Okul Öncesi Eğitim Programları-1 Ünite-8

Giriş: Alan Becerilerinin Eğitimdeki Rolü

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile birlikte okul öncesi eğitim, çocukların bütüncül gelişimini desteklemek amacıyla “alan becerileri” üzerine yeniden yapılandırılmıştır. Bu yaklaşım, çocuğun dünyayı keşfederken farklı disiplinlerde temel yetkinlikler kazanmasını hedefler. Bu alanlar; Türkçe, Fen, Matematik, Sosyal, Sanat, Müzik ile Hareket ve Sağlık gibi çocuğun yaşamıyla doğrudan ilişkili disiplinleri kapsar. Yetişkin dünyasına ait olan “Finans alanı” gibi konular ise bu programın kapsamında yer almaz.

Dil ve Sosyal Gelişim: Türkçe ve Sosyal Alan Becerileri

Dil, iletişimin ve öğrenmenin temelidir. Programdaki Türkçe alan becerileri; Dinleme/İzleme, Konuşma, Okuma ve Erken Okuryazarlık üzerine kuruludur. Bu yaş grubunun gelişimsel özellikleri dikkate alındığı için, formal bir eğitim gerektiren “Yazma” bu beceriler arasında yer almaz.

Sosyal alan ise çocuğun “içinde yaşanılan çevreyi tanımayı ve bu çevre içerisinde aktif olarak rol almayı” hedefler. Bu alanda geliştirilmesi beklenen önemli bütünleşik becerilerden biri de, çocukların çevrelerindeki dünyayı eleştirel bir gözle incelemelerini sağlayan “kanıta dayalı sorgulama ve araştırma”dır.

Dünyayı Anlamlandırma: Fen ve Matematik Alan Becerileri

Çocuklar doğuştan birer bilim insanı ve matematikçidir. Fen alanı, onların bu doğal merakını bilimsel bir çerçeveye oturtmayı amaçlar. Örneğin, bir gözlem veya deney sonucunda “elde edilen veriler doğrultusunda bir yargıda bulunmayı” ifade eden “bilimsel çıkarım yapma” bu alanın temel becerilerindendir. Ayrıca, güneş sistemi gibi “çok büyük, küçük ya da karmaşık olan ya da duyular yoluyla ulaşılamayan varlıkların temsili gösterimi” olarak tanımlanan “Model” kavramı da fen eğitiminin önemli bir parçasıdır.

Matematik alanı ise çocukların problem çözme ve mantıksal düşünme yeteneklerini geliştirir. Bu alandaki temel beceriler arasında Matematiksel Temsil, Sayma, Matematiksel Problem Çözme ve Matematiksel Muhakeme yer alır. “Sınıflandırma” ise doğrudan bir matematik alan becerisi olmaktan çok, hem fen hem de matematikte kullanılan temel bir bilişsel beceridir.

Yaratıcı İfade ve Fiziksel Gelişim: Sanat, Müzik, Hareket ve Sağlık

Bu alanlar, çocuğun kendini ifade etme yollarını zenginleştirir ve sağlıklı bir yaşam bilinci kazanmasına yardımcı olur.

• Sanat Alanı: Bu alandaki beceriler; Sanat Türlerini ve Tekniklerini Anlama, Sanat Eseri İnceleme ve Sanatsal Uygulama Yapma’dır. “Sanatsal hareket yapma” ise bir sanat becerisi değil, daha çok müzik veya hareket alanı ile ilgili bir beceridir.
• Müzik Alanı: Çocukların ritim, melodi ve sesleri keşfetmesini sağlar. Özellikle çocuklardan “farklı müzik deneyimlerini kullanarak özgün müzikler ve hareketler üretmeleri” beklenen beceri, “müziksel yaratıcılık” olarak adlandırılır.
• Hareket ve Sağlık Alanı: Çocukların fiziksel gelişimini ve beden farkındalığını destekler. Özellikle “kurallı oyunlar, eğitsel oyunlar, gösterip yaptırma” gibi etkinlikler, bu alan becerisinin gelişimine en fazla katkıyı sunar.

1. Aşağıdakilerden hangisi okul öncesi alan becerilerinden biri değildir?

A) Türkçe alanı
B) Fen alanı
C) Hareket ve sağlık alanı
D) Finans alanı
E) Sosyal alan

Cevap : D) Finans alanı

Açıklama : Okul öncesi alan becerileri arasında Türkçe, Fen, Hareket ve Sağlık, Sosyal, Matematik, Müzik ve Sanat gibi alanlar yer alır. Finans alanı, bu becerilerden biri değildir.

2. Çocuklardan farklı müzik deneyimlerini kullanılarak özgün müzikler ve hareketler üretmeleri beklenen müzik alan becerisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Müziksel yaratıcılık
B) Müziksel söyleme
C) Müziksel dinleme
D) Müziksel hareket
E) Müziksel çalma

Cevap : A) Müziksel yaratıcılık

Açıklama : Çocuklardan farklı müzik deneyimlerini kullanarak özgün müzikler ve hareketler üretmeleri bekleniyorsa, bu müziksel yaratıcılık becerisiyle ilgilidir.

3. Aşağıdakilerden hangisi sanat alan becerilerinden biri değildir?

A) Sanat Türlerini ve Tekniklerini Anlama
B) Sanatsal hareket yapma
C) Sanat Eseri İnceleme
D) Sanatsal Uygulama Yapma

Cevap : B) Sanatsal hareket yapma

Açıklama : Sanat alan becerileri; sanat türlerini ve tekniklerini anlama, sanat eseri inceleme ve sanatsal uygulama yapma gibi becerileri içerir. Sanatsal hareket yapma ise müzik veya hareket ve sağlık alanıyla ilgili bir beceridir.

4. Kurallı oyunlar, eğitsel oyunlar, gösterip yaptırma gibi etkinlikler çocuklarda hangi alan becerisinin gelişimine en fazla katkıda bulunabilir?

A) Müzik alanı
B) Fen alanı
C) Sanat alanı
D) Sosyal alan
E) Hareket ve sağlık alanı

Cevap : E) Hareket ve sağlık alanı

Açıklama : Kurallı ve eğitsel oyunlar, gösterip yaptırma gibi etkinlikler, çocukların motor becerilerini ve fiziksel gelişimini desteklediği için en çok hareket ve sağlık alanı becerisine katkıda bulunur.

5. Kanıta dayalı sorgulama ve araştırma bütünleşik becerisi hangi alan becerisine aittir?

A) Fen alanı
B) Sosyal alan
C) Türkçe alanı
D) Matematik alanı
E) Müzik alanı

Cevap : B) Sosyal alan

Açıklama : Kanıta dayalı sorgulama ve araştırma, sosyal alan becerilerinden biridir. Bu beceri, çocukların çevresindeki dünyayı eleştirel bir şekilde incelemesini sağlar.

6. İçinde yaşanılan çevreyi tanımayı ve bu çevre içerisinde aktif olarak rol olmayı ifade eden alan becerisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fen alanı
B) Türkçe alanı
C) Sosyal alan
D) Matematik alanı
E) Müzik alanı

Cevap : C) Sosyal alan

Açıklama : İçinde yaşanılan çevreyi tanıma ve bu çevre içerisinde aktif rol alma, sosyal alan becerilerinin temelini oluşturur.

7. Elde edilen veriler doğrultusunda bir yargıda bulunmayı ifade eden fen alanı becerisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Bilimsel çıkarım yapma
B) Bilimsel model oluşturma
C) Kanıt kullanma
D) Bilimsel sorgulama yapma
E) Bilimsel veriye dayalı tahmin etme

Cevap : A) Bilimsel çıkarım yapma

Açıklama : Bilimsel çıkarım yapma, elde edilen veriler doğrultusunda bir yargıya veya sonuca ulaşmayı ifade eden bir fen alanı becerisidir.

8. Aşağıdakilerden hangisi matematik alan becerilerinden biri değildir?

A) Matematiksel temsil
B) Sayma
C) Matematiksel problem çözme
D) Matematiksel muhakeme
E) Sınıflandırma

Cevap : E) Sınıflandırma

Açıklama : Matematik alan becerileri arasında matematiksel temsil, sayma, problem çözme ve muhakeme yer alır. Sınıflandırma becerisi ise sosyal ve bilişsel gelişimle daha yakından ilişkilidir.

9. Aşağıdakilerden hangisi Türkçe alan becerilerinden biri değildir?

A) Okuma
B) Yazma
C) Erken okuryazarlık
D) Dinleme/izleme
E) Konuşma

Cevap : B) Yazma

Açıklama : MEB (2024) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programında Türkçe alan becerileri arasında dinleme/izleme, konuşma, okuma ve erken okuryazarlık yer alırken, yazma bu becerilerden biri değildir.

10. Çok büyük, küçük ya da karmaşık olan ya da duyular yoluyla ulaşılamayan varlıkların temsili gösterimi olarak tanımlanabilen kavram hangisidir?

A) Deney
B) Temsil
C) Konsept
D) Model
E) Kanıt

Cevap : D) Model

Açıklama : Model, çok büyük, çok küçük, karmaşık veya doğrudan gözlemlenemeyen varlıkların temsilî bir biçimde gösterilmesidir. Örneğin, güneş sisteminin maketi, atom modeli veya hücre modeli gibi örnekler bu tanıma girer.