Sanat Tarihi ve Mitoloji 2024-2025 Vize Soruları

Giriş: Mitoloji ve Sanat Tarihinin Doğuşu

Sanat ve mitoloji, insanlık tarihinin en başından beri iç içe geçmiş iki temel unsurdur. Yunanca “Mythos-logos” (söz/anlatı ve bilim/akıl) kelimelerinin birleşiminden oluşan mitoloji, sanat için sonsuz bir ilham kaynağı olmuştur. Yunan mitolojisindeki tanrıların soyağacını ve efsanelerini anlatan en temel kaynaklar ise “Homeros-Hesiodos” tarafından kaleme alınmıştır. Sanat eserlerini felsefi bir gözle inceleyen ilk düşünürlerden Platon, sanatı “taklit” anlamına gelen “Mimesis” kavramı üzerinden açıklamıştır. Sanat tarihini bir disiplin olarak kuran öncüler ise Rönesans döneminde “Sanatçıların Hayat Hikayeleri” kitabını yazan “Giorgio Vasari” ve 18. yüzyılda “sanat” ve “tarih” sözcüklerini bir başlıkta ilk kez bir araya getiren “Joachim Winckelmann” olmuştur.

Antik Çağ’dan Orta Çağ’a Sanatın Evrimi

Sanatın dönemleri, tarihsel ve kültürel değişimlere paralel olarak şekillenmiştir. Roma İmparatorluğu’nda Hristiyanlığın İmparator “Theodosius” döneminde resmi din olarak kabul edilmesiyle birlikte ortaya çıkan Erken Hıristiyan sanatı, kökeni gereği “Antik Çağ sanatı”nın özelliklerini taşır. Roma’nın yıkılışının ardından başlayan Kavimler Göçü ise kendine özgü bir sanat anlayışı yaratmıştır; Oslo Gemi Müzesi’ni ziyaret eden bir kişi, bu “Kavimler dönemi” sanatının (Viking sanatı) etkileyici örneklerini görme fırsatı bulur.

Rönesans: Doğanın Yeniden Keşfi ve Sanatçının Yükselişi

Rönesans sanatı, doğayı ve insanı merkeze alan natüralist bir yaklaşımla öne çıkar. Anatomik doğruluk, perspektif ve derinlik algısı bu dönemin temel özellikleridir; “Anti-natüralizm” ise Rönesans resminde görülen bir özellik değildir. Bu dönemin sanatçıları, eserlerine kendi imzalarını atmaktan çekinmemişlerdir. Alman ressam “Albrecht Dürer”, yaptığı otoportrelerle seçkinleşirken, Flaman ressam “Jan van Eyck”, ünlü “Arnolfini’nin Evlenmesi” tablosunda bir aynaya yansıyan kendi görüntüsüne ve duvardaki imzasına yer vererek resmin tanığı olduğunu belirtmiştir.

Barok, Rokoko ve Maniyerizm: Duygular ve Zarafet

Rönesans’ın denge ve uyumuna bir tepki olarak doğan Maniyerist üslup, abartılı ve karmaşık kompozisyonlarıyla bilinir; Roma’daki “II Gesu Kilisesi” bu üslubun önemli mimari örneklerindendir. Barok dönem ise sanat tarihinde duygunun, hareketin ve ihtişamın doruğa ulaştığı bir dönemdir. Heykelde “Lorenzo Bernini”‘nin “Azize Teresa’nın Vecdi” eseri ve resimde İspanyol sanatçı “Velazquez”‘in “Las Meninas” (Nedimeler) yapıtı bu dönemin ruhunu yansıtan başyapıtlardır. Barok’un ardından ise daha zarif, süslü ve hafif konuların işlendiği “Rokoko” üslubu ortaya çıkmıştır.

Neoklasisizm: Antik Değerlerin Canlanışı

18. yüzyılın sonlarında, Rokoko’nun aşırı süslemeciliğine bir tepki olarak doğan Neoklasik dönem, Antik Yunan ve Roma’nın sadeliğine ve erdemlerine geri dönmüştür. Bu dönem sanatçılarının en sık betimledikleri konular “Roma tarihinden kahramanlık öyküleri” olmuştur. Jacques-Louis David’in “Horasların Yemini” adlı eseri, Roma tarihinden bir konuyu Fransız İhtilali’nin vatanseverlik ruhuyla birleştiren en ikonik yapıttır. Mimaride ise Paris’teki “La Madeleine Kilisesi”, antik bir Roma tapınağı formunda inşa edilmiş olmasıyla Neoklasik üslubun en bilinen örneklerindendir.

1. Yunan mitolojisindeki tanrıları isimlerini, soylarını, niteliklerini ve efsanelerini anlatan temel kaynakları kaleme alan Yunan yazarlar, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Hesiodos-Ovidius
B) Euripides-Aiskhylos
C) Sophokles-Homeros
D) Homeros-Hesiodos
E) Ovidius-Sophokles

Cevap : D) Homeros-Hesiodos

Açıklama : Yunan mitolojisindeki tanrıların isimlerini ve soylarını anlatan temel kaynaklar, ünlü Yunan yazarlar Homeros ve Hesiodos tarafından kaleme alınmıştır.

2. Neoklasik dönemde sanatçıların en sık betimledikleri konular aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

A) Kutsal Kitap konulan
B) Günlük yaşam sahneleri
C) Manzara
D) Roma tarihinden kahramanlık öyküleri
E) Natürmort

Cevap : D) Roma tarihinden kahramanlık öyküleri

Açıklama : Neoklasik dönemde, sanatçılar Antik Yunan ve Roma uygarlıklarına hayranlık duymuş ve eserlerinde en sık Roma tarihinden kahramanlık öyküleri gibi konuları işlemişlerdir.

3. Bir resminde, kendisinin de orada olduğunu bildiren bir yazıya ve aynaya yer veren ressam aşağıdakilerden hangisidir?

A) Jan van Eyck
B) Dürer
C) Rogier van der Weyden
D) Raffaello
E) Botticelli

Cevap : A) Jan van Eyck

Açıklama : Jan van Eyck, “Arnolfini’nin Evlenmesi” isimli resminde, kendisinin de orada olduğunu gösteren bir yazıya ve aynaya yer vermiştir.

4. Aşağıdaki yapılardan hangisi Maniyerist üsluba örnektir?

A) II Gesu Kilisesi
B) San Vitale Kilisesi
C) Notre-Dame Kilisesi
D) Durham Katedrali
E) Floransa Katedrali

Cevap : A) II Gesu Kilisesi

Açıklama : II Gesu Kilisesi, Maniyerist üslubun mimarideki en önemli örneklerinden biridir.

5. Hıristiyanlık hangi imparatorun döneminde Roma İmparatorluğu’nun resmi dini olarak kabul edilmiştir?

A) Justinianus
B) Theodosius
C) Şarlman
D) Marcus Aurelius
E) Konstantin

Cevap : B) Theodosius

Açıklama : Hıristiyanlık, Roma İmparatorluğu’nun resmi dini olarak İmparator Theodosius döneminde kabul edilmiştir.

6. Neoklasik mimarlığa örnek olarak aşağıdaki yapılardan hangisi verilebilir?

A) St. Susanna Kilisesi
B) Notre-Dame Katedrali
C) La Madeleine Kilisesi
D) Gesu Kilisesi
E) Parthenon

Cevap : C) La Madeleine Kilisesi

Açıklama : La Madeleine Kilisesi, Antik Roma tapınaklarından esinlenerek yapılmış ve Neoklasik mimarinin önemli bir örneğidir.

7. Erken Hıristiyan sanatında hangi sanat döneminin özelliklerine rastlanmaktadır?

A) Barok sanat
B) Gotik sanat
C) Karolenj sanatı
D) Antik Çağ sanatı
E) Hint sanatı

Cevap : D) Antik Çağ sanatı

Açıklama : Erken Hıristiyan sanatı, Roma İmparatorluğu döneminde ortaya çıktığı için, Antik Çağ sanatının üslup ve teknik özelliklerine rastlanmaktadır.

8. Platon, sanat üzerine düşüncelerini hangi kavramı odak alarak açıklamıştır?

A) Poesis
B) Mimesis
C) Katharsis
D) Tekhne
E) Ars

Cevap : B) Mimesis

Açıklama : Platon, sanat üzerine düşüncelerini “taklit” anlamına gelen mimesis kavramını odak alarak açıklamıştır.

9. “Azize Teresa’nın Vecdi” heykeli hangi sanatçıya aittir?

A) Lorenzo Bernini
B) Lorenzo Ghiberti
C) Verrochhio
D) Donatello
E) Michelangelo

Cevap : A) Lorenzo Bernini

Açıklama : Barok döneminin en önemli heykeltıraşlarından olan Lorenzo Bernini’ye ait olan ünlü eser, **”Azize Teresa’nın Vecdi”**dir.

10. Oslo Gemi Müzesi’ni ziyaret eden bir izleyici hangi dönem sanatın üretimlerini görme fırsatını bulacaktır?

A) Barok
B) Kavimler dönemi
C) Bizans
D) Karolenj
E) Erken Hıristiyan

Cevap : B) Kavimler dönemi

Açıklama : Oslo Gemi Müzesi, Vikingler dönemine ait gemilere ve eserlere ev sahipliği yapar. Vikingler, Kavimler dönemi sanatının en önemli temsilcilerindendir.

11. İnsanın yaratılışı mitinde insana biçim veren tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Atlas
B) Epimetheus
C) Menontios
D) Hephaistos
E) Prometheus

Cevap : E) Prometheus

Açıklama : Yunan mitolojisinde, insanı topraktan ve sudan yaratan ve ona ateşi getiren tanrı Prometheus’tur.

12. Yazdığı kitabın başlığında ilk kez sanat ve tarih sözcüklerini bir arada kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

A) Joachim Winckelmann
B) Vitruvius
C) Karel van Mander
D) Giorgio Vasari
E) Yaşlı Plinius

Cevap : A) Joachim Winckelmann

Açıklama : Joachim Winckelmann, 18. yüzyılda yazdığı “Antik Sanatın Tarihi” adlı kitabıyla, sanat ve tarih sözcüklerini ilk kez bir arada kullanmıştır.

13. Barok döneminin ardından Avrupa’da görülen sanat üslubu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Rönesans
B) Romanesk
C) Rokoko
D) Maniyerizm
E) Gotik

Cevap : C) Rokoko

Açıklama : Barok dönemin ardından, 18. yüzyılda daha hafif, zarif ve süslü bir üslup olan Rokoko ortaya çıkmıştır.

14. Aşağıdakilerden hangisi Kronos’un atribüsüdür?

A) Kanatlı sandalet
B) Tupan
C) Mesale
D) Kutu
E) Kelebek

Cevap : B) Tupan

Açıklama : Yunan mitolojisinde zaman tanrısı olan Kronos’un atribüsü (sembolü) tupan’dır.

15. Mitoloji sözcüğü, hangi iki sözcüğün bileşkesidir?

A) Mythos-epos
B) Psykle-logos
C) Mythos-logos
D) Logos-epos
E) Mythos-tragedya

Cevap : C) Mythos-logos

Açıklama : Mitoloji, eski Yunan dilinde “söz, anlatı” anlamına gelen mythos ile “bilim, akıl” anlamına gelen logos sözcüklerinin bileşkesidir.

16. Rönesans döneminde yaptığı otoportrelerle seçkinleşen ressam aşağıdakilerden hangisidir?

A) Giovanni Bellini
B) Pieter Bruegel
C) Leonardo da Vinci
D) Albrecht Dürer
E) Giotto

Cevap : D) Albrecht Dürer

Açıklama : Alman Rönesansı’nın önemli ressamlarından Albrecht Dürer, yaptığı detaylı ve gerçekçi otoportrelerle seçkinleşmiştir.

17. “Las Meninas” isimli resim hangi sanatçının yapıtıdır?

A) Rembrandt
B) Rubens
C) Michelangelo
D) El Greco
E) Velazquez

Cevap : E) Velazquez

Açıklama : “Las Meninas” (Nedimeler), Barok dönem İspanyol ressamı Velazquez’in en ünlü yapıtlarından biridir.

18. Neoklasik dönemde, Roma tarihinden bir konunun Fransız İhtilali’nin ruhuyla özdeşleştirildiği yapıt aşağıdakilerden hangisidir?

A) Salıncak
B) Büyük Odalık
C) Kythera Adası’na Yolculuk
D) Evlilik Sözleşmesi
E) Horasların Yemini

Cevap : E) Horasların Yemini

Açıklama : Jacques-Louis David’in “Horasların Yemini” adlı eseri, Roma tarihinden bir konuyu işlerken, Fransız İhtilali’nin ruhunu yansıtan fedakarlık, vatanseverlik ve kahramanlık temalarını vurgular.

19. “Sanatçıların Hayat Hikayeleri” kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Karel van Mander
B) Aristoteles
C) Hegel
D) Leonardo da Vinci
E) Giorgio Vasari

Cevap : E) Giorgio Vasari

Açıklama : “Sanatçıların Hayat Hikayeleri” (Le Vite), Rönesans döneminin sanatçılarının hayatlarını anlatan ve sanat tarihinin temel kaynaklarından biri olan bir kitaptır. Yazarı Giorgio Vasari’dir.

20. Aşağıdakilerden hangisi Rönesans resminde görülen bir özellik değildir?

A) Anatomik doğruluk
B) Perspektif
C) Anti-natüralizm
D) Derinlik algısı
E) Figür-mekan ilişkisi

Cevap : C) Anti-natüralizm

Açıklama : Anti-natüralizm, doğayı olduğu gibi yansıtmaktan kaçınan bir sanatsal yaklaşımdır. Rönesans resmi ise anatomik doğruluk, perspektif, derinlik algısı ve figür-mekan ilişkisi gibi natüralist (doğalcı) özellikleri öne çıkarır.