Ambalaj Grafiği Tasarımı 2025 Üç Ders Sınav Soruları

Giriş

Ambalaj tasarımı, bir ürünün korunması, taşınması ve tanıtılmasında kritik bir rol oynayan, endüstriyel tasarım, grafik tasarım ve pazarlamanın kesişim noktasında yer alan bir disiplindir. Tarihsel kökenleri, ilk insanların suyu muhafaza etmek için “hayvan derilerini” kullanmasına kadar uzanır. Modern anlamda ise, 20. yüzyılda Raymond Loewy ve Henry Dreyfuss gibi öncüler, endüstriyel tasarımın ve dolayısıyla ambalaj tasarımının değerli bir iş varlığı haline gelmesinin zeminini hazırlamıştır. Bu makalede, ambalajın fonksiyonları, tasarım süreci, kullanılan malzemeler ve pazarlama stratejileriyle olan ilişkisi incelenecektir.

Ambalajın Fonksiyonları ve Pazarlama

Ambalaj, bir ürünü sadece korumakla kalmaz, aynı zamanda onunla ilgili önemli bilgileri de iletir. Ürünün içeriği, kullanım talimatları, güvenlik uyarıları ve son kullanma tarihi gibi bilgilerin tümü, ambalajın “bilgilendirme fonksiyonu” kapsamında yer alır. Bu fonksiyon, daha geniş bir “pazarlama yönetimi” sürecinin bir parçasıdır. Pazarlama yönetimi, pazarlama hedeflerine ulaşmak amacıyla planlama, uygulama ve kontrol faaliyetlerini kapsayan bir süreçtir. Örneğin, bilgilendirici reklamcılık, pazara yeni çıkan bir ürün veya fiyat değişikliği gibi somut bilgileri aktarır, geleceğe yönelik belirsiz vaatlerde bulunmaz.

Ambalaj Tasarım Süreci

Etkili bir ambalaj tasarımı, sistematik bir süreç gerektirir. Bu sürecin araştırma ve geliştirme aşaması, ambalajın mühendisliği ve üretim süreci gibi konuları içerirken, içindeki “ürünün tadı” gibi özellikler bu sürecin bir parçası değildir. Bir karton ambalaj tasarlanırken işlevsel boyutu, biçimi ve dayanıklılığı gibi nesnel “parametreler” dikkate alınır; tasarımcının kişisel düşünce yapısı ise bu parametrelerden biri değildir. Markaların ve ambalaj tasarımlarının zaman içindeki değişim ve gelişim süreci ise bir “evrim” olarak tanımlanabilir. Bu evrimin en başarılı örneklerinden biri olan “Apple”, tasarımı marka kimliğinin merkezine yerleştirerek ürünlerine büyük bir katma değer katmıştır.

Ambalaj Malzemeleri ve Teknolojileri

Ambalaj sektöründe teknoloji ve malzeme bilimi sürekli gelişmektedir. 1951 yılında İsveçli “Tetra Pak” şirketinin ilk lamine karton süt ambalajını geliştirmesi, sıvı gıda ambalajında bir devrim yaratmıştır. Günümüzde ise ilaç, krem ve macun gibi ürünlerin metal tüplerinde en yaygın olarak “alüminyum” kullanılır. Su ve gazlı içecek şişelerinde ise şeffaf, dayanıklı ve geri dönüştürülebilir bir malzeme olan “Polietilen Tereftalat/Polyester” (PET) tercih edilir. Ambalajda estetiğin en çok öne çıktığı sektörlerden biri, en sofistike cam şişe tasarımlarının görüldüğü “kozmetik” sektörüdür.

Ambalaj Grafikleri ve Semboller

Ambalaj üzerindeki grafikler, tüketicilerle sessiz bir iletişim kurar. Üçgen oklarla oluşturulmuş piktogram, ambalajın “geri dönüştürülebilir” olduğunu belirtirken, diğer piktogramlar “dikkat çekme ve uyarı” amaçlı kullanılabilir. “CE” işareti ise, bir ürünün sağlık ve güvenlik açısından “Avrupa Normlarına Uygunluk” sağladığını gösteren önemli bir semboldür. Ambalajda kullanılan renklerin de insan psikolojisi üzerinde önemli etkileri vardır; ancak bu etkilerin “insanın insanı sevmesi” gibi karmaşık duyguları doğrudan belirlediği söylenemez.

Sonuç

Ambalaj tasarımı, bir ürünün başarısında kritik bir rol oynar. Lojistikte, göndericinin temel beklentisi kargonun sorunsuz ve zamanında ulaşmasıyken, taşımanın “organize edilmesi” taşıyıcı firmanın sorumluluğundadır. Başarılı bir çalışma ortamı ise güven ve şeffaflığa dayanır, “tutuculuk” gibi gelişime kapalı tutumları dışlar. Nihayetinde, iyi bir ambalaj, hem ürünü korur hem de marka kimliğini yansıtarak tüketiciyle güçlü bir bağ kurar.

1. Aşağıdakilerden hangisi endüstriyel tasarım ve ambalaj tasarımının büyümesi ve değerli bir iş varlığı haline gelmesi için gerekli zemini hazırlayanlar arasında değildir?

A) Henry Dreyfuss
B) Ben Nash
C) Jacques Seguela
D) John Vassos pio
E) Raymond Loewy

Cevap : C) Jacques Seguela

Açıklama : Raymond Loewy, Henry Dreyfuss gibi isimler 20. yüzyıl Amerikan endüstriyel tasarımının öncüleridir. Jacques Séguéla ise daha çok reklamcılık ve siyasal iletişim alanındaki çalışmalarıyla tanınan ünlü bir Fransız reklamcıdır.

2. Aşağıdakilerden hangisi reklamın bilgilendirme yönlü amaçlarından biri değildir?

A) Var olan hizmetleri tanıtmak
B) Ürünün fiyat değişikliği hakkında bilgi vermek
C) Ürün için yeni kullanım biçimleri önermek
D) Pazara yeni çıkan bir ürün hakkında bilgi vermek
E) Ürünün gelecekte kullanılabileceği bilgisini vermek

Cevap : E) Ürünün gelecekte kullanılabileceği bilgisini vermek

Açıklama : Bilgilendirici reklamcılık, pazara yeni çıkan bir ürün, fiyat değişiklikleri veya yeni kullanım alanları gibi somut ve mevcut bilgileri aktarmayı hedefler. Geleceğe yönelik belirsiz ifadeler bu kapsamda yer almaz.

3. İnsanlığın başlangıçta barınma ihtiyacını doğal oluşumlar içerisinde karşıladığı, avcı ve toplayıcı olarak geçimini sağladığı belirtilmektedir.
İnsanların içme suyunu korumak ve muhafaza etmek için yaptıklarına dair varsayım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Topraktan yaptıkları kaplara doldurdukları
B) Su kenarlarında yaşadıklarından muhafaza yapmadıkları
C) Hayvan derilerine doldurdukları
D) Taşıma su yaptıkları
E) Yaptıkları kuyulara doldurdukları

Cevap : C) Hayvan derilerine doldurdukları

Açıklama : Tarih öncesi dönemlerde, çömlekçiliğin henüz gelişmediği zamanlarda, avcı-toplayıcı insanların su ve diğer sıvıları taşımak ve saklamak için en pratik ve erişilebilir materyal hayvan derileri ve iç organlarıydı (tulum, kırba vb.).

4. Aşağıdakilerden hangisi ambalaj tasarımını araştırma ve geliştirme uygulamaları içerisinde değildir?

A) Üretim süreci
B) Tedarikçi, satıcı ve tüketici görüşleri
C) Reklam ve tanıtım
D) Ürünün tadı
E) Mühendislik

Cevap : D) Ürünün tadı

Açıklama : Ambalajın Ar-Ge süreci; mühendislik, üretim, pazarlama ve paydaş görüşleri gibi ambalajın kendisine yönelik konuları içerir. Ürünün tadı ise ambalajın değil, içindeki ürünün bir özelliğidir.

5. 1951 yılında süt için en doğru formu öneren ve ilk lamine karton süt ambalajını ortaya çıkaran şirket aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fransa’da Lactalis şirketi
B) Kanada’da Saputo şirketi
C) İsveç’te kurulan Tetra Pak şirketi
D) Yeni Zellanda’da Fonterra şirketi
E) İsviçre’de Nestle şirketi

Cevap : C) İsveç’te kurulan Tetra Pak şirketi

Açıklama : Sıvı gıdaların ambalajlanmasında bir devrim yaratan, tetraeder (dört yüzlü) şeklindeki lamine karton ambalaj, 1951 yılında İsveçli Tetra Pak şirketi tarafından geliştirilmiştir.

6. Işık frekansının belli bir oranda yoğunlaşması ile ortaya çıkan renkler, içerdikleri düşük ya da yüksek titreşimli enerjileriyle insan psikolojisi ve davranışları üzerinde etkili olmaktadırlar.
Buradan hareketle aşağıdakilerden hangisi renklerin psikolojik etkisi içerisinde rol almaz?

A) İnsanın zihinsel aktiviteleri
B) İnsan-donanım-çevre sistemi
C) İnsanın fiziksel performansı
D) İnsanın psikososyal durumu
E) İnsanın insanı sevme durumu

Cevap : E) İnsanın insanı sevme durumu

Açıklama : Renklerin insan psikolojisi, performansı ve zihinsel aktiviteleri üzerinde etkileri olduğu bilinmektedir. Ancak “insanın insanı sevmesi” gibi karmaşık bir duygu, renklerin doğrudan etkilediği bir durum olarak kabul edilmez.

7. İlaç, sağlık ve güzellik ürünleri (krem, jel, merhem gibi), yapıştırıcı, macun, inşaat boyaları, yapı kimyasalları ve sanatsal boyaların ambalajlanmasında yaygın olarak kullanılmakta olan günümüzün metal tüplerinin malzemesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Alüminyum
B) Çelik
C) Kurşun
D) Nikel
E) Sac

Cevap : A) Alüminyum

Açıklama : Hafif, kolay şekil verilebilir, esnek ve içeriği dış etkenlerden iyi koruyan bir bariyer olması nedeniyle günümüzde bu tür ürünlerin ambalajlandığı metal tüplerde en yaygın olarak alüminyum kullanılır.

8.

Yukarıdaki piktogram ambalajın hangi özelliği hakkında bilgi vermektedir?

A) Geri dönüştürülebilir olduğu
B) Radyasyonlu olduğu
C) Taşınabilir olduğu
D) Uluslararası olduğu
E) Çok amaçlı olduğu

Cevap : A) Geri dönüştürülebilir olduğu

Açıklama :

9. “Grafik unsurların çoğunluğu, farklı uzman ekiplerin uyumlu bir şekilde çalıştığı ve ileri teknolojilerin kullanıldığı ortamlarda hazırlanır. Tasarım öğelerinin içinde olduğu dijital dosyalar, ambalaj tasarımında görev alan bütün ekipler ve müşteriler tarafından kolaylıkla açılabilir ve paylaşılabilir olmalıdır”.
Yukarıdaki ifadeye göre tasarımda kullanılan bütün grafik unsurların yüklenme işlemi nasıl olmalıdır?

A) Dijital dosya alınacak karara göre yüklenmelidir.
B) Dijital dosyalara ayrı ayrı yüklenmelidir.
C) Dijital dosya sadece JPEG formatta olmalıdır.
D) Dijital dosyalara herkes erişememelidir.
E) Dijital dosyalar tek formatta olmalıdır.

Cevap : B) Dijital dosyalara ayrı ayrı yüklenmelidir.

Açıklama :

10. Aşağıdakilerden hangisi ambalaj tasarımında markaların zaman içinde büyüdüğü ve geliştiği süreci ifade etmektedir?

A) Paradoks
B) Paradigma
C) Yenilik
D) Dönüşüm
E) Evrim

Cevap : E) Evrim

Açıklama : Markaların ve ambalaj tasarımlarının, zamanın getirdiği teknolojik, estetik ve toplumsal değişimlere uyum sağlayarak yavaş yavaş gelişmesi ve değişmesi süreci, biyolojideki “evrim” kavramıyla ifade edilebilir.

11. Aşağıdakilerden hangisi pazarlama yönetiminin tanımıdır?

A) Firmanın hitap etmek istediği ve çekmek istediği müşteri grup ya da grupları ifade etmektedir.
B) Pazarlama amaç ve hedeflerine verimli, etkin ve etkili bir şekilde ulaşılması amacıyla pazarlama plan ve programlarının uygulanmasını ve kontrolünü kapsayan bir süreçtir.
C) İşletmenin yeni iş ve faaliyet alanlarına girerek oradaki fırsatlardan yararlanmak ve ortalamanın üzerinde getiri elde ederek gelecekteki değerlerini arttırmaya yönelik bir üst yönetim büyüme stratejisidir.
D) Heterojen büyük pazar ortamlarının, benzer gereksinimleri olan ya da pazarlama karması etkinliklerine benzer şekilde cevap veren homojen alt gruplara ayrılmasıdır.
E) Ürün, hizmet veya fikirleri tanıtmaya yönelik tutundurma faaliyetlerine verilen isimdir.

Cevap : B) Pazarlama amaç ve hedeflerine verimli, etkin ve etkili bir şekilde ulaşılması amacıyla pazarlama plan ve programlarının uygulanmasını ve kontrolünü kapsayan bir süreçtir.

Açıklama : Pazarlama yönetimi, bir işletmenin pazarlama hedeflerine ulaşmak için pazarlama faaliyetlerini analiz etme, planlama, uygulama ve kontrol etme sürecinin tamamıdır. B şıkkı bu süreci doğru bir şekilde tanımlamaktadır.

12.

Görselde verilen piktogramlar ambalajlarda hangi amaçlarla kullanılmaktadır?

A) Ürünün nasıl kullanılacağı konusunda bilgi amaçlı kullanılmaktadır.
B) Ürünün albenisini arttırma amaçlı kullanılmaktadır.
C) Dikkat çekme ve uyarı amaçlı kullanılmaktadır.
D) Ürüne ait geri dönüşüm bilgisi verme amaçlı kullanılmaktadır.
E) Ürün tanıtımı için kullanılmaktadır.

Cevap : C) Dikkat çekme ve uyarı amaçlı kullanılmaktadır.

Açıklama :

13. I. Tasarım geliştirme
II. Tasarım incelemeleri ve sunumları
III. Net ağırlık veya ürün içeriği kopyası için genel yönergeler
IV. Araştırma
V. Görsel hiyerarşi
Yukarıdakilerden hangileri ambalajda tasarım aşamasının üçüncüsü olan tasarım geliştirmenin içeriğini oluşturan başlıklardır?

A) I, III ve IV
B) I, II ve III
C) II, III ve IV
D) III, IV ve V
E) I, II ve V

Cevap : A) I, III ve IV

Açıklama :

14. Ürünün tanıtılması, ürünün hazırlanması ve kullanım yöntemi, besin değerleri ve depolama koşulları, güvenlik uyarıları, iletişim bilgileri, açılış talimatları ve kullanım ömrü gibi bilgiler ambalajın hangi fonksiyonunun alt başlıklarıdır?

A) Sembolik iletişim fonksiyonu
B) Kolaylık fonksiyonu
C) Koruma fonksiyonu
D) Ürünü tanıtım fonksiyonu
E) Bilgilendirme fonksiyonu

Cevap : E) Bilgilendirme fonksiyonu

Açıklama : Sayılan tüm unsurlar (içerik, kullanım talimatı, son kullanma tarihi, besin değerleri, uyarılar vb.), tüketicinin ürün hakkında bilgi sahibi olmasını sağlayan ve ambalajın yasal olarak da yerine getirmesi gereken “bilgilendirme” fonksiyonuna aittir.

15.

Yukarıdaki görselde verilen sembol ne anlama gelmektedir?

A) Türk Standartlarına uygunluk
B) Amerika Birleşik Devletler Standardizasyonu
C) Uluslararası standardizasyon
D) Avrupa Normlarına uygunluk
E) Marka Tescil Piktogramı

Cevap : D) Avrupa Normlarına uygunluk

Açıklama : “CE” işareti, bir ürünün Avrupa Ekonomik Alanı’nda satılabilmesi için gerekli olan sağlık, güvenlik ve çevre koruma standartlarına, yani “Avrupa Normlarına Uygunluk” sağladığını gösterir.

16. Aşağıdakilerden hangisi karton ambalaj tasarımının biçimlendirilme parametrelerinden biri değildir?

A) İşlevsel boyutu
B) Biçimi
C) Pazarlama kriterleri
D) Tasarımcının düşünce yapısı
E) Dayanıklılık koşulları

Cevap : D) Tasarımcının düşünce yapısı

Açıklama : Bir ambalajın tasarımı; işlevi, şekli, dayanıklılığı ve pazarlama hedefleri gibi somut ve objektif parametrelere göre şekillenir. Tasarımcının düşünce yapısı bu süreci etkileyen “öznel” bir faktördür, bir tasarım parametresi değildir.

17. Berrak ve saydam olan bu reçine, cama alternatif olarak, içme suyu, asitli içecekler, hardal, fıstık ezmesi, sıvıyağ, sos ve tıbbi ürünlerde şişe, kavanoz, bidon, damacana ve film gibi ambalaj formlarında kullanılır. Yırtılmaya karşı dayanıklı, yüksek düzeyde koruyucu ve geri dönüştürülebilir özelliktedir. Ancak maliyeti diğerlerine göre yüksektir.
Yukarıda tanımı, özellikleri ve kullanım alanları belirtilen ambalaj reçinesinin adı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer almaktadır?

A) Polypropylene/Polipropilen
B) High Density Polyethylene/Yüksek Yoğunluklu Polietilen
C) Low Dcnsity Polyethylene/Düşük Yoğunluklu Polktilen
D) Polyethylene Terephthalate/Polyester
E) Polystyrene/Polistren

Cevap : D) Polyethylene Terephthalate/Polyester

Açıklama : Tanımlanan özellikler (şeffaflık, dayanıklılık, gaz bariyeri) ve kullanım alanları (su, gazlı içecek şişeleri, kavanozlar), genellikle PET veya PETE olarak kısaltılan “Polietilen Tereftalat” (Polyester) plastik türüne aittir.

18. En etkileyici ve sofistike cam şişe tasarımları aşağıdaki sektörlerin hangisinde görülmektedir?

A) Kozmetik
B) Gazlı İçecek
C) Gıda
D) Konserve
E) Alkollü içecek

Cevap : A) Kozmetik

Açıklama : Özellikle parfüm gibi lüks ürünlerin yer aldığı kozmetik sektörü, marka imajını ve ürünün arzu edilirliğini yansıtmak için son derece yaratıcı, sanatsal ve sofistike cam şişe tasarımlarını yoğun olarak kullanır.

19. Taşımanın gönderici ve taşıyıcı açısından tanımlaması farklıdır.
Bu farklılık kapsamında aşağıdakilerden hangisi göndericilerin ilgisi dâhilinde değildir?

A) Kargonun sorunsuz ulaşması
B) Kargonun organize edilmesi
C) Kargonun zamanında ulaşması
D) Kargonun kusursuz ulaşması
E) Kargonun eksiksiz ulaşması

Cevap : B) Kargonun organize edilmesi

Açıklama : Göndericinin temel beklentisi, kargonun alıcıya zamanında, eksiksiz ve hasarsız bir şekilde ulaşmasıdır. Kargonun lojistik olarak nasıl taşınacağı, hangi araçların kullanılacağı gibi “organize etme” işlemleri ise taşıyıcı firmanın sorumluluğundadır.

20. Aşağıdakilerden hangisi sektörde başarılı ve kalıcı bir çalışma ortamı oluşturmanın en temel unsurları arasında değildir?

A) Yansızlık
B) Tutuculuk
C) Profesyonelce iletişim
D) Karşılıklı güven
E) Şeffaflık

Cevap : B) Tutuculuk

Açıklama : Başarılı ve kalıcı bir çalışma ortamı; güven, şeffaflık, yansızlık ve profesyonel iletişim gibi pozitif değerler üzerine kurulur. “Tutuculuk” ise değişime ve yeniliğe karşı direnci ifade ettiği için bu ortamın oluşmasını engelleyen negatif bir unsurdur.