Ticaret Hukuku 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Ticaret Hukuku, ticari faaliyetleri düzenleyen, tacirlerin hak ve yükümlülüklerini belirleyen dinamik bir özel hukuk dalıdır. Bu hukuk dalı, Sermaye Piyasası Hukuku ve Rekabet Hukuku gibi alanları kapsarken, Medeni Hukuk’un bir dalı olan “Gayrimenkul Hukuku” veya kamu hukuku dalı olan “Vergi Usul Kanunu” bu alanın dışında kalır. Bu makalede, ticaret hukukunun temelini oluşturan ticari işletme ve tacir kavramları ile bu kavramlara bağlanan hukuki sonuçlar incelenecektir.

Ticaret Hukukunun Temel Kavramları

Ticari İşletme: Ticaret hukukunun merkezinde yer alan ticari işletmenin unsurları; gelir elde etme amacı, devamlılık, bağımsızlık ve esnaf faaliyeti sınırlarını aşan bir kapasiteye sahip olmaktır. Bir işletmenin ticari işletme sayılması için fiilen kâr elde etmesi şart değildir, “gelir elde etme amacı” ile kurulmuş olması yeterlidir. İşletmenin “en az iki ortak” tarafından işletilmesi ise zorunlu bir unsur değildir.

Tacir: Ticari bir işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kişidir. Örneğin, maden suyu işletmesi bulunan bir belediye de “tacir” sayılır. Tacir olmanın en önemli sonuçlarından biri iflasa tabi olmaktır.

Ticari İş: Ticaret Kanunu’nda düzenlenen tüm konular ve bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler ticari iştir. Bir sözleşmenin taraflarından sadece biri için ticari olması, o sözleşmenin diğer taraf için de ticari sayılmasına neden olur. Ancak, bir gerçek kişi tacirin evlenmesi gibi özel hayatına ilişkin işleri, “istisnasız tüm işlerinin” ticari sayılacağı anlamına gelmez.

Tacir Olmanın Hüküm ve Sonuçları

Tacir sıfatını taşımak, kişiye bir dizi özel yükümlülük ve hak getirir.

• Yükümlülükler: Tacirler “ticaret unvanı” seçmek ve kullanmak, iflasa tabi olmak, ticari defterler tutmak ve aldıkları faturaya sekiz gün içinde itiraz etmedikleri takdirde içeriğini kabul etmiş sayılmak gibi yükümlülüklere sahiptir.
• Haklar ve Ayrıcalıklar: Tacirler, basiretli bir iş insanı gibi davranmak zorunda olduklarından, ticari borçları için kararlaştırılan fahiş bir “cezai şartın indirilmesini” talep edemezler.

Ticari Hükümler ve Ticari Yargı

Ticari uyuşmazlıklarda hâkimin uygulayacağı hükümlerin belirli bir sırası vardır: Öncelikle kanunların “emredici hükümleri”, sonra taraflar arasındaki “sözleşme hükümleri”, ardından “tamamlayıcı ticari hükümler” ve “ticari örf ve âdet” uygulanır. Ticari işlere özgü sonuçlardan biri de, adi işlerde yasak olan “bileşik faizin” belirli şartlar altında uygulanabilmesidir. Ticari davalar ise, kural olarak “asliye ticaret mahkemelerinde” görülür. “Mutlak ticari davalar”, sadece Ticaret Kanunu’nda değil, Sermaye Piyasası Kanunu gibi özel kanunlarda da düzenlenmiştir.

Tacirlerin Yükümlülükleri

Tacirler, ticari hayatın gerektirdiği bazı özel yükümlülüklere tabidir. Bunlardan biri de ticari defter tutmaktır. Bu defterlerdeki hatalı bir kayıt “silinemez”, ancak usulüne uygun olarak düzeltilebilir. Ticaret şirketlerinin kuruluşunda defterlerin açılış tasdiki, noterlerin yanı sıra “ticaret sicili müdürlükleri” tarafından da yapılabilir. Tacirler arasındaki ihbar ve ihtarların ise ispat kolaylığı açısından noter veya taahhütlü mektup gibi resmi yollarla yapılması gerekir; “telefon” ile yapılan bir bildirim bu kapsamda sayılmaz.

Sonuç

Ticaret Hukuku, ticari hayatın hızlı ve güvenli bir şekilde akmasını sağlayan özel kurallar bütünüdür. “Kuzey Turizm Anonim Şirketi” gibi hukuken geçerli bir ticaret unvanı seçmekten, “işletme adının” işletmeden bağımsız olarak devredilebilmesine kadar her bir detay, bu hukuk dalının kendine özgü yapısını yansıtır. Bu kurallar, ticari hayatın tüm aktörleri için adil ve öngörülebilir bir çerçeve sunmayı amaçlar.

1. Tacirler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

A) Tacirler, işletme adı kullanmak zorundadırlar.
B) Tacirler cezai şartın indirilmesini her durumda talep edebilir.
C) Kendisi adına velisi tarafından ticari işletme işletilen küçük, tacir sayılmaz.
D) Maden Suyu işletmesi bulunan Kızılcahamam Belediyesi tacir sayılır.
E) Tacir sıfatı sona eren kişinin iflası terkin ve ilandan itibaren bir yıl için mümkündür.

Cevap : E) Tacir sıfatı sona eren kişinin iflası terkin ve ilandan itibaren bir yıl için mümkündür.

Açıklama :

2. Ticari iş hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Bir anonim şirketin tüm işleri ticari iştir.
B) Bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler ticari iştir.
C) Ticaret Kanunu’nda düzenlenen tüm konular ticari iştir.
D) Gerçek kişi tacirin istisnasız tüm işleri ticari iş sayılır.
E) Bir taraf için ticari olan sözleşmeler diğer taraf için de ticaridir.

Cevap : D) Gerçek kişi tacirin istisnasız tüm işleri ticari iş sayılır.

Açıklama : Gerçek kişi tacirlerin yaptıkları işlerin ticari olduğuna dair bir karine (varsayım) vardır. Ancak tacirin evlenmesi, miras işleri gibi tamamen özel yaşamına ilişkin ve ticari işletmesiyle ilgisi olmayan işleri ticari iş sayılmaz. Bu nedenle “istisnasız tüm işleri” ifadesi yanlıştır.

3. Aşağıdakilerden hangisi ticari işin sonuçlarından biri değildir?

A) Daha yüksek oranda faiz talep edilebilmesi
B) Müteselsil kefalet
C) Bileşik faizin mutlak surette yasak olması
D) Müteselsil borçluluk
E) Faiz oranının serbestçe belirlenebilmesi

Cevap : C) Bileşik faizin mutlak surette yasak olması

Açıklama : Adi işlerde bileşik faiz (faize faiz yürütülmesi) yasakken, Türk Ticaret Kanunu’na göre ticari işlerde belirli şartlar altında (örneğin cari hesap sözleşmeleri ve ödünç sözleşmelerinde) bileşik faiz uygulanması mümkündür. Dolayısıyla “mutlak surette yasak olması” ifadesi yanlıştır.

4. Ticari davalarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticarî davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.
B) Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisidir.
C) Mutlak olarak ticari dava olduğu belirtilenler dışında kalan hususlardan doğan davaların ticarî dava sayılabilmesi için o hususun her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması gerekir.
D) Mutlak ticari davalar sadece Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir.
E) Patent mevzuatından doğan davalar Fikri ve Sınai Haklar Hukuku Mahkemeleri’nde görülür.

Cevap : D) Mutlak ticari davalar sadece Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir.

Açıklama : Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına veya işin ticari bir işletmeyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Bu davalar sadece Türk Ticaret Kanunu’nda değil, Sermaye Piyasası Kanunu, Bankacılık Kanunu gibi birçok özel kanunda da düzenlenmiştir.

5. Tacir olmanın sonuçları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tacirler dışında hiç kimse iflasa tabi değildir.
B) Gerçek kişi tacir sadece işletmesinin borçları nedeniyle iflasa tâbidir.
C) Tacirin borçlarının ticari olması asıldır.
D) Tacirler işletme adı kullanmak zorundadır.
E) Ticari defter tutmak, esnaflar açısından da bir zorunluluktur.

Cevap : C) Tacirin borçlarının ticari olması asıldır.

Açıklama : Türk Ticaret Kanunu’nda “ticari iş karinesi” bulunur. Buna göre, bir tacirin borçlarının ticari olduğu varsayılır. Borcun adi (kişisel) olduğunu iddia eden tacir, bunu ispatlamakla yükümlüdür.

6. Ticari örf ve adet kurallarına ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Ticari örf ve âdet tacir olmayanlar hakkında ancak onların bildiği veya bilmesi gerektiği takdirde uygulanır.
B) Teamül mahkemenin yargısına esas olamaz, ancak irade açıklamalarının yorumunda dikkate alınabilir.
C) Ticari örf ve âdet tacirler hakkında mutlak olarak uygulanır.
D) Bir bölgeye veya bir ticaret dalına özgü ticarî örf ve âdetler genel olanlara üstün tutulur.
E) İlgililer aynı bölgede değillerse, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmedikçe borçlunun ikametindeki ticari örf ve âdet uygulanır.

Cevap : E) İlgililer aynı bölgede değillerse, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmedikçe borçlunun ikametindeki ticari örf ve âdet uygulanır.

Açıklama :

7. Aşağıdakilerden hangisi Ticaret Hukuku’nun kaynaklarından biri değildir?

A) Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
B) Çek Kanunu
C) Sermaye Piyasası Kanunu
D) Vergi Usul Kanunu
E) Kooperatifler Kanunu

Cevap : D) Vergi Usul Kanunu

Açıklama : Diğer şıklarda yer alan kanunlar doğrudan ticaret hukukunun alanına giren veya onunla yakından ilişkili olan özel hukuk dallarıdır. Vergi Usul Kanunu ise kamu hukuku dalı olan vergi hukukunun bir parçasıdır.

8. Tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye ilişkin aşağıdaki yöntemlerden hangisi düzenlenmemiştir?

A) Telefon
B) Noter aracılığı
C) Telgraf
D) Taahhütlü mektup
E) Güvenli elektronik imzalı e-posta

Cevap : A) Telefon

Açıklama : Türk Ticaret Kanunu, tacirler arasındaki ihbar ve ihtarların geçerliliği için belirli şekil şartları öngörmüştür. Noter, taahhütlü mektup, telgraf ve güvenli e-imzalı e-posta bu geçerli yöntemler arasındadır. İspat zorluğu nedeniyle basit bir telefon görüşmesi bu kapsamda sayılmaz.

9. İşletme adına ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Tacirin isminin işletme adı içinde bulunması zorunluluktur.
B) İşletmeden bağımsız olarak tek başına devredilebilir.
C) İşletme adı ticaret siciline tescil edilemez.
D) Taciri diğer tacirlerden ayırt etmeye yarar.
E) Yalnızca ticari işletmeler için kullanılabilir.

Cevap : B) İşletmeden bağımsız olarak tek başına devredilebilir.

Açıklama :

10. Ticari defterlerle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, müzakere defteri her tacirin tutması gereken defterlerdir.
B) Ticaret şirketlerinin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir.
C) Defteri kebir, taşınmazların, alacakların, borçların, nakit para tutarının ve varlıklar ile borçların değerlerinin teker teker kaydedildiği defterlerdir.
D) Ticari defterler her zaman sahibi lehine delil olarak kullanılabilir.
E) Zayi belgesi ticari defterleri kendi kusuru sebebiyle kaybolan tacire verilebilir.

Cevap : B) Ticaret şirketlerinin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılışı ticaret sicili müdürlükleri tarafından da onaylanabilir.

Açıklama : Türk Ticaret Kanunu’na göre, anonim ve limited şirketlerin kuruluşunda ticari defterlerin açılış tasdiki, noter yerine ticaret sicili müdürlükleri tarafından da yapılabilmektedir.

11. Tacir olmanın hüküm ve sonuçları bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Tacirler ticaret unvanı seçmek ve kullanmak zorundadır.
B) Tacirler hapis hakkını kullanmada kolaylıktan yararlanır.
C) Tacirler faturaya sekiz gün içinde itiraz etmezlerse fatura içeriğini kabul etmiş sayılır.
D) Tacirler cezai şartın indirilmesini sekiz gün içinde talep edebilirler.
E) Tacirler tecrübesizlik nedeniyle aşırı yararlanma (gabin) hükümlerine dayanamazlar.

Cevap : D) Tacirler cezai şartın indirilmesini sekiz gün içinde talep edebilirler.

Açıklama : Borçlar Kanunu’na göre, adi işlerde fahiş bulunan cezai şartın indirilmesi mahkemeden istenebilir. Ancak Türk Ticaret Kanunu’na göre tacirler, basiretli bir iş insanı gibi davranmak zorunda olduklarından, ticari borçları için kararlaştırılan cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemezler.

12. Ticari işletmenin unsurları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Esnaf faaliyeti sınırını aşma unsurunun tespiti mahkemelere bırakılmıştır.
B) Sadece yaz döneminde faaliyet gösteren bir otel bakımından “devamlılık” unsurunun mevcut olduğu söylenemez.
C) Ticari işletmelerde bulunması gereken devamlılık unsuru uyarınca, açıldıktan üç ay sonra kapatılan otel işletmesi, salt bu sebeple, ticari işletme sayılmaz.
D) Kurulduğu günden beri sürekli zarar eden bir işletmede gelir sağlama amacının bulunduğu söylenemez.
E) Ticari işletmenin mevcudiyeti için gelir elde etmesi değil, gelir elde etme amacının olması aranır.

Cevap : E) Ticari işletmenin mevcudiyeti için gelir elde etmesi değil, gelir elde etme amacının olması aranır.

Açıklama : Bir işletmenin ticari işletme sayılması için fiilen kâr veya gelir elde etmiş olması şart değildir. Önemli olan, faaliyetin “gelir elde etme amacı” ile kurulmuş ve yürütülüyor olmasıdır.

13. Aşağıdakilerden hangisi Ticaret Hukuku’nun alanları arasında yer almaz?

A) Banka Hukuku
B) Sermaye Piyasası Hukuku
C) Gayrimenkul Hukuku
D) Rekabet Hukuku
E) Fikrî ve Sınai Mülkiyet Hukuku

Cevap : C) Gayrimenkul Hukuku

Açıklama : Gayrimenkul (taşınmaz) hukuku, temel olarak Medeni Hukuk’un bir dalı olan Eşya Hukuku içerisinde yer alır. Diğer şıklar ise doğrudan Ticaret Hukuku’nun alt dalları veya onunla yakından ilişkili alanlardır.

14. Aşağıdakilerden hangisi ticari işletmenin bir unsuru değildir?

A) En az iki ortak tarafından işletilmesi
B) Gelir elde etme amacı
C) Esnaf faaliyeti sınırlarını aşma
D) Devamlılık
E) Bağımsızlık

Cevap : A) En az iki ortak tarafından işletilmesi

Açıklama : Ticari işletme, tek bir gerçek kişi tarafından da işletilebilir. Ortaklık, ticari işletme olmanın zorunlu bir unsuru değildir.

15. Aşağıdakilerden hangisi Ticaret Hukuku’nun alanları arasında yer alır?

A) Gayrimenkul Hukuku
B) Sermaye Piyasası Hukuku
C) Medeni Hukuk
D) Aile Hukuku
E) Kira Hukuku

Cevap : B) Sermaye Piyasası Hukuku

Açıklama : Sermaye Piyasası Hukuku, menkul kıymetlerin ve sermaye piyasası araçlarının ihracını ve ticaretini düzenleyen, Ticaret Hukuku ile yakından ilişkili bir hukuk dalıdır. Diğer şıklar Medeni Hukuk ve Borçlar Hukuku’nun alanlarıdır.

16. Defter tutma usulüne ilişkin olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Defterler ve gerekli diğer kayıtlar elektronik ortamda tutulabilir.
B) Hatalı bir yazım veya kayıt silinebilir.
C) Kayıt sırasında mı yoksa daha sonra mı yapıldığı anlaşılmayan değiştirmeler yasaktır.
D) Defterler ve gerekli diğer kayıtlar Türkçe tutulur.
E) Defterlere yazımlar ve diğer gerekli kayıtlar, eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak yapılır.

Cevap : B) Hatalı bir yazım veya kayıt silinebilir.

Açıklama : Türk Ticaret Kanunu’na göre, ticari defterlerdeki bir kayıt, önceki içeriği belirlenemeyecek şekilde çizilemez, değiştirilemez ve silinemez. Düzeltmeler, ancak eski kaydın okunabilirliği bozulmadan yapılabilir.

17. Aşağıdakilerden hangisi ticari işletmenin bir unsurudur?

A) Yer ve yönetim ayrılığı
B) Sermayenin en az 5.000 TL olması
C) Tüzel kişiliğe sahip olması
D) Bir şirket tarafından işletilme
E) Devamlılık

Cevap : E) Devamlılık

Açıklama : Ticari işletmenin unsurları; gelir elde etme amacı, devamlılık, bağımsızlık ve esnaf faaliyeti sınırlarını aşan bir kapasiteye sahip olmaktır. Devamlılık, bu temel unsurlardan biridir.

18. I. Ticari örf ve adet
II. (Varsa) Sözleşme hükümleri
III. Ticaret Kanunu ile diğer kanunların emredici hükümleri
IV. Tamamlayıcı ya da yorumlayıcı ticari hükümler
V. Diğer kanunların genel hükümleri
Ticari işlere uygulanacak hükümlerin sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) V-III-IV-II-I
B) I-V-IV-III-II
C) III-II-IV-I-V
D) I-IV-III-II-V
E) II-IV-V-III-I

Cevap : C) III-II-IV-I-V

Açıklama : Ticari uyuşmazlıklarda hâkimin uygulayacağı hükümlerin sırası şöyledir: Öncelikle kanunların emredici hükümleri (III), sonra taraflar arasındaki sözleşme hükümleri (II), ardından kanunların tamamlayıcı/yorumlayıcı ticari hükümleri (IV), bunlarda da hüküm yoksa ticari örf ve âdet (I), son olarak da Medeni Kanun gibi genel hükümler (V) uygulanır.

19. Aşağıdakilerden hangisi hukuken geçerli bir ticaret unvanıdır?

A) Mehmet Öz Nakliyat
B) Özçelikler Anonim Şirketi
C) Yavuzlar Kollektif Şirketi
D) Mehmet Yılmaz Limited Şirketi
E) Kardeşler Komandit Şirketi

Cevap : A) Mehmet Öz Nakliyat

Açıklama :

20. Aşağıdakilerden hangisi hukuken geçerli bir ticaret unvanıdır?

A) Kuzey Turizm Anonim Şirketi
B) Candaş Tekstil
C) Yavuz Kardeşler Kollektif Şirketi
D) Özdemir AŞ
E) Kardeşler Limited Şirketi

Cevap : A) Kuzey Turizm Anonim Şirketi

Açıklama : Anonim şirketlerin ticaret unvanlarında işletme konusunun (örn: Turizm) gösterilmesi veya serbestçe bir ad seçilmesi mümkündür. “Kuzey Turizm Anonim Şirketi” unvanı, işletme konusunu içerdiği ve şirket türünü belirttiği için hukuken geçerlidir. Diğer şıklarda ise gerekli unsurlar (ortak adı, tam şirket türü vb.) eksiktir.