Aile Terapisi 2024-2025 Vize Soruları

Giriş: Aile Nedir ve Sağlıklı Aile Nasıl Olur?

Aile, toplum içindeki en küçük birlik olup, toplumsal yaşama hazırlanma sürecinin başladığı yerdir. Çevresiyle sürekli iletişim halinde olan aile, dinamik yapısıyla içinde bulunduğu toplumun kültürünü yansıtır; bu nedenle ailenin “kapalı bir sistem” olduğu söylenemez. Sağlıklı bir ailede üyeler arasında bağlılık, işbirliği ve bireysel farklılıklara saygı vardır. Bu ailelerde sınırlar esnek ve nettir; sınırların “çok katı ya da aşırı geçirgendir” olması sağlıksız bir aile yapısına işaret eder.

Aile Sistem Yaklaşımı ve İletişim Dinamikleri

Sistem yaklaşımı, aileyi dört temel unsur üzerinden inceler: aile yapısı, aile fonksiyonları, aile yaşam evreleri ve aile içi etkileşim. Bu unsurların sağlıklı işleyişinin bir sonucu olan “aile içi mutluluk” ise bu yaklaşımın temel unsurlarından biri olarak görülmez. Sistemik aile danışmanlığının odaklandığı temel konu “aile içi ilişkilerin dengesi”‘dir. Ailedeki etkileşim, üyeler arasında ilişkiyi tanımlar ve bilgi paylaşımını sağlar ancak her zaman “eşit ilişkiler geliştirir” demek doğru olmaz; bazen güç dengesizlikleri de görülebilir. Aile içi iletişimi engelleyen en önemli faktörler arasında ise “sık sık öneride bulunma” ve “aile üyeleri arasında kapalı beklentiler” yer alır.

Ailenin Yaşam Döngüsü Evreleri

Aile, evlilikten yaşlılığa uzanan bir yaşam döngüsüne sahiptir. Bu döngünün evreleri; evlilik, küçük çocuklu aile, ergenlik, çocukların evden ayrılması ve yaşlılık olarak sıralanabilir; “çocuğu meslek sahibi olan aile döngüsü” bu standart sınıflandırmada yer almaz. Döngünün her evresinin kendine özgü zorlukları vardır. Örneğin, “çocuğun ergenlik dönemine geçişi”, ebeveynlerin çocukla iletişim türünü değiştirmesi ve onu anlamak için daha çok çaba harcaması gereken bir evredir. Değişimlere uyum sağlamanın en çok zorlaştığı evre ise genellikle “yaşlılık ve emeklilik döngüsü” olarak kabul edilir.

Aile Terapisinin Tarihsel Gelişimi ve Temel Modeller

İlk aile danışmanlığı uygulamaları “1900’lerin başında” başlamıştır. Kurt Lewin gibi sosyal psikologların “grup dinamikleri” alanındaki çalışmaları, aile terapisi tarihine önemli katkılar sağlamıştır. Palozzi ve arkadaşları ise aile terapisine “gözlem” tekniğini kullanarak beklenmedik olumlu katkılar yapmışlardır. Alanın profesyonelleşmesi adına Amerikan Evlilik ve Aile Terapi Merkezi’nin kuruluşu ise “1970-1979” döneminde gerçekleşmiştir. Aile terapileri, “birinci kuşak” ve “ikinci kuşak” olarak ikiye ayrılır. Stratejik ve Yapısal Aile Terapisi gibi modeller birinci kuşakta yer alırken, “Öyküsel Aile Terapisi Modeli” ikinci kuşak terapilerdendir.

Aile Danışmanlığının Amaçları ve Psikanalitik Yaklaşım

Aile danışmanlığının en önemli ve nihai amacı, üyeler arasındaki çatışmaları çözerek “aile içi uyumu sağlamak”tır. Bu süreçte öncelik ailenin birliğidir; “aile içi bireyselliğin güçlendirilmesi” birincil amaç değildir. Farklı terapi modelleri bu amaca ulaşmak için çeşitli yöntemler kullanır. Örneğin, Psikanalitik aile danışmanlığı, temel teknik olarak “bilinçaltı analiz” yöntemini kullanır ve çözümlemeyi “bilinçaltında yatan çatışmaları çözmek” üzerine kurar. Tüm danışmanlık süreçleri gibi, sistemik aile danışmanlığı da hedeflere ulaşıldığında “sonlandırma” aşaması ile tamamlanır.

1. Aile, evlilik ve kan bağına dayanan, karı, koca, çocuklar, kardeşler arasındaki ilişkilerin oluşturduğu toplum içindeki en küçük birliktir. Sağlıklı ailenin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Aile üyeleri arasında sorunlar ortak akıl ve işbirliği ile çözülür.
B) Aile üyeleri arasında sınırlar çok katı ya da aşırı geçirgendir.
C) Aile üyeleri bireysel farklılıkları kabul eder.
D) Aile üyeleri arasında işbirliği vardır.
E) Aile üyeleri arasında bağlılık vardır.

Cevap : B) Aile üyeleri arasında sınırlar çok katı ya da aşırı geçirgendir.

Açıklama : Sağlıklı ailelerde sınırlar ne çok katı ne de aşırı geçirgendir; esnek ve nettir. Sınırların çok katı veya aşırı geçirgen olması, sağlıklı olmayan aile yapılarının bir özelliğidir.

2. İnsan neslinin toplumsal yaşama hazırlanma süreci aile ile başlar. Aile; disiplin, düzen, görev bilinci ve toplumsal kuralların öğretildiği en önemli yerdir. Aile yazılı olmayan sosyal kurallarla ve yasalarla şekillenen bir sosyal düzen içinde bulunur. Aile içinde bulunduğu toplumun değer yargılarını, kültürünü, gelenek ve göreneklerini yansıtan, ayrıca kendi içinde özel bir düzeni olan, çevresiyle iletişim içerisinde olan bir kurum olarak tanımlanabilir.
Yukarıdaki paragrafa göre aile yapısı ve özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Aile, çevresini etkiler.
B) Aile, sosyo-kültürel çevreden beslenir.
C) Aile, çevresel aktarımlardan uygun olanları kabul eder.
D) Aile, dinamik bir yapıya sahiptir.
E) Aile, kapalı bir sistemdir.

Cevap : E) Aile, kapalı bir sistemdir.

Açıklama : Paragrafta ailenin çevresiyle iletişim içinde olduğu belirtilmiştir. Bu da ailenin kapalı bir sistem değil, açık bir sistem olduğunu gösterir. Aile, çevresinden etkilenir ve aynı zamanda çevresini etkiler.

3. Aile yaşam döngüsü, hem bireyi hem de toplumu etkileyen aileyi ve işlevlerini anlamada önemli bir araçtır. Evlilikten önce başlayan ve ailenin son üyesinin ölümüne kadar süren uzun bir süreçtir. Aile yaşam döngüsü yaklaşımı aileyi zaman değişkenine bağlı olarak ele almaktadır. Aşağıdakilerden hangisi ailenin yaşam döngüsü evrelerinden değildir?

A) Küçük çocuklu aile döngüsü
B) Evlilik döngüsü
C) Çocuğu meslek sahibi olan aile döngüsü
D) Yaşlılık döngüsü
E) Çocuğu evden ayrılan aile döngüsü

Cevap : C) Çocuğu meslek sahibi olan aile döngüsü

Açıklama : Aile yaşam döngüsü evreleri; evlilik, küçük çocuklu aile, ergenlik, çocuğu evden ayrılan aile ve yaşlılık döngüsüdür. Çocuğu meslek sahibi olan aile döngüsü, bu evrelerden biri değildir.

4. Birinci kuşak aile terapilerinde yer alan terapi teknikleri uyum, kendi kendini düzenleme ve amaca odaklı davranış ilkelerine dayanır. Birinci kuşak aile terapileri modelleri arasında aşağıdaki seçeneklerden hangisi yer almaz?

A) Stratejik Aile Terapisi Modeli
B) Akıl Araştırmaları Enstitüsü Modeli
C) Yapısal Aile Terapisi Modeli
D) Psikoanalitik Model
E) Öyküsel Aile Terapisi Modeli

Cevap : E) Öyküsel Aile Terapisi Modeli

Açıklama : Öyküsel Aile Terapisi Modeli, ikinci kuşak aile terapileri arasında yer alır. Stratejik, Akıl Araştırmaları ve Yapısal Aile Terapisi modelleri ise birinci kuşak terapilerdendir.

5. Aileye etkileşim temelindeki bir yaklaşım, bireyleri aile üyeleri olarak birbirine bağlayan iletişim süreçlerine odaklanarak, iletişimin aileyi nasıl oluşturduğunu anlamaya çalışır.
Ailedeki üyelerinin kendi aralarındaki etkileşim kalıpları için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Etkileşim aile üyeleri arasında konu ve içerik değişimini oluşturur.
B) Etkileşim aile üyeleri arasında ilişkiyi tanımlar.
C) Etkileşim aile üyeleri arasında sosyal karşılaşma yaratır.
D) Etkileşim aile üyeleri arasında bilgi paylaşımıdır.
E) Etkileşim aile üyeleri arasında eşit ilişkiler geliştirir.

Cevap : E) Etkileşim aile üyeleri arasında eşit ilişkiler geliştirir.

Açıklama : Etkileşim, aile içinde her zaman eşit ilişkiler geliştirmeyebilir; bazen güç dengesizliklerine veya çatışmalara da yol açabilir. Diğer ifadeler ise etkileşimin aile içindeki işlevlerini doğru bir şekilde yansıtmaktadır.

6. Ailede, bireyler arasında sürekli suçlayıcı ve eleştirel bir dilin kullanılması da iletişimi zedeler. Ailedeki iletişim engellerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Doğru ifade kullanma
B) Sık sık öneride bulunma
C) Empati kurma
D) Anlayışlı olma
E) Etkili dinleme

Cevap : B) Sık sık öneride bulunma

Açıklama : Ailedeki iletişim engellerinden biri, sürekli öneride bulunma veya nasihat etme eğilimidir. Bu, diğer aile üyelerinin kendilerini anlaşılmamış ve dinlenmemiş hissetmelerine neden olabilir. Diğer seçenekler ise iletişimi kolaylaştıran unsurlardır.

7. Aile yaşam döngüsünün evreleri Carter ve Mc Goldrick (1989) tarafından beşe ayrılmıştır. Çocukla iletişim türünün değişmesi gereken ve onu anlamaya daha çok çaba harcanan evre aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuğun evden ayrılması
B) Küçük çocuklu aile döngüsü
C) Çocuğun ergenlik dönemine geçişi
D) Yaşlılık ve emeklilik
E) Yetişkinlik

Cevap : C) Çocuğun ergenlik dönemine geçişi

Açıklama : Aile yaşam döngüsünde, çocuğun ergenlik dönemine geçişi evresi, ebeveyn-çocuk ilişkisinde iletişim türünün değişmesini gerektiren ve ebeveynlerin çocuğu anlamak için daha fazla çaba harcadığı bir dönemdir.

8. Aile yaşam döngüsü, evlilikten önce başlayan ve ailenin son üyesinin ölümüne kadar süren uzun bir süreçtir. Aile yaşam döngüsünde değişimlere uyum sağlamak aşağıdaki hangi aşamada zorlaşır?

A) Evlilik döngüsü
B) Çocukluk dönemi
C) Yaşlılık ve emeklilik döngüsü
D) Yetişkinlik döngüsü
E) Ergenlik dönemi

Cevap : C) Yaşlılık ve emeklilik döngüsü

Açıklama : Yaşlılık ve emeklilik döngüsü, bireyin ve ailenin sağlık sorunları, sosyal çevre değişimleri ve rollerin yeniden tanımlanması gibi nedenlerle değişimlere uyum sağlamasının zorlaştığı bir evredir.

9. Aile danışmanlığının amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Aile içi çatışmaların çözülmesi
B) Aile içi bireyselliğin güçlendirilmesi
C) Aile içi iletişimin iyileştirilmesi
D) Aile uyumun sağlanması
E) Aile içi birliğinin güçlendirilmesi

Cevap : B) Aile içi bireyselliğin güçlendirilmesi

Açıklama : Aile danışmanlığının amaçlarından biri, ailenin bir bütün olarak işlevselliğini artırmaktır. Aile içi bireyselliğin güçlendirilmesi ise bir amaç değildir, aksine bireysel gelişim ailenin birliğine entegre edilmeye çalışılır.

10. Psikanalitik aile danışmasının amacı, aile bireylerine geçmişin bilinç dışı tekrarını ve çatışmalarını fark ettirip hayatlarının üzerindeki etkisini ortadan kaldırmaktır.
Psikanalitik aile danışmasına göre aşağıdaki hangi seçenekte, çözümleme gerçekleşir?

A) Bilişsel davranışçı çözümler üretmek
B) Öyküsel yöntemle çözümleme yapmak
C) Şimdi ve burada çözüme odaklanmak
D) Bilinçaltında yatan çatışmaları çözmek
E) Ayna arkası yöntemler kullanmak

Cevap : D) Bilinçaltında yatan çatışmaları çözmek

Açıklama : Psikanalitik terapi, geçmişin bilinçaltında yatan çatışmalarını ve bu çatışmaların bugünkü davranışlara olan etkisini anlamaya ve çözmeye odaklanır.

11. Kurt Lewin, aşağıdaki hangi çalışma alanıyla aile terapisi tarihine katkıda bulunmuştur?

A) Grup dinamikleri
B) Bilişsel terapi
C) Kişisel gelişim
D) Psikanaliz
E) Aile içi iletişim

Cevap : A) Grup dinamikleri

Açıklama : Kurt Lewin, sosyal psikolojinin kurucularından biri olarak grup dinamikleri alanındaki çalışmalarıyla aile terapisi yaklaşımına önemli katkılarda bulunmuştur.

12. Amerikan Evlilik ve Aile Terapisi Birliği kurulmuş, aile, eş ve evlilik terapilerinde standartlar oluşturulmaya başlanmıştır. Amerikan Evlilik ve Aile Terapi Merkezinin kuruluşu aşağıdaki hangi dönemde yer alır?

A) 1970-1979
B) 1990-2000
C) 1950-1959
D) 1960-1969
E) 1980-1990

Cevap : A) 1970-1979

Açıklama :

13. Palozzi ve arkadaşları, aile terapilerinde beklemedikleri olumlu katkıyı aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile sağlamışlardır?

A) Psikoterapi
B) Gözlem
C) Ölçek
D) Hipnoterapi
E) Varoluşsal terapi

Cevap : B) Gözlem

Açıklama : Palozzi ve arkadaşları, aile terapilerinde gözlem yaparak, aile üyelerinin etkileşimlerini ve dinamiklerini dışarıdan izleyerek beklemedikleri olumlu katkılar sağlamışlardır.

14. İlk aile danışmanlığı uygulamaları ne zaman başlamıştır?

A) 1900’lerin başında
B) 1970’lerin ortasında
C) 2000’li yıllarda
D) 1800’lerin başında
E) 1950’lerin sonunda

Cevap : A) 1900’lerin başında

Açıklama : Aile danışmanlığı uygulamaları, ilk olarak 1900’lerin başında, bireysel sorunların aile bağlamında ele alınmasıyla başlamıştır.

15. Aile danışmanlığı aile birliğinin güçlendirilmesi, çatışmaların çözülmesi ve aile içi iletişimin iyileştirilmesi gibi konularda destek sunarak, ailelerin daha sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürdürmelerini sağlar.
Aile danışmanlığının en önemli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuk gelişimini desteklemek
B) Sosyal refahı artırmak
C) Aile içi uyumu sağlamak
D) Toplumsal değerleri öğretmek
E) Bireysel bağımsızlığı korumak

Cevap : C) Aile içi uyumu sağlamak

Açıklama : Aile danışmanlığının en önemli amacı, aile üyeleri arasındaki çatışmaları çözerek ve iletişimi iyileştirerek aile içi uyumu sağlamaktır.

16. Psikoanalitik aile danışmanlığında hangi teknik temel alınır?

A) Sosyal yardım
B) Toplumsal normları öğretme
C) Bireysel terapi
D) Maddi destek sağlama
E) Bilinçaltı analiz

Cevap : E) Bilinçaltı analiz

Açıklama : Psikanalitik aile danışmanlığı, bireysel psikanalizden farklı olarak, aile üyeleri arasındaki etkileşimlerdeki bilinçaltı çatışmaları ve dinamikleri anlamaya odaklanır.

17. Aile sistem yaklaşımı, tüm aileyi bir sistem olarak görür ve aile üyeleri arasındaki etkileşime odaklanır. Sistem yaklaşımında aileyle ilgili dört temel unsurun varlığından söz edilmektedir. Buna göre sistem yaklaşımında aile unsurları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

A) Aile yapısı
B) Aile fonksiyonları
C) Aile yaşam evreleri
D) Aile içi mutluluk
E) Aile içi etkileşim

Cevap : D) Aile içi mutluluk

Açıklama : Sistem yaklaşımında aileyle ilgili dört temel unsur; aile yapısı, aile fonksiyonları, aile yaşam evreleri ve aile içi etkileşimdir. Aile içi mutluluk ise bir unsur değil, bu unsurların doğru işleyişinin bir sonucudur.

18. Sistemik aile danışmanlığında odaklanılan temel konulardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Toplumsal normlar
B) Sosyal dışlanma
C) Maddi refah
D) Aile içi ilişkilerin dengesi
E) Bireysel gelişim

Cevap : D) Aile içi ilişkilerin dengesi

Açıklama : Sistemik aile danışmanlığı, aileyi bir sistem olarak ele alır ve bu sistemdeki üyelerin birbirleriyle olan ilişkilerinin dengesini sağlamaya odaklanır.

19. Sistemik aile danışmanlığında, danışma süreci hangi aşamada tamamlanır?

A) Hedef belirleme
B) Değişim süreci
C) Sorunun anlaşılması
D) Sonlandırma
E) Danışmayı yapılandırma

Cevap : D) Sonlandırma

Açıklama : Aile danışmanlığı süreci, belirlenen hedeflere ulaşıldığında ve aile danışmaya olan ihtiyacını giderebildiğinde sonlandırma aşamasına geçer.

20. Aile içi iletişim, en temel tanımı ile aile üyelerinin birbirlerine sözel ve sözel olmayan davranışları ile verdikleri tepkileri, mesajları kapsar. Bu iletişim doğru bir şekilde sağlandığında, insanlar karşısındakinin duygu ve düşüncelerini anlayabilir hale gelir. Aile içi iletişimi engelleyen faktörler arasında aşağıdaki seçeneklerden hangisi yer alır?

A) Aile üyeleri arasında kapalı beklentiler
B) Aile üyeleri arasında etkili iletişim örüntüleri
C) Aile üyeleri arasında birbirlerine bağlılık
D) Aile üyelerinin birbirlerini cesaretlendirmesi
E) Aile üyeleri arasında açık roller

Cevap : A) Aile üyeleri arasında kapalı beklentiler

Açıklama : Kapalı beklentiler, aile üyelerinin birbirlerinden ne beklediklerini açıkça ifade edememesi durumudur ve bu durum aile içi iletişimi ciddi şekilde engelleyebilir. Diğer seçenekler ise iletişimi destekleyen unsurlardır.