İŞL107U Genel İşletme 2024-2025 Dönem Sonu Sınav Soruları

Giriş

Genel işletme, mal veya hizmet üretmek ve/veya pazarlamak amacıyla kurulan ekonomik birimlerin yapılarını, fonksiyonlarını ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceler. Her işletmenin “varlığını sürdürmek ve büyümek” gibi genel amaçlarının yanı sıra, nitelikli personel çekmek gibi özel amaçları da bulunur. İşletmeler, faaliyetlerinden etkilenen ve onları etkileyen tüm “paydaşlar” (çalışanlar, müşteriler, toplum vb.) ile karmaşık bir ilişki içindedir. Bu makalede, bir işletmeyi oluşturan temel fonksiyonlar ve bu fonksiyonlara ilişkin yönetim süreçleri ele alınacaktır.

Yönetim ve Organizasyon

Yönetim, işletmenin hedeflerine ulaşması için kaynakları planlama, örgütleme, yöneltme ve kontrol etme sürecidir. Yönetim kademeleri farklı sorumluluklara sahiptir; örneğin “günlük operasyonel süreçleri yönetmek” alt ve orta kademe yöneticilerin göreviyken, “üst yönetim” daha çok stratejik kararlarla ilgilenir. “Rasyonel karar verme” sürecinin ilk adımı ise her zaman “karar durumunu (konusunu) belirlemektir”. İşletmelerin örgütsel yapısı, genellikle fonksiyon, ürün, coğrafya veya müşteri temeline göre “bölümlere ayrılır”; “maliyet temeline göre” bölümlere ayırma ise standart bir yöntem değildir.

Üretim ve İnovasyon

“Üretim yönetimi”, gerekli mal ve hizmetlerin üretilmesinden sorumlu birimlerin faaliyetlerinin idaresi ve koordinasyonudur; “toptan satın alma stratejileri” ise bu fonksiyonun doğrudan bir parçası değildir. Farklı üretim tipleri vardır; örneğin baraj inşaatı gibi tek seferlik, büyük ve sabit konumlu işler “proje tipi üretim” olarak adlandırılır. “İnovasyon” ise işletmelerin rekabet gücünü artırır ve ürün, hizmet, pazarlama veya örgütsel inovasyon gibi türlere ayrılır. “Radikal inovasyon” ise inovasyonun derecesine göre yapılan bir sınıflandırmadır.

Pazarlama

Pazarlama, müşteri ihtiyaçlarını karşılayarak değer yaratma sürecidir. İşletmelerin ürünlerine odaklanıp asıl müşteri ihtiyacını gözden kaçırması “pazarlama miyopluğu” olarak adlandırılır. Bir ürünün pazara giriş, büyüme, “olgunluk” ve düşüş aşamalarından geçtiği modele “ürün yaşam eğrisi” denir. “Yeni ürün geliştirme” süreci ise fikir üretme, fikir eleme ve konsept geliştirme gibi aşamaları içerir. Kurumların yasa yapıcıları etkileme amacıyla yürüttüğü doğrudan iletişim faaliyetlerine ise “lobicilik” denir.

Finans ve Muhasebe

Finans ve muhasebe, işletmenin parasal kaynaklarının yönetilmesi ve kaydedilmesiyle ilgilidir.

• Muhasebe: “Muhasebe sürecinin ilk aşaması”, finansal nitelikteki işlemlerin belgelere dayanılarak kaydedilmesidir. Bir işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyet sonuçlarının özetlendiği finansal tablo ise “gelir tablosudur”.
• Finans: İşletmelerin kullandığı kısa vadeli finansman kaynakları arasında ticari krediler ve finansman bonoları yer alırken, “öz kaynak finansmanı” uzun vadeli bir kaynaktır. İşletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü gösteren en temel oranlardan biri, dönen varlıkların kısa vadeli borçlara bölünmesiyle bulunan “cari orandır”.

İnsan Kaynakları ve Sosyal Sorumluluk

“İnsan Kaynakları Yönetimi”, çalışanların işe alınması, eğitimi, performansının değerlendirilmesi ve “kariyer yönetimi” gibi fonksiyonları kapsar. İşletmelerin sadece kâr amacını değil, toplumun genel refahını da gözeten davranışlar sergilemesi ise kurumsal sosyal sorumluluktur. Archie Carroll’un sosyal sorumluluk piramidinin en üst basamağında, topluma karşılıksız katkıda bulunmayı ifade eden “hayırseverlik/gönüllü sorumluluklar” yer alır.

Sonuç

Bir işletme, birbiriyle etkileşim halinde olan birçok parçadan oluşan bir sistemdir. “Sinerji” kavramı, bu parçaların bir araya gelerek tek başlarına yaratacakları değerden daha fazlasını yaratmasını ifade eder. Bir şirketin kuruluşunda ticaret unvanının belirlenmesi ve tescil gibi yasal adımlar atılırken, “reklam kampanyasının başlatılması” gibi pazarlama faaliyetleri kuruluş sonrası süreçlerdir. Başarılı bir işletme, tüm bu fonksiyonları bir bütünlük içinde ve stratejik bir bakış açısıyla yönetebilen işletmedir.

1. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin özel amaçlarından biri değildir?

A) İşletmeyi rakiplerinden ayıracak bir imaj yaratmak ve marka değeri oluşturmak
B) İşletmenin varlığını sürdürmek ve büyümek
C) Müşterilere rakiplerine göre daha kaliteli, nitelikli ürün veya hizmet sunmak
D) Nitelikli kişileri işletmeye çekebilmek ve işletmede tutabilmek
E) Çalışanlar için uygun ve verimli bir çalışma ortamı oluşturmak

Cevap : B) İşletmenin varlığını sürdürmek ve büyümek

Açıklama : İşletmenin varlığını sürdürmek ve büyümek, işletmelerin temel, yani genel amaçlarından biridir. Diğer seçenekler ise işletmenin rekabet gücünü artırmaya yönelik özel amaçlardır.

2. “Sinerji” kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

A) Parçaların birbirinden bağımsız olarak daha fazla değer yaratması
B) Parçaların, bütünle hiçbir etkileşimde bulunmadan değer yaratması
C) Bütünün ve parçalarının eşit değerde olması
D) Parçaların toplamının, bütünün değerinden daha fazla olması
E) Bütünün, kendisini oluşturan parçalarının toplamından daha fazla değer yaratması

Cevap : E) Bütünün, kendisini oluşturan parçalarının toplamından daha fazla değer yaratması

Açıklama : Sinerji, bir sistemin veya bütünün, kendisini oluşturan parçaların tek başına yaratacağı değerlerin toplamından daha fazlasını yaratması durumunu ifade eder. Bu, parçaların bir araya gelerek birbirini güçlendirmesiyle ortaya çıkar.

3. Aşağıdakilerden hangisi işletme kurulurken girişimcinin yapması gereken işlemler arasında yer almaz?

A) Ticaret unvanının belirlenmesi
B) Ana sözleşmenin noterden onaylatılması
C) Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanması
D) Vergi levhasının alınması
E) Şirketin reklam kampanyasının başlatılması

Cevap : E) Şirketin reklam kampanyasının başlatılması

Açıklama : Bir şirketin reklam kampanyasının başlatılması, şirketin kurulup ticari faaliyetlere başlamasından sonra yapılan bir pazarlama faaliyetidir ve kuruluş işlemlerinden biri değildir.

4. Sosyal sorumluluk piramidinin en üst alanında hangi sorumluluklar yer alır?

A) Yasal sorumluluklar
B) Teknik sorumluluklar
C) Hayırseverlik/Gönüllü sorumluluklar
D) Etik sorumluluklar
E) Ekonomik sorumluluklar

Cevap : C) Hayırseverlik/Gönüllü sorumluluklar

Açıklama : Archie Carroll’un sosyal sorumluluk piramidine göre, en alttan en üste doğru sorumluluklar şu şekildedir: Ekonomik, yasal, etik ve hayırseverlik/gönüllü sorumluluklar. Bu nedenle piramidin en üstünde hayırseverlik/gönüllü sorumluluklar yer alır.

5. Aşağıda verilen inovasyon türlerinden hangisi endüstrilere ve iş alanlarına göre yapılan inovasyon sınıflandırması kapsamında yer almaz?

A) Ürün İnovasyonu
B) Hizmet İnovasyonu
C) Pazarlama İnovasyonu
D) Örgütsel İnovasyon
E) Radikal İnovasyon

Cevap : E) Radikal İnovasyon

Açıklama : İnovasyonlar, “ürün”, “hizmet”, “pazarlama” ve “örgütsel” inovasyonlar olarak endüstri ve iş alanı bazlı sınıflandırılabilir. Radikal inovasyon ise inovasyonun derecesine göre yapılan bir sınıflandırmadır.

6. Aşağıdakilerden hangisi proje tipi üretimin özelliklerinden biri değildir?

A) Üretim özel talebe bağlıdır.
B) İş gücü kullanımı zaman içinde değişkenlik gösterir.
C) Ürün hareketli konumdadır.
D) Tek seferlik üretimlerdir (baraj, köprü).
E) Kalifiye iş gücü gerektirir.

Cevap : C) Ürün hareketli konumdadır.

Açıklama : Proje tipi üretimde ürün, üretim boyunca sabit konumdadır ve hareket etmez. Örneğin bir baraj ya da köprü inşaatında ürün (baraj/köprü) sabit kalır, iş gücü ve ekipman onun etrafında hareket eder.

7. Aşağıdakilerden hangisi üst yönetim kademesinin rollerinden biri değildir?

A) Günlük operasyonel süreçleri yönetmek
B) Bölüm yöneticilerini atamak
C) Tüm bölümlerin faaliyetlerini kontrol ve koordine etmek
D) İşletmenin hedef ve politikalarını belirlemek
E) Hissedarlara karşı işletmenin performansından sorumlu olmak

Cevap : A) Günlük operasyonel süreçleri yönetmek

Açıklama : Günlük operasyonel süreçleri yönetmek, genellikle orta ve alt kademe yöneticilerin görevidir. Üst yönetim, daha çok işletmenin genel hedef ve politikalarını belirleme, bölüm yöneticilerini atama ve tüm faaliyetleri koordine etme gibi stratejik kararlarla ilgilenir.

8. Rasyonel karar verme sürecinde ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sonuçları izleyip değerlendirmek
B) Karar durumunu (konusunu) belirlemek
C) En iyi alternatifi seçmek
D) Kararı uygulamak
E) Alternatifleri geliştirmek

Cevap : B) Karar durumunu (konusunu) belirlemek

Açıklama : Rasyonel karar verme sürecinin ilk adımı, çözülmesi gereken sorunu veya alınması gereken kararı net bir şekilde tanımlamaktır. Bu adım, “karar durumunu belirlemek” olarak ifade edilir.

9. Aşağıdakilerden hangisi yeni ürün geliştirme sürecinin aşamaları arasında yer almaz?

A) Ürün Fikri Üretme
B) Fikir Eleme
C) Ürün Geliştirme
D) Rakiplerin İncelenmesi
E) Konsept Geliştirme

Cevap : D) Rakiplerin İncelenmesi

Açıklama : Yeni ürün geliştirme süreci; ürün fikri üretme, fikir eleme, konsept geliştirme, ürün geliştirme, test pazarlaması ve ticarileştirme gibi aşamalardan oluşur. Rakiplerin incelenmesi, bu sürecin aşamalarından biri değildir, daha çok pazarlama araştırması aşamasında yapılır.

10. Aşağıdakilerden hangisi üretim yönetiminin kapsamı içinde yer almaz?

A) İstenilen çıktıyı üretmek için plan ve ilgili faaliyetlerin uygulanması
B) Toptan satın alma stratejilerinin belirlenmesi
C) Gerekli mal ve hizmetlerin üretilmesinden sorumlu çeşitli bileşen ve departmanların faaliyetlerinin idaresi ve koordinasyonu
D) Üretim planlaması ve kontrolü
E) Üretim sürecinin tasarımı ve geliştirilmesi

Cevap : B) Toptan satın alma stratejilerinin belirlenmesi

Açıklama : Toptan satın alma stratejileri, genellikle pazarlama yönetimi veya tedarik zinciri yönetimi fonksiyonu altında yer alır. Üretim yönetimi ise daha çok üretim süreçlerinin tasarımı, planlaması ve kontrolü ile ilgilenir.

11. Aşağıdakilerden hangisi insan kaynakları yönetiminin fonksiyonlarından biridir?

A) Finans Yönetimi
B) Pazarlama Yönetimi
C) Kariyer Yönetimi
D) Üretim Yönetimi
E) Ürün Yönetimi

Cevap : C) Kariyer Yönetimi

Açıklama : İnsan kaynakları yönetimi, çalışanların işe alınması, eğitimi, performans değerlendirmesi ve kariyer yönetimi gibi insanla ilgili fonksiyonları kapsar. Diğer şıklar ise işletmenin farklı ana fonksiyonlarıdır.

12. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin bölümlere ayırma yöntemlerinden biri değildir?

A) Coğrafya temeline göre bölümlere ayırma
B) Müşteri temeline göre bölümlere ayırma
C) Fonksiyonlara göre bölümlere ayırma
D) Maliyet temeline göre bölümlere ayırma
E) Ürün temeline göre bölümlere ayırma

Cevap : D) Maliyet temeline göre bölümlere ayırma

Açıklama : İşletmelerin organizasyonel yapısını oluştururken kullanılan temel bölümlere ayırma yöntemleri; fonksiyona göre, ürüne göre, coğrafyaya göre ve müşteriye göre bölümlendirmedir. Maliyet temelli bir bölümlendirme yöntemi bulunmamaktadır.

13. Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin kullandıkları kısa vadeli finansman kaynaklarından biri değildir?

A) Satıcılar tarafından sağlanan ticari krediler
B) Kısa vadeli banka kredileri
C) Çek-senet karşılığı krediler
D) Finansman bonoları
E) Öz kaynak finansmanı

Cevap : E) Öz kaynak finansmanı

Açıklama : Öz kaynak finansmanı (hissedarların koyduğu sermaye gibi), işletmenin uzun vadeli finansman kaynaklarındandır. Diğer seçenekler ise genellikle bir yıldan kısa süreli finansman ihtiyaçları için kullanılan kısa vadeli kaynaklardır.

14. Bir işletmenin dönen varlıklarının, kısa vadeli yabancı kaynaklarının kaç katı olduğunu gösteren oran aşağıdakilerden hangisidir?

A) Finansal Oran
B) Faaliyet Oranı
C) Kârlılık Oranı
D) Cari Oran
E) Kaldıraç Oranı

Cevap : D) Cari Oran

Açıklama : Cari oran, bir işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü gösteren bir likidite oranıdır ve dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle hesaplanır.

15. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
“___________, özel organizasyonların etkinlikleri ve hükümetin düzenleyici kararlarını etkileme amaçlı doğrudan iletişim faaliyetleridir.”

A) Promosyon
B) Halkla ilişkiler
C) Tutundurma
D) Lobicilik
E) Doğrudan satış

Cevap : D) Lobicilik

Açıklama : Lobicilik, belirli bir grup veya organizasyonun çıkarlarını korumak ve geliştirmek için, hükümet yetkilileri ve karar alıcılar üzerinde doğrudan etki yaratma amacı güden bir faaliyettir.

16. Bir kurumun tüm hedef kitlesine yönelik olarak ve rakipleriyle kıyaslandığında genel görüntüsünü oluşturan geçmiş eylemleri ve gelecek görüntüsünün algısal temsili ne ad verilir?

A) Kurumsal itibar
B) Kurumsal reklam
C) Kurumsal imaj
D) Kurumsal duyurum
E) Kurumsal kimlik

Cevap : A) Kurumsal itibar

Açıklama : Kurumsal itibar, bir kurumun paydaşları (müşteriler, çalışanlar, yatırımcılar vb.) nezdinde zaman içinde oluşan, genel algıya ve geçmiş deneyimlere dayanan olumlu ya da olumsuz imajıdır.

17. Aşağıdakilerden hangisi ürün yaşam eğrisinin aşamalarından biridir?

A) Ar-Ge
B) Planlama
C) Olgunluk
D) Üretim
E) Pazarlama

Cevap : C) Olgunluk

Açıklama : Ürün yaşam eğrisi; giriş, büyüme, olgunluk ve düşüş olmak üzere dört temel aşamadan oluşur. Ar-Ge, planlama, üretim ve pazarlama ise bu aşamalar içinde yer alan faaliyetlerdir, aşamaların kendisi değildir.

18. Bir şirketin sunduğu belirli ürünlere, bu ürünlerin sağladığı fayda ve deneyimlerden daha fazla dikkat etme, pazardaki eğilimleri öngörememe hatasına ne ad verilir?

A) Pazarlama miyopluğu
B) Satış odaklılık
C) Üretim odaklılık
D) Dışsal pazarlama
E) Standart sapma

Cevap : A) Pazarlama miyopluğu

Açıklama : Pazarlama miyopluğu, işletmelerin ürün odaklı olmaları ve müşterilerin asıl ihtiyaçlarını gözden kaçırmaları sonucunda pazardaki değişimleri görememe durumunu ifade eder.

19. Bir işletmenin bir döneme ait faaliyet sonuçlarının özetlendiği finansal tablo aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilanço
B) Gelir Tablosu
C) Nakit Akım Tablosu
D) Öz Kaynaklar Tablosu
E) Yabancı Kaynaklar Tablosu

Cevap : B) Gelir Tablosu

Açıklama : Gelir tablosu, bir işletmenin belirli bir dönemdeki (örneğin bir ay, üç ay veya bir yıl) gelir, gider ve kar/zarar durumunu özetleyen finansal rapordur.

20. Muhasebe sürecinin ilk aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Finansal nitelikli işlemlerin kaydı
B) Finansal tabloların hazırlanması
C) Envanter işlemlerinin yapılması
D) Genel geçici mizanın hazırlanması
E) Yevmiye defterinin tutulması

Cevap : A) Finansal nitelikli işlemlerin kaydı

Açıklama : Muhasebe sürecinin ilk ve en temel aşaması, finansal nitelikteki işlemlerin belgelere dayanılarak yevmiye defterine kaydedilmesidir.