Okul Öncesi Eğitim Programları-1 Ünite-9

Giriş: Alan Becerilerinin Eğitimdeki Rolü

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile birlikte okul öncesi eğitim, çocukların bütüncül gelişimini desteklemek amacıyla “alan becerileri” üzerine yeniden yapılandırılmıştır. Bu yaklaşım, çocuğun dünyayı keşfederken farklı disiplinlerde temel yetkinlikler kazanmasını hedefler. Bu alanlar; Türkçe, Fen, Matematik, Sosyal, Sanat, Müzik ile Hareket ve Sağlık gibi çocuğun yaşamıyla doğrudan ilişkili disiplinleri kapsar. Yetişkin dünyasına ait olan “Finans alanı” gibi konular ise bu programın kapsamında yer almaz.

Dil ve Sosyal Gelişim: Türkçe ve Sosyal Alan Becerileri

Dil, iletişimin ve öğrenmenin temelidir. Programdaki Türkçe alan becerileri; Dinleme/İzleme, Konuşma, Okuma ve Erken Okuryazarlık üzerine kuruludur. Bu yaş grubunun gelişimsel özellikleri dikkate alındığı için, formal bir eğitim gerektiren “Yazma” bu beceriler arasında yer almaz.

Sosyal alan ise çocuğun “içinde yaşanılan çevreyi tanımayı ve bu çevre içerisinde aktif olarak rol almayı” hedefler. Bu alanda geliştirilmesi beklenen önemli bütünleşik becerilerden biri de, çocukların çevrelerindeki dünyayı eleştirel bir gözle incelemelerini sağlayan “kanıta dayalı sorgulama ve araştırma”dır.

Dünyayı Anlamlandırma: Fen ve Matematik Alan Becerileri

Çocuklar doğuştan birer bilim insanı ve matematikçidir. Fen alanı, onların bu doğal merakını bilimsel bir çerçeveye oturtmayı amaçlar. Örneğin, bir gözlem veya deney sonucunda “elde edilen veriler doğrultusunda bir yargıda bulunmayı” ifade eden “bilimsel çıkarım yapma” bu alanın temel becerilerindendir. Ayrıca, güneş sistemi gibi “çok büyük, küçük ya da karmaşık olan ya da duyular yoluyla ulaşılamayan varlıkların temsili gösterimi” olarak tanımlanan “Model” kavramı da fen eğitiminin önemli bir parçasıdır.

Matematik alanı ise çocukların problem çözme ve mantıksal düşünme yeteneklerini geliştirir. Bu alandaki temel beceriler arasında Matematiksel Temsil, Sayma, Matematiksel Problem Çözme ve Matematiksel Muhakeme yer alır. “Sınıflandırma” ise doğrudan bir matematik alan becerisi olmaktan çok, hem fen hem de matematikte kullanılan temel bir bilişsel beceridir.

Yaratıcı İfade ve Fiziksel Gelişim: Sanat, Müzik, Hareket ve Sağlık

Bu alanlar, çocuğun kendini ifade etme yollarını zenginleştirir ve sağlıklı bir yaşam bilinci kazanmasına yardımcı olur.

• Sanat Alanı: Bu alandaki beceriler; Sanat Türlerini ve Tekniklerini Anlama, Sanat Eseri İnceleme ve Sanatsal Uygulama Yapma’dır. “Sanatsal hareket yapma” ise bir sanat becerisi değil, daha çok müzik veya hareket alanı ile ilgili bir beceridir.
• Müzik Alanı: Çocukların ritim, melodi ve sesleri keşfetmesini sağlar. Özellikle çocuklardan “farklı müzik deneyimlerini kullanarak özgün müzikler ve hareketler üretmeleri” beklenen beceri, “müziksel yaratıcılık” olarak adlandırılır.
• Hareket ve Sağlık Alanı: Çocukların fiziksel gelişimini ve beden farkındalığını destekler. Özellikle “kurallı oyunlar, eğitsel oyunlar, gösterip yaptırma” gibi etkinlikler, bu alan becerisinin gelişimine en fazla katkıyı sunar.

1. Aşağıdakilerden hangisinde programlar arası bileşenler doğru bir şekilde verilmiştir?

A) Sosyal-duygusal öğrenme becerileri, kavramsal beceriler, erdem-değer-eylem çerçevesi
B) Erdem-değer-eylem çerçevesi, sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri, kavramsal beceriler
C) Sosyal-duygusal öğrenme becerileri, erdem-değer-eylem çerçevesi, sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri
D) Erdem-değer-eylem çerçevesi, sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri, eğilimler
E) Sosyal-duygusal öğrenme becerileri, sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri, eğilimler

Cevap : C) Sosyal-duygusal öğrenme becerileri, erdem-değer-eylem çerçevesi, sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerileri

Açıklama : Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde, temel ve alan becerilerinin yanı sıra, tüm programı bütünleştiren ve disiplinler üstü bir rol oynayan programlar arası bileşenler bulunur. Metne göre bu bileşenler; sosyal-duygusal öğrenme becerileri, değerler eğitimini kapsayan erdem-değer-eylem çerçevesi ve sistem düşüncesi ile okuryazarlık becerileridir.

2. Aşağıdakilerden hangisi sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden biri değildir?

A) Kendini düzenleme
B) İletişim
C) Esneklik
D) İş birliği
E) Saygı

Cevap : E) Saygı

Açıklama : Sosyal-duygusal öğrenme, çocukların ilişkilerinde ve yaşamlarında ihtiyaç duyacakları becerileri kapsar. Kendini düzenleme, iletişim, esneklik ve iş birliği bu beceriler arasında yer alır. “Saygı” ise Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi içinde ele alınan bir çatı değerdir. Dolayısıyla bir beceri değil, bir değer olarak sınıflandırılır.

3. Aşağıdakilerden hangisinde sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin ortak/birleşik beceriler bileşeninde yer alan beceriler doğru bir şekilde verilmiştir?

A) Uyum, esneklik, sorumlu karar verme
B) Uyum, iş birliği, esneklik
C) İş birliği, sosyal farkındalık, sorumlu karar verme
D) İş birliği, esneklik, sosyal farkındalık
E) Uyum, ietişim, esneklik

Cevap : A) Uyum, esneklik, sorumlu karar verme

Açıklama : Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri; benlik becerileri, sosyal yaşam becerileri ve ortak/birleşik beceriler olarak üç bileşene ayrılır. Ortak/birleşik beceriler, bireyin hem kendisiyle hem de sosyal çevresiyle etkileşimde kullandığı bütüncül yetkinliklerdir. Bu bileşen altında “uyum”, “esneklik” ve “sorumlu karar verme” becerileri yer almaktadır.

4. Aşağıdakilerden hangisi sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin sosyal yaşam becerileri bileşeninde yer alan becerilerden biridir?

A) Uyum
B) Kendini tanıma
C) Esneklik
D) Sorumlu karar verme
E) İletişim

Cevap : E) İletişim

Açıklama : Sosyal yaşam becerileri, bireyin diğer insanlarla sağlıklı ve etkili ilişkiler kurmasını sağlayan yeteneklerdir. Bu bileşen altında yer alan “iletişim” becerisi, başkalarıyla etkileşim kurmanın temelini oluşturur. Diğer şıklar farklı bileşenlere aittir.

5. Aşağıdakilerden hangisi sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin benlik becerileri bileşeninde yer alan becerilerden biridir?

A) Uyum
B) Kendini tanıma
C) Esneklik
D) Sorumlu karar verme
E) İletişim

Cevap : B) Kendini tanıma

Açıklama : Benlik becerileri, bireyin kendi duygu, düşünce ve davranışlarını anlaması ve yönetmesiyle ilgili yeteneklerdir. Bu bileşenin temelinde “kendini tanıma” becerisi yer alır. Bu beceri, diğer tüm benlik becerileri için bir başlangıç noktasıdır.

6. Aşağıdakilerden hangisi sosyal-duygusal öğrenme becerilerinin ortak/birleşik bileşeninde yer alan becerilerden biridir?

A) Uyum
B) Kendini tanıma
C) İş birliği
D) Sosyal farkındalık
E) İletişim

Cevap : A) Uyum

Açıklama : Ortak/birleşik beceriler, farklı durum ve bağlamlarda kullanılabilen, hem benlik hem de sosyal yaşam becerilerini bütünleştiren yetkinliklerdir. “Uyum”, değişen koşullara ve sosyal durumlara adapte olabilme yeteneği olarak bu bileşen içinde yer alır. Diğer şıklar ise benlik ve sosyal yaşam becerileri bileşenlerine aittir.

7. Aşağıdakilerden hangisinde sistem düşüncesi ve okuryazarlık becerilerinin üç düzeyi doğru bir sıralamada verilmiştir?

A) İşlevsellik-farkındalık-eylemsellik
B) Eylemsellik-işlevsellik-farkındalık
C) Farkındalık-eylemsellik-işlevsellik
D) Farkındalık-işlevsellik-eylemsellik
E) İşlevsellik-eylemsellik-farkındalık

Cevap : D) Farkındalık-işlevsellik-eylemsellik

Açıklama : Metne göre okuryazarlık becerileri, sarmal bir yapıda ve üç düzeyde ele alınır. Bu düzeylerin doğru sıralaması; temel seviye olan “farkındalık”, bilgiyi kullanma seviyesi olan “işlevsellik” ve bilgiyi dönüştürüp harekete geçme seviyesi olan “eylemsellik” şeklindedir. Okul öncesi eğitimde bu düzeylerden “farkındalık” hedeflenir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Maarif Modeli’nin diğer kademelerinde bulunurken Okul Öncesi Eğitim Programında yer almayan okuryazarlık becerisidir?

A) Kültür okuryazalığı
B) Veri okuryazarlığı
C) Sürüdürülebilirlik okuryazarlığı
D) Finansal okuryazarlık
E) Dijital okuryazarlık

Cevap : D) Finansal okuryazarlık

Açıklama : Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, okul öncesinden lise sona kadar birçok okuryazarlık becerisini içerir. Ancak bu becerilerin tümü her kademede aynı yoğunlukta ele alınmaz. Finansal okuryazarlık, okul öncesi dönem için gelişimsel olarak uygun görülmediğinden bu kademenin programında yer almaz ve ileriki eğitim kademelerinde işlenir.

9. Aşağıdakilerden hangisi Maarif Modeli’nde yer alan okuryazarlık becerilerinden biri değildir?

A) Görsel okuryazarlık
B) Veri okuryazarlığı
C) Grafik okuryazarlığı
D) Bilgi okuryazarlığı
E) Vatandaşlık okuryazarlığı

Cevap : C) Grafik okuryazarlığı

Açıklama : Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde; bilgi, dijital, görsel, kültür, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik, sanat ve finansal okuryazarlık olmak üzere 9 okuryazarlık becerisi tanımlanmıştır. “Grafik okuryazarlığı” bu listede ayrı bir başlık olarak yer almaz, ancak “Görsel Okuryazarlık” veya “Veri Okuryazarlığı” becerilerinin bir alt bileşeni olarak düşünülebilir.

10. Aşağıdakilerden hangisi görsel okuryazarlığın süreç bileşenlerinden biri değildir?

A) Görseli yapma
B) Görseli anlama
C) Görseli yorumlama
D) Görsel hakkında eleştirel düşünme
E) Görsel iletişim uygulamaları oluşturma

Cevap : A) Görseli yapma

Açıklama : Metne göre görsel okuryazarlık; görsel materyalleri ve unsurları “anlama”, “yorumlama”, onlara “eleştirel yaklaşma” ve bunları “iletişim amaçlı kullanma” süreçlerini kapsar. “Görseli yapma” ise bir üretim eylemidir ve Sanat Alan Becerileri gibi farklı bir beceri alanının konusudur. Görsel okuryazarlık daha çok alımlama, anlama ve analiz etme süreçlerine odaklanır.