Bilgisayar Destekli Tasarım 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Bilgisayar destekli tasarım, günümüz “görsel iletişim ürünlerinin” (tiyatro afişleri, ambalajlar, dergi reklamları vb.) oluşturulmasında merkezi bir rol oynar. Bu alandaki en güçlü yazılımlardan biri olan Adobe Photoshop, görüntü düzenleme ve manipülasyon için zengin bir araç seti sunar. Bu makalede, Photoshop’un temel araçları, katmanlarla çalışma prensipleri ve tasarımları farklı ortamlar için hazırlama teknikleri incelenecektir.

Çalışma Alanı ve Temel Araçlar

Photoshop’ta verimli çalışmak, arayüzü ve temel araçları tanımakla başlar. Ekrana sığmayan bir görüntü üzerinde gezinmek için “Boşluk (Space)” tuşuna basılı tutarak geçici olarak El (Hand) aracını aktif hale getirebilirsiniz. Renklerle çalışırken, “Damlalık aracı” ile bir piksele tıklamak üst rengi (Foreground color) belirlerken, “Alt” tuşuna basılı tutarak tıklamak alt rengi (Background color) tanımlar. Renklerin kullanıldığı ortam da önemlidir. Monitör ve projeksiyon gibi ışık tabanlı ekranlar için “RGB” renk evreni kullanılırken, “ofset baskı makinesi” gibi baskı işlerinde CMYK renk evreni kullanılır. Çizim yaparken ise “Pen Tool” (Kalem aracı) ile oluşturulan vektörel çizimlere “Path” (Yol) adı verilir.

Görüntü Düzenleme ve Rötuş

Photoshop’un en güçlü olduğu alanlardan biri fotoğraf düzenleme ve rötuştur. Bir portre fotoğrafındaki sivilce gibi noktasal hataları, kaynak alan tanımlamaya gerek kalmadan hızla düzeltmek için “Spot Healing Brush Tool” kullanılır. Rötuş işlemlerinde, fırça darbelerinin doğal ve yumuşak geçişli olması için fırçanın “kenar keskinliği (Hardness)” değerinin genellikle “0” (en yumuşak) olarak ayarlanması tercih edilir. Bir fotoğraftaki açık ve koyu tonlar arasındaki zıtlığı artırmak için ise “Kontrast” ayarına artı bir değer uygulanır. Görüntüdeki renkleri tamamen ortadan kaldırmak için “Renk doygunluğu (Saturation)” ayarı -100 değerine getirilir, bu da görüntüyü “siyah beyaz” yapar.

Katmanlarla Çalışma ve Dönüşüm İşlemleri

Photoshop’ta katmanlarla çalışmak, esnek ve tahribatsız düzenlemenin anahtarıdır. Bir katmana çok sayıda ebatlandırma gibi transformasyon işlemi uygulanacaksa, görüntü kalitesini korumak için bu işlemlerden “önce” katman “Akıllı Nesneye” (Smart Object) dönüştürülmelidir. Renk ve ton ayarlamaları için ise doğrudan görüntü katmanı üzerinde çalışmak yerine, “Layers” (Katmanlar) veya “Adjustments” (Ayarlamalar) panellerinden “ayarlama katmanları” oluşturulur. Bir katmanı taşırken kopyasını oluşturmak için, taşıma işlemine başlamadan önce “Alt” tuşuna basılı tutmak yeterlidir. Görüntünün ayna yansımasını oluşturmak için ise “Flip Horizontal” komutu kullanılır. Çalışma sırasında, yapılan seçimin kenar çizgilerini gizlemek için “View” menüsünden “Extras” seçeneği veya “Ctrl + H” kısayolu kullanılabilir.

Metin (Yazı) Araçları

Photoshop, güçlü metin düzenleme yeteneklerine sahiptir. Yazı katmanları vektörel yapıda olduğu için, “Transform” komutuyla ebatlandırıldığında “puntosu artar ve detay kaybı olmadan” ölçeklenir. Yazıya çeşitli eğme bükme efektleri vermek için kullanılan “Warp Text” özelliği de tahribatsızdır ve yazı sonradan düzenlenebilir. Metinlerin sola, sağa veya ortaya hizalanması gibi işlemler ise “Paragraph” (Paragraf) panelinden veya yazı aracı seçiliyken üstteki “opsiyonlar çubuğundan” yapılabilir.

Dosya Formatları ve Dışa Aktarma

Tasarım tamamlandıktan sonra doğru formatta kaydedilmesi önemlidir. Endüstriyel baskı için kalite kaybı yaşanmayan “TIF” formatı tercih edilir. Dijital bir sunumda kullanılacak ve şeffaf arka plana sahip bir görsel için ise “GIF” formatı uygundur. Sosyal medya paylaşımları gibi web ortamları için ise genellikle “JPEG” formatı kullanılır.

Sonuç

Bilgisayar destekli tasarım ve Photoshop, görsel iletişim dünyasının temel taşlarıdır. Katmanları ve akıllı nesneleri kullanarak tahribatsız çalışmaktan, doğru renk ve rötuş tekniklerini uygulamaya ve son olarak çalışmayı doğru formatta kaydetmeye kadar her bir adım, profesyonel kalitede bir ürün ortaya çıkarmak için kritik öneme sahiptir.

1. I. “View” menüsünden “Extras” seçeneğini pasif hale getirmek
II. Ctrl + H tuş kombinasyonunu kullanmak
III. Ctrl + Z tuş kombinasyonunu kullanmak
Photoshop’ta aktif bir seçimi gizlemek için yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yapılabilir?

A) II ve III
B) Yalnız II
C) I ve II
D) Yalnız III
E) I ve III

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Photoshop’ta aktif bir seçimi gizlemek için “View” menüsünden “Extras” seçeneğini pasif hale getirmek veya klavye kısayolu olarak “Ctrl + H” tuş kombinasyonunu kullanmak gerekir.

2. Endüstriyel baskı teknikleri ile çoğaltılacak dijital görüntü dosyalarını kaydetmek için kullanılabilecek ve kalite kaybı yaşanmayan dosya formatının uzantısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) DOC
B) GIF
C) MPO
D) TIF
E) JPEG

Cevap : D) TIF

Açıklama : TIF (Tagged Image File Format), baskı endüstrisinde yaygın olarak kullanılan, kalite kaybı olmadan sıkıştırma yapabilen ve yüksek çözünürlüklü dijital görüntü dosyaları için ideal olan bir formattır.

3. Photoshop belgesinde bir katmana çok kez Transform komutu uygulanarak ebatlandırma yapma durumu varsa katmandaki görüntünün detay kaybı olmaması için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

A) Katman ilk kez oluşturulduğunda direkt “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
B) Transform komutu verildikten sonra tutamaçlar göründüğünde “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
C) Tüm katmanlar seçilerek “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
D) Transform işlemlerinden önce “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.
E) Transform işlemlerinden sonra “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.

Cevap : D) Transform işlemlerinden önce “Convert to smart object” komutu uygulanmalıdır.

Açıklama : Bir katmanı akıllı nesneye (Smart Object) dönüştürmek, o katmana uygulanan tüm transform işlemlerinin orijinal görüntü verisini korumasını sağlar ve böylece çoklu ebatlandırma sonucunda detay kaybı yaşanmaz.

4. I. Damlalık aracı ile Photoshop’taki belgemizde tıkladığımız yerdeki pikselin rengi üst renk (Foreground color) olarak, tanımlanır.
II. Damlalık aracı ile “Alt” tuşuna basılı iken Photoshop’taki belgemizde tıkladığımız yerdeki pikselin rengi alt renk (Background color) olarak tanımlanır.
III. Damlalık aracı ile Photoshop’taki belgemizde çift tıkladığımız yerdeki pikselin rengi hem üst renk (Foreground color) hem de alt renk (Background color) olarak tanımlanır.
Color Picker (Damlalık aracı) ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) I ve III
B) I ve II
C) Yalnız I
D) Yalnız II
E) II ve III

Cevap : B) I ve II

Açıklama : Photoshop’ta damlalık aracı ile normal tıklama üst rengi, “Alt” tuşuna basılı tutularak yapılan tıklama ise alt rengi tanımlar. Çift tıklama ise renk seçme penceresini açar.

5. Bir portre fotoğrafında sivilce gibi noktasal hataları düzeltmek için kullanılabilecek aşağıdaki araçlardan hangisi alan tanımlamaya gerek kalmadan hızlı kullanım imkanı sunar?

A) Healing Brush Tool
B) Clone Stamp Tool
C) Patch Tool
D) Content Aware Tool
E) Spot Healing Brush Tool

Cevap : E) Spot Healing Brush Tool

Açıklama : Spot Healing Brush Tool, noktasal hataları hızlı bir şekilde düzeltmek için çevresindeki piksellerden veri alarak otomatik olarak iyileştirme yapar ve kullanıcıdan bir kaynak alan seçmesini beklemez.

6. Aşağıdaki Photoshop’ta katmandaki görüntünün biçim bozma komutlarından (transform) hangisi görüntüyü yatay düzlemde ayna görüntüsünde çevirir?

A) Flip horizontal
B) Rotate 180°
C) Rotate 90° Clockwise
D) Rotate
E) Flip vertical

Cevap : A) Flip horizontal

Açıklama : “Flip Horizontal” komutu, bir katmandaki görüntüyü yatay eksende ters çevirerek ayna görüntüsü oluşturur.

7. Photoshop’ta eğilmiş yazı (Warp Text) uygulaması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Warp Text efektleri sadece yazı katmanı resim katmanına dönüştürüldükten sonra uygulanabilir.
B) Warp Text efekti uygulanmış yazı katmanında daha sonra metin düzeltmesi yapılamaz.
C) Warp Text efekti eklenen yazı katmanında dönüşüm olmaz.
D) Warp Text efekti Photoshop belgesinde sadece bir yazı katmanına uygulanabilir.
E) Warp Text efekti eklenen yazı katmanı resim katmanına dönüşür.

Cevap : C) Warp Text efekti eklenen yazı katmanında dönüşüm olmaz.

Açıklama :

8. Photoshop’ta ekrana sığmayan görüntüyü ekranda kaydırmak için kullanılan kavrayıcı el (Grabbing Hand) kısayolu aşağıdakilerden hangisidir?

A) “Back Space” tuşu
B) “Alt” tuşu
C) “Enter” tuşu
D) “Ctrl” tuşu
E) “Space” tuşu

Cevap : E) “Space” tuşu

Açıklama : Photoshop’ta “Boşluk” (Space) tuşuna basılı tutulduğunda, geçici olarak Hand (El) aracı aktif hale gelir ve ekrana sığmayan görüntüyü kaydırmak için kullanılır.

9. Renk doygunluğu ayarı (Saturation) -100 değerine getirildiğinde dijital görüntüde aşağıdaki etkilerden hangisi oluşur?

A) Görüntü siyah beyaz olur.
B) Görüntü tamamen siyah olur.
C) Görüntü tamamen beyaz olur.
D) Görüntüdeki renkler çok canlılaşır.
E) Görüntüdeki canlı renkler solgunlaşır.

Cevap : A) Görüntü siyah beyaz olur.

Açıklama : Renk doygunluğu (Saturation) ayarı -100’e getirildiğinde, görüntüdeki tüm renkler doygunluğunu kaybeder ve görüntü “siyah beyaz” hale gelir.

10. Dijital bir sunumda kullanılacak, dekube edilmiş ve etrafı şeffaf kullanılacak bir çiçek görselini kaydetmek için aşağıdaki formatlardan hangisi uygundur?

A) DOC
B) TIF
C) JPEG
D) GIF
E) TARGA

Cevap : D) GIF

Açıklama : GIF (Graphics Interchange Format), şeffaf arka planı destekleyen ve web ortamında, dijital sunumlarda yaygın olarak kullanılan bir dosya formatıdır. JPEG ve DOC şeffaflığı desteklemez.

11. Pen tool (Kalem aracı) ile yapılan çizime verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Piksel
B) Point (Nokta)
C) Path (Yol)
D) Bitmap
E) Vektör

Cevap : C) Path (Yol)

Açıklama : Photoshop’ta Pen Tool (Kalem aracı) ile yapılan çizimlere “Path” (Yol) adı verilir. Bu çizimler vektörel tabanlıdır.

12. Rötuş araçları ile bir fotoğrafta düzeltmeler yaparken kullanılan fırça opsiyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Fırça büyüklüğü genelde hep en büyük değerde olmalıdır.
B) Fırçanın kenar keskinliği (Hardness) genelde 100 değerinde olmalıdır.
C) Fırça büyüklüğü genelde hep en küçük değerde olmalıdır.
D) Fırçanın kenar keskinliği (Hardness) genelde 99 değerinde olmalıdır.
E) Fırçanın kenar keskinliği (Hardness) genelde 0 değerinde olmalıdır.

Cevap : E) Fırçanın kenar keskinliği (Hardness) genelde 0 değerinde olmalıdır.

Açıklama : Rötuş işlemlerinde düzeltmelerin doğal ve fark edilmez olması için fırçanın kenar keskinliğinin (Hardness) “0 değerinde”, yani en yumuşak ayarda olması tercih edilir.

13. RGB renk evreni aşağıdaki ortamlardan hangisinde kullanılmaz?

A) Televizyon
B) Led ekran
C) Ofset baskı makinesi
D) Monitör
E) Projeksiyon

Cevap : C) Ofset baskı makinesi

Açıklama : RGB (Red-Green-Blue) renk evreni, ışık tabanlı ortamlarda (monitör, televizyon, projeksiyon) kullanılır. “Ofset baskı makinesi” gibi baskı sistemleri ise CMYK (Cyan-Magenta-Yellow-Key) renk evrenini kullanır.

14. Photoshop programında açılan bir dijital fotoğrafta açık ve koyu renk tonları arasındaki farkı artırmak için aşağıdaki işlemlerden hangisi yapılır?

A) Renk düzenleme komutlarından “Kontrast” komutuna eksi değer uygulanır.
B) Renk düzenleme komutlarından “Brightness” komutuna artı değer uygulanır.
C) Renk düzenleme komutlarından “Vibrance” komutuna arti değer uygulanır.
D) Renk düzenleme komutlarından “Saturation” komutuna eksi değer uygulanır.
E) Renk düzenleme komutlarından “Kontrast” komutuna arti değer uygulanır.

Cevap : E) Renk düzenleme komutlarından “Kontrast” komutuna arti değer uygulanır.

Açıklama : Bir fotoğrafta açık ve koyu tonlar arasındaki farkı (zıtlığı) artırmak için “Kontrast” (Contrast) ayarı yükseltilir, yani artı değer uygulanır.

15. I. Paragraph panelinden yapılabilir.
II. Character panelinden yapılabilir.
III. Yazı katmanı seçili ve yazı aracında iken opsiyonlar çubuğundan yapılabilir.
Photoshop’ta satırlardan oluşan bir metnin hizalama seçeneklerini değiştirmek için yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) Yalnız III
B) I ve II
C) Yalnız I
D) I ve III
E) II ve III

Cevap : D) I ve III

Açıklama : Photoshop’ta metin hizalama seçenekleri, “Paragraph” (Paragraf) panelinden ve yazı aracı aktifken üstteki “opsiyonlar çubuğundan” değiştirilebilir. Character (Karakter) paneli ise daha çok font, büyüklük, satır aralığı gibi özelliklerle ilgilidir.

16. Aşağıdakilerden hangisi görsel iletişim ürünü olarak kabul edilemez?

A) Radyo reklamı
B) Tiyatro afişleri
C) Paleolitik çağ mağara resimleri
D) Ambalajlar
E) Dergi reklamı

Cevap : A) Radyo reklamı

Açıklama : Radyo reklamı, sesli bir iletişim ürünüdür ve “görsel” bir iletişim ürünü olarak kabul edilemez. Diğer şıklar ise görsel unsurlar içeren iletişim ürünleridir.

17. Çok katmanlı Photoshop belgesinde seçili katmanı taşıma aracı (Move Tool) ile taşımaya başlamadan önce aşağıdaki tuşlardan hangisine basılı tutularak taşıma yapılırsa katman kopyalanır?

A) Alt
B) Shift
C) Ctrl
D) Space
E) Enter

Cevap : A) Alt

Açıklama : Photoshop’ta bir katmanı taşırken “Alt” tuşuna basılı tutmak, o katmanın bir kopyasını oluşturarak taşıma işlemini gerçekleştirir.

18. Photoshop’ta bir yazı katmanına “Transform” komutu ile ebatlandırma yapıldığında (Büyültüldüğünde) yazı ile ilgili aşağıdaki durumlardan hangisi olur?

A) Yazı katmanına “Transform” komutu ile ebatlandırma yapılamaz.
B) Yazının puntosu (yazı büyüklüğü) artar ve detay kaybı olmadan ölçekleme gerçekleşir.
C) Yazı katmanı, resim katmanına dönüşür ve detay kaybı oluşur.
D) Yazı katmanı, resim katmanına dönüşür ancak detay kaybı oluşmaz.
E) Yazının puntosu (yazı büyüklüğü) değişmez ve yazının kenar keskinliği bozulur.

Cevap : B) Yazının puntosu (yazı büyüklüğü) artar ve detay kaybı olmadan ölçekleme gerçekleşir.

Açıklama : Yazı katmanları vektörel yapıda olduğu için, “Transform” komutuyla ebatlandırma yapıldığında “detay kaybı olmadan” ölçekleme gerçekleşir ve yazının punto değeri de bu oranda artar.

19. I. Filter menüsünden ayarlama katmanı oluşturulabilir.
II. Layers panelinden ayarlama katmanı oluşturulabilir.
III. Adjustments panelinden ayarlama katmanı oluşturulabilir.
Photoshop’ta bir görüntü katmanına ayarlama katmanı oluşturma yöntemleriyle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri doğrudur?

A) Yalnız III
B) II ve III
C) Yalnız I
D) I ve II
E) I ve III

Cevap : B) II ve III

Açıklama : Photoshop’ta bir görüntü katmanına ayarlama katmanı (adjustment layer) eklemek için “Layers” (Katmanlar) ve “Adjustments” (Ayarlamalar) panelleri kullanılır. Filter menüsü ise filtreler için kullanılır.

20. Sosyal medya paylaşımına yönelik hazırlanan bir bitmap tasarım için aşağıdaki dosya formatlarından hangisi yayın formatı olabilir?

A) PDF
B) JPEG
C) RAW
D) PSD
E) PSB

Cevap : B) JPEG

Açıklama : Sosyal medya paylaşımları için hazırlanan bitmap tasarımlar, sıkıştırılmış ve web’de yaygın olarak desteklenen bir format olan “JPEG” olarak kaydedilebilir. RAW, PSD ve PSB düzenleme dosyalarıdır.