’nın siyasi, sosyal ve ekonomik gelişimini anlamayı amaçlamaktadır.

Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması

Kırım Savaşı’nın ardından imzalanan Paris Antlaşması ile Rusya, Karadeniz’deki donanma bulundurma hakkını kaybetmiş, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ortodoks Hristiyanların koruyuculuğu iddiasından vazgeçmiş ve Tuna Nehri’nin ağzı ile Besarabya’nın bir kısmını Osmanlı’ya bırakmıştır.

Boris Yeltsin Dönemi ve Ekonomik Dönüşüm Zorlukları

Boris Yeltsin döneminde Rusya Federasyonu’nun ekonomik dönüşümünde karşılaşılan en büyük zorluk, piyasa ekonomisine geçişin getirdiği işsizlik ve yüksek enflasyon olmuştur.

Sovyetler Birliği Devlet Başkanları

Vladimir Lenin, Nikita Kruşçev, Leonid Brejnev ve Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birliği’nin farklı dönemlerindeki önemli devlet başkanlarıdır. Boris Yeltsin ise Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra kurulan Rusya Federasyonu’nun ilk başkanıdır.

Büyük Petro ve Kuzey Savaşı Sonucu: Nystadt Antlaşması

Büyük Petro döneminde Kuzey Savaşı sonunda imzalanan Nystadt Antlaşması ile Rusya, Baltık Denizi’ne açılmayı başarmıştır.

Kiev Rus Devleti’nin Siyasi Parçalanması ve Moğol İstilası

Kiev Rus Devleti’nin siyasi parçalanma süreci, 13. yüzyılda gerçekleşen Moğol istilasıyla hız kazanmıştır.

Sovyetler Birliği’nin Dış Politika Hedefi: Dünya Çapında Sosyalist Devrim

Sovyetler Birliği’nin dış politikasının temel hedefi, dünya çapında sosyalist devrimi gerçekleştirmek olmuştur.

Moskova Knezliği’nin Yükselişi ve Altın Orda İlişkileri

Moskova Knezliği’nin yükselmesindeki en önemli faktör, Moskova knezlerinin Altın Orda hanlarıyla iş birliği yaparak rakip knezlikleri zayıflatmasıdır.

NATO’ya Karşılık Kurulan Askeri İttifak: Varşova Paktı

Sovyetler Birliği, Batı’nın NATO’yu kurmasına karşılık olarak Varşova Paktı’nı kurmuştur.

Çar I. Aleksey ve Serfliğin Yasallaşması

I. Aleksey Michayloviç’in iktidarı devrinde uygulamaya sokulan Sobornoe Ulojeniye adlı kanunname ile serflik resmî ve yasal hale getirilmiştir.

Rusya’nın Ortodoks Hristiyanların Koruyuculuğunu Elde Etmesi: Küçük Kaynarca Antlaşması

Rusya, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında yaşayan Ortodoks Hıristiyanların koruyuculuğu statüsünü Küçük Kaynarca Antlaşması ile elde etmiştir.

Stalin Dönemi Sovyet Ekonomisi: Sanayileşme ve Kolektivizasyon

Stalin dönemi Sovyet ekonomisinin temel stratejisi, hızlı sanayileşme ve tarımda kolektivizasyon olmuştur.

Çar II. Aleksandr Dönemi Gelişmeleri

II. Aleksandr’ın iktidarı döneminde Alaska’nın Amerika Birleşik Devletleri’ne satılması, Hokand, Buhara ve Hive hanlıklarının işgali, Kafkasya’nın Rusya’nın hakimiyetine girmesi ve Paris Antlaşması gibi olaylar yaşanmıştır. Tilsit Anlaşması bu döneme ait değildir.

II. Aleksandr’ın En Önemli Reformu: Serfliğin Kaldırılması (1861)

II. Aleksandr’ın en önemli reformlarından biri olan 1861 tarihli kararname ile Rusya’da serflik uygulamasına son verilmiştir.

Rusların Hıristiyanlığı Kabulünün Sonuçları

Rusların Hıristiyanlığı kabulü, Kiev Rus Knezliği’nin uluslararası bağlantılarının gelişmesine, merkezi otoritenin güçlenmesine, Ruslar arasında yazının yaygınlaşmasına ve Eski Rus kültürünün şekillenmesine katkıda bulunmuştur. Kiev Rus Knezliği’nin siyasi olarak parçalanması bu olayın bir sonucu değildir.

Sovyetler Birliği ve II. Dünya Savaşı’nda Üçlü İttifak

Sovyetler Birliği, İkinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri ile Üçlü İttifak’ı imzalamıştır.

Soğuk Savaşın Temel Sebepleri

Sovyetler Birliği’nin İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Batı ile girdiği soğuk savaşın temel sebeplerinden biri, Sovyetler Birliği’nin Doğu Avrupa’da komünist hükûmetler kurma çabasıdır.

İmparatoriçe Elizaveta Dönemi Gelişmeleri

İmparatoriçe Elizaveta döneminde Rusya Abo Antlaşması’yla Finlandiya’nın bir kısmını topraklarına katmış, ilk ticarî deniz seferi düzenlenmiş, İsveç Krallığı Rusya’ya savaş açmış ve Rus ordusu Berlin’i işgal etmiştir. Rusya Yedi Yıl Savaşları’nda Prusya ile ittifak kurmamıştır.

Moğolların Rusya’yı İstilası (1237-1241) ve Batu Han

Moğolların 1237-1241 yılları arasında Rusya’ya yönelik büyük istilasını Batu Han yönetmiştir.

I. Aleksandr ve Tilsit Anlaşması: Kıta Ablukası

I. Aleksandr, Tilsit Anlaşması’yla Napolyon’a İngiltere’ye karşı Fransa’nın uyguladığı kıta ablukasına katılma taahhüdünde bulunmuştur.

Sonuç

Rusya tarihi, Doğu Avrupa ve Asya’nın kesişim noktasında şekillenmiş, farklı medeniyetlerle etkileşim içinde olmuş ve kendi özgün kültürel ve siyasi yapısını oluşturmuştur. İmparatorlukların yükselişi ve çöküşü, ideolojik mücadeleler ve toplumsal dönüşümler, Rusya tarihinin önemli dinamikleridir.

1- -Rusya Tuna Nehri’nin ağzını ve Baserebya’nın bir kısmını Osmanlı İmparatorluğu’na bırakacak;
-Rusya Karadeniz’de bir donanma bulunduramayacak;
-Rusya Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan Ortodoks Hıristiyanların koruyuculuğu iddiasından vazgeçecekti.
Kırım Savaşı sonucunda imzalanan hangi antlaşmayla yukarıda verilen maddeler Rusya tarafından kabul edilmiştir?

A) Bükreş Antlaşması
B) Viyana Kongresi
C) Paris Antlaşması
D) Berlin Kongresi
E) Edirne Antlaşması

Cevap : C) Paris Antlaşması

Açıklama : Kırım Savaşı’nı (1853-1856) sona erdiren 1856 tarihli Paris Antlaşması ile Rusya, Karadeniz’de donanma bulundurmamayı, Osmanlı’daki Ortodoksların koruyuculuğu iddiasından vazgeçmeyi ve aldığı bazı toprakları iade etmeyi kabul etmiştir.

2- Boris Yeltsin döneminde Rusya Federasyonu’nun ekonomik dönüşümünde karşılaşılan en büyük zorluk nedir?

A) Sanayi ürünlerinde dışa bağımlılık
B) Rublenin aşırı değerlenmesi
C) İşçi grevleri
D) Piyasa ekonomisine geçişin getirdiği işsizlik ve yüksek enflasyon
E) Enerji kaynaklarının yetersizliği

Cevap : D) Piyasa ekonomisine geçişin getirdiği işsizlik ve yüksek enflasyon

Açıklama : Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Boris Yeltsin döneminde uygulanan “şok terapi” politikaları, planlı ekonomiden serbest piyasa ekonomisine ani bir geçişi hedeflemiş, bu da devlet işletmelerinin kapanması sonucu kitlesel işsizliğe ve hiperenflasyona yol açarak en büyük zorluğu oluşturmuştur.

3- Aşağıdakilerden hangisi Sovyetler Birliği’nin devlet başkanlarından biri değildir?

A) Mihail Gorbaçov
B) Vladimir Lenin
C) Nikita Kruşçev
D) Boris Yeltsin
E) Leonid Brejnev

Cevap : D) Boris Yeltsin

Açıklama : Lenin, Kruşçev, Brejnev ve Gorbaçov, Sovyetler Birliği’nin farklı dönemlerindeki liderleridir. Boris Yeltsin ise Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra kurulan Rusya Federasyonu’nun ilk devlet başkanıdır.

4- Büyük Petro döneminde Kuzey Savaşı sonunda Rusya’nın Baltık Denizi’ne açılmasını sağlayan anlaşmanın adı nedir?

A) Prut Anlaşması
B) Viyana Kongresi
C) Altranstadt Antlaşması
D) Moskova Antlaşması
E) Nystadt Anlaşması

Cevap : E) Nystadt Anlaşması

Açıklama : Rusya’nın İsveç’e karşı yürüttüğü ve yirmi yıldan uzun süren Büyük Kuzey Savaşı, 1721’de imzalanan Nystadt Antlaşması ile sona ermiştir. Bu antlaşma ile Rusya, Baltık Denizi kıyılarında önemli topraklar elde ederek denize açılma hedefine ulaşmıştır.

5- Kiev Rus Devleti’nin siyasi parçalanma süreci aşağıdaki olaylardan hangisinin ardından hız kazanmıştır?

A) Kıpçakların saldırıları
B) Hıristiyanlığın kabulü
C) I. Vladimir’in tahta çıkması
D) Moğol istilası
E) Bizans ile yapılan savaşlar

Cevap : D) Moğol istilası

Açıklama : Kiev Rus Devleti, kendi içindeki prensler arası mücadeleler nedeniyle zaten zayıflamıştı. Ancak 13. yüzyılda gerçekleşen Moğol istilası, Kiev’in yakılıp yıkılmasına ve Rus knezliklerinin Altın Orda Devleti’ne bağlanmasına yol açarak siyasi parçalanma sürecini kesinleştirmiş ve hızlandırmıştır.

6- Sovyetler Birliği’nin dış politikadaki temel hedefi neydi?

A) Komünizme karşı ittifaklar kurmak
B) Uluslararası ticaret hacminin artırılması
C) Dünya çapında sosyalist devrim
D) Askeri ittifaklar kurmak
E) Sanayi ürünlerini ihraç etmek

Cevap : C) Dünya çapında sosyalist devrim

Açıklama : Sovyetler Birliği’nin dış politikasının temel ideolojik hedefi, Marksist-Leninist doktrin doğrultusunda, komünizmi kendi sınırlarının dışına yaymak ve dünya çapında bir sosyalist devrim gerçekleştirmekti.

7- Moskova Knezliği’nin yükselmesindeki en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

A) Avrupa devletlerinden sürekli yardım alması
B) Deniz ticaretinde üstünlük sağlaması
C) Çağatay hanlarının Moskova knezlerine desteği
D) Moskova knezlerinin Altın Orda hanlarıyla iş birliği yaparak rakip knezlikleri zayıflatması
E) Bizans İmparatorluğu’nun doğrudan desteğini alması

Cevap : D) Moskova knezlerinin Altın Orda hanlarıyla iş birliği yaparak rakip knezlikleri zayıflatması

Açıklama : Moskova Knezliği, diğer Rus knezliklerinden farklı olarak, Moğol Altın Orda Devleti ile pragmatik bir iş birliği politikası izlemiştir. Moğollar adına vergi toplamış ve onların desteğiyle Tver gibi rakip knezlikleri zayıflatarak zamanla Rus topraklarının merkezi haline gelmiştir.

8- Sovyetler Birliği, Batı’nın NATO’yu kurmasına karşılık olarak hangi askeri ittifakı kurmuştur?

A) Bağımsız Devletler Topluluğu
B) Şangay İşbirliği Örgütü
C) Varşova Paktı
D) Yalta Konferansı
E) Sadabat Paktı

Cevap : C) Varşova Paktı

Açıklama : Soğuk Savaş döneminde, Batı bloğunun 1949’da NATO’yu kurmasına karşılık olarak Sovyetler Birliği, 1955 yılında Doğu Avrupa’daki uydu devletleriyle birlikte Varşova Paktı adı verilen askeri ittifakı kurmuştur.

9- I. Aleksey Michayloviç’in iktidarı devrinde uygulamaya sokulan Sobornoe Ulojeniye adı verilen kanunnamenin serflikle ilgili önemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Serflere askerlik zorunluluğu getirilmiştir.
B) Serflik kaldırılmıştır.
C) Serflik resmî ve yasal hale getirilmiştir.
D) Serflerin gayrı Rus azınlıklar arasından seçilmesi kabul edilmiştir.
E) Serflerin toprak sahibi olmalarına müsaade edilmiştir.

Cevap : C) Serflik resmî ve yasal hale getirilmiştir.

Açıklama : 1649 yılında Çar I. Aleksey döneminde çıkarılan Sobornoye Ulozheniye (Meclis Kanunnamesi), köylülerin topraklarını terk etmesini yasaklayarak ve onları toprak sahiplerine bağlayarak Rusya’da serfliği resmi ve kalıtsal bir kurum haline getirmiştir.

10- Rusya, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında yaşayan Ortodoks Hıristiyanların koruyuculuğu statüsünü hangi antlaşmaya elde etmiştir?

A) Edirne Antlaşması
B) İstanbul Antlaşması
C) Prut Antlaşması
D) Belgrad Antlaşması
E) Küçük Kaynarca Antlaşması

Cevap : E) Küçük Kaynarca Antlaşması

Açıklama : 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nı sona erdiren Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Ortodoks Hristiyanların koruyuculuğu hakkını elde etmiş ve bu hakkı Osmanlı’nın iç işlerine karışmak için bir araç olarak kullanmıştır.

11- Stalin dönemi Sovyet ekonomisinin temel stratejisi ne olmuştur?

A) Hızlı sanayileşme ve tarımda kolektivizasyon
B) Sadece tarıma dayalı ekonomik kalkınma modeli
C) Yabancı yatırımcılara büyük teşvikler sağlanması
D) Dış ticaretin tamamen serbestleştirilmesi
E) Pazar ekonomisi kurmak

Cevap : A) Hızlı sanayileşme ve tarımda kolektivizasyon

Açıklama : Josef Stalin döneminde Sovyet ekonomisinin temel stratejisi, Beş Yıllık Planlar aracılığıyla ağır sanayiye öncelik veren bir “hızlı sanayileşme” ve özel mülkiyeti ortadan kaldırarak köylüleri devlet çiftliklerinde (kolhoz) toplayan “tarımda kolektivizasyon” politikaları olmuştur.

12- Aşağıdaki gelişmelerden hangisi II. Aleksandr’ın iktidarı döneminde yaşanmamıştır?

A) Alaska’nın Amerika Birleşik Devletleri’ne satılması
B) Tilsit Anlaşması
C) Hokand, Buhara ve Hive hanlıklarının işgal edilmesi
D) Kafkasya’nın Rusya’nın hâkimiyeti altına girmesi
E) Paris Antlaşması

Cevap : B) Tilsit Anlaşması

Açıklama : Alaska’nın satılması, Orta Asya hanlıklarının işgali ve Paris Antlaşması, Çar II. Aleksandr (1855-1881) döneminde yaşanmıştır. Tilsit Antlaşması ise çok daha önce, 1807 yılında Napolyon ile Çar I. Aleksandr arasında imzalanmıştır.

13- Brejnev’in döneminde Sovyetler Birliği’nin Ortadoğu’daki etkisi özellikle hangi ülkede artmıştır? (Soru iptal edilmiştir)

A) İsrail
B) Mısır
C) Suriye
D) Türkiye
E) Suudi Arabistan

Cevap : B) Mısır

Açıklama :

14- II. Aleksandr’ın en önemli reformlarından biri olan 1861 tarihli kararname neyi sağlamıştır?

A) Rusya’da serflik uygulamasına son verilmiştir.
B) Devlet memurlarının liyakat sistemiyle atanmaları ve yükseltilmeleri uygulamasına geçilmiştir.
C) Rusya Bilimler Akademisi kurulmuştur.
D) Azınlıklara kendi dillerinde eğitim hakkı tanınmıştır.
E) Rusya’da meşrutiyet yönetimine geçilmiştir.

Cevap : A) Rusya’da serflik uygulamasına son verilmiştir.

Açıklama : “Kurtarıcı Çar” olarak da bilinen II. Aleksandr’ın en önemli ve köklü reformu, 1861’de imzaladığı ve milyonlarca köylüyü toprağa bağlılıktan kurtaran “Serfliğin Kaldırılması” kararnamesidir.

15- Aşağıdakilerden hangisi Rusların Hıristiyanlığı kabulünün bir sonucu değildir?

A) Kiev Rus Knezliği’nin siyasi olarak parçalanması
B) Kiev Rus Knezliği’nin uluslararası bağlantılarının gelişmesi
C) Merkezi otoritenin güçlenmesi
D) Ruslar arasında yazının yaygınlaşması
E) Eski Rus kültürünün şekillenmesi

Cevap : A) Kiev Rus Knezliği’nin siyasi olarak parçalanması

Açıklama : Hristiyanlığın kabulü, Rusların Bizans ve diğer Hristiyan devletlerle uluslararası bağlantılarını geliştirmiş, Kiril alfabesinin benimsenmesiyle yazı yaygınlaşmış ve ortak bir din sayesinde merkezi otorite güçlenmiştir. Siyasi parçalanma ise bir sonuç değil, daha sonraki iç mücadeleler ve Moğol istilası ile ilgili bir durumdur.

16- Sovyetler Birliği, İkinci Dünya Savaşı sırasında hangi ülkelerle Üçlü Antant’ı imzalamıştır? (Soru iptal edilmiştir)

A) Fransa ve İtalya
B) İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri
C) Japonya ve Çin
D) Polonya ve Fransa
E) Almanya ve İtalya

Cevap : B) İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri

Açıklama :

17- Sovyetler Birliği’nin İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, Batı ile girdiği soğuk savaşın temel sebeplerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sovyetler Birliği’nin Doğu Avrupa’da komünist hükûmetler kurma çabası
B) Sovyetler Birliği’nin Birleşmiş Milletler’e katılmayı reddetmesi
C) ABD’nin Sovyetler Birliği’ni ekonomik olarak izole etmesi
D) Sovyetler Birliği’nin Almanya’nın birleşmesine karşı çıkması
E) Sovyetler Birliği’nin kendi nükleer silahlarını geliştirmesi

Cevap : A) Sovyetler Birliği’nin Doğu Avrupa’da komünist hükûmetler kurma çabası

Açıklama : Soğuk Savaş’ın başlamasındaki temel nedenlerden biri, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Sovyetler Birliği’nin, ordusuyla kurtardığı Polonya, Macaristan, Çekoslovakya gibi Doğu Avrupa ülkelerinde kendine bağlı komünist rejimler kurarak bir uydu bloğu oluşturmasıdır.

18- Aşağıdakilerden hangisi İmparatoriçe Elizaveta (1741-1761)’nın iktidarı devrinde gerçekleşen olaylarla ilgili olarak yanlıştır?

A) Rusya Abo Antlaşması’yla Finlandiya’nın bir kısmını topraklarına katmıştır.
B) Rusya “Yedi Yıl” savaşlarında Prusya ile ittifak kurmuştur.
C) İlk ticarî deniz seferi düzenlenmiştir.
D) İsveç Krallığı Rusya’ya savaş açmıştır.
E) Rus ordusu Berlin’i işgal etmiştir.

Cevap : B) Rusya “Yedi Yıl” savaşlarında Prusya ile ittifak kurmuştur.

Açıklama : Yedi Yıl Savaşları’nda (1756-1763) Rusya, Prusya ile ittifak kurmamış, tam aksine Avusturya ve Fransa’nın yanında Prusya’ya karşı savaşmış ve hatta orduları Berlin’i işgal etmiştir.

19- Moğolların 1237-1241 yılları arasında Rusya’ya yönelik büyük istilasını yöneten komutan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Berke Han
B) Ögeday Kaan
C) Sebutay Noyan
D) Mengü Kaan
E) Batu Han

Cevap : E) Batu Han

Açıklama : Rusya ve Doğu Avrupa’yı hedef alan büyük Moğol istilasını, Cengiz Han’ın torunu olan ve daha sonra Altın Orda Devleti’ni kuracak olan “Batu Han” yönetmiştir.

20- I. Aleksandr, Tilsit Anlaşması’yla Napolyon’a İngiltere hakkında nasıl bir taahhütte bulunmuştur?

A) Rusya, İngiltere’ye kömür tedarik edecekti.
B) İngiltere, Rusya’nın çabalarıyla kutsal ittifaka dâhil edilecekti.
C) Rusya, Fransa’nın İngiltere’yi işgaline yardım edecekti.
D) İngiltere ile Rusya’nın ticareti Fransa üzerinden gerçekleştirilecekti.
E) Rusya, İngiltere’ye karşı Fransa’nın uyguladığı kıta ablukasına katılacaktı.

Cevap : E) Rusya, İngiltere’ye karşı Fransa’nın uyguladığı kıta ablukasına katılacaktı.

Açıklama : 1807’deki Tilsit Antlaşması ile Rus Çarı I. Aleksandr, Napolyon’un İngiltere’yi ekonomik olarak çökertmek için başlattığı ve İngiltere ile ticareti yasaklayan Kıta Ablukası’na (Continental System) katılmayı kabul etmiştir.