Çocuk Resimlerinin Analizi 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Çocuk resimleri, onların iç dünyalarını, duygularını, korkularını ve gelişim düzeylerini yansıtan değerli bir iletişim aracıdır. Tarihteki en eski iletişim biçimlerinden olan resim, aynı zamanda “yazının” da temelini oluşturmuştur. Çocuk resimlerini doğru bir şekilde analiz etmek, onların dünyasını anlamak için önemli ipuçları sunar. Bu sürecin en temel kuralı ise, çizimlerin “çocuğun yaş faktörüne bakılmadan” asla değerlendirilmemesidir.

Çizgisel Gelişim Basamakları

Çocukların resim yapma becerisi, belirli gelişim basamaklarını takip eder. Bu gelişim, genellikle 2 ila 14 yaş arasında en belirgin şekilde gözlemlenir. Alanın öncülerinden Viktor Lowenfeld’e göre, bu sürecin ilk adımı “karalama dönemidir”. Eğitimci Rhoda Kellogg ise, tüm çocuk çizimlerinin temelinde 20 temel “karalama türünün” yattığını tespit etmiştir. Gelişimin ilerleyen aşamalarında, örneğin “şema öncesi dönemde”, çocuklar artık nesnelere farklı bakış açılarını (yandan, üstten vb.) resimlerine yansıtmaya başlarlar.

Çocuk Resimlerini Yorumlama İlkeleri

İdeale yakın bir resim analizi yapabilmek için, resmi tek bir detaya takılmadan önce “bir bütün olarak değerlendirmek” ve çocuğun gelişimsel özellikleri hakkında ön bilgiye sahip olmak gerekir. Analizde bazı temel unsurlar dikkate alınır:

• Büyüklük: Klepsch ve Logie’ye göre, bir figürün diğerlerine göre daha “büyük” çizilmesi, çocuğun algısında o figürün önemini veya yarattığı tehdidi gösterebilir.
• Gözler: Çocuk resimlerindeki göz çizimleri, dış dünyayı algılama ve korku gibi içsel durumları yansıtır; çocuğun “gözlerini beğenmemesi” gibi estetik bir kaygıya işaret etmez.
• Uzaklaştırma: Burns ve Kaufman’a göre, çocuklar bazen kendilerinden uzak tutmak istedikleri kişileri resimde bir “kapsülün içinde” çizebilirler.

Sanat, Yaratıcılık ve Çocuk

Çocukların sanatsal üretimi, onların yaratıcılıklarının bir göstergesidir. Yaratıcılığı teşvik etmek için, çocukları tek bir doğru yanıta değil, bir probleme birden çok çözüm bulmaya yönelten “ıraksak düşünmeye” teşvik etmek gerekir. Tarihsel olarak bakıldığında, 17. yüzyılın büyük ustalarından “Rubens” gibi ressamlar da eserlerinde sıkça çocuk figürlerine yer vermişlerdir. İnsanlığın en eski sanatsal kanıtları olan “mağara resimleri” ise avcılık ve dini ritüeller gibi hayati konuları betimlerken, “gülünç hikayeler” gibi konulara yer vermemiştir.

Resimler ve Risk Altındaki Çocuklar

Çocuk resimleri, onların yaşadığı zorlukları ve travmaları anlamada da önemli bir araç olabilir. Aile içi cinsel istismar, Türk Ceza Kanunu’nda “ensest” suçu olarak tanımlanır. Bu tür travmalar yaşayan çocuklarda, alt ıslatma (enüresis) gibi daha önceki gelişim basamaklarına geri dönme anlamına gelen regresif bozukluklar görülebilir; ancak “fobiler” bir gerileme davranışı olarak sınıflandırılmaz.

Sonuç

Çocuk resimlerinin analizi, gelişim psikolojisi ve sanat tarihinin kesişiminde yer alan hassas bir alandır. Renklerin psikolojisinden (örneğin “yeşilin” sükuneti sembolize etmesi gibi) masalların yapısına (klasik masalları bozan “anti-masal” türü gibi) kadar birçok kültürel unsur, çocuğun dünyasını ve dolayısıyla resimlerini etkiler. Bu resimleri doğru yorumlamak, çocuğun dünyasına saygıyla yaklaşmayı ve onu rol modelleriyle dolu, güvenli bir çevrede desteklemeyi gerektirir.

1. Toplum tarafından kabul edilmiş, örnek davranışlar sergileyen kişiler için kullanılan bir ifadedir.
Yukarıdaki tanım, aşağıda yer alan hangi ifadenin açılımıdır?

A) Kahraman
B) Prenses
C) Kurtarıcı
D) Rol model
E) Prens

Cevap : D) Rol model

Açıklama : Bir “rol model”, davranışları, başarıları veya örnek tutumları başkaları tarafından, özellikle de gençler tarafından taklit edilen ve örnek alınan kişidir.

2.

Yukarıda yer alan resim, Lowenfeld tarafından belirlenen hangi çizgisel gelişim basamağını temsil etmektedir?

A) Karalama Dönemi
B) Gerçekçilik Dönemi
C) Kurgu Dönemi
D) Şema Öncesi Dönem
E) Kontrolsüz Dönem

Cevap : A) Karalama Dönemi

Açıklama :

3. Çocukları cinsel istismarını düzenleyen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 103. maddesinin 3. firkasının (c) bendinde…… kelimesi adma tabir edilen kişiler, “üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı ilişkisi içinde bulunan bir kişiye karşı ya da üvey baba, üvey ana, üvey kardeş veya evlat edinen tarafindan…” olarak belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilmelidir?

A) Ensest
B) Tecavüzcü
C) İstismarcı
D) Pedofili
E) Şiddet uygulayıcı

Cevap : A) Ensest

Açıklama : Türk Ceza Kanunu’nda ve genel olarak hukukta, aile içi cinsel istismar olarak tanımlanan ve kan veya kayın hısımlığı bulunan kişiler arasında gerçekleşen cinsel eylemler “ensest” suçu olarak nitelendirilir.

4. Aşağıdakilerden hangisi huzur verici bir yönü olduğu gibi, sükûnet ve uyumluluğu sembolize eden bir renktir?

A) Sarı
B) Kırmızı
C) Siyah
D) Mavi
E) Yeşil

Cevap : E) Yeşil

Açıklama :

5. Aşağıdaki konulardan hangisi en önemli tarihsel kanıtlar olan mağara resimlerine yansımamıştır?

A) Savaşlar
B) Gülünç hikâyeler
C) Dini ritüeller
D) Günlük yaşam
E) Sosyoekonomik hayat

Cevap : B) Gülünç hikâyeler

Açıklama : Mağara resimleri avcılık, ritüeller, savaş gibi o dönem insanı için hayati önem taşıyan konuları betimler. Mizahi veya gülünç hikayelerin anlatıldığına dair bir kanıt bulunmamaktadır.

6. Klepsch ve Logie’ye göre çocukların göz çizimleri aşağıdaki durumlardan hangisine işaret etmez?

A) Öğrenme tutkusu
B) Korku
C) Gözlerini beğenmeme
D) Gözlem
E) Dış dünyayı algılama

Cevap : C) Gözlerini beğenmeme

Açıklama : Çocuk resimlerinin psikolojik analizinde gözler, dış dünyayı algılama, sosyal iletişim ve korku gibi içsel durumların bir yansıması olarak yorumlanır. “Gözlerini beğenmeme” gibi somut ve estetik bir kaygı, bu tür sembolik yorumlamaların genellikle dışında kalır.

7.

Yukarıda yer alan resimde, Marvin Klepsch ve Laura Logie tarafından sınıflandırılan çocuk çizimlerinin üç boyutundan özellikle hangi boyut vurgulanmaktadır?

A) Çizgiler
B) Küçüklük
C) Büyüklük
D) Renk
E) Yüz ifadesi

Cevap : C) Büyüklük

Açıklama : Klepsch ve Logie’nin analizinde “büyüklük”, figürlerin resimdeki boyutunu ifade eder. Genellikle bir figürün diğerlerine göre daha büyük çizilmesi, çocuğun algısında o figürün önemini, gücünü veya yarattığı tehdidi vurgular.

8. I. Yansıtıcı (izdüşümsel) testlere başvurmamak.
II. Resmi analiz etmeden önce resme bütünüyle bakmak.
III. Çocuğun görsel algı durumu hakkında önbilgiye sahip olmak.
İdeale yakın bir resim analizi yapabilmek için yukarıda yer alan hangi bilgiye/bilgilere ihtiyaç duyulur?

A) I ve III
B) Yalnız I
C) Yalnız III
D) I ve II
E) II ve III

Cevap : E) II ve III

Açıklama : Doğru bir resim analizi için, resmi tek bir detaya takılmadan önce bir bütün olarak değerlendirmek (II) ve çocuğun yaşına uygun çizgisel gelişim basamakları gibi bilgilere sahip olmak (III) esastır. I. öncül ise bir yöntem tercihidir, analiz için genel bir ihtiyaç değildir.

9. …. 17. yüzyılda çocuğu resmeden ressamlardan biridir.
Yukarıdaki cümlede verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Ruben
B) Kristina Alisauskaite
C) Ewa Juszkiewicz
D) Kinga Nowak
E) Herbert Achternbusch

Cevap : A) Ruben

Açıklama : Peter Paul Rubens (1577-1640), 17. yüzyıl Barok sanatının en önemli Flaman ressamlarından biridir ve eserlerinde çocuk figürlerine sıkça yer vermiştir. Diğer isimler çağdaş sanatçılardır.

10. ……. kurtarıcı bekleyen prensesin artık bekleme rolünden çıkıp kendine çekidüzen vermesi, aklını kullanıp kendisinin kurtarıcı olması üzerine kurulu bir masal anlayışıdır.
Yukarıda yer alan boşluğa gelmesi gereken ifade aşağıdakilerden hangisidir?

A) Masal
B) Güldürücü masal
C) Derleme masallar
D) Anti masal
E) Hayvan masalları

Cevap : D) Anti masal

Açıklama : Klasik masal yapısını ve klişelerini (kurtarılmayı bekleyen prenses gibi) bilinçli olarak bozan, tersine çeviren veya eleştiren masal türüne “anti-masal” denir.

11. Kaynaklara göre aşağıdakilerden hangisi resmin temel alınmasıyla icat edilmiştir?

A) Yazı
B) Matbaa
C) Mektup
D) Kitap
E) Sanat

Cevap : A) Yazı

Açıklama : Tarihteki ilk yazı sistemleri (piktogramlar), nesneleri veya fikirleri doğrudan temsil eden resimlerden (ideogramlar) türemiştir. Bu nedenle yazı, temelde resimden doğmuş bir icattır.

12. Burns ve Kaufman’a (1972) göre çocukların kendilerinden uzak tutmak istedikleri kişiyi/kişileri (veya kendilerini) resimde nasıl çizerler?

A) Büyük
B) Renkli
C) Kafa küçük, gövde büyük
D) Kapsülün içinde
E) Küçük

Cevap : D) Kapsülün içinde

Açıklama :

13.

Kellogg, “Çocukların Sanatını Çözümleme” başlıklı yapıtında gerçekleştirdiği araştırmada resimde görülen hangi temel türü tespit etmiştir?

A) Yazı türünü
B) Karalama türünü
C) Çizim türünü
D) Boyama türünü
E) Konuşma türünü

Cevap : B) Karalama türünü

Açıklama : Eğitimci Rhoda Kellogg, dünya genelinde binlerce çocuk resmini inceleyerek, tüm çocukların çizim gelişiminin temelinde 20 temel “karalama” formunun yattığını ve tüm karmaşık çizimlerin bu temel karalamalardan türediğini tespit etmiştir.

14. Ensest olaylarından sonra çocuklarda görülebilen regresif bozukluklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Enkopresis
B) Enüresis
C) Parmak emme alışkanlığı
D) Fobiler
E) Uyku düzensizliği

Cevap : D) Fobiler

Açıklama : Regresif (gerilemeye yönelik) davranışlar, çocuğun daha önceki gelişim basamaklarına geri dönmesidir (alt ıslatma-enüresis, parmak emme vb.). Fobiler ise bir travma sonucu ortaya çıkabilen yoğun korkulardır ancak bir gerileme davranışı olarak sınıflandırılmazlar.

15. Lowenfeld’in ortaya koyduğu çizgisel gelişim basamaklarının hangisinde çocuklar farklı bakış açılarını (yandan bakış, üst bakış vb.) resme yansıtır?

A) Şema dönemi
B) Kontrollü dönem
C) Şema öncesi dönem
D) Doğalcılık dönemi
E) Karalama dönemi

Cevap : C) Şema öncesi dönem

Açıklama :

16. Aşağıdakilerden hangisi çocukların yaratıcılığını teşvik etmede yapılan yanlışlardan biri değildir?

A) Çocukların kendi yaratıcı çözümlerini bulmalarına fırsat vermeme
B) Çocukları birbirleriyle yarıştırma
C) Çocukları ıraksak düşünmeye yönlendirme
D) Çocuklara katı seçimler sunma
E) Çocukları denetim altına alma

Cevap : C) Çocukları ıraksak düşünmeye yönlendirme

Açıklama : Iraksak düşünme, bir probleme birden çok çözüm veya fikir üretebilme yeteneğidir ve yaratıcılığın temelini oluşturur. Çocukları bu yönde teşvik etmek, yaratıcılıklarını destekleyen doğru bir yaklaşımdır.

17. Rouma’nın okul çocuklarının resimlerini incelediği araştırmasına göre insan figürünün çizilmesinde kaç dönem vardır?

A) 6 dönem
B) 10 dönem
C) 8 dönem
D) 9 dönem
E) 7 dönem

Cevap : B) 10 dönem

Açıklama :

18. Aşağıdakilerden hangisi çocukların resimlerini yorumlamak ve anlamakla ilgili yanlış bir yargıdır?

A) Çocuklar çizim süreçlerinde farklı gelişim aşamalarından geçerler.
B) Çocuklar çizmekten, çizim konusunda denemekten hoşlanırlar.
C) Çocuklar çizmeyi, çizdikleri resimleri boyamayı severler.
D) Çocuklar çizim yaparken basit vuruşlar kullanırlar.
E) Çocukların çizimleri yaş faktörüne bakılmadan değerlendirilir.

Cevap : E) Çocukların çizimleri yaş faktörüne bakılmadan değerlendirilir.

Açıklama : Bu yargı kesinlikle yanlıştır. Bir çocuğun resmini doğru yorumlayabilmek için en temel kural, o resmi çocuğun içinde bulunduğu yaş ve çizgisel gelişim basamağının özelliklerine göre değerlendirmektir.

19. Çocuğun bedensel, bilişsel ve çizgisel (resimsel) gelişimi hangi yaş aralığında gerçekleşir?

A) 2 ila 7 yaş
B) 1 ila 8 yaş
C) 2 ila 4 yaş
D) 8 ila 13 yaş
E) 2 ila 14 yaş

Cevap : E) 2 ila 14 yaş

Açıklama : Bu gelişim alanlarının en hızlı ve temel değişimlerinin yaşandığı dönem, karalama döneminin başladığı 2 yaştan, ergenlikle birlikte soyut düşüncenin ve gerçekçi çizimin oturduğu 14 yaşa kadar olan geniş süreci kapsar.

20. Bir anti-masal örneği olarak aşağıdakilerden hangisi verilebilir?

A) Hansel ve Gretel
B) Durucuk cuk cuk
C) Pinokyo
D) Pamuk Prenses
E) Uyuyan Güzel

Cevap : B) Durucuk cuk cuk

Açıklama : Diğer seçenekler dünyaca bilinen klasik masallardır. “Durucuk cuk cuk” ise modern bir isim olup, muhtemelen klasik masal yapısını bozan veya tiye alan bir anti-masal örneğidir.