Okul Öncesi Eğitim Programları-1 Ünite-7

Giriş: Eğilim Kavramı ve Okul Öncesi Eğitimdeki Yeri

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, okul öncesi eğitime getirdiği yeniliklerden biri olarak “eğilimler” kavramını merkeze almıştır. Eğilimler, çocukların öğrenmeye, kendilerine ve çevrelerindeki dünyaya karşı geliştirdikleri tutumlar, alışkanlıklar ve karakter özellikleridir. Bu modelde, çocukların sadece ne bildiği değil, aynı zamanda bilgiyi nasıl kullandığı, zorluklar karşısında nasıl davrandığı ve başkalarıyla nasıl ilişki kurduğu da büyük önem taşır. Eğilimler; benlik, sosyal ve entelektüel olmak üzere üç ana başlıkta ele alınır.

Benlik Eğilimleri: Kendine Yönelik Tutumlar

Benlik eğilimleri, çocuğun kendisiyle olan ilişkisini, öz-farkındalığını ve içsel motivasyonunu kapsar. Bu eğilimlerin temelinde çocuğun kendine olan inancı ve saygısı yatar.

• Kendine İnanma: Benlik eğilimleri kapsamında yer alan en temel unsurlardan biridir. Çocuğun kendi yeteneklerine ve potansiyeline güven duymasını ifade eder.
• Azim ve Kararlılık: Bir çocuğun bir görevde başarısız olduğunda pes etmeden yeniden denemesi, bu eğilimin en somut göstergesidir.
• Yansıtıcılık: Çocuğun kendi davranışları üzerine düşünmesi ve gerekirse düzeltmesi anlamına gelir. Yaptığı etkinlikler sonrasında nasıl davrandığını düşünen bir çocuk, yansıtıcılık eğilimi sergilemektedir.

Sosyal Eğilimler: Başkalarıyla İlişkiler

Sosyal eğilimler, çocuğun diğer bireylerle ve toplumla kurduğu ilişkileri şekillendiren tutumlarıdır. Bu eğilimler, çocuğun uyumlu ve sorumlu bir birey olarak yetişmesinin temelini oluşturur.

• Hoşgörü: Çocuğun, farklı görüşleri anlayışla karşılayarak grup içinde çatışma yaşamadan fikir alışverişi yapabilmesidir.
• Sosyal Sorumluluk ve Sorumluluk Alma: Bir çocuğun sınıftaki materyalleri düzenlerken kendi görev alanındaki işleri sahiplenmesi ve tamamlaması, sorumluluk alma eğilimini yansıtır. Bu, daha geniş anlamda sosyal sorumluluk bilincinin bir parçasıdır.
• Saygı: Başkalarının haklarına, düşüncelerine ve varlığına değer vermeyi ifade eden temel bir sosyal eğilimdir.

Entelektüel Eğilimler: Öğrenmeye ve Düşünmeye Yönelik Tutumlar

Entelektüel eğilimler, çocuğun öğrenme sürecine aktif katılımını, sorgulamasını ve yaratıcılığını destekleyen zihinsel alışkanlıklardır. Problem çözme, sorgulama ve yaratıcılık bu kategoride yer alırken, “saygı” bir entelektüel eğilim değil, sosyal bir eğilimdir.

• Merak: Öğrenmenin motor gücüdür. Bir çocuğun bilmediği bir kavramı araştırmak için kitaplara ve öğretmene başvurması, merak eğiliminin en belirgin göstergesidir.
• Sorgulama: Merakı eyleme dönüştüren bu eğilim, çocuğun yeni bilgiler öğrenmek için sürekli sorular sorması davranışıyla kendini gösterir.

Bu eğilimleri desteklemek için öğretmenlerin, ezbere dayalı etkinlikler yerine çocukların aktif katılımını sağlayan, “soru-cevap yoluyla yeni bilgi keşfetme” gibi yöntemleri kullanması teşvik edilir.

1. Aşağıdakilerden hangisi benlik eğilimleri kapsamında yer alır?

A) İş birliği
B) Yaratıcılık
C) Kendine inanma
D) Saygı
E) Empati

Cevap : C) Kendine inanma

Açıklama : Benlik eğilimleri; kendine güven, öz saygı ve kendine inanma gibi kişinin kendi hakkında hissettiklerini ve inançlarını kapsar. Diğer şıklar ise daha çok sosyal eğilimlerle ilgilidir.

2. “Çocuk, bir görevde başarısız olduğunda pes etmeden yeniden dener.” Bu davranış hangi eğilimle ilişkilidir?

A) Açık fikirlilik
B) Azim ve kararlılık
C) Öz düzenleme
D) Hoşgörü
E) Girişkenlik

Cevap : B) Azim ve kararlılık

Açıklama : Bir çocuğun başarısızlık karşısında pes etmeden yeniden denemesi, azim ve kararlılık eğilimini gösterir.

3. “Farklı görüşleri anlayışla karşılayarak grup içinde çatışma yaşamadan fikir alışverişi yapar.” Bu durum aşağıdaki hangi eğilimi tanımlar?

A) Bağımsızlık
B) Hoşgörü
C) Merak
D) Problem çözme
E) Öz güven

Cevap : B) Hoşgörü

Açıklama : Farklı görüşleri anlayışla karşılayarak çatışma yaşamadan fikir alışverişi yapma eğilimi, hoşgörü olarak tanımlanır.

4. Entelektüel eğilimler kapsamında yer alan bir çocuğun davranışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Grup oyunlarında iş birliği yapması
B) Oyuncaklarını arkadaşlarıyla paylaşması
C) Etkinliğe başlamak için yönlendirme beklemesi
D) Yeni bilgiler öğrenmek için sorular sorması
E) Sırasını beklemesi

Cevap : D) Yeni bilgiler öğrenmek için sorular sorması

Açıklama : Entelektüel eğilimler, merak, sorgulama ve düşünme becerileriyle ilgilidir. Yeni bilgiler öğrenmek için sorular sorması, bu eğilimin açık bir göstergesidir.

5. Aşağıdakilerden hangisi sosyal eğilim örneğidir?

A) Sorgulama
B) Merak
C) Sosyal sorumluluk
D) Öz güven
E) Kendine inanma

Cevap : C) Sosyal sorumluluk

Açıklama : Sosyal sorumluluk, başkalarıyla iş birliği yapma, dayanışma ve topluma karşı duyarlı olma gibi sosyal eğilimlerin bir örneğidir.

6. “Çocuk yaptığı etkinlikler sonrasında nasıl davrandığını düşünür ve gerekirse davranışını düzeltir.” Bu açıklama hangi eğilimle doğrudan ilişkilidir?

A) Yansıtıcılık
B) Saygı
C) Empati
D) Adalet
E) Açık fikirlilik

Cevap : A) Yansıtıcılık

Açıklama : Bir çocuğun kendi davranışlarını değerlendirmesi ve gerektiğinde düzeltmesi, yansıtıcılık eğilimiyle doğrudan ilişkilidir.

7. Entelektüel eğilimleri destekleyen etkinliklerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hikâye dinleme
B) Ezberlenen şiiri tekrar etme
C) Soru-cevap yoluyla yeni bilgi keşfetme
D) Tekrar eden etkinlikleri yapma
E) Sessizce resim yapma

Cevap : C) Soru-cevap yoluyla yeni bilgi keşfetme

Açıklama : Soru-cevap yoluyla yeni bilgi keşfetme, çocukların merak ve sorgulama becerilerini kullanarak entelektüel eğilimlerini destekleyen bir etkinliktir.

8. “Sınıftaki materyalleri düzenlerken kendi görev alanındaki işleri sahiplenmesi ve tamamlaması” aşağıdakilerden hangisini yansıtır?

A) İç motivasyon
B) Sorumluluk alma
C) Öz düzenleme
D) Dayanışma
E) Güven

Cevap : B) Sorumluluk alma

Açıklama : Bir çocuğun kendi görev alanındaki işleri sahiplenerek tamamlaması, sorumluluk alma eğilimini yansıtır.

9. “Bilmediği bir kavramı araştırmak için kitaplara ve öğretmene başvurması” hangi eğilimin göstergesidir?

A) Empati
B) Güven
C) Hoşgörü
D) Dayanışma
E) Merak

Cevap : E) Merak

Açıklama : Bilmediği bir konuyu öğrenmek için kaynaklara veya otoritelere başvurmak, merak eğiliminin bir göstergesidir.

10. Aşağıdakilerden hangisi entelektüel eğilimler arasında yer almaz?

A) Problem çözme
B) Sorgulama
C) Esneklik
D) Saygı
E) Yaratıcılık

Cevap : D) Saygı

Açıklama : Problem çözme, sorgulama ve yaratıcılık entelektüel eğilimler arasında yer alırken, saygı sosyal eğilimler kapsamında değerlendirilir. Esneklik ise hem entelektüel hem de sosyal bir eğilim olabilir.