Çocuk Gelişiminde Girişimcilik 2024 Üç Ders Sınav Soruları

Giriş

Girişimcilik, modern ekonomik hayatın temel itici gücüdür. Bu kavram, ilk kez 18. yüzyılda iktisatçı Richard Cantillon tarafından tanımlanmış ve Sanayi Devrimi ile birlikte bugünkü anlamda özel sektör girişimciliği ortaya çıkmıştır. Girişimciliğin bilimsel temelleri ise inovasyonu vurgulayan Joseph Schumpeter ve piyasa süreçlerini öne çıkaran Friedrich Hayek gibi düşünürlerin teorileriyle atılmıştır. Bu makalede, girişimcinin özellikleri, fikir geliştirme süreci, girişimcilik türleri ve girişimciliği etkileyen ekonomik ve politik çerçeve ele alınacaktır.

Girişimcinin Özellikleri ve Motivasyonu

Albert Shapero’ya göre girişimci, “inisiyatif” kullanan ve başarısızlık “riskini” üstlenen kişidir. Başarılı bir girişimcinin temel özellikleri arasında kendine güven, yenilikçi fikirlere açık olmak ve başarısızlığa rağmen vazgeçmemek bulunur; “çoğu zaman plansız hareket etmek” ise bir özellik değil, bir hatadır. Bireyleri girişimciliğe iten motivasyon kaynakları çeşitlidir. Kendi işinin patronu olmak gibi çekici faktörlerin yanı sıra, işsizlik gibi “negatif zorlamalar” en güçlü teşvik edici unsurlar arasında yer alır. “Küresel rekabet ortamının riskli olması” ise bir motivasyon kaynağı değil, üstesinden gelinmesi gereken bir zorluktur.

Fikir Geliştirme ve Planlama

Her girişim bir fikirle başlar. İş fikirlerinin oluşumunda geçmiş deneyimler ve yenilikler gibi kaynaklardan yararlanılırken, “stres ve karmaşa ortamı” yaratıcı düşünce için uygun bir zemin değildir. Düşünceleri organize etmek ve yeni fikirler üretmek için Tony Buzan tarafından geliştirilen “zihin haritası” gibi yaratıcı düşünme teknikleri kullanılabilir. Geliştirilen fikrin hayata geçirilmesi ise dikkatli bir planlama gerektirir. Bir iş planının “finansal plan” bölümü başlangıç maliyetleri ve nakit projeksiyonları gibi unsurları içerirken, “NACE kodu” gibi işletmenin faaliyet alanını belirten kodlar planın genel işletme bilgileri kısmında yer alır. Özellikle Türkiye’deki girişimcilerin yaşadığı en büyük sorunlardan biri, devlet onayını yeterli görerek detaylı “fizibilite çalışmalarını yetersiz” bırakmalarıdır.

Girişimcilik Türleri

Girişimcilik, amacına ve yapısına göre farklı türlere ayrılır. Pazarda bir boşluk veya potansiyel görerek harekete geçmeye dayalı girişimciliğe “fırsatçı girişimcilik” denir. Toplumsal veya çevresel bir soruna çözüm üretmeyi amaçlayan “sosyal girişimcilik” ise giderek önem kazanmaktadır. Türkiye’de Çöp(m)adam ve Buğday Derneği bu alanda önemli örneklerdir; “TÜSİAD” ise bir iş dünyası derneğidir, sosyal girişim değildir. Çevre sorunlarına odaklanan “ekogirişimcilik” ise sadece ulusal değil, küresel sorunlarla da ilgilenmeyi gerektirir. Bir diğer model ise, bir sistem ve markanın imtiyaz hakkının belirli bir bedel karşılığında bağımsız yatırımcılara kullandırılmasına dayanan “franchising” sistemidir.

İş Modelleri ve Yönetim

Girişimcilik faaliyetleri farklı iş modelleriyle yürütülebilir. E-ticaret, günümüzün en popüler modellerinden biridir ve kendi içinde B2B (Firmadan Firmaya) veya C2C (Tüketiciden Tüketiciye) gibi alt türlere ayrılır. Başarılı bir girişim, iyi bir yönetim gerektirir. Süreçleri yöneten ve “işleri doğru yapan” kişi “yönetici” olarak tanımlanırken, vizyon belirleyen ve doğru işleri seçen kişi liderdir. Küçük işletmelerin büyük işletmelere göre en önemli üstünlüğü ise pazar koşullarına hızla uyum sağlama yetenekleri, yani “esneklikleridir”.

Sonuç

Girişimcilik, bir ekonominin dinamizmini ve yenilik kapasitesini belirleyen en önemli faktördür. Maslow’un hiyerarşisinde en temelde yer alan “beslenme” gibi zorunlu ihtiyaçlardan, en üstteki kendini gerçekleştirme ihtiyacına kadar her seviye, girişimciler için bir fırsat alanı yaratabilir. Basel-II gibi uluslararası bankacılık düzenlemelerinden, Avrupa Birliği’nin “Yeşil Kitap” gibi politika belgelerine kadar geniş bir çerçeve, girişimcilik ekosistemini şekillendirir. Bu karmaşık ve dinamik ortamda başarılı olmak, risk almaktan, sürekli öğrenmekten ve topluma “katma değer” sunmaktan geçer.

1. Eticaret değişik kişi ve gruplar arasında yapılabilmektedir. Eticarette tarafları temel alan bir sınıflama yapıldığında aşağıdakilerden hangisi bu sınıflandırmanın dışında kalacaktır?

A) Firmalar ve tüketiciler arası e-ticaret
B) Üreticiden üreticiye e-ticaret
C) Tüketiciden tüketiciye e-ticaret
D) Firmalar arası e-ticaret
E) Yönetimden işletmeye e-ticaret

Cevap : B) Üreticiden üreticiye e-ticaret

Açıklama : E-ticaretin temel sınıflandırması B2B (Firmadan Firmaya), B2C (Firmadan Tüketiciye), C2C (Tüketiciden Tüketiciye) ve G2B (Yönetimden İşletmeye) şeklindedir. “Üreticiden üreticiye e-ticaret” zaten B2B (Firmalar arası e-ticaret) sınıfının bir alt dalıdır, ayrı bir ana kategori değildir.

2. I. Bu konuda sektörde söz sahibi firma sayısı 10 tane olup iç pazarın yüzde 75’ine sahiptirler.
II. yüzde 40’ı bütçe dengesizlikleri bakımından kriz ortamlarında risk taşımaktadırlar.
III. Ekonomik ortamda banka faizleri yüzde 55 oranında gerçekleşmiştir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi veya hangileri rakip analizi sonucunda tespit edilmiştir?

A) II ve III
B) I ve II
C) Yalnız III
D) Yalnız I
E) Yalnız II

Cevap : B) I ve II

Açıklama :

3. Aşağıdakilerden hangisi işletmenin maddi olmayan varlıkları arasında yer almaktadır?

A) Bina
B) Marka
C) Arsa
D) Ham madde
E) Makine

Cevap : B) Marka

Açıklama : Bina, arsa, ham madde ve makine gibi fiziksel olarak var olan varlıklar maddi varlıklardır. Marka ise fiziksel bir varlığı olmayan ancak işletmeye değer katan patent, telif hakkı gibi “maddi olmayan” (gayri maddi) bir varlıktır.

4. I. Hayek
II. Schumpeter
III. Tzu
Yukarıdaki düşünürlerden hangisi veya hangilerinin teorileri ışığında girişimciliğin bilimsel temellerinin atıldığı söylenebilir?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) Yalnız III
D) II ve III
E) Yalnız II

Cevap : B) I ve II

Açıklama : Girişimciliğin modern ekonomik teorideki temelleri, özellikle inovasyonu ve “yaratıcı yıkımı” vurgulayan Joseph Schumpeter ile bilgi ve piyasa süreçlerinin rolünü öne çıkaran Friedrich Hayek’in çalışmalarıyla atılmıştır. Sun Tzu ise eski bir askeri stratejisttir.

5. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de sosyal girişimciliğe verilecek örneklerden biri değildir?

A) TÜSİAD
B) Buğday
C) AYDER ve Düşler Akademisi
D) GENÇTUR
E) Çöp(m)adam

Cevap : A) TÜSİAD

Açıklama : Diğer seçenekler, toplumsal veya çevresel bir soruna çözüm üretmeyi amaçlayan sosyal girişim örnekleriyken; TÜSİAD (Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği), Türkiye’nin en büyük şirketlerini temsil eden bir iş dünyası örgütüdür.

6. Aşağıdaki sıralamalardan hangisi Abraham Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi’nin doğru sıralanışıdır?

A) Güvenlik ihtiyacı – Ait olma ve sevilme ihtiyacı – Fizyolojik ihtiyaçlar – Kendini gerçekleştirme ihtiyacı – Statü ve saygı görme ihtiyacı
B) Fizyolojik ihtiyaçlar – Ait olma ve sevilme ihtiyacı – Güvenlik ihtiyacı – Statü ve saygı görme ihtiyacı – Kendisini gerçekleştirme ihtiyacı
C) Fizyolojik ihtiyaçlar – Ait olma ve sevilme ihtiyacı – Kendini gerçekleştirme ihtiyacı – Statü ve saygı görme ihtiyacı – Güvenlik ihtiyacı
D) Fizyolojik ihtiyaçlar – Güvenlik ihtiyacı – Ait olma ve sevilme ihtiyacı – Statü ve saygı görme ihtiyacı – Kendini gerçekleştirme ihtiyacı
E) Güvenlik ihtiyacı – Fizyolojik ihtiyaçlar – Ait olma ve sevilme ihtiyacı – Statü ve saygı görme ihtiyacı – Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Cevap : D) Fizyolojik ihtiyaçlar – Güvenlik ihtiyacı – Ait olma ve sevilme ihtiyacı – Statü ve saygı görme ihtiyacı – Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Açıklama : Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi, en temelden en üst düzeye doğru şu şekilde sıralanır: 1. Fizyolojik ihtiyaçlar, 2. Güvenlik ihtiyacı, 3. Ait olma ve sevilme ihtiyacı, 4. Saygı görme ihtiyacı, 5. Kendini gerçekleştirme ihtiyacı.

7. 1960’lı yılların sonunda Tony Buzan tarafından geliştirilen, düşünceleri oluşturma, görselleştirme, tasarlama ve sınıflandırma gibi süreçlerde kullanılan yaratıcı düşünme tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Beyin fırtınası
B) Problem çözme yaklaşımı
C) Kontrol listesi
D) Zihin haritası
E) Ters beyin fırtınası

Cevap : D) Zihin haritası

Açıklama : Tony Buzan, merkezi bir fikirden yola çıkarak anahtar kelimeler ve görsellerle dallanan, beynin çalışma şeklini taklit eden ve yaratıcı düşünmeyi teşvik eden “Zihin Haritası” (Mind Map) tekniğinin geliştiricisi ve popülerleştiricisidir.

8. I. Hedefe yönlendirir.
II. Örgütlenmiş toplumda yer alır.
III. Süreç yönetir.
IV. İşleri doğru yapar.
Yukarıda özellikleri verilen kişiyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yönetici
B) Komutan
C) Şef
D) Başkan
E) Lider

Cevap : A) Yönetici

Açıklama : “Süreç yönetmek” ve “işleri doğru yapmak” (doing things right), mevcut düzeni ve planları verimli bir şekilde uygulayan “yönetici”nin temel özellikleridir. Lider ise “doğru işleri yapan” (doing the right things) ve vizyon belirleyen kişidir.

9. Aşağıda belirtilen özelliklerden hangisi girişimcinin temel özellikleri arasında yer almamaktadır?

A) Her türlü riski üstlenip iyi bir şekilde yönetmesi
B) Kendine güven duyması
C) Yenilikçi fikirlere açık olması
D) Başarısızlığa rağmen vazgeçmemesi
E) Çoğu zaman plansız hareket etmesi

Cevap : E) Çoğu zaman plansız hareket etmesi

Açıklama : Başarılı girişimcilik, risk almayı gerektirse de bu riskler hesaplanmış risklerdir ve dikkatli bir planlama üzerine kuruludur. Plansız hareket etmek, girişimciliğin temel özelliklerinden biri değil, aksine başarısızlığa götüren bir hatadır.

10. Bir sistem ve markanın imtiyaz hakkı sahibinin; belirli sürekoşul ve sınırlar içinde, işin yönetim ve organizasyonuna ilişkin sürekli disiplin ve destek sağlayarak belirli bir bedel karşılığında bağımsız yatırımcılara sistem ve markasını kullandırmasına dayanan, uzun vadeli ve sürekli iş ilişkisine ne ad verilir?

A) Bağlı ortaklık
B) Belirli iş sözleşmesi
C) Kolektif ortaklık
D) Distiribitör
E) Franchising

Cevap : E) Franchising

Açıklama : Verilen tanım, bir markanın (franchisor) başka bir yatırımcıya (franchisee) belirli bir bedel karşılığında kendi iş modelini, markasını ve işletme sistemini kullanma hakkı verdiği “Franchising” sistemini eksiksiz bir şekilde açıklamaktadır.

11. Ekolojik dengenin korunması yolunda insana ve doğaya karşı bütünsel bir yaklaşımı benimseyen kurum aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV)
B) AYDER ve Düşler Akademisi
C) GENÇTUR
D) Çöp(m)adam
E) Buğday

Cevap : E) Buğday

Açıklama : “Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği”, Türkiye’de ekolojik tarım, gıda toplulukları ve doğayla uyumlu, bütünsel bir yaşam felsefesini savunan en tanınmış sosyal girişimlerden biridir.

12. “………. girişimcilikte, pazardaki potansiyel olanakların kullanması ve buna göre yatırımlara girişilmesi ön plana çıkmaktadır.”
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Yenilikçi
B) Bilişimci
C) Yaratıcı
D) Fırsatçı
E) Sanal

Cevap : D) Fırsatçı

Açıklama : Girişimcilik literatüründe, zorunluluktan (işsizlik vb.) değil de, pazardaki bir boşluğu veya potansiyeli görerek harekete geçmeye dayalı girişimcilik türüne “fırsat girişimciliği” denir.

13. Aşağıdaki alt başlıklardan hangisi yeni girişimci desteği girişimci iş planında “finansal plan” başlığı altında yer almaz?

A) İşletme giderleri
B) Başlangıç maliyetleri ve diğer başlangıç giderleri
C) NACE kodu
D) Nakit projeksiyonlar
E) Üretim/satış hedefleri

Cevap : C) NACE kodu

Açıklama : Finansal plan; maliyetler, giderler, satış hedefleri ve nakit akışı gibi parasal unsurları içerir. NACE kodu ise işletmenin ekonomik faaliyet alanını belirten bir istatistiki sınıflandırma kodudur ve iş planının genel işletme bilgileri bölümünde yer alır.

14. Aşağıdakilerden hangisi iş fikirlerinin oluşumunda yararlanılan kaynaklar arasında yer almamaktadır?

A) İthalat ve ihracat analizleri
B) Çevredeki iyi örnek ve uygulamalar
C) Yenilikler
D) Geçmişte elde edilen bilgi ve deneyimler
E) Stres ve karmaşa ortamı

Cevap : E) Stres ve karmaşa ortamı

Açıklama : Diğer seçenekler yeni iş fikirleri için verimli kaynaklar olabilirken, stres ve karmaşa ortamı genellikle yaratıcı ve planlı düşünmeyi engelleyen, dolayısıyla iş fikri üretimine katkı sağlamayan bir durumdur.

15. Aşağıdakilerden hangisi girişimciliğe başlamada önemli motivasyon kaynakları arasında yer almaz?

A) İş fırsatlarını daha kısa sürede görüp değerlendirebilecek olması
B) Kendi işinin patronu olması
C) Küresel rekabet ortamının riskli olması
D) Esnek bir iş ortamına sahip olması
E) Maddi anlamda daha fazla kazanç elde etmesi

Cevap : C) Küresel rekabet ortamının riskli olması

Açıklama : Kendi işinin patronu olmak, esneklik, kazanç potansiyeli gibi faktörler girişimcilik için “çekici” motivasyon kaynaklarıdır. Rekabet ortamının riskli olması ise bir motivasyon kaynağı değil, üstesinden gelinmesi gereken bir zorluk veya caydırıcı bir unsurdur.

16. Aşağıdakilerden hangisi ekogirişimcilik faaliyetlerinin kapsamı arasında yer almamaktadır?

A) İşletme faaliyetlerinin çevre üzerindeki negatif etkilerinin azaltılması
B) İşletme faaliyetlerinin topluma pozitif katkı sağlaması
C) Sadece ulusal politikalara önem verilip küresel sorunlarla ilgilenilmemesi
D) İşletmelerin girişim hedeflerinin gerçekleştirilmesi
E) İşletme faaliyetlerinin insanlar üzerindeki negatif etkilerinin azaltılması

Cevap : C) Sadece ulusal politikalara önem verilip küresel sorunlarla ilgilenilmemesi

Açıklama : Ekolojik girişimcilik (ekogirişimcilik), doğası gereği hem yerel hem de küresel çevresel sorunlara (iklim değişikliği, kirlilik vb.) duyarlı olmayı ve bunlara çözüm üretmeyi hedefler. Sadece ulusal politikalarla sınırlı kalmak bu anlayışa aykırıdır.

17. Girişimciliğin tanımı ilk kez hangi dönemde ve kim tarafından yapılmıştır?

A) 20. yüzyıl – Peter F. Drucker
B) 19. yüzyıl – Joseph Schumpeter
C) 18. yüzyıl – Richard Cantillon
D) 19. yüzyıl – Max Weber
E) 17. yüzyıl – Jean Baptiste Say

Cevap : C) 18. yüzyıl – Richard Cantillon

Açıklama : İrlandalı-Fransız iktisatçı Richard Cantillon, 18. yüzyılda yazdığı eserde “girişimciyi” (entrepreneur), belirsizlik ortamında risk üstlenerek üretim faktörlerini organize eden kişi olarak tanımlayarak kavrama modern ekonomik anlamını veren ilk düşünürlerden biri olmuştur.

18. Bugünkü anlamda özel sektör girişimcilik anlayışı aşağıda yer alan hangi süreçle ortaya çıkmıştır?

A) Sanayi Devrimi
B) Reform
C) İkinci Dünya Savaşı
D) Coğrafi keşifler
E) Küreselleşme

Cevap : A) Sanayi Devrimi

Açıklama : Fabrika sisteminin doğması, seri üretim, yeni teknolojiler ve serbest piyasa ekonomisinin yükselişiyle birlikte girişimci, sermayeyi ve emeği organize ederek yenilik yapan ve risk alan bir figür olarak Sanayi Devrimi ile birlikte ortaya çıkmıştır.

19. Aşağıda verilenlerden hangisi insanların temel (zorunlu) ihtiyaçlarından birisidir?

A) Tatil yapmak
B) Spor yapmak
C) Kitap okumak
D) Beslenmek
E) Tiyatroya gitmek

Cevap : D) Beslenmek

Açıklama : Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisine göre beslenme, hayatta kalmak için gerekli olan en temel fizyolojik ihtiyaçtır. Diğer seçenekler ise daha üst düzeydeki sosyal veya kendini gerçekleştirme ihtiyaçlarıdır.

20. Girişimcilik ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Halk arasında zanaatkâr ve küçük işletme sahipleri girişimci olarak adlandırılmaktadır.
B) Girişimci kavramı, Orta Çağ’da büyük üretim projelerinde yer alan kişileri tanımlamak için kullanılmaktaydı.
C) 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında girişimci kavramı, yönetici kavramından ayrılmamakta ve ekonomik açıdan tanımlanmaktaydı.
D) Girişimci kavramının yerine profesyonel yönetici veya fabrika yöneticisi gibi ünvanlar kullanılmaktadır.
E) Girişimciliğin günümüzde herkes tarafından yaygın olarak bilinen ve kabul görmüş tanımı ilk kez Richard Cantillon tarafından yapılmıştır.

Cevap : A) Halk arasında zanaatkâr ve küçük işletme sahipleri girişimci olarak adlandırılmaktadır.

Açıklama :