Oyun ve Oyun Terapisi Ünite-8

Giriş

Gelişimsel sorunlar, çocukların akranlarına kıyasla “bilişsel, sosyal ve duygusal alanlarda” yaşadığı zorlukları ve gecikmeleri ifade eder. Bu sorunların “erken tanısı”, çocuğun potansiyeline ulaşabilmesi için doğru “müdahale planlamasının” yapılması ve sağlıklı gelişiminin desteklenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Çocukların yaşadığı bu zorluklarla başa çıkmada kullanılan en etkili yöntemlerden biri ise oyun terapisidir.

Oyun Terapisinin Temelleri ve Amaçları

Oyun terapisi, çocuğun doğal dili olan oyunu kullanarak terapötik bir süreç oluşturur. Temellerini “psikanalitik, hümanistik ve bilişsel-davranışçı” gibi farklı psikoterapi kuramlarından alır. Terapinin temel amacı, çocuğun kelimelerle ifade edemediği “iç dünyasını oyun yoluyla ifade etmesini sağlamaktır”. Bu süreç, çocuğun duygusal iyilik halini desteklemeyi ve gelişimsel zorluklarla başa çıkmasını kolaylaştırmayı hedefler. Oyun terapisinin birincil hedefi “akademik başarıyı artırmak” olmasa da, çocuğun duygusal ve sosyal olarak rahatlaması genellikle okul başarısına da olumlu yansır. Bu terapi, özellikle kaygı, travma, saldırganlık gibi “duygusal ve davranışsal sorunlarda” oldukça etkilidir.

Terapistin Rolü ve Terapötik Süreç

Oyun terapisi sürecinde terapistin rolü, bir öğretmen veya yönetici gibi değildir. Terapist, oyuna direktifler vermek yerine, güvenli bir ortam yaratarak “çocuğun kendini ifade etmesine rehberlik eden” bir kolaylaştırıcıdır. Bu sürecin en önemli unsurlarından biri, terapistin çocuğun ve kendisinin fiziksel ve duygusal güvenliğini sağlamak için “sınırları net bir şekilde koymasıdır”. Terapide kullanılan materyal ve teknikler de rastgele seçilmez; her biri “çocuğun gelişim düzeyine ve terapötik hedeflere” uygun olarak belirlenir. Bu, çocuğun terapiye katılımını ve sürecin verimliliğini artıran temel bir yaklaşımdır.

Farklı Oyun Terapisi Yaklaşımları

Oyun terapisi, farklı felsefelere dayanan çeşitli yaklaşımları içerir. Bu yaklaşımlar arasındaki en temel farklardan biri, terapistin süreçteki rolüdür. “Yönlendirilmiş (Direktif) oyun terapisi”, terapistin belirli hedeflere ulaşmak için oyunun akışını yönlendirmesiyle daha “yapılandırılmış” bir özellik gösterir. Buna karşılık, yönlendirilmemiş (Non-direktif) terapide ise oyunun kontrolü tamamen çocuktadır. Kum oyunu terapisi gibi yöntemler, “çocuğun iç dünyasını semboller aracılığıyla ifade etmesine” odaklanırken, filial terapi gibi modeller ise ailenin sürece aktif katılımını temel alır.

Sonuç

Gelişimsel sorunlarla karşı karşıya olan çocuklar için oyun terapisi, onların anlaşılmadıklarını ve yalnız olduklarını hissettikleri bir dünyada, kendilerini güvende ve özgürce ifade edebilecekleri bir sığınak sunar. Terapistin kurduğu empatik ilişki ve çocuğun gelişim düzeyine uygun olarak seçilen oyun teknikleri sayesinde, çocuklar yaşadıkları zorlukları anlamlandırabilir, başa çıkma becerileri geliştirebilir ve daha sağlıklı bir gelişim yolculuğuna devam edebilirler.

1. Gelişimsel sorunlar en çok hangi alanlarda çocukların gelişimini etkiler?

A) Bilişsel, sosyal ve duygusal alanlar
B) Sadece motor beceriler
C) Yalnızca dil becerileri
D) Akademik başarı
E) Fiziksel görünüm

Cevap : A) Bilişsel, sosyal ve duygusal alanlar

Açıklama : Gelişimsel sorunlar, çocukların düşünme (bilişsel), başkalarıyla ilişki kurma (sosyal) ve duygularını anlama/yönetme (duygusal) gibi birçok alandaki gelişimini olumsuz etkileyebilir.

2. Gelişimsel sorunların erken tanısının önemi nedir?

A) Sadece akademik başarı için gereklidir.
B) Müdahale planlaması ve çocuğun sağlıklı gelişimi için kritiktir.
C) Sosyal becerilerin gelişimini engeller.
D) Çocukların fiziksel sağlığını artırır.
E) Aileler için bilgi kaynağıdır.

Cevap : B) Müdahale planlaması ve çocuğun sağlıklı gelişimi için kritiktir.

Açıklama : Gelişimsel sorunların erken tanınması, erken müdahale programlarının başlatılmasını sağlar. Bu da çocuğun zorluklarla başa çıkma becerisini artırır ve uzun vadede sağlıklı gelişimini destekler.

3. Oyun terapisi hangi psikoterapi kuramlarından etkilenmiştir?

A) Psikanalitik, hümanistik, bilişsel-davranışçı
B) Davranışçı sadece
C) Sadece hümanistik
D) Bilişsel sadece
E) Nörolojik

Cevap : A) Psikanalitik, hümanistik, bilişsel-davranışçı

Açıklama : Oyun terapisi, çocukların içsel çatışmalarını ifade etmelerine olanak sağlamasıyla psikanalitik yaklaşımdan, koşulsuz kabul ve empati ile hümanistik yaklaşımdan ve davranışları değiştirme teknikleriyle bilişsel-davranışçı yaklaşımdan etkilenmiştir.

4. Oyun terapisinde terapistin rolü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuğa oyunla direktif vermek
B) Çocuğun kendini ifade etmesine rehberlik etmek
C) Sadece gözlemci olmak
D) Sadece oyun materyali sağlamak
E) Oyunları yasaklamak

Cevap : B) Çocuğun kendini ifade etmesine rehberlik etmek

Açıklama : Oyun terapisinde terapist, direktif vermek yerine, güvenli bir ortam oluşturarak çocuğun oyun yoluyla duygularını ve düşüncelerini özgürce ifade etmesine rehberlik eder.

5. Aşağıdakilerden hangisi oyun terapisinin temel amaçlarından biri değildir?

A) Çocuğun duygularını ifade etmesi
B) Çocuğun akademik başarısını artırmak
C) Duygusal iyilik halini desteklemek
D) Gelişimsel zorluklarla başa çıkmayı kolaylaştırmak
E) Çocuğun iç dünyasını anlamak

Cevap : B) Çocuğun akademik başarısını artırmak

Açıklama : Oyun terapisinin temel amaçları; çocuğun duygusal ve davranışsal sorunlarıyla başa çıkmasını sağlamak, özgüvenini artırmak ve iç dünyasını anlamaktır. Akademik başarı, terapinin doğrudan hedefi değildir, ancak dolaylı olarak etkilenebilir.

6. Yönlendirilmiş oyun terapisi ile yönlendirilmemiş oyun terapisi arasındaki temel fark nedir?

A) Yönlendirilmiş oyun terapisi tamamen çocuk kontrolündedir.
B) Yönlendirilmemiş oyun terapisi terapist kontrolündedir.
C) Yönlendirilmiş terapi daha yapılandırılmıştır.
D) İkisi de tamamen aynı yöntemdir.
E) Yönlendirilmemiş terapi sadece grup oyunudur.

Cevap : C) Yönlendirilmiş terapi daha yapılandırılmıştır.

Açıklama : Yönlendirilmiş (Direktif) oyun terapisinde, terapist belirli hedeflere ulaşmak için oyunun akışını yönlendirir ve yapılandırır. Yönlendirilmemiş (Non-direktif) terapide ise oyunun kontrolü tamamen çocuktadır.

7. Oyun terapisinde kullanılan materyallerin seçimi neye bağlıdır?

A) Çocuğun gelişim düzeyine ve terapötik hedeflere
B) Terapistin kişisel tercihlerine
C) Sadece yaşa
D) Ailenin isteğine
E) Oyun alanının büyüklüğüne

Cevap : A) Çocuğun gelişim düzeyine ve terapötik hedeflere

Açıklama : Oyun materyalleri, çocuğun yaşına, gelişimsel ihtiyaçlarına ve terapi sürecinde ele alınacak duygusal veya davranışsal sorunlara uygun olarak seçilir. Bu seçimler, terapinin hedeflerini desteklemek için yapılır.

8. Aşağıdakilerden hangisi oyun terapisi sürecinde dikkat edilmesi gereken bir unsurdur?

A) Terapistin sınırları net koyması
B) Çocuğa sürekli müdahale etmek
C) Oyun sırasında akademik konulara girmek
D) Çocuğun oyun sürecini sürekli kesmek
E) Oyun materyallerini sınırlamak

Cevap : A) Terapistin sınırları net koyması

Açıklama : Oyun terapisi, çocuğun kendini güvende hissedeceği ve özgürce ifade edebileceği bir ortamda gerçekleşir. Bu ortamın sağlanması için terapistin, fiziksel güvenlik ve zaman sınırı gibi konularda net sınırlar koyması esastır.

9. Oyun terapisi çocuklarda hangi gelişimsel sorunlarda daha etkili olabilir?

A) Duygusal ve davranışsal sorunlarda
B) Sadece motor gelişim gecikmelerinde
C) Yalnızca fiziksel hastalıklarda
D) Akademik eksikliklerde
E) Hiçbir gelişimsel sorun için uygun değildir.

Cevap : A) Duygusal ve davranışsal sorunlarda

Açıklama : Oyun terapisi; anksiyete, travma, depresyon, saldırganlık ve sosyal içe çekilme gibi duygusal ve davranışsal sorunların tedavisinde özellikle etkilidir çünkü çocuklar duygularını en iyi oyun yoluyla ifade ederler.

10. Oyun terapisi uygulamasında aşağıdakilerden hangisi doğru bir yaklaşımdır?

A) Çocuğun gelişimsel düzeyine uygun oyun tekniklerinin seçilmesi
B) Terapistin oyunu tamamen kontrol etmesi
C) Oyun sürecinde sonuç odaklı olunması
D) Sadece sözel ifade üzerinde durulması
E) Oyun materyallerinin çocuğa zarar vermesi

Cevap : A) Çocuğun gelişimsel düzeyine uygun oyun tekniklerinin seçilmesi

Açıklama : Etkili bir oyun terapisi için, terapistin çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine uygun materyaller ve teknikler seçmesi gerekir. Bu, çocuğun terapiye katılımını ve sürecin verimliliğini artırır.