Ata–Aöf Tıbbi Kayıt ve Hastane Otomasyonu 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Tıbbi dokümantasyon, hastaya sunulan sağlık hizmetlerinin tüm aşamalarının kaydedilmesi, saklanması ve yönetilmesi sürecidir. Bu süreç, sadece hastanın tedavisinin devamlılığı için değil, aynı zamanda hukuki koruma, eğitim, araştırma ve kalite değerlendirmesi için de hayati öneme sahiptir. Modern sağlık hizmetlerinde bu süreç, “Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri” (HBYS) adı verilen kapsamlı otomasyon sistemleri aracılığıyla yürütülmektedir. Bu makalede, tıbbi kayıtların içeriği, HBYS modülleri ve hastane yönetimindeki idari süreçler incelenecektir.

Tıbbi Kayıtlar ve Arşivleme

Bir “hasta dosyası”, hastanın kabulünden taburcusuna kadar olan tüm tıbbi ve idari kayıtları içerir; ancak hastanın başka bir kuruma sevk edildiği “kurum sevk kâğıdı” bu dosyanın standart bir parçası değildir. Tıbbi kayıtların en önemli özelliklerinden biri, hastanın geçmiş sağlık durumu hakkında bilgi vererek sonraki tedavilere ışık tutmasıdır. Bilgisayar tabanlı tıbbi kayıtların en büyük avantajlarından biri, arşiv için fiziksel alandan tasarruf sağlaması ve yetkili birden fazla kullanıcının aynı anda dokümanlara erişebilmesidir; “dokümanlara sadece bir kullanıcı ulaşabilir” ifadesi yanlıştır. Arşivleme yöntemlerinden biri olan “dağınık örgütlenme” ise her kliniğin kendi kayıtlarını kendi bünyesinde topladığı bir sistemi ifade eder.

Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri (HBYS)

HBYS, bir hastanedeki tüm süreçleri entegre eden bir yazılım bütünüdür.

• Hasta Akış Modülleri: Hastanın hastaneye girişinden çıkışına kadar olan süreci yönetir. “Hasta yatış işlem basamakları” sırasıyla; yatış istemi, yatış isteminin kabulü ve yatış kabulü şeklindedir. Acil servislerde ise çok sayıda yaralının olduğu durumlarda önceliklendirme yapmak için “triaj” adı verilen hızlı seçme ve kodlama işlemi uygulanır. “Kırmızı alan”, hayati tehlikesi olan hastalar için kullanılırken, “basit kanamalar” bu alana dahil edilmez.
• Destek Modülleri: Klinik hizmetleri destekleyen birimlerin işlemlerini yönetir. Örneğin, yatan hastalara ilaç ve sıhhi malzeme teminini sağlayan birim “eczane hizmetleridir”.
• Görüntüleme (DICOM): Tıbbi dijital görüntüler için bir standart olan “DICOM”, Radyoloji Bilgi Sistemi (RIS) ile entegre çalışır. Ancak DICOM, departmanın iş akışını yöneten RIS’in “beynini oluşturmaz”.

Teletıp ve Modern Teknolojiler

“Teletıp”, uzaklığın sorun olduğu durumlarda sağlık hizmetinin elektronik bilgi ve iletişim teknolojileri kullanılarak sağlanmasıdır. Bu uygulamalar sayesinde ulaşım zamanı, kâğıt kullanımı ve hastane masrafları azalmaktadır. Bunun en ileri örneklerinden biri, cerrahın bir robot yardımıyla uzaktan ameliyat gerçekleştirmesi olan “tele-cerrahi ve robotik cerrahidir”. Göz hastalıklarının uzaktan teşhisi ise “tele-oftalmoloji” olarak adlandırılır.

Kalite, Hukuk ve Türkiye’deki Gelişmeler

Sağlık hizmetlerinde kalite ve yasalara uyum büyük önem taşır. Kaliteli hizmet sunmak, israfı önleyerek “maliyetlerin artmasına” değil, azalmasına neden olur. Hastane hizmet kalite standartlarının hedefleri arasında hasta ve çalışan güvenliği ile verimlilik yer alır.

• Yasal Çerçeve: Türkiye’de hasta hakları, 1998 tarihli “Hasta Hakları Yönetmeliği” ile güvence altına alınmıştır. Hastaların kayıtlarını inceleme hakkı varken, “tıbbi kayıt yapma hakkı” yoktur. Bilişim sistemindeki verileri bozmak veya hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmek ise “Türk Ceza Kanunu’na” göre suçtur.
• Tarihsel Gelişmeler: Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Sağlık Bakanı “Dr. Adnan Adıvar”dır. Sağlık hizmetlerinin ülke geneline yayılmasını hedefleyen Sosyalizasyon Yasası ise ilk olarak “Düzce” ilinde değil, “Muş” ilinde uygulanmaya başlanmıştır. Aile hekimliği pilot uygulaması ise ilk kez 2005 yılında “Düzce’de” başlatılmıştır.

Sonuç

Tıbbi kayıt ve hastane otomasyonu, modern sağlık hizmetlerinin temel taşlarıdır. “Biyolojik sağlığın” vücuttaki tüm hücrelerin uyum içinde çalışması olarak tanımlandığı günümüz tıp anlayışında, bu uyumu takip etmek ve belgelemek için gelişmiş bilgi sistemleri vazgeçilmezdir. Bu sistemler, hem bireysel hasta bakımının kalitesini artırır hem de halk sağlığı çalışmaları için değerli bir veri kaynağı oluşturur.

1. Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, öncelikli tedavi veya nakil edilmesi gereken hastaların tespiti amacıyla olay yerinde veya hastaların ulaştırıldığı sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemine ne ad verilir?

A) Kodlama
B) Koordinasyon
C) Renklendirme
D) Triaj
E) Sınıflandırma

Cevap : D) Triaj

Açıklama : Çok sayıda hasta ve yaralının olduğu durumlarda, öncelikli tedavi veya nakil edilmesi gereken hastaların tespiti amacıyla yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemine triaj denir.

2. Hasta yatış işlem basamakları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Yatış İstem kabul/yatış kabulü/istem kabul
B) Yatış kabulü/yatış istem kabulü/yatış istemi
C) Yatış istem/yatış istem kabulü/yatış kabulü
D) Yatış kabulü/yatış istemi/yatış istem kabulü
E) İstem kabul/yatış istem/yatış isteminin kabulü

Cevap : C) Yatış istem/yatış istem kabulü/yatış kabulü

Açıklama : Hasta yatış işlem basamakları, sırasıyla yatış istemi, yatış isteminin kabulü ve yatış kabulü şeklindedir.

3. Aşağıdakilerden hangisi görüntü arşivleme ve iletişim sistemlerinin hasta açısından avantajlarından biri değildir?

A) Hastalara istedikleri takdirde dijital görüntülerinin olduğu her PC’de açılabilir şekilde bir CD verilebilir.
B) Filmlerin kaybolma ve karışma sorunu olmaz, filmler hastanede saklanır, istenildiği zaman bilgilere ulaşılabilir.
C) Filmler zaman içerisinde çevresel şartlardan dolayı deforme olabilir. Dijital filmler ise yıllarca ilk günkü gibi saklanabilir.
D) Acil durumlarda hekimler evlerinden hasta filmlerine erişerek hastaneye ulaşana kadar geçen zamanda tıbbi tedavi planı yapabilirler.
E) Gerektiğinde görüntülerin başka yurt içi ya da yurt dışı tıbbi merkezlere aktarılabilmesini sağlar.

Cevap : D) Acil durumlarda hekimler evlerinden hasta filmlerine erişerek hastaneye ulaşana kadar geçen zamanda tıbbi tedavi planı yapabilirler.

Açıklama : Görüntü arşivleme ve iletişim sistemlerinin hasta açısından değil, hekim ve hastane açısından bir avantajıdır. Bu sistem, hekimlerin acil durumlarda evlerinden hasta filmlerine erişmesini sağlayarak tedavi planı yapmasına olanak tanır.

4. Aşağıdakilerden hangisi bilgisayar tabanlı tıbbi kayıtların sağladığı avantajlardan biri değildir?

A) Arşiv olarak kullanılacak fiziksel alandan kazanç sağlar.
B) Dokümanlara sadece bir kullanıcı ulaşabilir.
C) Hasta kayıtlarına çok daha hızlı bir şekilde ulaşılabilir.
D) Verilerin birleştirilmesini kolaylaştırır.
E) Diğer bilgi sistemleri ile entegrasyonu sağlar.

Cevap : B) Dokümanlara sadece bir kullanıcı ulaşabilir.

Açıklama : Bilgisayar tabanlı tıbbi kayıt sistemlerinde, yetkilendirilmiş birden fazla kullanıcı aynı anda dokümanlara erişebilir. Bu durum, bilgi paylaşımını ve iş birliğini kolaylaştırır. Bu nedenle, sadece bir kullanıcının ulaşabileceği ifadesi yanlıştır.

5. Aşağıdakilerden hangisi günümüzde sağlık sisteminin karşılaşabileceği zorluklar arasında yer almaz?

A) Vatandaşların artan beklentileri
B) Yeni ortaya çıkan hastalıklar
C) Yaşlanan nüfus
D) Eğitim düzeylerinin artması
E) Düşük gelir seviyesi

Cevap : E) Düşük gelir seviyesi

Açıklama : Günümüzde sağlık sisteminin karşılaştığı zorluklar arasında, vatandaşların beklentilerinin artması, yeni hastalıklar, yaşlanan nüfus ve eğitim düzeylerinin yükselmesi yer alır. Düşük gelir seviyesi ise sağlık sisteminin karşılaştığı zorluklardan biri değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi kalitenin getirilerinden biri değildir?

A) Hizmette Verimlilik ve Optimal Artış
B) Maliyetlerin Artması
C) Müşteri Memnuniyetinin Artması
D) Kârın Artması
E) Yüksek Rekabet Gücü

Cevap : B) Maliyetlerin Artması

Açıklama : Kalite, maliyetleri artırmaz, aksine israfı ve hataları azaltarak maliyetleri düşürür. Bu nedenle maliyetlerin artması, kalitenin getirilerinden biri değildir.

7. Aile Hekimliği Pilot Yasası 2004’te çıkarılmış, ilk uygulama 2005’te nerede başlatılmıştır?

A) Haymana
B) Suruç
C) Doğubayezıt
D) Düzce
E) İskenderun

Cevap : D) Düzce

Açıklama : Aile Hekimliği Pilot Yasası 2004’te çıkarılmış ve ilk uygulaması 2005’te Düzce’de başlatılmıştır.

8. DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine) ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) DICOM, tıbbi dijital görüntü ve iletişim sistemleridir.
B) DICOM ile RIS’in entegre çalışması gerekir.
C) DICOM, RIS’in (Radyoloji Informasyon Sistemi) beynini oluşturur.
D) DICOM, dünyada en yaygın kullanılan medikal görüntüleme sistemleridir.
E) DICOM radyoloji departmanının merkezinde bulunmaktadır.

Cevap : C) DICOM, RIS’in (Radyoloji Informasyon Sistemi) beynini oluşturur.

Açıklama : DICOM, tıbbi dijital görüntüler için bir standarttır. RIS ise radyoloji departmanının iş akışını yöneten bir bilgi sistemidir. DICOM, RIS’in beynini değil, onunla entegre çalışan bir bileşenini oluşturur. RIS, departmanın beyni olarak kabul edilir.

9. Aşağıdakilerden hangisi hizmet girişi modülünde yapılan işlemlerden biri değildir?

A) Refakat işlemleri
B) Sorgulamalar
C) Cerrahi müdahaleler
D) Konsültasyon
E) Stok işlemleri

Cevap : B) Sorgulamalar

Açıklama : Hizmet girişi modülünde refakat işlemleri, cerrahi müdahaleler, konsültasyon ve stok işlemleri gibi hizmetlerle ilgili bilgiler girilir. Sorgulamalar ise bu modülde yapılan bir işlem değildir, genellikle raporlama veya analiz modüllerinde yapılır.

10. “Yatan hastalarla, kanun, tüzük, yönetmelik ve emirler gereğince ilaç verilmesine lüzum görülen hastalara ilaç ve sıhhi malzeme sağlanır.” ifadesinde bahsedilen hizmet türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Eczane hizmetleri
B) Yoğun bakım hizmetleri
C) Sterilizasyon hizmetleri
D) Diyaliz hizmetleri
E) Günübirlik tedavi hizmetleri

Cevap : A) Eczane hizmetleri

Açıklama : Verilen ifade, yatan hastalara ilaç ve sıhhi malzeme sağlanmasıyla ilgili bir hizmeti tanımlamaktadır. Bu hizmet türü Eczane hizmetleridir.

11. Biyolojik sağlığın tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fiziki muayene ve laboratuvar sonuçlarına göre sağlıklı olma durumu
B) Şahısların beklenmedik bir durumla karşılaşırlarsa yaşadığı duygular ve geliştirdiği başa çıkma mekanizmaları ile anormal duruma ve çevresine uyum sağlayabilmesi
C) Vücudun her bir hücresinin en yüksek kapasitede işlev görmesi, hücreler arası tam bir uyum ve kominikasyonun olması
D) Bireyin kendisinden beklenen rol ve sorumlulukları yerine getirebilmesi
E) Hiçbir hastalığın olmaması durumu

Cevap : C) Vücudun her bir hücresinin en yüksek kapasitede işlev görmesi, hücreler arası tam bir uyum ve kominikasyonun olması

Açıklama : Biyolojik sağlık, vücudun her bir hücresinin en yüksek kapasitede işlev görmesi, hücreler arası tam bir uyum ve iletişim içinde olması durumudur.

12. Acil servis hasta kayıt ve çıkış işlemleri için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) İlaç istemleri ve takibi yapılabilir.
B) Konsültasyon istemi yapılabilir.
C) Hastalar müşahede altında tutulabilir.
D) Tetkik ve laboratuvar istemleri yapılabilir.
E) Adli raporlar ve vakalar düzenlenemez.

Cevap : E) Adli raporlar ve vakalar düzenlenemez.

Açıklama : Acil servis hasta kayıt ve çıkış işlemlerinde, hastanın tıbbi durumuyla ilgili adli raporlar ve vakalar da düzenlenir. Bu nedenle, düzenlenemez ifadesi yanlıştır.

13. Entegre Bilgi Yönetimi Sistemleri (EBYS)’nin temelinde iyi bir planlama yapılması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi planlama kapsamında değildir?

A) Hizmet tanımı
B) Birim ve kullanıcı bazında ihtiyaç belirlenmesi
C) Kâr marjı tanımlamaları
D) Organizasyon tanımlamaları
E) İş akışı tanımı

Cevap : C) Kâr marjı tanımlamaları

Açıklama : Entegre Bilgi Yönetimi Sistemleri’nin planlaması, hizmet tanımı, ihtiyaç belirlemesi, organizasyon tanımlamaları ve iş akışı tanımı gibi konuları kapsar. Kâr marjı tanımlamaları ise maliyet yönetimi veya finansal planlama kapsamında yer alır.

14. Bilgisayar tabanlı tıbbi kayıtların sağladığı avantajlar için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Aynı dokümana birden fazla kullanıcı aynı anda ulaşabilir.
B) Yetkisiz kişiler hasta kayıtlarına ulaşabilir.
C) Verilerin birleştirilmesini kolaylaştırır.
D) Hasta kayıtlarına çok daha hızlı bir şekilde ulaşılabilir.
E) Arşiv olarak kullanılacak fiziksel alandan kazanç sağlar.

Cevap : B) Yetkisiz kişiler hasta kayıtlarına ulaşabilir.

Açıklama : Bilgisayar tabanlı tıbbi kayıt sistemlerinin en önemli özelliklerinden biri, veri güvenliğini sağlaması ve yetkisiz kişilerin hasta kayıtlarına erişimini engellemesidir.

15. Aşağıdaki sağlık hizmeti türlerinden hangisinin kapsamında çocuk sağlığı merkezleri ve verem savaş dispanserleri yer alır?

A) Rehabilitasyon hizmetleri
B) Geliştirici sağlık hizmetleri
C) Üçüncü basamak sağlık hizmetleri
D) İkinci basamak sağlık hizmetleri
E) Birinci basamak sağlık hizmetleri

Cevap : E) Birinci basamak sağlık hizmetleri

Açıklama : Çocuk sağlığı merkezleri ve verem savaş dispanserleri, koruyucu sağlık hizmetleri sunan birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında yer alır.

16. Aşağıdakilerden hangisi kırmızı alan triaj uygulaması kapsamında değildir?

A) Basit kanamalar
B) Hava yolu tıkanıklığı riski
C) Major çoklu travma
D) Solunumsal arrest
E) Kardiyak arrest

Cevap : A) Basit kanamalar

Açıklama : Kırmızı alan, hayati tehlikesi olan ve acil müdahale gerektiren hastalar için kullanılır. Hava yolu tıkanıklığı, çoklu travma, solunumsal ve kardiyak arrest bu kapsamdadır. Basit kanamalar ise genellikle yeşil veya sarı alana yönlendirilir.

17. Elektronik sağlık kayıtlarının oluşturulmasındaki önemli noktalar ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Gerekli yasal düzenlemeler yapılması gerekmektedir.
B) Hasta mahremiyeti ve veri güvenliği sağlanmak şartıyla hastanın, istediği veriye ulaşabileceği bir sistem kurulmalıdır.
C) Yeterli yatırım yapılması gerekmektedir.
D) Küçük miktardaki veri, standart kullanıma sunulmalıdır.
E) Fonksiyonel işlevselliği sağlayacak teknik standartlar yerine getirilmelidir.

Cevap : D) Küçük miktardaki veri, standart kullanıma sunulmalıdır.

Açıklama : Elektronik sağlık kayıtlarında, büyük miktardaki veriler bile standart kullanıma sunulmalıdır. Sadece küçük miktardaki verinin standart olarak sunulması yanlıştır.

18. Sağlık Bakanlığı, tedavi hizmetlerinde hasta memnuniyet düzeyini artırma çalışmaları kapsamında 01.08.1998 tarih ve 23420 sayılı …………. yayımlamıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Hasta Hakları Yönetmeliği
B) Hizmet Kalite Standartları Rehberi
C) Hastaların Hekim Seçmesine ve Değiştirmesine İmkân Verecek Şekilde Düzenlenmesi Hakkında Yönerge
D) Poliklinik Hizmetlerinde Öncelik Sırası Hakkında Genelge
E) Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Tıbbi Hizmetler Sunum Rehberi

Cevap : A) Hasta Hakları Yönetmeliği

Açıklama : Sağlık Bakanlığı, hasta memnuniyetini artırmak amacıyla 01.08.1998 tarih ve 23420 sayılı Hasta Hakları Yönetmeliği’ni yayımlamıştır.

19. Türkiye’nin ilk sağlık bakanı kimdir?

A) Dr. Refik SAYDAM
B) Dr. Recep AKDAĞ
C) Dr. Ahmet KAYGUSUZ
D) Dr. Behçet UZ
E) Dr. Adnan ADIVAR

Cevap : E) Dr. Adnan ADIVAR

Açıklama : Türkiye’de Sağlık Bakanlığı ilk olarak 3 Mayıs 1920’de TBMM tarafından kurulmuştur. Bu dönemde Bakanlık, daha çok savaş yaralarının sarılması ve sağlık mevzuatının oluşturulmasıyla ilgilenmiştir. TBMM döneminin ilk Sağlık Bakanı Dr. Adnan Adıvar’dır.
Cumhuriyetin ilanından sonra, 1923’te Sağlık Bakanlığı Cumhuriyet hükümeti bünyesinde resmi olarak yapılandırılmış ve Cumhuriyet döneminin ilk Sağlık Bakanı Dr. Refik Saydam olmuştur.
Not: Bazı kaynaklarda “Türkiye’nin ilk Sağlık Bakanı” olarak Dr. Refik Saydam gösterilse de, TBMM dönemi dikkate alındığında bu unvan Dr. Adnan Adıvar’a aittir.

20. Tıbbi kayıtların içermesi gereken bilgiler için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Hastanın sosyal güvenlik durumu kaydedilmelidir.
B) Laboratuvar, röntgen ve konsültasyon sonuçları kaydedilmelidir.
C) Hastanın kabul edildiği tarih ve saat kaydedilmelidir.
D) Hastanın açık kimliği kaydedilmelidir.
E) Hastanın kabul edildiği andaki yaşamsal bulguları kaydedilmelidir.

Cevap : A) Hastanın sosyal güvenlik durumu kaydedilmelidir.

Açıklama : Tıbbi kayıtların içermesi gereken bilgiler arasında hastanın kimliği, kabul tarihi ve saati, yaşamsal bulguları, laboratuvar ve röntgen sonuçları gibi tıbbi bilgiler yer alır. Hastanın sosyal güvenlik durumu ise mali veya idari bir bilgidir, tıbbi kayıtların içermesi gereken bilgilerden biri değildir.