Rekreasyon Yönetimi 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

“Serbest zaman”, bireyin çalışma ve diğer zorunlu faaliyetlerinden arta kalan, tamamen kendi iradesiyle ve keyfi için kullandığı zamandır. Bu zamanda yapılan dinlendirici ve eğlendirici faaliyetlere ise rekreasyon denir. Rekreasyonun sağladığı dinlenme, eğlenme gibi temel faydaların tüm insanlar için geçerli olması, onun “evrensel” bir nitelik taşıdığını gösterir. “Rekreasyon yönetimi” ise, bu faaliyetlerin ve hizmetlerin planlanması, örgütlenmesi ve yürütülmesi süreçlerini içeren, kendi başına bir yönetim uzmanlık alanıdır.

Rekreasyonun Türleri ve Sınıflandırılması

Rekreasyonel faaliyetler, farklı kriterlere göre sınıflandırılabilir.

• Katılıma Göre: Bireyin faaliyeti bizzat yaptığı “aktif katılım” ve bir etkinliği izlediği “pasif katılım” olarak ikiye ayrılır. Örneğin, bir spor müsabakasını izlemek pasif katılımdır.
• Mekâna Göre: Piknik yapmak açık alan rekreasyonu iken, “basketbol” oynamak genellikle “kapalı alan” rekreasyonudur.
• Gerektirdiği Becerilere Göre: Özel bir beceri gerektirmeyen, parkta yürümek gibi anlık faaliyetler “sıradan serbest zaman” etkinliğidir. Belirli kuralları, stratejiyi ve zihinsel çabayı gerektiren “satranç oynamak” gibi faaliyetler ise “sistemli serbest zaman” etkinliğidir. Sistemli serbest zamanın temel faydaları arasında başarma duygusu ve kendini ifade etme bulunur; “ekonomik gelir elde etme” ise bir fayda değildir, çünkü bu durumda faaliyet bir işe dönüşür.

Yönetim ve Liderlik İlkeleri

Rekreasyon yönetimi, temelini genel yönetim teorilerinden alır. 16. yüzyılda “John Florio” tarafından İtalyancadan İngilizceye çevrilen “yönetim” kelimesi, günümüzde karmaşık organizasyonları idare etme sanatı anlamına gelir. Bu alandaki öncü teorilerden biri de, Max Weber’in geliştirdiği “Bürokrasi Yaklaşımı”dır. Rekreasyonel faaliyetlerin yönlendirilmesinde ise “liderlik” kritik bir rol oynar. Liderlik, ortak bir amacı gerçekleştirmek için bireyleri etkileme sanatıdır; “sert ve katı emirlerle insanları bezdirmek” ise liderlik tanımına uymaz. Rekreasyonel liderlik, “yönetim biliminin” ilkelerini rekreasyon ortamlarına uygular ve farklı liderlik tarzları benimsenebilir:

• Otokratik Liderlik: Kararların tek başına lider tarafından alındığı liderlik biçimidir.
• Demokratik Liderlik: Liderin yetkisini grupla paylaştığı ve katılımcılığı önemsediği liderlik tarzıdır.
• Liberal Liderlik (Laissez-Faire): Liderin pasif kaldığı, güç ve otoritenin tamamen grupta olduğu “bırakınız yapsınlar” tarzı liderliktir.

Rekreasyonun Toplumsal ve Bireysel Boyutu

Rekreasyon, hem bireysel hem de toplumsal bir olgudur. Rekreasyonel bir faaliyete katılan kişiye “rekreasyonist” denir. Grup halinde yapılan rekreasyonel faaliyetlerde, sağlıklı bir grup yaşamı için başkalarına saygılı davranmak esastır; “kendi düşüncelerini başkalarına benimsetmeye çalışmak” ise grup dinamiğini bozar.

Sonuç

Rekreasyon yönetimi, bireylerin ve toplumların yaşam kalitesini artırmak için hayati bir alandır. Harcandığında bir daha “geri gelmeyen” en değerli kaynak olan zamanın, özellikle de serbest zamanın en iyi şekilde değerlendirilmesini sağlar. Tarihteki ilk uluslararası şirketlerden biri olarak kabul edilen “Doğu Hindistan Şirketi” gibi büyük ve karmaşık organizasyonları anlamak için geliştirilen yönetim ilkeleri, günümüzde insanların serbest zamanlarını daha iyi geçirmelerini sağlamak için rekreasyon alanında da başarıyla uygulanmaktadır.

1. Aşağıdakilerden hangisi ilk uluslararası şirkettir?

A) Batı Amerika Şirketi
B) Batı Japonya Şirketi
C) Doğu Hindistan Şirketi
D) Doğu Avrupa Şirketi
E) Güney Çin Şirketi

Cevap : C) Doğu Hindistan Şirketi

Açıklama : 1600 yılında İngiltere’de kurulan ve daha sonra Hollanda gibi diğer ülkelerde de benzerleri kurulan Doğu Hindistan Şirketi (East India Company), uluslararası ticaret yapan, farklı ülkelerde şubeleri ve gemileri olan, modern anlamdaki ilk uluslararası şirketlerden biri olarak kabul edilir.

2. Rekreatif faaliyetlerin bütün insanlar için ortak genel çıktılar oluşturması bu faaliyetlerin hangi yönünü göstermektedir?

A) Aktiflik
B) Evrensellik
C) Somutluk
D) Özgürlük
E) Soyutluk

Cevap : B) Evrensellik

Açıklama : Rekreasyonun dinlenme, eğlenme, sosyalleşme gibi sağladığı temel faydaların ve çıktılarının kültür, coğrafya veya dil fark etmeksizin tüm insanlar için geçerli olması, bu faaliyetlerin “evrensel” bir nitelik taşıdığını gösterir.

3. Çalışan bir kişinin işten sonra evine gelerek dinlenmesi ve uyuması nasıl bir faaliyettir?

A) İş dışı faaliyet
B) İş faaliyeti
C) Serbest zaman faaliyeti
D) Turizm faaliyeti
E) İş dışı gelişim faaliyeti

Cevap : C) Serbest zaman faaliyeti

Açıklama :

4. Doğal oluşumları ziyaret eden bir kişiye rekreasyon yönetimi açısından hangi ad verilebilir?

A) Piknikçi
B) Rekreasyonist
C) Seyyah
D) Doğa gönüllüsü
E) Maceraperest

Cevap : B) Rekreasyonist

Açıklama : Rekreasyon yönetimi terminolojisinde, rekreasyonel bir faaliyete katılan, bu deneyimi yaşayan kişiye genel olarak “rekreasyonist” denir.

5. Aşağıdakilerden hangisi doğru bir liderlik tanımı değildir?

A) Liderliği ortak bir amacı gerçekleştirmek için bireyleri etkileme sanatı olarak tanımlamıştır.
B) Liderlik sosyal hareketlerin kontrol ve yönetilmesinde, grup içerisinden bir kişinin ön planda tutulmasıdır.
C) Liderlik sert ve katı emirlerle insanları bezdirmektir.
D) Liderlik, kişilerarası ortamda beğenilen kişilik özelliklerinin tamamına sahip olunduğunu gösterir bir durumdur.
E) Liderlik tanımının işlevsel bir içeriği bulunmaktadır.

Cevap : C) Liderlik sert ve katı emirlerle insanları bezdirmektir.

Açıklama : Modern liderlik tanımları, etkileme, ikna etme ve gönüllü katılım sağlama üzerine kuruludur. “Sert ve katı emirlerle insanları bezdirmek” ise liderlik değil, olumsuz bir yöneticilik veya zorbalık tanımıdır.

6. Aşağıdakilerden hangisi kapalı alan rekreasyonudur?

A) Piknik
B) Yamaç Paraşütü
C) Kano
D) Paraşüt
E) Basketbol

Cevap : E) Basketbol

Açıklama : Diğer şıklardaki faaliyetler doğada veya açık alanlarda yapılırken, basketbol genellikle spor salonu gibi “kapalı alanlarda” yapılan bir rekreasyon ve spor türüdür.

7. Kararın tek başına lider tarafından alındığı, denetleme ve emir verme yetkisinin liderde olduğu liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Etik liderlik
B) Dönüştürücü liderlik
C) Otokratik liderlik
D) Demokratik liderlik
E) Liberal liderlik

Cevap : C) Otokratik liderlik

Açıklama : Bu tanım, gücün ve karar verme yetkisinin tamamen liderde toplandığı, astların katılımına izin verilmeyen ve iletişimin tek yönlü (yukarıdan aşağıya) olduğu “otokratik liderlik” tarzını ifade eder.

8. Aşağıdakilerden hangisi zamanın özelliklerinden biri değildir?

A) Değerlendirilebilmesi
B) Geri gelmesi
C) Herkesin eşit olarak sahip olması
D) Hesaplanabilmesi
E) Hoş geçirilebilmesi

Cevap : B) Geri gelmesi

Açıklama : Zamanın en temel özelliklerinden biri, harcandığında bir daha geri döndürülemeyen, yenilenemeyen ve depolanamayan kıt bir kaynak olmasıdır. Bu nedenle “geri gelmesi” zamanın bir özelliği değildir.

9. Yönetim kelimesini İtalyancadan İngilizceye ilk çeviren kişi kimdir?

A) Yusuf Has Hacip
B) John Florio
C) Karl Marx
D) Sigmund Freud
E) Max Weber

Cevap : B) John Florio

Açıklama : Yönetim (management) kelimesinin kökeni, İtalyanca “maneggiare” (at eğitmek, idare etmek) fiiline dayanır. Bu kelimeyi İngilizceye ilk çeviren ve kullanan kişinin 16. yüzyıl dilbilimcisi ve sözlük yazarı John Florio olduğu kabul edilir.

10. Max Weber’in öncü olduğu yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Postmodern Yaklaşım
B) Durumsallık Yaklaşımı
C) Neo Klasik Yaklaşım
D) Bürokrasi Yaklaşımı
E) Sistemsel Yaklaşım

Cevap : D) Bürokrasi Yaklaşımı

Açıklama : Alman sosyolog Max Weber, rasyonel-yasal otoriteye dayanan, hiyerarşik, kurallara bağlı, uzmanlaşmış ve gayrişahsi bir örgüt yapısı olan ideal “Bürokrasi Yaklaşımı”nı geliştiren öncü düşünürdür.

11. Aşağıdakilerden hangisi sıradan serbest zaman etkinliği değildir?

A) Satranç oynamak
B) Piknik yapmak
C) Yağmur altında yürümek
D) Parkta yürümek
E) Görsel gösteri yapmak

Cevap : A) Satranç oynamak

Açıklama : Sıradan (casual) serbest zaman etkinlikleri, özel bir beceri veya bağlılık gerektirmeyen, anlık ve pasif faaliyetlerdir (yürümek, TV izlemek vb.). Satranç oynamak ise belirli kuralları, stratejiyi ve zihinsel çabayı gerektirdiği için daha “sistemli” (serious) bir serbest zaman etkinliğidir.

12. Aşağıdakilerden hangisi fonksiyonlarına göre rekreasyon sınıflandırmasında yer almaz?

A) Sosyal rekreasyon
B) Estetik rekreasyon
C) Ticari rekreasyon
D) Zamana göre rekreasyon
E) Orman rekreasyonu

Cevap : D) Zamana göre rekreasyon

Açıklama : Rekreasyon, bireyde yarattığı etkiye (fonksiyonuna) göre sosyal, estetik, fiziksel gibi kategorilere ayrılabilir. “Zamana göre rekreasyon” ise bu tür bir fonksiyonel sınıflandırma değildir; zaman, rekreasyonun yapıldığı bir boyuttur, fonksiyonu değil.

13. Bu liderlik otokratik liderliğin tam zıttı olarak geçer. Neredeyse bütün konularda, kendini takip edenlerin görüşlerini alır ve katılımcılığı önemser. Bu liderlik tarzında lider sahip olduğu yetkiyi grubun diğer üyeleriyle paylaşma eğilimindedir. Hem plan ve program sırasında hem de iş bölümünün gerçekleştirilmesi sürecinde bütün grup üyelerinin görüşlerini dikkate alırlar. Bu liderler astlarını kontrol taktikleri yerine uzmanlıklarını göstererek ve ilginin gücü ile etkilerler. Bu sebeple de karşılıklı bir güven bağının oluştuğu görülmektedir. Bu liderlik biçiminde faaliyetler lidersiz gerçekleştirilebilmektedir.
Yukarıda bahsedilen liderlik tipi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Etik
B) Dönüştürücü
C) Liberal
D) Demokratik
E) Otokratik

Cevap : D) Demokratik

Açıklama : Paragrafta tanımlanan; kararların grup üyelerinin katılımıyla alındığı, yetkinin paylaşıldığı, liderin kontrol yerine ikna ve uzmanlığı kullandığı liderlik tarzı, otokratik liderliğin karşıtı olan “demokratik” (katılımcı) liderliktir.

14. Kendiliğinden gerçekleştirdiğimiz, tamamen içimizden gelerek yaptığımız ve hiçbir şekilde bir zorlama hissetmediğimiz, kullanırken bağımsız ve özgür olduğumuz zaman türüne ne ad verilir?

A) Serbest zaman
B) Çalışma zamanı
C) İyi zaman
D) Kötü zaman
E) Zorunlu zaman

Cevap : A) Serbest zaman

Açıklama : Bu ifade, bireyin çalışma ve diğer zorunlu faaliyetlerinden arta kalan, tamamen kendi iradesiyle ve keyfi için kullandığı “serbest zaman” (leisure) kavramının ideal tanımıdır.

15. Aşağıdakilerden hangisi sistemli serbest zaman etkinliği değildir?

A) Arkeoloji ile uğraşmak
B) Tenis oynamak
C) Seramik yapmak
D) Dama oynamak
E) Dil öğrenmek

Cevap : A) Arkeoloji ile uğraşmak

Açıklama :

16. Bu liderlik hiçbir liderlik tipinin olmadığı durumları niteler. Diğer bir ifadeyle pasif ve etkisiz bir liderlik biçimidir. Serbestlik tanıyan liderlik olarak da bilinir. Liderin olduğu gruplarda kararların tamamı gruplar tarafından alınmaktadır. Bu liderlikte lider hiçbir şekilde kendini takip edenlere müdahale etmemektedir. O halde bu liderlik tipi için şu söylenebilecektir: Güç ve otorite izleyicilerde olup, izleyiciler grupla birlikte lideri yönlendirir.
Yukarıda bahsedilen liderlik türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Liberal
B) Etik
C) Dönüştürücü
D) Demokratik
E) Otokratik

Cevap : A) Liberal

Açıklama : Paragrafta tanımlanan; liderin gruba müdahale etmediği, karar ve sorumluluğu tamamen takipçilere bıraktığı, pasif ve etkisiz bir liderlik biçimi, “liberal liderlik” veya “bırakınız yapsınlar” (laissez-faire) liderlik tarzıdır.

17. Bir şeyin zamansız gerçekleşmesi hangi anlama gelmektedir?

A) Geç olması
B) Çok olması
C) Güzel olması
D) Erken olması
E) Az olması

Cevap : D) Erken olması

Açıklama :

18. Aşağıdaki yönetim dallarından hangisi rekreasyonun alt dalıdır?

A) Kamu yönetimi
B) Zaman yönetimi
C) Ekonomi yönetimi
D) İşletme yönetimi
E) Rekreasyon yönetimi

Cevap : E) Rekreasyon yönetimi

Açıklama : Rekreasyon yönetimi, rekreasyon faaliyetlerinin ve hizmetlerinin planlanması, örgütlenmesi, yürütülmesi ve kontrol edilmesi süreçlerini içeren, kendi başına bir yönetim uzmanlık alanıdır. Diğer yönetim dallarının bir alt dalı değildir.

19. Rekreasyonel liderlik hangi alandaki liderlik teorisinin rekreasyona aktarılmasıdır?

A) Kimya
B) Matematik
C) Ekonomi
D) Finans
E) Yönetim bilimi

Cevap : E) Yönetim bilimi

Açıklama : Rekreasyonel liderlik, genel liderlik teorilerinin ve ilkelerinin, rekreasyon ortamlarının (spor takımları, gençlik kampları, turizm grupları vb.) özgün koşullarına uyarlanması ve uygulanmasıdır. Dolayısıyla temelini “yönetim bilimi”nden alır.

20. Aşağıdakilerden hangisi sistemli serbest zaman etkinliğinin faydalarından biri değildir?

A) Başarma duygusu
B) Kişisel imajı geliştirme
C) Yenilenme
D) Kendini ifade edebilme
E) Ekonomik gelir elde etme

Cevap : E) Ekonomik gelir elde etme

Açıklama : Sistemli serbest zaman etkinlikleri (hobiler), kişisel tatmin, kendini geliştirme ve başarma duygusu gibi içsel ödüller için yapılır. Temel amacı para kazanmak değildir. Eğer bir faaliyet ekonomik gelir elde etmek için yapılıyorsa, bu artık bir “iş” olur, serbest zaman etkinliği değil.