Anne Baba Eğitimi 2024 Üç Ders Sınav Soruları

Giriş

Anne baba eğitimi, ebeveynlerin çocuk yetiştirme konusundaki bilgi ve becerilerini artırarak aile içi ilişkileri güçlendirmeyi ve çocuğun sağlıklı gelişimini desteklemeyi amaçlayan planlı bir süreçtir. Başarılı bir anne baba eğitimi programı, belirli hedeflere odaklanmalı, ebeveynleri planlama sürecine dahil etmeli ve devamlılık göstermelidir; sadece “kısa süreli” olması bir başarı ilkesi değildir. Bu makalede, etkili ebeveynliğin temelini oluşturan tutumlar, iletişim teknikleri ve aile eğitimi yaklaşımları incelenecektir.

Anne Baba Tutumları

Ebeveynlerin çocuklarına karşı sergiledikleri tutumlar, çocuğun kişilik gelişimini derinden etkiler. Çocuğundan başarılı olması için aşırı bir beklenti içinde olan ve onu sık sık başkalarıyla kıyaslayan tutuma “yetkinci (mükemmeliyetçi) anne babalık” denir. Çocuğu gereğinden fazla kontrol etme ve özen gösterme ise “aşırı koruyucu” tutum olarak adlandırılır. Bu tutumlar, çocuğun gelişimini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, “Bir daha ellersen ellerini kırarım” gibi ifadeler, sözel olumsuz disiplin yöntemlerine bir örnektir.

Etkili İletişim ve Problem Çözme

Sağlıklı ebeveyn-çocuk ilişkisinin temelinde etkili iletişim yatar. Thomas Gordon’un Etkili Ebeveyn Eğitimi (PET) modeli, bu alandaki en bilinen yaklaşımlardan biridir. Bu model, aktif dinleme ve “ben mesajları” gibi tekniklere dayanır; davranışçı bir teknik olan “pekiştirme” ise bu modelde yer almaz. Gordon, suçlayıcı nitelikteki “sen mesajlarından” kaçınılmasını önerir. Ebeveynin, çocuğunun davranışının kendisi üzerindeki somut etkisini ve duygusunu ifade ettiği “ben dili” ise teşvik edilir. Örneğin, “aşağılanmış hissediyorum” ifadesi bir duygu belirtirken, “işe geç kalıyorum” somut bir etkiyi ifade eder. Sağlıklı iletişimin bir diğer önemli ögesi de, bir annenin kendi geçmişindeki hataları çocuğuna itiraf etmesi gibi durumlarda görülen “dürüst olmaktır”.

Aile Eğitimi Yaklaşımları ve Okul Katılımı

Aile eğitimi programları farklı yaklaşımlarla uygulanabilir. Eğitmenin aileyi kendi doğal ortamında ziyaret ederek destek verdiği modele “evde aile eğitimi yaklaşımı” denir. “Bireyselleştirilmiş öğretim” ise bir aile eğitimi yaklaşımından çok, genel bir öğretim metodudur. Anne-Baba Okulu gibi programlar, ebeveyn tutumları ve baba-çocuk ilişkisi gibi konuları ele alırken, “değerler eğitimi” genellikle bu programların ana başlıklarından biri değildir. Ebeveynlerin çocuklarının eğitimine katılımı da önemlidir. Çocuğu okula bırakıp almak lojistik bir sorumlulukken, okul bahçesinin bakımına yardım etmek gibi faaliyetler “etkin katılım” sayılır. Ebeveynlerin sınıf içi etkinliklere katılımının ilk aşaması ise genellikle “sınıfı ve etkinlikleri gözlemlemektir”.

Gelişimsel Arka Plan ve Zorluklar

Ebeveynlik becerileri, çocukların gelişimsel ihtiyaçlarını anlamayı gerektirir. Bowlby’nin Bağlanma Kuramı, erken çocukluk döneminde kurulan bağın önemini vurgular. Bu kuramda “yakınlık arayışı” ve “içsel çalışma modeli” gibi kavramlar yer alırken, “sınırlı bağlanma” bu kuramın bir kavramı değildir. Çocuğun bakım verene karşı organize olamayan, çelişkili ve donakalma gibi davranışlar sergilediği bağlanma türü ise “dağınık/yönü belirsiz bağlanmadır”. Piaget’e göre ise, çocuğun “bilişsel gelişim süreci ile ahlaki gelişim süreci paralellik gösterir”. Ergenlik döneminde ise gençlerin en büyük korkusu, sosyal bir endişe olan “grubun dışında kalmak ve akranlarının alay etmesidir”. Aileler için bir diğer zorluk ise boşanmadır. Bohannon’a göre boşanma sürecinin ilk aşaması, çiftin birbirine yabancılaşmasıyla ortaya çıkan “duygusal boşanmadır”.

Sonuç

Etkili anne baba eğitimi, hem ebeveynlere hem de çocuklara fayda sağlayan çok yönlü bir süreçtir. AÇEV’in “İlk İş Babalık” projesi veya Erken Destek Projesi kapsamında kullanılan “HIPPY” programı gibi uygulamalar, bu alandaki sivil toplum ve akademi iş birliğinin somut örnekleridir. Bu programlar, ebeveynlere çocuklarının gelişimsel yolculuğunda daha bilinçli ve destekleyici bir rol oynamaları için gerekli araçları sunar.

1. Aşağıdakilerden hangisi Gordon’un etkili ebeveyn eğitimi (PET) yaklaşımının temelinde yatan tekniklerden biri değildir? (Soru iptal edilmiştir)

A) Çatışmaların çözümü ve problem çözme
B) Ben mesajları gönderme
C) Değerleri öğretme
D) Pekiştirme
E) Aktif dinleme

Cevap : D) Pekiştirme

Açıklama :

2. Aşağıdakilerden hangisi annebabaların, okul öncesi eğitime etkin katılımı ile ilgili değildir?

A) Okul bahçesinin bakımında yardımcı olma
B) İnceleme gezilerinin düzenlenmesinde yardımcı olma
C) Özel yeteneği olanları programın içinde değerlendirme
D) Çocukları okula bırakıp alma
E) Oyuncak yapımı, kutlama günleri için hazırlık vb. konularda yardımcı olma

Cevap : D) Çocukları okula bırakıp alma

Açıklama : Etkin katılım, ebeveynin eğitim sürecine doğrudan katkıda bulunmasını ifade eder. Okul bahçesine yardım, gezi organizasyonu, yetenek paylaşımı gibi faaliyetler etkin katılımdır. Çocuğu okula getirip götürmek ise lojistik bir sorumluluktur, eğitim sürecine aktif bir katılım değildir.

3. Aşağıdakilerden hangisi aile eğitimi yaklaşımlarından biri değildir?

A) Bireyselleştirilmiş öğretim yaklaşımı
B) Uzaktan öğretim yolu ile aile eğitimi yaklaşımı
C) Eğitim merkezlerinde aile eğitimi yaklaşımı
D) Okul öncesi eğitimle bütünleştirilmiş aile eğitimi yaklaşımı
E) Evde aile eğitimi yaklaşımı

Cevap : A) Bireyselleştirilmiş öğretim yaklaşımı

Açıklama : Aile eğitimi yaklaşımları genellikle programın uygulandığı yere göre (evde, merkezde, okulda) veya iletişim yöntemine göre (uzaktan) sınıflandırılır. “Bireyselleştirilmiş öğretim” ise aile eğitiminden çok, doğrudan çocuğa yönelik bir öğretim metodudur.

4. Aşağıdakilerden hangisi sözel olumsuz disiplin yöntemlerinden olan çocuğu sözle hor görmenin örneklerinden biridir?

A) Ben hasta olayım da annesiz kal.
B) Seni artık sevmiyorum.
C) Bir daha ellersen ellerini kırarım.
D) Sen git, komşunun çocuğu ol.
E) Ben senin annen değilim.

Cevap : C) Bir daha ellersen ellerini kırarım.

Açıklama :

5. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde anne babaların sınıf içi etkinliklere katılımlarının birinci aşaması verilmiştir?

A) Okulda eğitim materyali hazırlama
B) Sınıfı ve etkinlikleri gözlemleme
C) Yetenek ve meslekleri ile ilgili etkinlikler yürütme
D) Diğer etkinliklerde (dosyalama, kayıt vb.) öğretmene yardımcı olma
E) Evde eğitim materyali hazırlama

Cevap : B) Sınıfı ve etkinlikleri gözlemleme

Açıklama : Ebeveyn katılımı genellikle aşamalı bir süreçtir. Ebeveynin sürece dahil olmasındaki ilk ve en temel adım, sınıf ortamına gelerek, çocuğu ve öğretmeni rahatsız etmeden sadece ortamı ve etkinlikleri izlemesi, yani “gözlemleme”sidir.

6. Aşağıdakilerden hangisi ergenlerin en büyük korkularından biridir?

A) Yangın, sel, deprem vb. felaketlerden, hastalanmaktan, yaralanmaktan, kazalardan ve hayvanların kendisine zarar vermesinden korkmak
B) Somut olayların yanı sıra hayal edilen şeylerden korkmak
C) Fiziksel desteğin kaybolmasından, ani hareketlerden, yüksek seslerden ve yabancı yüzlerden korkmak
D) Yüksek seslerden, elektrik süpürgesinin çıkardığı sesten, gök gürültüsünden korkmak
E) Grubun dışında kalmak ve akranlarının alay etmesinden korkmak

Cevap : E) Grubun dışında kalmak ve akranlarının alay etmesinden korkmak

Açıklama : Ergenlik, sosyal kimliğin ve akran ilişkilerinin en önemli olduğu dönemdir. Bu nedenle ergenlerin en yoğun yaşadığı korkular, akran grupları tarafından kabul görmeme, dışlanma, alay edilme gibi sosyal nitelikli korkulardır.

7. Bohannon’a göre çiftin birbirine yabancılaşması ile meydana gelen boşanma aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kanuni boşanma
B) Duygusal boşanma
C) Sosyal boşanma
D) Anne-baba olarak boşanma
E) Ekonomik boşanma

Cevap : B) Duygusal boşanma

Açıklama : Paul Bohannon’un boşanma süreçleri modelinde ilk aşama, çiftin birbirinden soğuması, sevgi ve ilgi bağının kopması ve yabancılaşmasıyla karakterize olan “duygusal boşanma”dır.

8. ….., çocuktan başarılı olması için aşırı bir beklenti içindedirler. Çocuklarının diğer çocuklardan daha başarılı olmasını isterler ve sık sık başka çocuklarla kıyaslarlar.
Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Demokratik anne babalar
B) Tutarsız anne babalar
C) Yetkinci anne babalar
D) Otoriter anne babalar
E) Aşırı koruyucu anne babalar

Cevap : C) Yetkinci anne babalar

Açıklama : Çocuğun kapasitesinin üzerinde mükemmeliyetçi beklentilere sahip olan, onu sürekli başkalarıyla kıyaslayan ve başarıyı sevginin bir koşulu olarak sunan ebeveyn tutumu “yetkinci (mükemmeliyetçi) anne babalık” olarak tanımlanır.

9. Karnesinde zayıf olan Ali annesine “Anneciğim sen öğrenciyken hiç zayıf not aldın mı?” diye sormuş. Annesi “Evet benim de öğrenciyken zayıf not aldığım derslerim oldu. Fakat çalışarak düzelttim” demiştir.
Yukarıda verilen örnek sağlıklı anne çocuk iletişiminin hangi ögesi ile ilgilidir?

A) Kabul
B) Empati
C) Dürüst olmak
D) Sempati
E) Dinleme

Cevap : C) Dürüst olmak

Açıklama : Annenin, kendi geçmişindeki bir hatayı veya başarısızlığı çocuğundan saklamaması, durumu olduğu gibi kabul edip açıkça ifade etmesi, sağlıklı iletişimin temel taşlarından olan “dürüst olma” ilkesini yansıtmaktadır.

10. Aşağıdakilerden hangisi Riley (1997)’e göre başarı ile sürdürülen annebaba eğitimi programlarının ilkelerinden biri değildir?

A) Belirli yaştaki çocuklara uygun olarak hedeflenmiş ve amaçları açıktır.
B) Programın planlanma ve içeriğini oluşturmaya anne-babalar dâhil edilmiştir.
C) Kısa süreli yapılmıştır.
D) Kritik dönemlerdeki problemleri önlemeye odaklanmıştır.
E) Program ebeveynliğin ekolojik yapısını içermiştir.

Cevap : C) Kısa süreli yapılmıştır.

Açıklama : Etkili ebeveyn eğitimi programlarının kalıcı davranış değişikliği yaratabilmesi için genellikle belirli bir sürece yayılması ve devamlılık göstermesi beklenir. “Kısa süreli” olması, programın etkililiğini düşürebilecek bir faktördür.

11. Erken destek projesi kapsamında çocukların bilişsel gelişimini desteklemek için kullanılan program aşağıdakilerden hangisidir?

A) Anne Destek Programı
B) Anne-Çocuk Eğitim Programı (AÇEP)
C) Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması Programı
D) Zihinsel Eğitim Programı (ZEP)
E) Okul öncesi Çocuklara Evde Eğitim Programı (HIPPY)

Cevap : E) Okul öncesi Çocuklara Evde Eğitim Programı (HIPPY)

Açıklama :

12. Aşağıdakilerden hangisi Anne Baba Okulu Programı’nda yer alan konu başlıklarından biri değildir?

A) Anne çocuk bağlanması
B) Çalışan anne ve çocuğu
C) Anne baba tutumları
D) Eşler arasında problem çözme
E) Baba çocuk ilişkisi

Cevap : A) Anne çocuk bağlanması

Açıklama :

13. Çocukların anne babasından birini veya her ikisini birden kaybettiğinde yaşlarına göre verdikleri tepkiler ile ilgili açıklamalardan hangisi yanlıştır?

A) 10 yaş ve daha sonraki yaşlarda çocuklar ölüm olayına karşı yetişkinin gösterdiği tepkilere benzer tepkiler gösterir.
B) 7-10 yaş arasındaki çocuklar ölümü kabullenmek istemez ve bu olaya karşı çıkmak ister.
C) 7-10 yaş arasındaki çocuklar gerçekten kaçma, hayallere sığınma gibi duygusal tepkiler gösterir.
D) 7 yaşından önce çocuk aileden birisini kaybederse ölen ebeveynin yerine geçecek kişiyi kolaylıkla kabullenir.
E) 7 yaşından önce çocuk aileden birisini kaybederse bu durum çocukta çok ağır belirtilere yol açar.

Cevap : E) 7 yaşından önce çocuk aileden birisini kaybederse bu durum çocukta çok ağır belirtilere yol açar.

Açıklama :

14. En önemli özelliği, çocuğun gelişimi ve eğitiminde evi ve aileyi temel alması ve anneye çocuğu ile evinde hizmet götürmesidir.
Yukarıda verilen açıklama aşağıdaki aile eğitim yaklaşımlarının hangisine aittir?

A) Eğitim merkezlerinde aile eğitimi yaklaşımı
B) Teknoloji temelli aile eğitimi yaklaşımı
C) Uzaktan öğretim yolu ile aile eğitimi yaklaşımı
D) Evde aile eğitimi yaklaşımı
E) Okul öncesi eğitimle bütünleştirilmiş aile eğitimi yaklaşımı

Cevap : D) Evde aile eğitimi yaklaşımı

Açıklama : Eğitmenin aileyi kendi doğal ortamı olan evde ziyaret ederek, ebeveyn ve çocuğa doğrudan destek ve eğitim verdiği modele “Evde aile eğitimi” veya “Ev ziyaretli program” denir.

15. Aşağıdakilerden hangisi Ana-Baba Okulu programında yer alan konulardan biri değildir?

A) Yaygın anne baba tutumları
B) Çocuğun cinsel eğitimi
C) Baba çocuk ilişkisi
D) Çalışan anne ve çocuğu
E) Değerler eğitimi

Cevap : E) Değerler eğitimi

Açıklama : Ana-Baba Okulu programları genellikle ebeveynlik becerileri, çocuk gelişimi evreleri, iletişim ve disiplin yöntemleri gibi pratik konulara odaklanır. “Değerler eğitimi” ise daha geniş ve felsefi bir konu olup, genellikle bu tür programların doğrudan bir başlığı değildir.

16. Aşağıdakilerden hangisi Bağlanma Kuramının temel özelliklerinden biri değildir?

A) Ayrılık protestosu
B) Sınırlı bağlanma
C) İçsel çalışma modeli
D) Yakınlık arayışı
E) Araştırıcı davranış

Cevap : B) Sınırlı bağlanma

Açıklama : Bağlanma Kuramı’nın temel kavramları arasında bebeğin bakım verene “yakınlık arayışı”, ayrıldığında “ayrılık protestosu” göstermesi, güvenli hissettiğinde çevreyi “araştırması” ve bu ilişkiler temelinde bir “içsel çalışma modeli” oluşturması yer alır. “Sınırlı bağlanma” bu kuramın bir kavramı değildir.

17. “….. tutum anne babanın çocuğu gereğinden fazla kontrol etmesi ve özen göstermesidir.” Yukarıdaki cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Aşırı koruyucu
B) Otoriter
C) Tutarsız
D) Yetkinci
E) İtici

Cevap : A) Aşırı koruyucu

Açıklama : Çocuğun kendi başına yapabileceği şeyleri bile onun yerine yapan, onu sürekli kontrol eden ve olası her türlü tehlikeden aşırı bir şekilde sakınan ebeveyn tutumu “aşırı koruyucu” olarak adlandırılır.

18. Aşağıdakilerden hangisi ben dili mesajının somut etkisi öğesinin bir örneği olamaz?

A) Okuduğumu anlamıyorum.
B) İşe geç kalıyorum.
C) Başım ağrıyor.
D) Aşağılanmış hissediyorum.
E) Yoruluyorum.

Cevap : D) Aşağılanmış hissediyorum.

Açıklama : “Ben Dili” mesajının üç öğesi vardır: davranışın tanımı, davranışın somut etkisi ve duygu. “Aşağılanmış hissediyorum” ifadesi, davranışın somut ve gözlemlenebilir bir etkisinden çok, kişinin yaşadığı “duyguyu” ifade eder.

19. “Bu bağlılık türünü geliştiren çocuklarda stres yaratan durum ile baş etmede organize bir davranış gösterememe, yabancı durum testinde tipik, asimetrik ve zamansız hareketlerin varlığı, donup kalma ya da hareketlerde yavaşlama gibi tepkiler ortaya çıkmıştır.”
Yukarıda verilen açıklama hangi bağlılık türü ile ilgilidir?

A) Gerilimli Kaçınıcı Bağlılık
B) Dağınık/Yönü Belirsiz Bağlılık
C) Güvenli Bağlılık
D) Gerilimli Karşı Koyucu Bağlılık
E) İkircikli Bağlılık

Cevap : B) Dağınık/Yönü Belirsiz Bağlılık

Açıklama : Tanımlanan çelişkili, tutarsız, donakalma gibi organize olamayan ve ne yapacağını bilemeyen davranışlar, “Dağınık/Yönü Belirsiz” (Disorganized/Disoriented) bağlanma stilinin en tipik özellikleridir.

20. Aşağıdakilerden hangisi Gordon’un Etkili Ebeveyn Eğitimi yaklaşımının temelinde yatan tekniklerden biri değildir? (Soru iptal edilmiştir)

A) Sen mesajları gönderme
B) Çatışmaların çözümü ve problem çözme
C) Ben mesajları gönderme
D) Değerleri öğretme
E) Aktif dinleme

Cevap : A) Sen mesajları gönderme

Açıklama :