Resimli Çocuk Kitapları 2024-2025 Bütünleme Soruları

Giriş

Resimli çocuk kitapları, bir yetişkin ile “çocuk” arasında kurulan bir iletişim aracıdır ve çocuğun gelişiminde kritik bir rol oynar. Kökenlerini masallar, ninniler gibi zengin “sözlü edebiyat” geleneğinden alan çocuk edebiyatı, çocuklara hem eğlence hem de öğrenme fırsatları sunar. Nitelikli bir çocuk kitabı, arkadaşlık ve saygı gibi “gerçek ahlaki değerlere” sahip olmalı ve “ırkçılık” gibi zararlı konuları işlememelidir. Bu makalede, çocuk edebiyatının farklı türleri, kitapları değerlendirme kriterleri ve okuma deneyimini zenginleştiren unsurlar ele alınacaktır.

Çocuk Edebiyatı Türleri

Çocuk edebiyatı, farklı yaş gruplarına ve ilgi alanlarına hitap eden zengin türlere sahiptir.

• Masallar: Çocukların hayal gücünü geliştirir ve onlara kültürel değerleri aktarır. Ancak içerdikleri korkutucu unsurlar nedeniyle “her zaman mutluluk ve güven duygusu aşıladıkları” söylenemez.
• Şiir: “Epik şiirler”, kahramanlık ve tarihi olayları işlerken, “lirik şiirler” daha çok şairin kişisel duygularına ve duygu durumlarına odaklanır.
• Biyografi: Özellikle çocuklar için hazırlanan biyografilerin, anlatılan kişinin hayatını “açık, sade, anlaşılır ve objektif bir dille” sunması beklenir.
• Çizgi Roman: Modern çizgi romanın ilk örneği olarak Richard F. Outcault’un 1895’te yarattığı “Yellow Kid” karakteri kabul edilmektedir.

Çocuk Kitaplarını Değerlendirme

Bir çocuk kitabının kalitesini değerlendirirken çeşitli kriterler göz önünde bulundurulur. Kitabın teması, üslubu, resimlendirmesi ve sayfa düzeni gibi unsurlar incelenirken, kitabın üreticisi olan “yayınevi” doğrudan bir değerlendirme kriteri değildir. Kitabın teması değerlendirilirken, konunun çocuğun deneyimlerini zenginleştirip zenginleştirmediğine bakılır; temanın “yetişkinler için uygun olup olmadığı” ise bir kriter değildir. Resimlendirmenin temel yapı taşları ise çizgi, renk, doku ve kompozisyondur; “karakter” ise resmin değil, öykünün bir öğesidir.

Kitabın Fiziksel Özellikleri

Çocuk kitaplarının fiziksel yapısı da en az içeriği kadar önemlidir. Bebek kitapları kalın karton gibi dayanıklı malzemelerden yapılırken, kitapların her zaman “dikdörtgen şeklinde olması” gibi bir zorunluluk yoktur; farklı şekillerde de tasarlanabilirler. Kitapların uzun ömürlü olması için en iyi ciltleme tekniği ise, formaların birbirine dikildiği “iplik dikiş” yöntemidir.

Okuma Deneyimi, E-Kitaplar ve Kütüphaneler

Çocukla kitap okuma deneyimini daha etkili hale getirmek için çeşitli yöntemler kullanılır. Özellikle küçük yaş grubu kitaplarında ritim ve akılda kalıcılık sağlayan “sözcük tekrarı” önemli bir tekniktir. Diyaloğa Dayalı Okuma modelinde kullanılan PEER tekniğinde ise ‘P’ harfi, çocuğu konuşmaya “teşvik etmeyi” (Prompt) temsil eder. Grup halinde öykü anlatımı için en ideal oturma düzeni, herkesin anlatıcıyı rahatça görebildiği “yarım ay şeklindeki” düzendir. Elektronik kitaplar ise, içerdikleri “animasyonlar, ses efektleri ve etkileşimli içerikler” ile çocukların okuma zevkini artırabilir. Çocuk kütüphaneleri ise bu okuma kültürünü destekleyen en önemli mekanlardır. Bu kütüphanelerde çalışan personelin “çocuk gelişimi bilgisine” sahip olması ve çocukların güvenliği için kitaplık gibi “tüm eşyaların sabitlenmiş olması” kritik bir önem taşır.

Sonuç

Resimli çocuk kitapları, çocukların dilsel, bilişsel, duygusal ve ahlaki gelişimine katkıda bulunan güçlü araçlardır. Doğru seçilmiş bir kitap, hem keyifli bir okuma deneyimi sunar hem de çocuğun dünyayı anlamasına ve hayal gücünü geliştirmesine yardımcı olur.

1. Kitap,… ve yetişkin arasında araçtır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ebeveyn
B) öğretmen
C) okul
D) çocuk
E) çocuğun arkadaşları

Cevap : D) çocuk

Açıklama : Resimli çocuk kitapları, bir yetişkin (ebeveyn, öğretmen vb.) ile çocuk arasında paylaşılan bir deneyim ve iletişim aracı olarak işlev görür.

2. Aşağıdakilerden hangisi resimli çocuk kitaplarını değerlendirme kriterlerinden biri değildir?

A) Üslup
B) Düzenleme
C) Yayınevi
D) Resimlendirme
E) Tema

Cevap : C) Yayınevi

Açıklama : Bir kitabın kalitesini değerlendirirken tema, üslup, resimleme ve sayfa düzeni gibi içsel ve biçimsel özellikler dikkate alınır. Yayınevi ise kitabın üreticisidir, içeriğine dair bir değerlendirme kriteri değildir.

3. Çocuk kitapları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kitaplar genellikle iki kucak genişliğinde olmalıdır.
B) Kitaplarda 1 forma 16 sayfadır.
C) Her zaman dikdörtgen şekilde olmalıdır.
D) Kitaplar genellikle 16 ya da 32 sayfa olmaktadır.
E) Bebek kitapları kalın karton, bez gibi dayanıklı materyallerden oluşur.

Cevap : C) Her zaman dikdörtgen şekilde olmalıdır.

Açıklama : Çocuk kitapları, çocukların ilgisini çekmek amacıyla kare, daire veya farklı nesnelerin şeklinde (die-cut) de olabilir. Her zaman dikdörtgen olmak zorunda değildirler.

4. Masalların çocuklar üzerindeki etkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Masallar, kültürel değerleri ve gelenekleri çocuklara aktarır.
B) Masallar çocuklara her zaman mutluluk ve güven duygusu aşılar.
C) Masallar, çocukları sözcük dağarcığını genişletir.
D) Masallar çocukları hayal güçlerini geliştirir
E) Masallar, çocuklara ahlaki dersler ve hayat tecrübeleri sunar.

Cevap : B) Masallar çocuklara her zaman mutluluk ve güven duygusu aşılar.

Açıklama : Klasik masalların birçoğu, çocukları korkutabilecek veya endişelendirebilecek cadı, dev, kurt gibi korkutucu karakterler ve olaylar içerir. Bu nedenle “her zaman” mutluluk ve güven aşıladıkları söylenemez.

5. Epik şiirler aşağıdaki konulardan hangilerini işler?

A) Eleştirisel ve iğneleyici konular
B) Eğitici ve toplumsal öğretiler
C) Duygusal ve kişisel duygular
D) Kahramanlıklar ve tarihî olaylar
E) Doğal güzellikler ve doğa olayları

Cevap : D) Kahramanlıklar ve tarihî olaylar

Açıklama : Epik şiir (destan), bir milletin tarihinde iz bırakmış kahramanlıkları, savaşları, göçleri gibi büyük ve önemli olayları anlatan uzun, anlatısal şiir türüdür.

6. Aşağıdakilerden hangisi resimli öykü kitaplarında temayı değerlendirmek için sorulabilecek sorulardan biri değildir?

A) Temaları çocukları deneyimlerini genişletecek gücü var mi?
B) Temalar orijinal mi?
C) Fikirler resimlerle süslenmiş mi?
D) Temalar açık ve canlı olarak verilmiş mi?
E) Temalar yetişkinler için uygun mu?

Cevap : E) Temalar yetişkinler için uygun mu?

Açıklama : Bir çocuk kitabının teması değerlendirilirken öncelik, temanın hedef kitle olan çocuğun yaşına, gelişim düzeyine ve ilgi alanlarına uygun olup olmadığıdır. Yetişkinlere uygunluğu bir değerlendirme kriteri değildir.

7. Aşağıdakilerden hangisi çocuk kitaplarında resimlendirmenin yapılarından değildir?

A) Renk
B) Karakter
C) Doku
D) Çizgi
E) Kompozisyon

Cevap : B) Karakter

Açıklama : Çizgi, renk, doku ve kompozisyon resim sanatının temel biçimsel yapı taşlarıdır. “Karakter” ise resimlemenin değil, öykünün anlatısal bir öğesidir.

8. Öykü anlatımında çocukların dikkatini toplamak için ideal oturma düzeni hangisidir?

A) Serbest oturma
B) Daire şeklinde oturma
C) Sıralı oturma
D) Kare şeklinde oturma
E) Yarım ay şeklinde oturma

Cevap : E) Yarım ay şeklinde oturma

Açıklama : Yarım ay (veya U şeklinde) oturma düzeni, tüm çocukların anlatıcıyı ve gösterilen resimleri rahatça görmesini sağladığı ve bir topluluk hissi yarattığı için öykü anlatımı için en ideal düzendir.

9. Çocuk edebiyatı ürünlerinin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Aruz ölçüsü
B) Şiirler
C) Vezin
D) Yazılı edebiyat
E) Sözlü edebiyat

Cevap : E) Sözlü edebiyat

Açıklama : Modern çocuk edebiyatı, köklerini toplumların nesilden nesile aktardığı masallar, efsaneler, ninniler, tekerlemeler gibi zengin “sözlü edebiyat” geleneğinden alır.

10. Biyografi yazımında hangi yaklaşım benimsenmelidir?

A) Karakterlerin tipik özellikleriyle
B) Açık, sade, anlaşılır ve objektif bir dille anlatım
C) Kişilerin yalnızca olumlu yönleriyle
D) Yazarın kişisel yorumlarıyla
E) Kişilerin yalnızca güçlü yönleriyle

Cevap : B) Açık, sade, anlaşılır ve objektif bir dille anlatım

Açıklama : İyi bir biyografi, özellikle çocuklar için yazıldığında, anlatılan kişinin hayatını abartıdan ve öznellikten uzak, gerçeklere dayalı, açık, sade ve anlaşılır bir dille sunmalıdır.

11. Elektronik kitapları hangi özelliği çocukların okuma zevkini artırır?

A) Yalnızca metin içermesi
B) Sade ve tek tip resimler sunması
C) Animasyonlar, ses efektleri ve etkileşimli içerikler içermesi
D) Metnin kurgusal olmaması
E) Kitap sayfasının sınırlı olması

Cevap : C) Animasyonlar, ses efektleri ve etkileşimli içerikler içermesi

Açıklama : Elektronik kitapların (e-kitaplar), basılı kitaplardan farklı olarak sunduğu animasyon, ses ve tıklanabilir etkileşimli içerikler, çocukların dikkatini çekerek ve katılımını sağlayarak okuma deneyimini daha eğlenceli hale getirebilir.

12. Çocuk kitapları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Edebî bir nitelik taşımamaktadır.
B) Yetişkine yönelik yazılan kitapların sadeleştirilmiş hâlidir.
C) Konuları yetişkin kitaplarının konuları ile aynıdır.
D) Çocukları sadece eğlendirmek için vardır.
E) Gerçek ahlaki değerlere sahiptir.

Cevap : E) Gerçek ahlaki değerlere sahiptir.

Açıklama : Nitelikli çocuk kitapları, eğlendirici olmasının yanı sıra, çocukların ahlaki gelişimine katkıda bulunan dürüstlük, sevgi, saygı, arkadaşlık gibi evrensel ve gerçek ahlaki değerleri de işlemelidir.

13. Aşağıdakilerden hangisi çocuk kitaplarında işlenmemesi gereken konulardandır?

A) Arkadaşlık
B) Irkçılık
C) Sevgi
D) Değerler
E) Saygı

Cevap : B) Irkçılık

Açıklama : Çocuk kitapları, çocuklara olumlu değerler ve bakış açıları kazandırmayı hedefler. Irkçılık gibi ayrımcı ve nefret içeren bir ideolojinin çocuk kitaplarında olumlu bir şekilde işlenmesi kabul edilemez.

14. İlk çizgi roman örneği olarak hangi eser verilmiştir?

A) “Yellow Kid”
B) “Asteriks ve Oburiks”
C) “Fatos”
D) “Kara Maske”
E) “Süpermen”

Cevap : A) “Yellow Kid”

Açıklama : Richard F. Outcault tarafından 1895’te yaratılan ve konuşma balonlarını kullanan ilk karakterlerden biri olan “The Yellow Kid” (Sarı Çocuk), modern çizgi romanın öncüsü olarak kabul edilmektedir.

15. Küçük yaş kitaplarında aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

A) Mecazi anlatımlar
B) Duygusal öykünmeler
C) Abartılar
D) Sözcük tekrarı
E) Kelime oyunları

Cevap : D) Sözcük tekrarı

Açıklama : Özellikle 0-3 yaş grubuna yönelik kitaplarda, ritim ve akılda kalıcılık sağlayan basit sözcük ve cümle tekrarları, çocukların dil gelişimini destekler ve kitaba olan ilgilerini artırır.

16. Çocuk kütüphanelerinde çalışanlarda hangi özellikler ön planda olmalıdır?

A) Teknik bilgi
B) Yalnızca yazılı bilgi
C) Çocuk gelişimi bilgisi
D) Ticari bilgi
E) Bilgisayar bilgisi

Cevap : C) Çocuk gelişimi bilgisi

Açıklama : Bir çocuk kütüphanecisinin, farklı yaş gruplarındaki çocukların gelişimsel özelliklerini, ihtiyaçlarını ve ilgi alanlarını bilmesi, onlara en uygun kitapları ve etkinlikleri sunabilmesi için en temel ve en önemli yeterliliktir.

17. Diyaloğa dayalı okuma modelinde kullanılan PEER kısaltmasındaki ‘P’ harfi neyi temsil eder?

A) Teşvik etme
B) Ebeveyn
C) Empati
D) Değerlendirme
E) Genişletme

Cevap : A) Teşvik etme

Açıklama : Diyaloğa Dayalı Okuma’daki PEER tekniğinin ilk adımı olan ‘P’, İngilizce “Prompt” kelimesinin karşılığıdır ve yetişkinin çocuğu kitap hakkında konuşmaya yönlendirmesi, yani “teşvik etmesi” anlamına gelir.

18. Çocuk kütüphanelerinin fiziksel tasarımında hangi özellik önemlidir?

A) Sınırlı doğal ışık
B) Yüksek ses düzeyi
C) Tek tip renk düzeni
D) Tüm eşyaların sabitlenmiş olması
E) Kapalı alanlar

Cevap : D) Tüm eşyaların sabitlenmiş olması

Açıklama : Sorudaki seçenekler olumsuz özellikleri listelemektedir. Bu durumda en önemli “güvenlik” unsuru öne çıkar. Çocukların güvenliği için, özellikle kitaplık gibi ağır eşyaların devrilme riskine karşı duvara sabitlenmiş olması kritik bir önem taşır.

19. Aşağıdakilerden hangisi en iyi ciltleme tekniğidir?

A) İplik dikiş
B) Yapıştırma
C) Tel zımba
D) Dosyalama
E) Press

Cevap : A) İplik dikiş

Açıklama : Özellikle çocuk kitapları gibi sık kullanıma maruz kalacak kitaplarda, formaların birbirine iplikle dikildiği “iplik dikiş” tekniği, sayfaların dağılmasını engelleyen en sağlam ve en kaliteli ciltleme yöntemidir.

20. Lirik şiirler aşağıdaki konulardan hangilerini işler?

A) Duygusal durumlar ve kişisel duygular
B) Tarihi olaylar ve kahramanlık
C) Toplumsal ve bireysel öğretiler
D) Eleştirel ve iğneleyici söylemler
E) Doğa olayları ve köy yaşamı

Cevap : A) Duygusal durumlar ve kişisel duygular

Açıklama : Lirik şiir, dış dünyadaki olaylardan çok, şairin iç dünyasındaki coşku, aşk, özlem, hüzün gibi kişisel duyguları ve duygu durumlarını anlatan şiir türüdür.