Sosyal Medya 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Tim Berners-Lee tarafından 1991 yılında oluşturulan World Wide Web, insanlık tarihinin en dönüştürücü teknolojilerinden birini başlatmıştır. Bu teknolojinin bir uzantısı olan sosyal medya, bireylerin ve kurumların iletişim kurma, bilgi paylaşma ve ilişki geliştirme biçimlerini kökten değiştirmiştir. Bu makalede, sosyal medyanın temel kavramları, pazarlama ve iletişim stratejilerindeki yeri ve Türkiye’den somut uygulama örnekleri incelenecektir.

Sosyal Medyanın Temelleri ve Gelişimi

Türkiye’de internetin ilk adımları, ODTÜ, TÜBİTAK ve PTT gibi kurumların öncülüğünde atılmıştır. Bu altyapı üzerinde gelişen sosyal medya, farklı platform türlerini ortaya çıkarmıştır. Kısa metin paylaşımlarına dayanan “mikroblog” platformlarının en bilinen örneği Twitter’dır (X). İçerik takibini kolaylaştıran RSS teknolojisi için ise Interpress gibi kurumlar “InterRSS” adıyla kendi okuma araçlarını geliştirmiştir. Blogların arama motorları aracılığıyla bulunabilmesi, bu platformların en önemli özelliklerinden biridir. Bu mecralar üzerinde insanlar, ortak ilgi alanları (ilgi toplulukları), sosyal bağlar (ilişki toplulukları) veya kurgusal deneyimler (hayal/fantezi toplulukları) etrafında bir araya gelerek sanal topluluklar oluşturur.

Pazarlama ve İletişim Stratejileri

Sosyal medya, pazarlama iletişiminin hedefleri olan farkındalık yaratma, tercih geliştirme ve hatırlatma için güçlü bir araçtır; ancak “ürün geliştirme” gibi faaliyetler pazarlamanın farklı bir alanına aittir. Sosyal medya pazarlamasının en temel faaliyetlerinden biri “dinleme”dir (social listening). Bu, markaların müşterilerin kendileri hakkında neler konuştuğunu takip ederek strateji geliştirmesidir. Bu hizmetleri sunan uzmanlaşmış yapılara ise “Sosyal Medya Ajansı” denir. Etkili bir pazarlama için müşteri bilgilerinin toplandığı ve yönetildiği “veritabanı” sistemleri kullanılır. Markaların kendi oyunlarını tasarlayarak tanıtım yaptığı “advergame” uygulamaları da bu dönemin bir ürünüdür; 7-Up’ın “Cool Spot” oyunu bu türün klasik bir örneğidir.

Kurumsal İletişim ve Kriz Yönetimi

Kurumsal iletişim açısından sosyal medya, çift yönlü bir iletişim kanalıdır. Cornelissen’in belirttiği gibi, paydaşlar bir kurum hakkındaki mesajları sadece kurumun kendi web sitesinden değil, aynı zamanda medya, kişisel deneyimler ve ağızdan ağıza iletişim gibi kontrol dışı kanallardan da alır. Bu nedenle, halkla ilişkiler profesyonellerinin rolü, sadece bir “iletişim teknisyeni” olmanın ötesinde, ilişki analizi ve şirket içi iş birliği gibi stratejik görevleri içerir. Bu mecranın yanlış kullanımı ciddi krizlere yol açabilir. Örneğin, Onur Air’in Van depremi sonrası Facebook’ta başlattığı ve bağışı takipçi sayısına bağladığı kampanya, kamuoyunda tepki çekmiş ve büyük bir sosyal medya krizine neden olmuştur. Şirketler ayrıca, 1998’de Onur Air’in yaşadığı gibi, küresel ekonomik problemler nedeniyle de küçülme gibi krizler yaşayabilmektedir.

Türkiye’den Başarı Örnekleri ve Çıkarımlar

Sosyal medya, doğru kullanıldığında son derece başarılı projelere ev sahipliği yapmıştır. ERSA Mobilya’nın uluslararası bir tasarım yarışması olan “BoxinaBoxIdea” projesi, Türkiye ile sınırlı kalmamış, “JOURNALBOX” adında bir çevrimiçi tasarım gazetesi de içermiştir. Benzer şekilde, Benetton Türkiye’nin “Sokakta Ne Moda” projesi de hedef kitleyle etkileşim için temel olarak Facebook ve Twitter’ı etkin bir şekilde kullanmıştır. Bu projeler, sosyal medyanın bu tür çalışmalarda etkisiz olduğu yönündeki görüşleri çürütmekte; aksine, markaları daha “birey” gibi davranmaya teşvik ettiğini ve mikroblogların hedef kitle iletişiminde ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. 2015 yılındaki istatistikler de Türkiye’de en çok kullanılan sosyal ağların Facebook, WhatsApp ve Facebook Messenger olduğunu göstererek Facebook ekosisteminin o dönemdeki gücünü ortaya koymuştur.

Sonuç

Sosyal medya, markalar için sadece bir duyuru panosu değil, aynı zamanda bir dinleme, anlama ve etkileşim platformudur. Başarılı sosyal medya yönetimi, teknolojik araçları kullanmanın ötesinde, stratejik bir bakış açısı, hedef kitleyi anlama ve krizlere karşı hazırlıklı olmayı gerektirir. Türkiye’den ve dünyadan örnekler, bu yeni iletişim dünyasında proaktif ve samimi bir yaklaşımın markaları başarıya taşıdığını göstermektedir.

1- InterRSS nedir?

A) Interpress’in RSS’i
B) Interpress’ın geliştirdiği medya takip programı
C) Interpress’in geliştirdiği RSS okuma aracı
D) RSS geliştirme aracı
E) Uluslararası RSS Birliği

Cevap : C) Interpress’in geliştirdiği RSS okuma aracı

Açıklama : InterRSS, Türkiye’nin önde gelen medya takip ajanslarından Interpress tarafından geliştirilen ve kullanıcıların farklı kaynaklardan gelen RSS akışlarını tek bir yerden takip etmelerini sağlayan bir RSS okuma aracıdır.

2- “Bireyler, satın alma öncesinde giderek daha fazla ürün ve hizmetle ilgili çevrimiçi araştırma yapmaktadır. Sosyal medya pazarlaması, müşterileri bu araştırma esnasında çekme stratejisini kullanır. Müşterilerin bu ortamda neler söylediği üzerinden pazarlama stratejileri oluşturulur. İşletmeler müşterilerin kendi markalarıyla ilgili neler söylediğini analiz eder ve bunun sonucunda marka yönetimi yapabilmekte ve tüketicilerle anlamlı ilişkiler kurabilmektedir.”
Yukarıdaki metinde anlatılan sosyal medya pazarlaması faaliyeti aşağıdakilerden hangisidir?

A) Ölçme
B) Dinleme
C) Alan araştırması
D) Bağlanma
E) Sorunlaştırma

Cevap : B) Dinleme

Açıklama : Metinde bahsedilen süreç, markaların sosyal medya platformlarında tüketicilerin kendi markaları, rakipleri ve sektörleri hakkında neler konuştuklarını aktif olarak takip etmesi ve bu verileri analiz ederek pazarlama stratejilerine yön vermesidir. Bu faaliyet “sosyal medya dinlemesi” (social listening) olarak adlandırılır.

3- Müşterilerine sosyal medyada marka itibarını koruma, yeni müşterilere ulaşma, kampanyalar gerçekleştirme ve müşteri odaklı pazar paylarını arttırabilecek ölçümleme çalışmaları yapma gibi hizmetleri sunan ajans tipi, aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Sosyal Sorumluluk Ajansı
B) Sosyal Medya Ajansı
C) Sosyal İlişkiler Ajansı
D) Sosyal Etkinlik Ajansı
E) Sosyal Konumlandırma Ajansı

Cevap : B) Sosyal Medya Ajansı

Açıklama : Tanımda belirtilen; sosyal medya hesap yönetimi, içerik üretimi, kampanya yönetimi, kriz yönetimi ve raporlama gibi hizmetleri bütünleşik bir şekilde sunan uzmanlaşmış ajanslara “Sosyal Medya Ajansı” denir.

4- Bireyler, arama motorları aracılığıyla blogları konularına, yazarlarına veya her ikisine göre aratabilirler.
Bu durum blogların hangi özelliğine denk gelmektedir?

A) Sosyallik
B) Aratabilirlik
C) Bulunabilirlik
D) Aranabilirlik
E) Yazılabilirlik

Cevap : C) Bulunabilirlik

Açıklama :

5- İnternet ve Sosyal Medya Kullanıcı İstatistikleri 2015 raporuna göre Türkiye’de en çok kullanılan ilk üç sosyal ağın sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru şekilde verilmiştir?

A) Facebook – Twitter – Skype
B) Twitter – LinkedIn – Google +
C) Facebook Messenger – Facebook – Whatsapp
D) Facebook – Whatsapp – Facebook Messenger
E) Facebook – Flickr – Netscape

Cevap : D) Facebook – Whatsapp – Facebook Messenger

Açıklama : 2015 yılındaki verilere göre, Türkiye’de en yaygın kullanılan sosyal ağlar, hem bir sosyal platform hem de bir mesajlaşma uygulaması olarak Facebook ve ona ait olan WhatsApp ile Facebook Messenger idi.

6- BoxinaBoxIdea projesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) “BoxinaBoxIdea” adı altında Facebook fan sayfası açılmıştır.
B) Projenin iPhone / iPad gibi cihazlar üzerinden kolaylıkla izlenebilmesi sağlanmıştır.
C) “BoxinaBoxIdea” adıyla Twitter hesabı açılmıştır.
D) Projede katılımcıların tasarımlarını birbirleriyle paylaşabildikleri bir toplumsal ağ oluşturmak amaçlanmıştır.
E) Projenin Türkiye ile sınırlı kalması kararlaştırılmıştır.

Cevap : E) Projenin Türkiye ile sınırlı kalması kararlaştırılmıştır.

Açıklama : ERSA Mobilya tarafından yürütülen BoxinaBoxIdea projesi, uluslararası bir tasarım yarışması olarak kurgulanmış ve Türkiye ile sınırlı kalmayıp küresel bir katılımı hedeflemiştir.

7- Aşağıdakilerden hangisi, pazarlama iletişiminin, iletişim çabalarının önemli bir yönü olarak ilgilendiği ana konulardan biri değildir?

A) Farkındalık yaratma
B) Anlayış ve tercih geliştirme
C) Müşterinin güvenini kazanma
D) Hatırlatma
E) Ürün geliştirme

Cevap : E) Ürün geliştirme

Açıklama : Pazarlama iletişimi; farkındalık yaratma, marka tercihi oluşturma, hatırlatma ve güven kazanma gibi hedeflere odaklanır. “Ürün geliştirme” ise pazarlama iletişiminin değil, pazarlamanın ürün (product) karmasının bir unsurudur.

8- En çok kullanıcıya sahip mikroblog örneği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pinterest
B) Twitter (X)
C) Facebook
D) Flickr
E) Wikipedia

Cevap : B) Twitter (X)

Açıklama : Kullanıcıların kısa metinler, görseller ve videolar paylaşabildiği “mikroblog” platformlarının en bilinen ve en çok kullanıcıya sahip olan örneği Twitter’dır (yeni adıyla X).

9- Web sisteminin oluşturulduğu yıl aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) 1981
B) 2000
C) 1986
D) 2001
E) 1991

Cevap : E) 1991

Açıklama : Tim Berners-Lee tarafından geliştirilen World Wide Web (www), kamuoyuna ilk kez 1991 yılında CERN tarafından duyurulmuştur.

10- Aşağıdakilerden hangisi, ERSA’nın, “BoxinaBoxIdea” projesi ve Benetton Türkiye’nin “Sokakta Ne Moda” projesinin sonuçlarından yola çıkılarak yapılabilecek çıkarımlardan biri değildir?

A) Sosyal medya, kurumları da “birey” gibi davranmaya teşvik etmektedir.
B) Sosyal medya ölçümleri aracılığıyla projelerle ilgili somut kılavuzlar oluşturmayı mümkün kılmaktadır.
C) Ele alınan projeler gibi çalışmalarda, sosyal medyanın etkin kullanımı pek mümkün görünmemektedir. Bu nedenle projelerde geleneksel mecraların biraz daha ağırlıklı kullanılması gerekir.
D) Mikro bloglar, örneklem içeriği ne olursa olsun, hedef kitle iletişiminde belirgin derecede etkin bir rol oynamaktadır.
E) Sosyal ağ veya blog yayını, düzenli olarak güncellenen ve hedef kitlesini bulan içerikle yayında kaldığı sürece, okuyucu sayısı düzenli olarak artmaktadır.

Cevap : C) Ele alınan projeler gibi çalışmalarda, sosyal medyanın etkin kullanımı pek mümkün görünmemektedir. Bu nedenle projelerde geleneksel mecraların biraz daha ağırlıklı kullanılması gerekir.

Açıklama : Bahsedilen her iki proje de, sosyal medyanın ne kadar etkin kullanılabileceğini ve hedef kitleyle başarılı bir etkileşim kurulabileceğini gösteren başarılı örneklerdir. Bu nedenle sosyal medyanın etkin kullanımının mümkün olmadığı çıkarımı yanlıştır.

11- Cornelissen, paydaşların, bir kuruluşla ilgili olarak, kurumsal iletişim departmanı tarafından gönderilen mesajlara ek olarak başka kanallardan da mesaj aldığını vurgulayarak, kurumsal iletişim haricinde, 3 ayrı ek kaynaktan mesaj alabildiğini belirtmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, paydaşların kuruluşla ilgili mesaj aldığı bu kaynaklardan biri değildir?

A) Çeşitli medya kanallarında şirketle ilgili konular
B) Paydaşların kafasında kuruluş hakkında önceden beri var olan deneyimler ve imajlar
C) Doğrudan rakiplerin ve ilgili sektörlerin kurumsal iletişim faaliyetleri hakkında raporlar
D) Kuruluşun web sitesinde yer alan içerik
E) Ağızdan ağza yayılan kişiler arası mesajlar

Cevap : D) Kuruluşun web sitesinde yer alan içerik

Açıklama : Cornelissen’in modelinde, kuruluşun kendi kontrolü dışındaki kaynaklar vurgulanır. Medya, kişisel deneyimler ve ağızdan ağıza iletişim bu kaynaklardandır. Kuruluşun kendi web sitesi ise kurumsal iletişim departmanının kontrolündeki birincil bir kaynaktır.

12- Onur Air, 1998 yılında neden küçülmek zorunda kalmıştır?

A) Ortaklık yapısında meydana gelen değişiklik nedeniyle
B) Yolcuların yaşadığı sorunların artması nedeniyle
C) Yaşadığı ciddi bir şirket içi kriz dolayısıyla
D) Havacılık sektörünün yaşadığı ciddi kriz nedeniyle
E) Türkiye ve dünyadaki ekonomik ve sosyal problemlerin artışı sonucunda

Cevap : E) Türkiye ve dünyadaki ekonomik ve sosyal problemlerin artışı sonucunda

Açıklama : 1998 yılında, özellikle Rusya’da yaşanan ekonomik kriz ve genel küresel ekonomik durgunluk, havacılık sektörünü ve dolayısıyla Onur Air gibi şirketleri olumsuz etkileyerek küçülmeye gitmelerine neden olmuştur.

13- JOURNALBOX nedir?

A) BoxinaBoxIdea projesi kapsamında sosyal ağ üzerinde oluşturulan çevrimiçi tasarım gazetesi
B) BoxinaBoxIdea projesi kapsamında oluşturulan tasarım bankası
C) BoxinaBoxIdea projesi kapsamında tasarımcılardan gelen şikayetlerin toplanması için oluşturulan sistem
D) BoxinaBoxIdea projesi kapsamında tasarımcıların projelerini değerlendiren mekanizma
E) BoxinaBoxIdea projesi kapsamında geleneksel medya olarak tasarlanan gazete

Cevap : A) BoxinaBoxIdea projesi kapsamında sosyal ağ üzerinde oluşturulan çevrimiçi tasarım gazetesi

Açıklama : JOURNALBOX, BoxinaBoxIdea projesinin bir parçası olarak, proje ile ilgili haberlerin, tasarımların ve röportajların yayımlandığı, sosyal ağlar üzerinden paylaşılan bir çevrimiçi tasarım gazetesidir.

14- Aşağıdakilerden hangisi, oyun reklam (advergame) örneğidir?

A) 7-Up’ın “Cool Spot” adlı oyunu
B) i-Phone’un “Seerill” adlı oyunu
C) Sony’nin “Playstation” adlı oyunu
D) Volvo’nun “Civilizations” adlı oyunu
E) Domino’s Pizza’nın “Catch the Pizza” adlı oyunu

Cevap : A) 7-Up’ın “Cool Spot” adlı oyunu

Açıklama : “Advergame”, bir markanın tanıtımı amacıyla özel olarak tasarlanmış video oyunlarıdır. 7-Up markasının maskotu olan “Cool Spot” karakterinin başrolde olduğu oyun, bu türün en bilinen ilk örneklerinden biridir.

15- Bireylerin sanal toplulukları kullanma amaçlarına göre kategorize edilen sanal topluluk türleri, aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) İlişki Toplulukları – Öğrenci Toplulukları
B) İlgi Toplulukları – İlişki Toplulukları – Hayal/Fantezi Toplulukları
C) Etkileşim Toplulukları – İlgi Toplulukları
D) Taraftar Toplulukları – Muhalif Topluluklar
E) Menfaat Toplulukları – Dayanışma Toplulukları

Cevap : B) İlgi Toplulukları – İlişki Toplulukları – Hayal/Fantezi Toplulukları

Açıklama : Sanal topluluklar, temel motivasyonlarına göre; belirli bir hobi veya konuya odaklanan “ilgi toplulukları”, sosyal bağlar kurmayı amaçlayan “ilişki toplulukları” ve rol yapma gibi kurgusal deneyimler sunan “hayal/fantezi toplulukları” olarak sınıflandırılabilir.

16- Onur Air’in yaşadığı sosyal medya krizi, aşağıdaki olaylardan hangisinin gerçekleşmesinden sonra ortaya çıkmıştır?

A) Onur Air’in Linked-in sayfasında Van’daki depremzedeler için Linked-in’deki her takipçisi için 0,5 TL bağış yapacağını ve her yeni takipçi için aynı miktarda bağışta bulunacağını duyurması
B) Onur Air’in Instagram sayfasında Van’daki depremzedeler için Instagram’daki her takipçisi için 0,5 TL bağış yapacağını ve her yeni takipçi için aynı miktarda bağışta bulunacağını duyurması
C) Onur Air’in Facebook sayfasında Van’daki depremzedeler için Facebook’taki her takipçisi için 0,5 TL bağış yapacağını ve her yeni takipçi için aynı miktarda bağışta bulunacağını duyurması
D) Onur Air’in Twitter hesabından Van’daki depremzedeler için Twitter’daki her takipçisi için 0,5 TL bağış yapacağını ve her yeni takipçi için aynı miktarda bağışta bulunacağını duyurması
E) Onur Air’in Google+ sayfasında Van’daki depremzedeler için Google+’taki her takipçisi için 0,5 TL bağış yapacağını ve her yeni takipçi için aynı miktarda bağışta bulunacağını duyurması

Cevap : C) Onur Air’in Facebook sayfasında Van’daki depremzedeler için Facebook’taki her takipçisi için 0,5 TL bağış yapacağını ve her yeni takipçi için aynı miktarda bağışta bulunacağını duyurması

Açıklama : 2011 Van depremi sonrasında Onur Air, Facebook sayfasından başlattığı ve “beğeni” ile “takipçi sayısı”nı bağış miktarına bağladığı kampanya nedeniyle, felaketi kendi reklamı için kullandığı eleştirilerine maruz kalarak büyük bir sosyal medya krizi yaşamıştır.

17- Aşağıdakilerden hangisi, Breakenridge’in araştırmasında geçen, kuruluşlarda halkla ilişkilerin sosyal medya yönetimine dair yürüttüğü stratejik rollerden biri değildir?

A) İlişki analizi
B) Teknoloji testi
C) Şirket içi işbirliği
D) İletişim teknisyeni
E) Çalışan politikalarını geliştirmek

Cevap : D) İletişim teknisyeni

Açıklama :

18- Müşterilerle ilişkilerin düzgün bir şekilde yönetilebilmesi ve müşteri memnuniyeti yaratılabilmesi için müşterilerin bilgilerinin işletmeler tarafından bilinmesi gerekmektedir. İşletmeler ellerindeki bu bilgilerden yola çıkarak müşterilerine yönelik iletişim faaliyetlerinde bulunacaklardır. ….. , müşterilerin bilgilerinin toplandığı bir sistemdir. ….. pazarlaması, bu sistemin kullanılarak müşteri bilgilerinin toplanması, elde tutulması ve pazarlama faaliyetleri için kullanılmasıdır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yerlere gelebilecek en uygun seçenek aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

A) Bilgilik
B) Akış
C) Belge
D) Veritabanı
E) Envanter

Cevap : D) Veritabanı

Açıklama : Müşteri bilgilerinin sistematik bir şekilde toplandığı, saklandığı ve yönetildiği sisteme “veritabanı” (database) denir. Bu veritabanını kullanarak pazarlama faaliyetleri yürütmek ise “veritabanı pazarlaması”dır.

19- Türkiye’de internetin ilk yıllardaki gelişiminde rol oynayan ve yer alan kurumlar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?

A) T.C. İçişleri Bakanlığı
B) TÜBİTAK
C) PTT
D) ODTÜ
E) Boğaziçi Üniversitesi

Cevap : A) T.C. İçişleri Bakanlığı

Açıklama : Türkiye’de internetin ilk bağlantıları ODTÜ ve TÜBİTAK’ın öncülüğünde kurulmuş, altyapı hizmetleri ise PTT (daha sonra Türk Telekom) tarafından sağlanmıştır. İçişleri Bakanlığı’nın bu ilk gelişim sürecinde doğrudan bir rolü olmamıştır.

20- Benetton Türkiye’nin “Sokakta Ne Moda” projesi kapsamında kullanılan sosyal medya araçları hangileridir?

A) Twitter ve Facebook
B) Instagram ve Facebook
C) Linked-in ve Flickr
D) Facebook ve Linked-in
E) WhatsApp ve Facebook

Cevap : A) Twitter ve Facebook

Açıklama : Benetton Türkiye’nin “Sokakta Ne Moda” projesi, sokak modası fotoğraflarının paylaşıldığı bir blog etrafında şekillenmiş ve bu içeriğin yayılması ve hedef kitleyle etkileşim kurulması için temel olarak Facebook ve Twitter platformları kullanılmıştır.