Çocuklarda Uyum ve Davranış Problemleri 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Bu makalede, çocuklarda uyum ve davranış problemlerinin nedenleri, belirtileri, farklı gelişim dönemlerinde ortaya çıkan sorunlar ve bu sorunlara yönelik müdahale yöntemleri 2024-2025 bütünleme sınavı soruları temel alınarak detaylı bir şekilde incelenecektir. Amaç, çocukların sağlıklı sosyal ve duygusal gelişimlerini desteklemek için gerekli bilgi ve uygulamaları anlamaktır.

Bağlanma Dönemleri: Bağlanmanın Oluşum Aşaması

Bebeklerin ikinci aydan itibaren tanıdığı ve tanımadığı kişileri ayırt edebildiği, bakım verenlerine yönelik işaretlerine karşılık bulacaklarına dair güven geliştirdikleri bağlanma dönemi bağlanmanın oluşum aşamasıdır.

Sosyal Beceri Yetersizliği ve Uyum Problemleri

Arkadaşları ile iletişim kurmakta ve iş birliği yapmakta zorlanan bir çocuğun bu durumu beceri yetersizliği ile açıklanabilir.

Kardeş İlişkilerinin Önemi ve Özellikleri

Kardeş ilişkileri çocukların sosyal gelişimini etkiler ve olumlu kardeş ilişkileri akranlarla anlaşmaya yatkınlığı artırır. Kardeşler arasındaki etkileşim karşılıklıdır ve büyüdükçe etkileşim yoğunluğu artar. Kardeş ilişkilerinde çatışma normaldir.

Sosyal Öyküler ve Çocuklara Sosyal Durumları Öğretme

Sosyal öykü sunulurken çocuğa yönelik “Senin için yazdığım öyküyü birlikte okumak ister misin?” gibi iş birliğine davet eden ifadeler kullanılır.

Öğretmenlerin Sosyal Beceri Öğretiminde Kullanabileceği Adımlar

Öğretmenlerin çocukların sosyal becerileri öğrenmelerinde kullanabilecekleri işlemsel adımlar arasında öğrenilecek sosyal beceriyi belirleme, önemini açıklama, beceriyi modelleme ve örnekler verme yer alır. Farklı davranışlarda sosyal becerinin geçerliliğini tartışmak bu adımlardan biri değildir.

Davranış Problemlerinin Oluşumunu Etkileyen Risk Faktörleri

Ebeveynlerin çatışmasına uzun süre maruz kalma sonucu gelişen duygusal güvensizlik ve öğretmenin çocukların gelişim düzeylerinin çok üstünde beklentilerinin olması çocuklarda davranış problemlerine neden olabilir.

Kekemelik Tedavi Yöntemleri

Kekemeliğin tedavisinde konuşmayı yavaşlatma, etkinliğe ara verme, kas gevşetme eğitimi ve drama gibi yöntemler kullanılır. Çene ameliyatı kekemelik tedavisi için bir yöntem değildir.

Davranış Problemleri ve Örnekleri

Çalma, saldırganlık, yalan söyleme ve öfke davranış problemlerinden bazılarıdır. Tırnak yeme ise genellikle bir uyum problemidir ancak davranış bozukluğu olarak sınıflandırılmaz.

Bebeklerde (0-2 Ay) Uyku Sorunları

0-2 ayda görülen uyku sorunlarından biri sık gece uyanmalarıdır.

Çocuğun Toplumsal İlişkilerinde İlk Basamak: Kardeş İlişkisi

Çocuğun toplumsal ilişkilerindeki ilk basamağını kardeş ile olan ilişkisi oluşturur.

Çocuklarda Yalan Söyleme Davranışını Önleme

Çocuğun yalan söyleme davranışını önlemeye yönelik bir çözüm önerisi, yaptığı bir şeyin yanlış olduğunu bilse de dürüstçe anlattığında bu davranışı övgüyle karşılamaktır.

Zorbalık Kavramı

Bir kişinin kendisinden daha güçsüz birine karşı tekrarlayan ve sistematik olarak zarar verici davranışlarda bulunması zorbalık olarak tanımlanır.

Özel Gereksinimli Çocuklara Sosyal Beceri Öğretimi

Özel gereksinimli çocuklara sosyal beceri öğretimi olumlu davranış geliştirme planı ile desteklenebilir.

Freud’un Psikoseksüel Gelişim Dönemleri

Freud’un psikoseksüel gelişim dönemleri oral, anal, fallik, gizil ve genital dönemdir. Ergenlik dönemi bu kuramda ayrı bir dönem olarak yer almaz.

Kronik Motor ya da Vokal Tik Bozukluğu

Kronik motor ya da vokal tik bozukluğu ile ilgili doğru olan bilgi, tiklerin genellikle baş ve boyun bölgesinde görülmesidir.

Duygusal Bozukluk Nedenleri

Doğal afetler, hormonal dengesizlik, merkezi sinir sisteminin hasar görmesi ve kalıtım duygusal bozukluğa neden olabilir. Etkin anne-baba çocuk etkileşimi ise duygusal bozukluğa neden olmaz, aksine koruyucudur.

Tikler Hakkında Yanlış Bilgi

Geçici tiklerin oluşmasında genetik etkili olabilir bilgisi tiklerle ilgili doğru değildir.

Tiklerin Tedavisi

Tiklerin tedavisinde davranışçı terapi yöntemleri sıklıkla kullanılır.

Erken Çocuklukta Yalan Söyleme Davranışı

Erken çocuklukta yalan söyleme davranışı ile ilgili doğru olan bilgiler, çocukların 2-3 yaşlarında kasıtlı olarak doğru olmayan ifadelerde bulunmaya başlamaları ve 4 yaş itibarıyla yalan söyleme konusunda ilkel kavramsal ve ahlaki anlayış sergilemeleridir.

Dışa Yönelim Davranış Problemleri

Öfke, saldırganlık, karşıt olma, dikkat eksikliği ve hiperaktivite dışa yönelim davranış problemlerindendir.

Sonuç

Çocuklarda uyum ve davranış problemleri, çocuğun sağlıklı gelişimi ve toplumsal uyumu açısından önemli bir yere sahiptir. Bu problemlerin nedenlerini anlamak ve uygun müdahale yöntemlerini uygulamak, çocukların potansiyellerini en iyi şekilde gerçekleştirmelerine yardımcı olur.

1- Bebeklerin ikinci aydan itibaren tanıdığı ya da tanımadığı kişileri ayırt edebildiği, bakım verenlerine yönelik bir işaret verdiklerinde onların da bu işarete karşılık vereceğini düşünerek güven duygusu geliştirdikleri bağlanma dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bağlılık aşaması
B) Bağlanma öncesi dönem
C) Karşılıklı ilişki oluşturma aşaması
D) Bağlanmanın gelişimi aşaması
E) Bağlanmanın oluşum aşaması

Cevap : E) Bağlanmanın oluşum aşaması

Açıklama :

2- Ayşe, arkadaşları ile iletişim kurmayı ve onlarla iş birliği yapmayı bilmediği için oyunlara katılmakta zorlanıyor.
Ayşe’nin yaşadığı bu durum aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

A) Beceriyi ortaya koyma yetersizliği
B) Beceri yetersizliği
C) Sosyal etkileşim yetersizliği
D) Kendini kontrol yetersizliği
E) Performans yetersizliği

Cevap : B) Beceri yetersizliği

Açıklama : Ayşe’nin iletişim kurma ve iş birliği yapma gibi sosyal becerilere sahip olmaması, onun bu becerileri hiç öğrenmediğini veya edinemediğini gösterir. Bu durum “beceri yetersizliği” olarak tanımlanır.

3- Çocuğun hayatında önemli bir yeri olan kardeş ilişkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Kardeş ilişkilerinde çatışma normaldir.
B) Olumlu kardeş ilişkileri olan çocuklar akranlarıyla anlaşmaya yatkındır.
C) Çocukların sosyal gelişimini etkiler.
D) Kardeşler arasındaki etkileşim tek yönlüdür.
E) Kardeşler büyüdükçe etkileşim yoğunluğu ve sıklığı artar.

Cevap : D) Kardeşler arasındaki etkileşim tek yönlüdür.

Açıklama : Kardeşler arasındaki etkileşim, tek yönlü değil, karşılıklıdır. Hem büyük kardeş küçüğü hem de küçük kardeş büyüğü sürekli olarak etkiler ve birbirlerinin gelişiminde rol oynarlar.

4- Sosyal öykü sunulurken aşağıdaki ifadelerden hangisine yer verilir?

A) Bu hikâye hakkında ne düşünüyorsun?
B) Senin için yazdığım öyküyü birlikte okumak ister misin?
C) Bu kitabı okudun mu?
D) Hangi hikâyeyi okumak istersin?
E) Bu hikâyeyi birlikte yazalım mı?

Cevap : B) Senin için yazdığım öyküyü birlikte okumak ister misin?

Açıklama : Sosyal öyküler, çocuğa belirli bir sosyal durumu öğretmek için özel olarak yazılır. Öyküyü sunarken, onu kişiselleştiren ve iş birliğine davet eden “Senin için yazdığım öyküyü birlikte okumak ister misin?” gibi bir ifade kullanmak en uygun yaklaşımdır.

5- Öğretmenler çocukların okula uyumlarını sağlamak için sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmaktadır. Bu nedenle öğretmenlerin çocukların sosyal becerileri öğrenmeleri için gerekli işlemsel adımları bilmeleri önemlidir.
Aşağıdakilerden hangisi çocukların sosyal becerileri öğrenmelerinde öğretmenlerin kullanabilecekleri işlemsel adımlardan biri değildir?

A) Öğrenilecek sosyal becerinin önemini açıklama
B) Öğrenilecek sosyal beceriyi belirleme
C) Beceriyi modelleme
D) Örnekler verme
E) Farklı davranışlarda sosyal becerinin geçerliliğini tartışma

Cevap : E) Farklı davranışlarda sosyal becerinin geçerliliğini tartışma

Açıklama : Sosyal beceri öğretiminin adımları; beceriyi belirleme, önemini açıklama, model olma ve örnekler vermedir. Becerinin geçerliliğini tartışmak ise bu temel öğretim adımlarından biri değildir.

6- I. Ebeveynlerinin çatışmasına uzun süre maruz kalma sonucu gelişen duygusal güvensizlik hissi çocuğun yaşam boyu uyum ve duygusal problemler yaşamasına neden olabilir.
II. Boşanma sonrası anne babalar hem birbirleri ve hem de çocuklarıyla nitelikli ve tutarlı bir ilişki kurup sevgi ve güvene dayalı bir tutum içinde olsalar da çocuğun davranış problemleri devam edebilir.
III. Öğretmenin çocukların bireysel farklılıklarını göz önünde bulunduramaması ve gelişim düzeylerinin çok üstünde beklentilerinin olması çocuklarda davranış problemlerine neden olabilir.
IV. Diğer istismar türlerine kıyasla çocuğun maruz kaldığı duygusal istismar, bazı davranış problemlerinin oluşumunda kısa süreli bir risk oluşturabilir.
Davranış problemlerinin oluşumunu etkileyen risk faktörleri ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

A) I ve III
B) I ve II
C) I, Il ve IV
D) II, III ve IV
E) II ve III

Cevap : A) I ve III

Açıklama : Ebeveyn çatışması (I) ve öğretmenin gerçekçi olmayan beklentileri (III) çocuklarda davranış problemlerine yol açan önemli risk faktörleridir. Boşanma sonrası tutarlı ebeveynlik sorunları azaltır (II yanlış). Duygusal istismarın etkileri kısa süreli değildir (IV yanlış).

7- Kekemeliğin tedavisinde aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?

A) Drama
B) Çene ameliyatı
C) Konuşmayı yavaşlatma
D) Etkinliğe ara verme
E) Kas gevşetme eğitimi

Cevap : B) Çene ameliyatı

Açıklama : Kekemelik, genellikle psikolojik ve nörolojik temelleri olan bir konuşma akıcılığı sorunudur. Tedavisinde konuşma terapisi, drama, gevşeme egzersizleri gibi yöntemler kullanılır. Çene ameliyatı ise kekemelik için bir tedavi yöntemi değildir.

8- Aşağıdakilerden hangisi davranış problemlerinden biri değildir?

A) Çalma
B) Saldırganlık
C) Yalan söyleme
D) Öfke
E) Tırnak yeme

Cevap : E) Tırnak yeme

Açıklama :

9- Aşağıdakilerden hangisi 0-2 ayda görülen uyku sorunlarındandır?

A) Uykuya yatmakta direnç ve çatışma
B) Uykuda konuşma
C) Diş gıcırdatma
D) Sık gece uyanmaları
E) Horlama

Cevap : D) Sık gece uyanmaları

Açıklama : Yeni doğan döneminde (0-2 ay) bebeklerin uyku döngüleri henüz düzene girmemiştir ve beslenme ihtiyacı nedeniyle “sık gece uyanmaları” normal ve yaygın bir durumdur.

10- Çocuğun aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile ilişkisi/etkileşimi çocuğun toplumsal ilişkilerindeki ilk basamağını oluşturur?

A) Akraba
B) Kardeş
C) Öğretmen
D) Medya.
E) Akran

Cevap : B) Kardeş

Açıklama : Çocuğun aile dışındaki ilk ve en önemli toplumsal ilişkisi, kendisiyle eşit (veya yakın) statüde olan “kardeş”i ile kurduğu ilişkidir. Bu ilişki, daha sonraki akran ilişkilerinin temelini oluşturur.

11- Aşağıdakilerden hangisi çocuğun yalan söyleme davranışını önlemeye yönelik bir çözüm önerisi olabilir?

A) Çocuğun yalan söylemesini etkileyen ortamlardan uzak durma
B) Çocuğu sevdiği bir etkinlikten mahrum bırakma
C) Evde/okulda çocuğun yalan söylemesini önleyici düzenlemeler yapma (Ör: çocuğun döküp kırabileceği nesneleri kaldırmak gibi)
D) Yaptığı bir şeyin yanlış olduğunu bilse de bunu dürüstçe anlattığında bu davranışı övgüyle karşılama
E) Çocuğa söylediği yalanları hatırlatarak bunların doğru olmadığını vurgulama

Cevap : D) Yaptığı bir şeyin yanlış olduğunu bilse de bunu dürüstçe anlattığında bu davranışı övgüyle karşılama

Açıklama : Çocuğun dürüstlüğünü, sonucunda ceza alacağını bilse bile övgüyle karşılamak, dürüst davranışı pekiştirir ve yalan söyleme ihtiyacını azaltır.

12- Arda, Zeynep’i her gördüğünde onun kilosu ile dalga geçiyor, grup oyunlarında onun takıma girmesini istemiyordu. Arkadaşları ise Arda’nın Zeynep ile ilgili söylediklerine gülüyordu. Bu durumun aylarca devam etmesi Zeynep’in çok üzülmesine ve okula gelmek istememesine neden olmuştu.
Arda’nın bu davranışı aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?

A) Uyumsuzluk
B) Davranış bozukluğu
C) Kıskançlık
D) Zorbalık
E) Öfke

Cevap : D) Zorbalık

Açıklama : Bir kişinin, kendisinden daha güçsüz birine karşı kasıtlı olarak, tekrarlayan bir şekilde ve sistematik olarak fiziksel, sözel veya sosyal olarak zarar verici davranışlarda bulunması “zorbalık” olarak tanımlanır.

13- Özel gereksinimli çocuklara sosyal beceri öğretimi hangi programlarla desteklenebilir?

A) Fiziksel aktiviteler ile
B) Spor etkinlikleri ile
C) Sanatsal etkinlikler ile
D) Akademik başarı programları ile
E) Olumlu davranış geliştirme planı ile

Cevap : E) Olumlu davranış geliştirme planı ile

Açıklama : Sosyal beceri öğretimi, genellikle “Olumlu Davranışsal Destek” (ODD) planları gibi, istenen davranışların sistematik olarak öğretildiği ve pekiştirildiği programlarla desteklenir.

14- Aşağıdakilerden hangisi Freud’un psikoseksüel gelişim dönemlerinden biri değildir?

A) Oral dönem
B) Genital dönem
C) Ergenlik dönemi
D) Fallik dönem
E) Anal dönem

Cevap : C) Ergenlik dönemi

Açıklama : Sigmund Freud’un psikoseksüel gelişim kuramının beş dönemi şunlardır: Oral, anal, fallik, gizil (latent) ve genital. “Ergenlik dönemi” bu sınıflandırmada yer almaz, genital dönem ergenliği kapsar.

15- Kronik motor ya da vokal tik bozukluğu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tikler genellikle baş ve boyun bölgesinde görülür.
B) Tikler dört haftadan kısa sürer.
C) Tikler 18 yaşından sonra başlar.
D) Sadece motor tikler görülür, vokal tikler görülmez.
E) Tikler sadece stresli durumlarda ortaya çıkar.

Cevap : A) Tikler genellikle baş ve boyun bölgesinde görülür.

Açıklama : Kronik tik bozuklukları, bir yıldan uzun süren motor veya vokal tiklerle karakterizedir ve en sık olarak göz kırpma, omuz silkme gibi baş ve boyun bölgesindeki kaslarda görülür.

16- Aşağıdakilerden hangisi duygusal bozukluğa neden olmaz?

A) Doğal afetler
B) Hormonal dengesizlik
C) Etkin anne-baba çocuk etkileşimi
D) Merkezi sinir sisteminin hasar görmesi
E) Kalıtım

Cevap : C) Etkin anne-baba çocuk etkileşimi

Açıklama : Travmalar, biyolojik faktörler ve kalıtım duygusal bozukluklara neden olabilir. Etkin ve sağlıklı bir anne-baba çocuk etkileşimi ise bir neden değil, aksine duygusal gelişim için koruyucu bir faktördür.

17- Tikler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Geçici tiklerin oluşmasında genetik etkili olabilir.
B) Tikler en sık 4-6 yaşlarında görülür.
C) Tikler en çok yüz kaslarında görülür.
D) Tik, çocuğu gerilimden kurtarmaya çalışır.
E) Tikler genellikle iç gerilimden doğar.

Cevap : A) Geçici tiklerin oluşmasında genetik etkili olabilir.

Açıklama : Tik bozukluklarının, özellikle Tourette sendromu gibi kronik formlarının genetik bir temeli olduğu düşünülmektedir. Ancak geçici tikler daha çok stres gibi çevresel faktörlerle ilişkilidir.

18- Tiklerin tedavisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tiklerin tedavisinde davranışçı terapi yöntemleri sıklıkla kullanılır.
B) Tikler kısa vadede tamamen ortadan kaldırılabilir.
C) Tiklerin tedavisinde ilk amaç, tikin sadece motor bir belirti olduğunu vurgulamaktır.
D) Çocuğa sözel uyarılar yapmak ve ceza vermek tiklerin azalmasını sağlar.
E) Tiklerin tedavisinde ilaç kullanımı tek çözüm yoludur.

Cevap : A) Tiklerin tedavisinde davranışçı terapi yöntemleri sıklıkla kullanılır.

Açıklama : Tiklerin tedavisinde, özellikle “Alışkanlığı Tersine Çevirme Eğitimi” (Habit Reversal Training) gibi davranışçı terapi yöntemleri, çocuğa tiki fark etmeyi ve onu başka bir davranışla değiştirmeyi öğreterek etkili sonuçlar vermektedir.

19- I. Çocuklar 2-3 yaşlarında kasıtlı olarak doğru olmayan ifadelerde bulunmaya başlarlar; ancak diğerlerinin zihinsel durumlarını dikkate almazlar.
II. Çocuklar 4 yaş itibarıyla yalan söyleme konusunda ilkel kavramsal ve ahlaki anlayış sergilerler.
III. Çocuklar 5-6 yaşlarında ilk yalanları ile sonraki ifadeleri arasındakı tutarlılığı koruyarak yalanlarını gizleyebilirler.
Erken çocuklukta yalan söyleme davranışı ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

A) I ve III
B) Yalnız I
C) I ve II
D) II ve III
E) Yalnız II

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Yalan söyleme davranışının gelişimi aşamalıdır. 2-3 yaşlarındaki çocuklar, henüz başkalarının zihnini anlamadıkları için ilkel ve kasıtsız yalanlar söylerler (I doğru). 4 yaş civarında ise kavramsal anlayışları gelişmeye başlar (II doğru). Ancak yalanlarını tutarlı bir şekilde sürdürme becerisi daha ileri yaşlarda gelişir (III yanlış).

20- Aşağıdakilerden hangisi dışa yönelim davranış problemlerindendir?

A) Akademik başarı problemleri
B) İçine kapanıklık, endişeli olma, korku
C) Öfke, saldırganlık, karşıt olma, dikkat eksikliği ve hiperaktivite
D) Ağlamaklı olma, tedirginlik
E) Fiziksel rahatsızlıklar

Cevap : C) Öfke, saldırganlık, karşıt olma, dikkat eksikliği ve hiperaktivite

Açıklama : Davranış problemleri, içe yönelim (kaygı, depresyon gibi) ve dışa yönelim olarak ikiye ayrılır. Dışa yönelim problemleri, öfke, saldırganlık, kurallara karşı gelme gibi, problemin dış dünyaya yöneltildiği davranışları içerir.