Okul Öncesi Eğitim Programları-1 Ünite-6

Giriş: Fiziksel Becerilerin Yeniden Tanımlanması

Okul öncesi eğitimde fiziksel beceriler, çocukların sağlıklı büyüme ve gelişmelerinin temel taşıdır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, bu becerilere geleneksel yaklaşımların ötesinde bütüncül bir bakış açısı getirmiştir. Yeni modelde fiziksel beceriler, sadece motor hareketlerden ibaret görülmez; aynı zamanda çocuğun karakteri, zihinsel gelişimi ve sosyal uyumuyla da doğrudan ilişkilendirilir. Bu yaklaşımda fiziksel beceriler, “eğilim, değer ve öğrenme çıktıları” ile bir bütün olarak ele alınır.

Fiziksel Beceri Türleri ve Etkinlik Örnekleri

Fiziksel beceriler, genellikle lokomotor (yer değiştirme), non-lokomotor (denge) ve manipülatif (nesne kontrolü) olarak sınıflandırılır. Lokomotor beceriler, vücudun bir noktadan başka bir noktaya hareket etmesini sağlayan yürüme, koşma, zıplama gibi eylemleri içerir; “bir çizgide tek ayakla yürüme” gibi denge gerektiren hareketler de bu becerilerin gelişmiş bir formudur. Manipülatif beceriler ise nesneleri kontrol etme yeteneğidir ve bir öğretmenin bu becerileri geliştirmek için planlayabileceği en uygun etkinliklerden biri “top atma ve yakalama oyunu”‘dur.

Becerilerin Bütünleşik Gelişimi: Eylem, Değer ve Eğilim

Maarif Modeli, fiziksel becerilerin diğer gelişim alanlarıyla entegrasyonunu vurgular. Bu bütünleşik yaklaşım, çocuğun çok yönlü gelişimini destekler:

• Benlik Eğilimleri: Fiziksel yeterlilik, çocuğun kendine olan güvenini doğrudan etkiler. Bir çocuğun “hareketli etkinlikte özgüvenle performans sergilemek” istemesi, fiziksel becerilerin benlik eğilimleriyle ilişkisine en güzel örnektir. Benzer şekilde, bir hareketi yapmakta zorlanmasına rağmen denemekten vazgeçmemesi, çocuğun “azim ve kararlılık eğilimi”‘ni gösterir.
• Entelektüel Eğilimler: Fiziksel beceriler, yaratıcılık ve problem çözme gibi zihinsel süreçlerle birleşebilir. Bir çocuğun “ritimle eşleşen özgün hareket oluşturmak” istemesi, hem entelektüel bir eğilim olan yaratıcılığı hem de fiziksel beceriyi bir araya getiren bir kazanımdır.
• Değer Eğitimi: Fiziksel etkinlikler, saygı, adalet ve iş birliği gibi değerlerin öğretimi için mükemmel bir ortam sunar. Örneğin, “takım oyunlarında kurallara uyarak saygı göstermek”, fiziksel becerilerin değer eğitimiyle bütünleştirilmesine somut bir örnektir.
• Sanatsal İfade: Fiziksel beceriler ve sanat bir araya gelerek yaratıcı ifade biçimleri oluşturabilir. Örneğin, “vücutla şekil oluşturularak yapılan boyama etkinliği” hem kaba motor gelişimi hem de sanatsal ifade becerisini aynı anda destekleyen bir etkinliktir.

Öğretim Süreçleri ve Değerlendirme

Fiziksel becerilerin öğretiminde, her çocuğun bireysel farklılıklarını dikkate almak esastır. Bu noktada “farklılaştırılmış öğretim” yaklaşımı öne çıkar. Bir öğretmenin “her çocuğun seviyesine göre parkur uzunluğu ve yönünü ayarlamak” istemesi, bu yaklaşıma uygun bir örnektir. Fiziksel becerilerin değerlendirilmesinde ise sonuçtan çok sürece odaklanmak önemlidir. Bu nedenle, standart testler yerine, çocukları doğal ortamlarında izlemeye dayalı “gözleme dayalı süreç değerlendirmesi yapmak” en uygun yaklaşımdır.

1. Aşağıdakilerden hangisi lokomotor beceriye örnek olarak gösterilebilir?

A) Topu hedefe atma
B) Bir çizgide tek ayakla yürüme
C) Şarkı eşliğinde ritim tutma
D) Arkadaşıyla sıra bekleme
E) Zıplayarak ilerleme

Cevap : B) Bir çizgide tek ayakla yürüme

Açıklama :

2. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde fiziksel beceriler aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilmiştir?

A) Sadece matematiksel düşünme
B) Kaligrafik yazı becerileri
C) Sanatsal yeteneklerin sınıflandırılması
D) Eğilim, değer ve öğrenme çıktıları
E) Ezbere dayalı bilgi aktarımı

Cevap : D) Eğilim, değer ve öğrenme çıktıları

Açıklama : Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde fiziksel beceriler, eğilim, değer ve öğrenme çıktıları ile doğrudan ilişkilendirilmiştir.

3. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel becerilerin benlik eğilimleriyle ilişkisine örnek olarak gösterilebilir?

A) Grup oyununda sıra beklemek
B) Hareketli etkinlikte özgüvenle performans sergilemek
C) Ritimli şarkıya eşlik etmek
D) Tahtada verilen yönergeyi yazmak
E) Masal kitabı resimlemek

Cevap : B) Hareketli etkinlikte özgüvenle performans sergilemek

Açıklama : Hareketli etkinlikte özgüvenle performans sergilemek, fiziksel becerilerin benlik eğilimleri (özgüven) ile doğrudan ilişkisine bir örnektir.

4. Aşağıdaki etkinliklerden hangisi hem kaba motor gelişimini hem de sanatsal ifade becerisini destekler?

A) Şekil eşleme oyunu
B) Serbest resim çalışması
C) Vücutla şekil oluşturularak yapılan boyama etkinliği
D) Hikâye tamamlama
E) Parmakla sayı sayma

Cevap : C) Vücutla şekil oluşturularak yapılan boyama etkinliği

Açıklama : Vücutla şekil oluşturularak yapılan boyama etkinliği, hem büyük kas gruplarını (kaba motor) kullanmayı hem de yaratıcılığı ve sanatsal ifadeyi (sanatsal ifade becerisi) destekler.

5. “Bir çocuk müzik eşliğinde ayaklarıyla ritim tutmakta zorlanıyor ancak denemekten vazgeçmiyor.” Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

A) Denge bozukluğu
B) Sosyal izolasyon
C) Azim ve kararlılık eğilimi
D) Fiziksel yetersizlik
E) Ritim algısı eksikliği

Cevap : C) Azim ve kararlılık eğilimi

Açıklama : Müzik eşliğinde ritim tutmakta zorlanmasına rağmen denemekten vazgeçmeyen bir çocuk, azim ve kararlılık eğilimi sergilemektedir.

6. Manipülatif becerilere yönelik bir etkinlik planlamak isteyen öğretmen aşağıdakilerden hangisini tercih etmelidir?

A) Çizgide denge yürüyüşü
B) Parmak kuklası ile öykü anlatımı
C) Top atma ve yakalama oyunu
D) Koşarak bayrak yarışı
E) Doğa yürüyüşü

Cevap : C) Top atma ve yakalama oyunu

Açıklama : Manipülatif beceriler, nesneleri kontrol etme ve kullanma becerilerini ifade eder. Top atma ve yakalama oyunu bu becerileri geliştiren bir etkinliktir. Denge yürüyüşü lokomotor, parmak kuklası ise ince motor becerilerle ilgilidir.

7. Fiziksel becerilerin değerlendirilmesinde en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sadece standart testler uygulamak
B) Gözleme dayalı süreç değerlendirmesi yapmak
C) Sözlü sınav yapmak
D) Performans notu yerine yazılı sınav kullanmak
E) Aileden yazılı rapor istemek

Cevap : B) Gözleme dayalı süreç değerlendirmesi yapmak

Açıklama : Okul öncesi eğitimde fiziksel becerilerin değerlendirilmesinde en uygun yaklaşım, çocukların doğal ortamlarında sergiledikleri davranışlara odaklanan gözleme dayalı süreç değerlendirmesidir.

8. Aşağıdaki kazanımlardan hangisi entelektüel eğilimle fiziksel becerinin birleşimine örnektir?

A) Sırasını beklemeden hareket etmek
B) Ritimle eşleşen özgün hareket oluşturmak
C) Yavaş tempo oyunlarda sıkılmak
D) Eşya taşıma sırasında yardım almamak
E) Oyun kurallarına uymakta zorlanmak

Cevap : B) Ritimle eşleşen özgün hareket oluşturmak

Açıklama : Ritimle eşleşen özgün hareket oluşturmak, yaratıcılık ve düşünme (entelektüel eğilim) ile fiziksel hareket (fiziksel beceri) arasında birleşim kuran bir kazanımdır.

9. Aşağıdakilerden hangisi fiziksel becerilerin değer eğitimiyle bütünleştirildiği bir örnektir?

A) Spor yaparken yalnız çalışmak
B) Sıra dışı hareketlerle dikkat çekmek
C) El becerisiyle yapılan bireysel sanat çalışması
D) Açık havada bireysel koşu yapmak
E) Takım oyunlarında kurallara uyarak saygı göstermek

Cevap : E) Takım oyunlarında kurallara uyarak saygı göstermek

Açıklama : Takım oyunlarında kurallara uyarak saygı göstermek, fiziksel becerinin (takım oyunu) değer eğitimiyle (saygı) bütünleştirildiği bir örnektir.

10. Bir öğretmen fiziksel becerileri farklılaştırılmış öğretimle desteklemek istiyor. Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi buna örnek oluşturur?

A) Tüm çocuklara aynı parkuru aynı sürede tamamlattırmak
B) Başarılı çocuklara tekrar yaptırmak
C) Her çocuğun seviyesine göre parkur uzunluğu ve yönünü ayarlamak
D) Etkinlik sonunda puanlama yaparak sıralama oluşturmak
E) Etkinliği sadece açık havada yaparak katılımı sınırlandırmak

Cevap : C) Her çocuğun seviyesine göre parkur uzunluğu ve yönünü ayarlamak

Açıklama : Farklılaştırılmış öğretim, her çocuğun öğrenme ihtiyaçlarına göre öğretim materyallerini ve etkinliklerini düzenlemeyi içerir. Bu nedenle her çocuğun seviyesine göre parkur uzunluğu ve yönünü ayarlamak, bu yaklaşıma bir örnektir.