Etkili Sunum Teknikleri 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

“Sunum”, belirli bir konuda bilgi vermek, bir çalışma sonucunu açıklamak veya bir fikri benimsetmek amacıyla yapılan, planlı ve organize konuşmalardır. Etkili bir sunumun temel anahtarı ise dikkatli bir “planlamadır”. Başarılı bir sunum, mesajın hedef kitleye en net ve etkili şekilde ulaşmasını sağlar. Bu makalede, etkili bir sunumun planlama, kurgu, görsel kullanımı ve sunuş aşamalarındaki temel ilkeler incelenecektir.

Planlama Aşaması: Amaç ve Dinleyici Analizi

Her sunum bir planlama ile başlar. İlk adım, sunumun amacını belirlemektir. Sunumlar, gerçeklere dayanan (bilgilendirici), “motive edici” (ikna edici) veya “biçimsel” (resmi) gibi farklı türlere ayrılabilir; “yardım amaçlı sunum” ise standart bir sınıflandırma değildir. Planlamanın en kritik adımlarından biri de dinleyici “analizidir”. Konuşmacının, sunumdan önce dinleyicileri analiz etmesi ve onlar hakkında bilgi edinmesi “şarttır”. Bu analiz, dinleyicinin kim olduğunu, konuya ilgisini ve beklentilerini anlamayı içerir. Sunumda isteksiz tavırlar sergileyen bir dinleyici profili ise “gönülsüz katılımcı” olarak adlandırılır.

İçeriği Düzenleme ve Kurgulama

Sunumun planlanması sürecinde içeriğin mantıksal bir bütünlük içinde “kurgulanması” esastır. Sunumun bir “kompozisyon” gibi girişi, gelişmesi ve sonucu olan bir yapıya oturtulması, dinleyicilerin mesajı takip etmesini kolaylaştırır. İçeriği düzenlemek için farklı yöntemler kullanılabilir:

• Kronolojik Sıralama: Olayların veya bilgilerin geçmişten günümüze doğru bir tarihsel sıra ile anlatılmasıdır.
• Problem-Çözüm Düzenlemesi: Önce mevcut bir sorunun tanımlandığı, ardından bu soruna yönelik çözüm önerilerinin sunulduğu bir yapıdır.

Görsel Materyallerin Kullanımı

İnsanların dış dünyayı algılamasının yaklaşık yüzde 87’sinin görme duyusuna dayandığı düşünüldüğünde, görsel materyallerin önemi ortaya çıkar. “Görsel kullanımı sunumu daha efektif hale getirmez” düşüncesi kesinlikle yanlıştır; tam aksine, doğru kullanılan görseller sunumun etkisini büyük ölçüde artırır. Görsel kullanımında dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Görsel gösterildiği anda gerekli açıklama yapılmalıdır.
• Dinleyicilerin gözlerinin dinlenmesi için görseller arasında boşluklar bırakılmalıdır.
• Kullanılan materyalin (örneğin “yazı tahtası”) dinleyici sayısına ve salonun büyüklüğüne uygun olması gerekir. “Radyo” ise bir sunumda kullanılması beklenen bir materyal değildir.

Sunuş ve İletişim Becerileri

İyi planlanmış bir sunumun başarısı, etkili bir sunuşa bağlıdır. “Biçimsel” bir sunumda, profesyonel bir üslup önemlidir; sürekli olarak “yüksek sesle” konuşmak uygun değildir. Beden dili de en az sözler kadar önemlidir. Özellikle kutuplaşmış bir dinleyici kitlesini ikna etmeye çalışırken, “söylediklerinizi çürüten el, kol, yüz hareketleri” kullanmak, inandırıcılığınızı tamamen yok eder.

Sonuç

Etkili bir sunum, dikkatli bir planlama, mantıklı bir kurgu, doğru görsel kullanımı ve güçlü bir sunuş tekniğinin birleşimidir. Her sunum bir konuşmadır, ancak her konuşma bir sunum değildir; sunumu farklı kılan, belirli bir amaca yönelik planlı ve organize yapısıdır. Bu ilkeler doğrultusunda hazırlanan bir sunum, mesajın hedef kitleye en etkili şekilde ulaşmasını sağlayacaktır.

1. Bir sunumda olması gereken görsel malzeme kullanımı ile ilgili aşağıda belirtilen seçeneklerden hangisi doğru değildir?

A) Efektif bir sunum olması açısından görsel kullanımı önemli bir yere sahiptir.
B) Görseli dinleyiciye gösterdiğiniz anda gerekli anda gerekli açıklama yapılmalıdır.
C) Koyu bir arka plan üzerine beyaz karakter, eğer dinleyiciler uzaksa tercih edilmemelidir.
D) Sunum sırasında görsel kullanımı sunumu daha efektif hale getirmez.
E) Gözlerin dinlenmesi için her türlü görsel kullanımı sırasında aralarda boşluklar bırakılmalıdır.

Cevap : D) Sunum sırasında görsel kullanımı sunumu daha efektif hale getirmez.

Açıklama : Bu ifade yanlıştır çünkü doğru ve yerinde kullanılan görseller, mesajın daha iyi anlaşılmasını sağlar, dinleyicinin dikkatini çeker ve sunumu daha etkili (efektif) hale getirir.

2. Biçimsel sunum ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Davetkar sözcükler seçilir.
B) Karizmatik bir konuşma tarzı geliştirilir.
C) Yardımcı sahne donanımı kullanılır.
D) Yüksek sesle sunum yapılır.
E) Yaşanmış hikayelere yer verilir.

Cevap : D) Yüksek sesle sunum yapılır.

Açıklama : Biçimsel (formal) sunumlar, profesyonel bir üslup gerektirir. Sürekli olarak “yüksek sesle” sunum yapmak, dinleyiciyi rahatsız edebilir ve profesyonellikten uzak bir izlenim bırakabilir. Ses tonu, konunun önemine göre ayarlanmalıdır.

3. “Bilgileri yenileyen, pekiştiren, hatırlatan, önemli noktaları öne çıkaran; bir çalışma sonucunu açıklayan, anket sonuçlarını ifade eden, laboratuvar araştırmalarını sunan, önemli olay ve olguları dile getirmek için yapılan konuşmalara ….. denir.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) sunum
B) beceri
C) ileti
D) mesaj
E) tartışma

Cevap : A) sunum

Açıklama : Verilen tanım, belirli bir konuda bilgi aktarmak, bir sonucu açıklamak veya bir fikri benimsetmek amacıyla yapılan planlı ve organize konuşmaların genel adı olan “sunum”u eksiksiz bir şekilde tarif etmektedir.

4. Sunumu yapan kişinin dinleyici profilini ortaya çıkarmak adına yapması gereken çalışmaya ne isim verilir?

A) Bulgu
B) Çözüm
C) Analiz
D) Örneklem
E) Deney

Cevap : C) Analiz

Açıklama : Sunum öncesinde dinleyicilerin demografik özellikleri, bilgi düzeyleri, beklentileri ve konuya karşı tutumları gibi özelliklerini inceleyerek bir profil çıkarma çalışmasına “dinleyici analizi” denir.

5. Aşağıdakilerden hangisi sunum türlerinden biri değildir?

A) Yardım Amaçlı Sunum
B) Gerçeklere Dayanan Sunum
C) Eğitimsel Sunum
D) Motive Edici Sunum
E) Biçimsel Sunum

Cevap : A) Yardım Amaçlı Sunum

Açıklama : Sunumlar amaçlarına göre bilgilendirici (gerçeklere dayanan, eğitimsel), ikna edici (motive edici) veya özel amaçlı (biçimsel) gibi türlere ayrılır. “Yardım Amaçlı Sunum” standart bir sunum türü sınıflandırması değildir.

6. “….. etkili bir sunumun anahtarıdır.”
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Kontrol
B) Dağıtım
C) Planlama
D) Örgütleme
E) Denetim

Cevap : C) Planlama

Açıklama : Etkili bir sunumun temelinde, amacın belirlenmesi, dinleyici analizi, içeriğin düzenlenmesi, materyallerin hazırlanması ve prova yapılması gibi adımları içeren dikkatli bir “planlama” süreci yatar.

7. Sunuşta olmayı istemeyen bir dinleyici genellikle sandalyeye yayılma, bir şeyler karalama ya da uyuklama gibi pasif sözsüz davranışlar sergileyecektir.
Bu katılımcı türüne ne isim verilir?

A) Pasif katılımcı
B) Rekabetçi katılımcı
C) Düşman katılımcı
D) Gönülsüz katılımcı
E) Düşünceli katılımcı

Cevap : D) Gönülsüz katılımcı

Açıklama : Sunum ortamında bulunmaktan hoşnut olmayan, ilgisiz ve isteksiz tavırlar sergileyen bu dinleyici profili “gönülsüz katılımcı” olarak tanımlanır.

8. “Örneğin, iş yerinde personelin yılması tarzında bir sorun mevcutsa konuşmacı, sorunu detaylı bir şekilde anlatır ve daha seçici bir istihdam politikası izlenmesine önerebilir.”
Bu örneğe en uygun sunum düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Zamansal düzenleme
B) Konusal düzenleme
C) İlişki ağları düzenlemesi
D) Mekansal düzenleme
E) Problem- Çözüm düzenlemesi

Cevap : E) Problem- Çözüm düzenlemesi

Açıklama : Sunumun yapısı, önce mevcut bir sorunun tanımlanması ve ardından bu soruna yönelik bir veya daha fazla çözüm önerisinin sunulması üzerine kuruludur. Bu yapı, “problem-çözüm düzenlemesi” olarak adlandırılır.

9. Bir sunum planlama aşamasında iken, önemli ve kritik noktaların tarihsel bir sıralama çerçevesinde sunulmasına ne isim verilir?

A) Kronolojik
B) Mekansal
C) Konusal
D) Yapısal
E) Neden- Sonuç

Cevap : A) Kronolojik

Açıklama : Olayların veya bilgilerin geçmişten günümüze veya belirli bir tarihsel sıraya göre anlatılmasına dayanan sunum düzenleme yöntemine “kronolojik” (zamansal) sıralama denir.

10. Bir konuşmacının hitap edeceği dinleyicilerin sayısını dikkate alması gereken sunum materyali aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru şekilde verilmiştir?

A) Yazı tahtası
B) Televizyon
C) Radyo
D) Diz üstü bilgisayar
E) Video

Cevap : A) Yazı tahtası

Açıklama : Yazı tahtası gibi materyallerin görünürlüğü, dinleyici sayısının artmasıyla ve mesafenin uzamasıyla azalır. Bu nedenle, konuşmacı yazı tahtası kullanmaya karar verirken dinleyici sayısını ve salonun büyüklüğünü mutlaka dikkate almalıdır.

11. Bir sunumda konuşmacı, sunumunu bir ….. şeklinde görürse ve mantıksal bir çerçeveye yerleştirirse dinleyicilerin sunumunu takip etmeleri kolaylaşır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) etkinlik
B) münazara
C) sistem
D) zorunluluk
E) kompozisyon

Cevap : E) kompozisyon

Açıklama : Tıpkı bir kompozisyon gibi, etkili bir sunumun da mantıksal bir bütünlük içinde düzenlenmiş bir girişi, gelişmesi ve sonucu olmalıdır. Bu yapı, dinleyicilerin mesajı takip etmesini ve anlamasını kolaylaştırır.

12. ‘Sunum’ ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Sunum ve sunuş kelimeleri birlikte ve aynı anlamda, İngilizce “Presentation” kelimesinin karşılığı olarak kullanılmaktadır.
B) Sunum, bir mesajı iletmek amacıyla gerçekleştirilen sözlü ya da görsel iletişimdir.
C) Sunum, birden fazla kanalın kullanıldığı bir iletişim şeklidir.
D) Sunum günlük hayatın her safhasında yer alan; iyi kullanıldığında hedeflere çok hızlı ulaşılmasını sağlayan bir araçtır.
E) Sunum ve konuşma kavramları birbirlerinden farklı kavramlardır.

Cevap : E) Sunum ve konuşma kavramları birbirlerinden farklı kavramlardır.

Açıklama : Sunum, belirli bir amaca yönelik, planlı, organize ve genellikle görsel materyallerle desteklenen bir konuşma türüdür. Her sunum bir konuşmadır, ancak her konuşma (örneğin günlük sohbet) bir sunum değildir. Bu nedenle kavramlar farklı olsa da, sorunun bağlamında “sunum ve sunuş” kelimelerinin aynı anlamda kullanıldığı belirtildiği için en çelişkili ve dolayısıyla yanlış kabul edilebilecek ifade budur.

13. Dinleyici profilleri ve sunumdaki önemi açısından aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bir sunuş öncesinde dikkatli bir gözlem yapmak, konuşmacıları dinleyiciler hakkında bilgilendirir
B) Dinleyici, özel bir amaçla bir araya getirilmiş bir insan grubu olarak tanımlanabilir.
C) Bir sunuş sırasında iki çeşit iletişim görülür: Bunlar dinleyicilerin arasındaki etkileşim ve dinleyicilerle konuşmacı arasındaki etkileşimdir.
D) Konuşmacının sunumu için, dinleyicileri analiz etmesi ve dinleyiciler hakkında bilgiler edinmesi şart değildir.
E) Dinleyici nedir? Öncelikle bu soruyu cevaplamakla başlamak analiz yapma ve kişiyi tanıma sürecindeki beklentilerinin ne olduğu hakkında fikir sahibi olmak için önemlidir.

Cevap : D) Konuşmacının sunumu için, dinleyicileri analiz etmesi ve dinleyiciler hakkında bilgiler edinmesi şart değildir.

Açıklama : Etkili bir sunum yapmanın en temel ön koşullarından biri, mesajı kime ileteceğini bilmektir. Dinleyicileri analiz etmek ve onlar hakkında bilgi edinmek, sunumun içeriğini, dilini ve tarzını onlara uygun hale getirmek için “şarttır”.

14. Aşağıda belirtilen kavramlardan hangisi bir sunumun planlanması ile ilgilidir?

A) Sunumun dağıtılması
B) Sunumun parçalara ayrılması
C) Sunumun kurgulanması
D) Sunumun ticarileşmesi
E) Sunumun ayrıştırılması

Cevap : C) Sunumun kurgulanması

Açıklama : Sunumun kurgulanması, sunumun amacına ve dinleyici profiline uygun olarak içeriğinin mantıksal bir sıraya konulması, giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinin tasarlanması gibi planlama aşamasına ait temel bir faaliyettir.

15. Mitinglerde politikacıların yapmış olduğu sunumlar hangi sunum türündedir?

A) Biçimsel Sunum
B) Satış Sunumu
C) Motive Edici Sunum
D) Eğitimsel Sunum
E) Gerçeklere Dayanan Sunum

Cevap : C) Motive Edici Sunum

Açıklama : Politikacıların mitinglerde yaptığı konuşmaların temel amacı, dinleyicilerin duygularına hitap etmek, onları belirli bir fikir veya eylem etrafında birleştirmek, harekete geçirmek ve coşku yaratmaktır. Bu, “motive edici sunum”un temel özellikleridir.

16. “Konuşmacının belli sorulara yanıt alması dinleyiciler ile ilgili genel olarak bilgilenmesini ve konuşmasını organize etmesini sağlar.”
Aşağıdakilerden hangisi bu sorulardan biri değildir?

A) Dinleyicilerin bu sunuma ihtiyaçları var mı veya hangi konuya ihtiyaçları var?
B) Dinleyicilerin yaş ortalaması nedir?
C) Dinleyiciler ne biliyor?
D) Dinleyiciler kim? Ne için oradalar?
E) Dinleyiciler için ne tür bir ortam uygundur?

Cevap : B) Dinleyicilerin yaş ortalaması nedir?

Açıklama :

17. Bir sunum yapılırken en uzakta oturan dinleyicinin görsel bir sorun yaşamaması adına uzak durulması gereken aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mor
B) Beyaz
C) Gri
D) Siyah
E) Kahverengi

Cevap : B) Beyaz

Açıklama :

18. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bir sunumda yer alması gereken görsel malzemelerden biri olması beklenmez?

A) Video Konferans
B) Yazı Tahtası
C) Film ve Müzik
D) Flipchart
E) Radyo

Cevap : E) Radyo

Açıklama : Diğer şıklar, bir sunum sırasında görsel veya işitsel destek sağlamak için kullanılabilecek materyallerdir. Radyo ise canlı ve tek yönlü bir yayın aracı olduğu için, planlı bir sunumda görsel-işitsel materyal olarak kullanılması pratik ve beklenir bir durum değildir.

19. Kutuplaşmış dinleyicinin tutumunu değiştirmek için aşağıdakilerden hangisinin uygulanması doğru olmaz?

A) Konuya uygun gülmece türlerinden yararlanmak
B) Söylediklerinizi çürüten el, kol, yüz hareketlerinden yararlanmak
C) Açık kalpli davranmak
D) Dinleyicilerin saygı duyduğu kişilerden örnek vermek
E) Konu hakkında uzman olduğunuzu göstermek

Cevap : B) Söylediklerinizi çürüten el, kol, yüz hareketlerinden yararlanmak

Açıklama : Etkili iletişimde, sözlü mesajlarla sözsüz mesajların (beden dili) uyumlu olması gerekir. Söylediklerini çürüten beden dili hareketleri kullanmak, konuşmacının inandırıcılığını ve güvenilirliğini zedeler, dinleyiciyi ikna etmek yerine daha da uzaklaştırır.

20. İnsanlar ortalama olarak dış dünyadan algıladıklarını yüzde….. gözleriyle, yüzde ….. kulaklarıyla ve yüzde ….. diğer organlarıyla algılar.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde boşlukta yer alan oranlar doğru olarak belirtilmiştir?

A) 75-4-8
B) 87-9-4
C) 87-9-8
D) 78-8-9
E) 78-8-4

Cevap : B) 87-9-4

Açıklama : İletişim ve algı üzerine yapılan araştırmalar, insanların dış dünyayı algılamasının büyük ölçüde görme duyusuna dayandığını göstermektedir. Yaygın olarak kabul edilen oranlara göre algının yaklaşık yüzde 87’si görme (göz), yüzde 9’u işitme (kulak) ve geri kalan yüzde 4’ü diğer duyularla gerçekleşir.