PL SQL Veritabanı Programlama 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

PL/SQL (Procedural Language/Structured Query Language), Oracle veritabanı sistemleri için geliştirilmiş, SQL’e prosedürel yetenekler kazandıran bir programlama dilidir. Karar yapıları, döngüler, istisna işleme ve paketler gibi temel bileşenleri içerir; ancak bir “grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI)” oluşturma yeteneğine sahip değildir. Bu makalede, PL/SQL dilinin temel yapısı, veri tipleri, operatörleri ve program akış kontrol mekanizmaları incelenecektir.

PL/SQL Blok Mimarisi

PL/SQL kodu, “blok” adı verilen yapılar içinde yazılır. Bir bloğun üç ana bölümü vardır:

1. Deklarasyon (DECLARE): Değişkenlerin, sabitlerin ve diğer program birimlerinin tanımlandığı, isteğe bağlı bir bölümdür.
2. Uygulama (BEGIN…END): Programın çalıştırılabilir komutlarının yer aldığı, “bulunması zorunlu” olan bölümdür.
3. İstisna İşleme (EXCEPTION): Çalışma zamanı hatalarını yönetmek için kullanılan, isteğe bağlı bir bölümdür.

Bloklar, “anonim” veya “isimli” olabilir. Anonim bloklar veritabanında saklanmaz ve “her çalıştırmada derleyici tarafından tekrar kontrol edilir”. Fonksiyon (Function) ve prosedür gibi yapılar ise bir isimle veritabanında saklanan “isimli bloklardır”.

Veri Tipleri ve Değişkenler

PL/SQL, güçlü bir veri tipi sistemine sahiptir ve “değişken ve sabitler mutlaka bir veri tipiyle birlikte bildirilmelidir”. Sayısal, karakter, tarih gibi standart tiplerin yanı sıra, büyük boyutlu verileri saklamak için LOB (Large Object) veri tipleri de bulunur. BLOB, CLOB, NCLOB ve BFILE bu tiplerdendir; “NLOB” adında bir LOB tipi yoktur.

Operatörler ve Fonksiyonlar

PL/SQL, zengin bir operatör ve fonksiyon setine sahiptir. Aritmetik işlemlerde işlem önceliği (üstel ifade, çarpma/bölme, toplama/çıkarma) bulunur. İki veya daha fazla karakter dizgesini birleştirmek için ise “+” yerine “||” operatörü kullanılır. `BETWEEN` operatörü, bir değerin belirli bir aralıkta olup olmadığını kontrol eder. `SYSDATE` gibi dahili fonksiyonlar ise veritabanı sunucusunun geçerli tarih ve zaman bilgisini döndürür.

Program Akış Kontrolü

PL/SQL, programın akışını yönlendirmek için çeşitli kontrol yapıları sunar.

• Koşul Yapıları (IF, CASE): Bir veya daha fazla koşulun sonucuna göre farklı kod bloklarının çalıştırılmasını sağlar. IF-THEN-ELSIF yapısında hiçbir koşul sağlanmazsa program “hata vermez”, akışına devam eder. `ELSE` deyiminin kullanılması ise “zorunlu değildir”, isteğe bağlıdır.
• Döngü Yapıları (LOOP): Belirli bir kod bloğunun tekrar tekrar çalıştırılmasını sağlar. Bir döngüyü belirli bir koşul sağlandığında sonlandırmak için “EXIT WHEN” deyimi kullanılır.
• Diğer Deyimler: `NULL;` deyimi, hiçbir işlem yapmadan program akışını bir sonraki satıra aktarmak için kullanılan boş bir ifadedir.

Sonuç

PL/SQL, veritabanı işlemlerini güçlü bir programlama mantığıyla birleştiren bir dildir. Veri tipi dönüşümlerinden, `JIT` (Just-In-Time) derleme yapılarına kadar karmaşık özelliklere sahiptir. Bu dilin temel blok yapısını, veri tiplerini ve kontrol mekanizmalarını anlamak, Oracle veritabanları üzerinde verimli ve güçlü uygulamalar geliştirmek için vazgeçilmez bir adımdır.

1.

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi seçenekte doğru verilmiştir?

A) -15
B) 9
C) 15
D) -19
E) 19

Cevap : E) 19

Açıklama : PL/SQL’de işlem önceliği sırasıyla üstel ifade (), çarpma (*), bölme (/) ve toplama (+) şeklindedir. İfade şu şekilde hesaplanır:

1. -23 = -8

2. -8 * -2 = 16

3. 16 + 3 = 19

Sonuç olarak programın çıktısı 19 olur.

2.

Yukarıda bir kısmı verilen PL/SQL kodunda status değişkeninin FALSE olması için … üç noktayla boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi yazılabilir?

A) -6.0
B) -10.5
C) -6
D) 10.5
E) -5

Cevap : D) 10.5

Açıklama : BETWEEN operatörü, belirlenen aralık içindeki değerler için TRUE döndürür. Verilen aralık -10.5 ile -5 arasındadır. Bu aralığın dışında bir değer girildiğinde FALSE dönecektir. 10.5 sayısı bu aralığın dışındadır, bu nedenle status değişkeninin değeri FALSE olur.

3. PL/SQL koşul yapılarıyla ilgili aşağıdaki şıklardan hangisi yanlıştır?

A) IF-THEN koşul yapısında kontrol edilecek mantıksal önermeler soldan sağa doğru değerlendirilir.
B) IF-THEN-ELSIF koşul yapısında hiçbir koşul sağlanmıyorsa program çalışma zamanı hata verir.
C) CASE koşul yapısında ELSE bloğunun bulunması isteğe bağlıdır.
D) Koşul yapılarında mantıksal önermeler yalnızca TRUE ise ilgili koşul bloğu çalıştırılır aksi halde çalıştırılmaz.
E) ELSE bloğunun çalıştırılması için kendisinden önceki koşulların sağlanmamış olması gerekir.

Cevap : B) IF-THEN-ELSIF koşul yapısında hiçbir koşul sağlanmıyorsa program çalışma zamanı hata verir.

Açıklama : IF-THEN-ELSIF yapısında hiçbir koşul sağlanmazsa program hata vermez, sadece herhangi bir blok çalıştırılmaz ve kod akışı devam eder. ELSE bloğu bu durumlarda çalıştırılır, ancak zorunlu değildir.

4. PL/SQL’de anonim bloklarla ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

A) Kodun herhangi bir yerinden ismiyle çağrılıp çalıştırılabilirler.
B) İsimli bloklara göre daha performanslı çalışır.
C) İstisna işleme bloğunda derleme zamanı hataları ve çalışma zamanı hataları işlenir.
D) Kaynak kod her çalıştırmada derleyici tarafından tekrar kontrol edilir.
E) Anonim blokta deklarasyon bölümü ve uygulama bölümünün yer alması zorunludur.

Cevap : D) Kaynak kod her çalıştırmada derleyici tarafından tekrar kontrol edilir.

Açıklama : Anonim bloklar, isimli bloklar (prosedür, fonksiyon) gibi veritabanında saklanmaz. Bu nedenle her çalıştırıldıklarında tekrar derlenir ve kontrol edilirler. Bu durum, performans açısından isimli bloklara göre dezavantaj oluşturur.

5. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL dil bileşenlerden biri değildir?

A) Paket yapısı
B) Karar/koşul yapıları
C) Döngü yapıları
D) İstisna işleme
E) Grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI)

Cevap : E) Grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI)

Açıklama : PL/SQL, veritabanı içinde prosedürel programlama yapmak için kullanılan bir dildir. Veri tipleri, karar/koşul yapıları, döngü yapıları, istisna işleme ve paketler gibi bileşenleri içerir. Ancak doğrudan bir grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI) oluşturma yeteneği yoktur.

6. İki veya daha fazla karakter dizgesini birleştirmek için kullanılan PL/SQL operatörü aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?

A) .
B) ”
C) +
D) **
E) ||

Cevap : E) ||

Açıklama : PL/SQL’de iki veya daha fazla karakter dizgesini (string) birleştirmek için || (çift dikey çizgi) operatörü kullanılır. Bu, diğer programlama dillerindeki + operatörüne benzer bir işlev görür.

7. PL/SQL kod mimarisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Kod mimarisinde deklarasyon, uygulama veya istisna işleme bölümlerinden en az ikisi bulunmalıdır.
B) Deklarasyon ve uygulama işleme bölümü varsa istisna işleme bölümünün de olması zorunludur.
C) Uygulama bölümünün olması zorunlu, deklarasyon ve istisna işleme bölümünün olması ise isteğe bağlıdır.
D) Anonim bloklar, ismiyle çağrılıp tekrar kullanılabilirler.
E) İstisna işleme bölümünün yerleşimi deklarasyon bölümünden sonra, uygulama bölümünden öncedir.

Cevap : C) Uygulama bölümünün olması zorunlu, deklarasyon ve istisna işleme bölümünün olması ise isteğe bağlıdır.

Açıklama : Bir PL/SQL bloğu (anonim blok) en az bir BEGIN ve END ifadesi içeren bir uygulama bölümü içermelidir. Deklarasyon (DECLARE) ve istisna işleme (EXCEPTION) bölümleri ise opsiyoneldir.

8. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL isimli blok yapılarından biridir?

A) Exception
B) Begin
C) Declare
D) Module
E) Function

Cevap : E) Function

Açıklama : PL/SQL’de BEGIN ve DECLARE anonim blokların bir parçasıdır. Function (Fonksiyon), Procedure (Prosedür), Package (Paket) ve Trigger (Tetikleyici) gibi yapılar ise veritabanında bir isimle saklanıp tekrar kullanılabilen isimli yapılardır.

9. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL LOB veri tiplerinden biri değildir?

A) BFILE
B) BLOB
C) CLOB
D) NLOB
E) NCLOB

Cevap : D) NLOB

Açıklama : PL/SQL’de büyük nesne verilerini (LOB – Large Object) saklamak için kullanılan veri tipleri şunlardır: BLOB (Binary Large Object), CLOB (Character Large Object), NCLOB (National Character Large Object) ve BFILE (Binary File). NLOB şeklinde bir veri tipi bulunmamaktadır.

10. Aşağıdaki fonksiyonlardan hangisi veri tabanında geçerli tarih ve zaman bilgisini döndürür?

A) LOCALTIMESTAMP
B) CURRENT_TIMESTAMP
C) SYSDATE
D) SYSTIMESTAMP
E) CURRENT_DATE

Cevap : C) SYSDATE

Açıklama : SYSDATE fonksiyonu, veritabanı sunucusunun geçerli sistem tarih ve zamanını (saniye hassasiyetinde) döndürür. Diğer fonksiyonlar da tarih ve zaman döndürmekle birlikte, SYSDATE en temel ve yaygın kullanılanıdır.

11.

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi şıkta doğru verilmiştir?

A) #FALSE#
B) #TRUE#
C) #NULL#
D) ##
E) #NOT#

Cevap : D) ##

Açıklama :

12.

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi seçenekte verilmiştir?

A) 3

2

-1
B) -3

-2

-1
C) 3

2

1
D) 3

-2

-1
E) 1

2

-3

Cevap : A) 3

2

-1

Açıklama :

13. PL/SQL dilinde tüm IF koşul yapılarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Koşul yapılarında ELSE deyimi en sonda bulunmalıdır.
B) Koşul yapılarında ELSE deyiminin bulunması zorunludur.
C) Koşulda birden fazla mantıksal önerme bulunuyorsa bunlar soldan sağa doğru çalıştırılır.
D) IF-THEN-ELSIF yapısında koşullar yukarıdan aşağıya doğru çalıştırılır.
E) IF-THEN-ELSIF yapısında bir koşul sağlanmışsa sonraki koşullar kontrol edilmez.

Cevap : B) Koşul yapılarında ELSE deyiminin bulunması zorunludur.

Açıklama : PL/SQL’deki koşul yapılarında (IF-THEN, IF-THEN-ELSE, IF-THEN-ELSIF), ELSE deyiminin kullanılması zorunlu değildir, isteğe bağlıdır.

14. Aşağıdakilerden hangisi NUMBER veri tipinden türetilmiş veri tiplerinden biri değildir?

A) PLS_INTEGER
B) DOUBLE PRECISION
C) SMALLINT
D) DECIMAL
E) REAL

Cevap : A) PLS_INTEGER

Açıklama :

15.

Yukarıda bir kısmı verilen PL/SQL kodundaki değişkenlerin değerleri büyükten küçüğe aşağıdaki hangi seçenekte sıralanmıştır?

A) n3>n2>n1
B) n2>n3>n1
C) n3>n1>n2
D) n1>n3>n2
E) n2>n1>n3

Cevap : B) n2>n3>n1

Açıklama :

16. PL/SQL dilinde program akışını bir sonraki ifadeye aktarmak için kullanılan deyim aşağıdakilerden hangisidir?

A) NULL;
B) RETURN;
C) BREAK;
D) GOTO;
E) EXIT;

Cevap : A) NULL;

Açıklama :

17. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL dilinin özelliklerinden biridir?

A) PL/SQL komutları önce yorumlanır ve bir ara forma dönüştürülür, daha sonra bu ara form derlenerek çalıştırılır.
B) PL/SQL dilinde değişken ve sabitler mutlaka bir veri tipiyle birlikte bildirilmelidir.
C) Kaynak kodda ihtiyaç duyulan herhangi bir satırda değişken ve sabitler tanımlanabilir.
D) PL/SQL kaynak kodunda bir hata varsa hatanın olduğu satıra kadar olan kodlar çalıştırılır, hatadan sonraki kodlar çalıştırılmaz.
E) PL/SQL, tüm veri tabanlarında yerleşik olarak kuruludur ve hepsinde kullanılabilir.

Cevap : B) PL/SQL dilinde değişken ve sabitler mutlaka bir veri tipiyle birlikte bildirilmelidir.

Açıklama :

18. Aşağıdakilerden hangisi PL/SQL dilinde bir döngüyü koşullu sonlandırmak için kullanılır?

A) NULL
B) GOTO
C) EXIT WHEN
D) CONTINUE
E) BREAK

Cevap : C) EXIT WHEN

Açıklama : EXIT WHEN deyimi, bir döngü içinde belirli bir koşulun sağlanması durumunda döngüden çıkmak için kullanılır.

19. PL/SQL veri tipi dönüşümüyle ilgili aşağıdaki şıklardan hangisi yanlıştır?

A) BINARY DOUBLE veri tipinde bir sayı PLS_INTEGER veri tipinde bir değişkene atanırsa sayının ondalıklı kısmı atılır, sadece tam kısmı kullanılır.
B) Bir değeri, ulusal karakter veri tipine dönüştürmek için TO_NCHAR() fonksiyonu kullanılır.
C) Tanım aralığı büyük nümerik veri tiplerinden tanım aralığı küçük veri tiplerine dönüşüm yapılabilir.
D) Karakter veri tipindeki değerler sayıya çevrilebiliyorsa örtük dönüşümle nümerik veri tipinde değişkenlere atanabilir.
E) Tam sayı veri tipinden ondalıklı sayı veri tipine yapılan örtük veri tipi dönüşümünde sayının değerinde kayıp olmaz.

Cevap : A) BINARY_DOUBLE veri tipinde bir sayı PLS_INTEGER veri tipinde bir değişkene atanırsa sayının ondalıklı kısmı atılır, sadece tam kısmı kullanılır.

Açıklama :

20.

Yukarıda verilen PL/SQL programının çıktısı aşağıdaki hangi şıkta doğru verilmiştir?

A) -1

1

-1
B) 1

-1

1
C) -1

1

1
D) 1

1

1
E) -1

-1

-1

Cevap : C) -1

1

1

Açıklama :