Ata-Aöf Arama ve Kurtarma Bilgisi 2023-2024 Vize Soruları

Giriş

Afet yönetimi ve arama kurtarma faaliyetleri, olağan dışı durumlar karşısında insan hayatını korumayı ve zararı en aza indirmeyi amaçlayan kritik süreçlerdir. AFAD tarafından yapılan tanıma göre “arama ve kurtarma”; afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş ve donatılmış ekiplerce aranması, bulunması ve kurtarılmasına yönelik çalışmalardır. Bu süreç, karmaşık bir organizasyon ve özel bilgi birikimi gerektirir.

Arama Kurtarma Süreci ve Prensipleri

Arama ve kurtarma çalışmalarının ana amacı, mümkün olan en kısa zamanda kazazedeye ulaşmaktır. Bu süreçte ekiplerin, yerel kaynaklara ihtiyaç duymadan “72 saat” boyunca kendi kendilerine yetebilecek donanıma sahip olmaları beklenir. Afet müdahalesi, belirli safhalardan oluşur; kazanın meydana geldiği ve can güvenliğinin tehdit altında olduğu ilk anlar “tehlike safhası” olarak adlandırılır. Afet sonrası enkaz kaldırma ve zemin etütleri tamamlandıktan sonra ise “yeniden yapılanma” aşamasına geçilir.

Ulusal ve Uluslararası Organizasyon

Afet müdahalesi, ulusal ve uluslararası düzeyde koordinasyon gerektirir. “Türkiye Afet Müdahale Planı” (TAMP), tüm çözüm ortaklarının rol ve sorumluluklarını içeren, her tür ve ölçekteki tehlikeyi kapsayan temel prensipler üzerine kuruludur. Uluslararası düzeyde ise, ulusal kentsel arama kurtarma kuruluşları arasındaki bilgi alışverişini teşvik eden en önemli yapı Birleşmiş Milletler’e bağlı “Uluslararası Arama Kurtarma Danışma Grubu”dur (INSARAG). Afet bölgesinde sivil savunma ekipleriyle birlikte çalışan emniyet güçlerinin temel amacı ise asayişi sağlamak ve “yağmalama ve hırsızlığı önlemektir”.

Arama Kurtarma Ekipmanları ve Teknolojileri

Ekipler, görevlerini yerine getirirken çeşitli teknolojik cihazlar ve kişisel koruyucu donanımlar kullanır.

• Haberleşme ve Tespit: Acil durum yardım talebi ve arama kurtarma çalışmalarında “COSPAS-SARSAT ve INMARSAT” uydu sistemleri kullanılır. Gemilerde ise, kaybolma durumunda yakındaki radarlara sinyal gönderen “SART” cihazı bulunur.
• Gaz Ölçüm ve Solunum Cihazları: Maden gibi kapalı alanlarda “GP 322 metan gazı ölçüm cihazı” kullanılır ve bu cihazın yaklaşık “15 saat” şarj edilmesi gerekir. “Karbon monoksit ferdî maskesi” ise kullanıcıya yaklaşık “60-90 dakika” koruma sağlarken, “oksijenli ferdî kurtarıcı” cihazı aktiviteye bağlı olarak en fazla “100 dakika” kullanılabilmektedir.
• Arama Yöntemleri: “Hava aracı ile arama” yapılırken paralel, sektör ve genişleyen kare gibi yöntemler kullanılır; “vektör” ise bu yöntemlerden biri değildir.

Yangınla Mücadele

Yangın, afet durumlarında sıkça karşılaşılan ikincil bir tehlikedir. “Yangın önleyici tedbirler”, yangın çıkmadan önce riskleri azaltmayı hedefler; “yangının söndürülmesi” ise bir önlem değil, müdahale eylemidir. Yangın sırasında duman ve sıcaklık yukarıda toplanacağı için yere eğilerek hareket edilmeli ve “asla asansör kullanılmamalıdır”. Yangın söndürücüler, yanan maddenin türüne göre sınıflandırılır; örneğin “metal yangınlarında” (D sınıfı) “D tozlu söndürücüler” kullanılmalıdır.

Sonuç

Arama ve kurtarma, “arama eğitimleri” gibi özel beceriler gerektiren, yüksek riskli bir faaliyettir. Arama Kurtarma Teşkilatı’nın ana hizmet birimleri arasında arama kurtarma, ilk yardım ve yangınla mücadele ekipleri bulunurken, “haberleşme ekibi” gibi birimler yardımcı hizmetleri oluşturur. Bu karmaşık ve hayati organizasyonun başarısı, iyi bir planlama, doğru ekipman kullanımı ve ekipler arası koordinasyona bağlıdır.

1. Karbon monoksit ferdî maskesi kaç dakika koruma sağlar?

A) 15-30 dakika
B) 90-120 dakika
C) 45-60 dakika
D) 60-90 dakika
E) 30-45 dakika

Cevap : D) 60-90 dakika

Açıklama : Karbon monoksit ferdî maskesi 60-90 dakika koruma sağlar.

2. Afet sonrası yapılması gereken çalışmalar sırasında enkaz kaldırma, yer seçimi ve zemin etütlerinin ardından aşağıdaki çalışmalardan hangisine geçilir?

A) Psikolojik destek
B) Yeniden yapılanma
C) Maddi yardım
D) Tekrar arama
E) Koruma altına alma

Cevap : B) Yeniden yapılanma

Açıklama : Afet sonrası çalışmalar sırasında enkaz kaldırma, yer seçimi ve zemin etütleri tamamlandıktan sonra **Yeniden yapılanma** çalışmalarına geçilir.

3. Türkiye Afet Müdahale Planı planlama prensipleri temel prensipler ve tamamlayıcı prensipler olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi temel prensipler içerisinde yer almaz?

A) Koordinasyon, iş birliği ve dayanışma
B) Her tür ve ölçekteki tehlikeleri kapsaması
C) Tüm ana ve destek çözüm ortaklarının rol ve sorumluluklarını içermesi
D) Kapsamlı olması
E) Ulusal, bölgesel ve yerel afet müdahale kapasitesini anında harekete geçirmeyi esas alması

Cevap : A) Koordinasyon, iş birliği ve dayanışma

Açıklama : Koordinasyon, iş birliği ve dayanışma temel prensipler içerisinde yer almaz.

4. Arama ve kurtarma çalışmalarında ana amaç mümkün olan en kısa zamanda kaza bölgesi tespiti ve kazazedeye ulaşmaktır. Arama ve kurtarma ekipleri kaç saat boyunca yerel kaynakları kullanmadan kendi kendine yetecek donanıma sahip olmalıdır?

A) 120 saat
B) 72 saat
C) 24 saat
D) 96 saat
E) 48 saat

Cevap : B) 72 saat

Açıklama : Arama ve kurtarma ekipleri yerel kaynakları kullanmadan 72 saat boyunca kendi kendilerine yetecek donanıma sahip olmalıdırlar.

5. Yangın önleyici tedbirlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Yangından korunma ekiplerinin görev ve sorumlulukları öğretilmelidir.
B) Yangından korunma ekipleri oluşturulmalıdır.
C) Yangın eğitimi teorik ve pratik olarak verilmelidir.
D) Yangının söndürülmesi ile ilgili önlemler alınmalıdır.
E) Mevcut riskler ortadan kaldırılmalı veya azaltılmalıdır.

Cevap : D) Yangının söndürülmesi ile ilgili önlemler alınmalıdır.

Açıklama : Yangının söndürülmesi ile ilgili önlemler, yangın meydana geldikten sonra yapılan müdahaledir, bu nedenle önleyici tedbir değildir.

6. Aşağıdakilerden hangisi arama ve kurtarma beceri ve eğitimlerinden biridir?

A) Psikoloji eğitimleri
B) Uyuma eğitimleri
C) Dinleme eğitimleri
D) Arama eğitimleri
E) Görme eğitimleri

Cevap : D) Arama eğitimleri

Açıklama : Arama eğitimleri arama ve kurtarma beceri ve eğitimlerinden biridir.

7. Gemilerde bulunan ve kaybolduğunda çevredeki gemilerin radarlarına iz bırakıcı sinyal göndererek bulunmayı kolaylaştırıcı cihaza ne denir?

A) Cep telefonu
B) Epirb
C) Telsiz
D) Sart
E) Enterferans

Cevap : D) Sart

Açıklama : Gemilerde bulunan ve kaybolduğunda çevredeki gemilerin radarlarına iz bırakıcı sinyal göndererek bulunmayı kolaylaştırıcı cihaza Sart denir.

8. Yanıcı maddeye göre yangın söndürme yöntemleri ve kullanılan söndürücüler değişiklik göstermektedir.
Buna göre metal maddelerin söndürülmesinde hangi söndürücü kullanılmaktadır?

A) Su
B) B tozlu söndürücü
C) D tozlu söndürücü
D) C tozlu söndürücü
E) A tozlu söndürücü

Cevap : C) D tozlu söndürücü

Açıklama : Metal maddelerin söndürülmesinde D tozlu söndürücü kullanılmaktadır.

9. Oksijenli ferdî kurtarıcı cihazı kapalı devre solunum cihazı olup kullanıcının aktivitesine göre (koşma, oturma vb.) kullanma süresi değişiklik gösterebilmektedir.
Buna göre bu cihazlar en fazla ne kadar süre kullanılabilmektedir?

A) 110 dakika
B) 100 dakika
C) 120 dakika
D) 130 dakika
E) 90 dakika

Cevap : B) 100 dakika

Açıklama : Oksijenli ferdi kurtarıcı cihazı kapalı devre solunum cihazı olup kullanıcının aktivitesine göre (koşma, oturma vb.) kullanma süresi en fazla 100 dakika olmalıdır.

10. Acil durum yardım talebi ve arama kurtarma çalışmalarında kullanılan uydu sistemleri aşağıdakilerden hangisidir?

A) INMARSAT
B) COSPAS-SARSAT
C) COSPAS-SARSAT ve INMARSAT
D) SART
E) GMDSS

Cevap : C) COSPAS-SARSAT ve INMARSAT

Açıklama : Acil durum yardım talebi ve arama kurtarma çalışmalarında COSPAS-SARSAT ve INMARSAT uydu sistemleri kullanılmaktadır.

11. Aşağıdakilerden hangisi AFAD tarafından yayımlanan afet yönetimi terimler sözlüğüne göre arama ve kurtarmanın tanımıdır?

A) Afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş ve donatılmış resmî veya özel ekipler tarafından aranmasına yönelik çalışmadır.
B) Afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, donatılmış resmî veya özel ekipler tarafından aranmasına yönelik çalışmadır.
C) Afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş ve donatılmış resmî veya özel ekipler tarafından aranması, bulunması ve kurtarılmasına yönelik çalışmadır.
D) Herhangi bir neden ile güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş resmî ekipler tarafından aranması, bulunması ve kurtarılmasına yönelik çalışmadır.
E) Afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş ekipler tarafından aranmasına yönelik çalışmadır.

Cevap : C) Afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş ve donatılmış resmî veya özel ekipler tarafından aranması, bulunması ve kurtarılmasına yönelik çalışmadır.

Açıklama : AFAD’a göre arama ve kurtarmanın tanımı, afet nedeniyle güç durumda kalmış insanların, özel olarak eğitilmiş ve donatılmış resmî veya özel ekipler tarafından aranması, bulunması ve kurtarılmasına yönelik çalışmadır.

12. Aşağıdakilerden hangisi olağan dışı durumların ortak özelliklerinden biri değildir?

A) Oluştuğunda şok etkisi yaratır.
B) İlk anlarda organize müdahale gerçekleşemeyebilir.
C) Bir bölümünün ne zaman olacağı tahmin edilemezken, bir bölümününki tahmin edilebilir.
D) Yaşam kaynaklarına ve altyapıya zarar verir.
E) Olağan dışı durumlar her zaman aniden meydana gelir.

Cevap : E) Olağan dışı durumlar her zaman aniden meydana gelir.

Açıklama : Olağan dışı durumların bir bölümünün ne zaman olacağı tahmin edilebilirken, bir bölümününki tahmin edilemez; dolayısıyla “her zaman aniden meydana gelir” ifadesi ortak özelliklerden biri değildir.

13. Aşağıdakilerden hangisi hava aracı ile arama yapılırken kullanılan yöntemler arasında yer almaz?

A) Sektör
B) Vektör
C) Rota boyu
D) Paralel
E) Genişleyen kare

Cevap : B) Vektör

Açıklama : Hava aracı ile arama yapılırken kullanılan yöntemler arasında sektör, paralel, rota boyu ve genişleyen kare gibi metotlar yer alır, ancak Vektör yer almaz.

14. Arama ve Kurtarma Teşkilatı, ana hizmet birimleri ve yardımcı hizmet birimleri olmak üzere iki ana birimden oluşmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi ana hizmet birimlerinden biri değildir?

A) Sosyal yardım ekibi
B) Arama kurtarma ekibi
C) İlk yardım ekibi
D) Yangınla mücadele ekibi
E) Haberleşme ekibi

Cevap : E) Haberleşme ekibi

Açıklama : Haberleşme ekibi yardımcı hizmet birimleri içerisinde yer almaktadır.

15. GP 322 metan gazı ölçüm cihazı kaç saat şarjda bırakılmalıdır?

A) 24 saat
B) 5 saat
C) 20 saat
D) 10 saat
E) 15 saat

Cevap : E) 15 saat

Açıklama : GP 322 metan gazı ölçüm cihazı 15 saat şarjda bırakılmalıdır.

16. Yangın sırasında aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

A) Sıcaklık ve duman yukarı doğru yayıldığından döşemeye yakın alanlarda ısı daha düşük ve duman daha azdır. Bu nedenle kurtarıcı, bu mekânlara yere eğilerek ya da sürünerek girmeli ve derin olmayacak şekilde nefes almalıdır.
B) Kapılar çok dikkatli açılmalı ve kapı tokmağının ısınmış olması ihtimaline karşı çıplak elle tutulmamalıdır.
C) Gaz ve duman dolu odalarda kendiliğinden çıkamayacak durumda olanlar ve yaralılar sürükleme yöntemi ile ya da yerde çekerek dışarıya çıkarılmalıdır.
D) Aleve doğru yönelmemeli, içeriden gelecek tehlikeye karşı kendisini ve özellikle yüz korumalıdır. Baş arkaya doğru çevirerek soluk almaya çalışmalıdır.
E) Yangın çıktıktan sonra asansör kullanılmalıdır.

Cevap : E) Yangın çıktıktan sonra asansör kullanılmalıdır.

Açıklama : Yangın sırasında asansör kullanmak son derece tehlikelidir. Çünkü:
-Elektrik kesintisi yaşanabilir ve asansör içinde mahsur kalınabilir.
-Asansör boşluğu duman ve sıcak havanın hızla yayılmasına neden olabilir.
-Asansör, yangın bölgesine giderek kişiyi doğrudan tehlike altına sokabilir.
-Diğer şıklar (A, B, C, D) yangın sırasında doğru davranışları ifade eder.

17. Arama ve kurtarmada kullanılan uydu sistemleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Denizdeki haberleşme, risklerinin yüksekliğinden dolayı sıradan haberleşmelerden çok daha önemlidir.
B) Epirb haberleşme sistemi gemi battıktan sonra elle veya otomatik olarak devreye girerek uydu istasyonlarına formatlı tehlike sinyali gönderen cihazdır.
C) Haberleşmede kullanılan uyduların dönüş süratleri dünya ile aynı olup yerleri Dünya’ya göre daha hızlıdır.
D) Acil durum yardım talebi ve arama kurtarma çalışmalarında COSPAS-SARSAT ve INMARSAT uydu sistemleri kullanılmaktadır.
E) INMARSAT sisteminde 4 adet ekvatoral yörüngeli 1,6 Ghz frekanslarında çalışan uydu bulunmaktadır.

Cevap : C) Haberleşmede kullanılan uyduların dönüş süratleri dünya ile aynı olup yerleri Dünya’ya göre daha hızlıdır.

Açıklama : Haberleşmede kullanılan uyduların dönüş süratleri dünya ile aynı olup yerleri Dünya’ya göre daha hızlı değil **sabittir**.

18. Arama ve kurtarma çalışmalarında, sivil savunma ekipleri ile koordineli bir şekilde çalışan emniyet güçlerinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yağmalama ve hırsızlığın önlenmesi
B) Psikolojik ve tıbbi destek
C) Afet konusunda bilgilendirme
D) Kazazedelerin evlerine dönüşünün sağlanması
E) Kazazedelerin beslenmesinin sağlanması

Cevap : A) Yağmalama ve hırsızlığın önlenmesi

Açıklama : Sivil savunma ekipleri ile koordineli olarak çalışan emniyet güçleri, afet bölgesinde gereken tedbirleri alarak kurtarma ekiplerinin rahat çalışmasını sağlamalıdır. Böylece **yağmalama ve hırsızlık olayları da önlenmiş olur**.

19. Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi ulusal kentsel arama kurtarma kuruluşları arasındaki bilgi alışverişini teşvik eder?

A) Uluslararası Arama Kurtarma Danışma Grubu
B) Kızılay
C) Uluslararası Kızılhaç Komitesi
D) Uluslararası Sivil Savunma Örgütü
E) Uluslararası Denizcilik Örgütü

Cevap : A) Uluslararası Arama Kurtarma Danışma Grubu

Açıklama : Uluslararası Arama Kurtarma Danışma Grubu (INSARAG), Ulusal Kentsel Arama Kurtarma Kuruluşları arasındaki bilgi alışverişini teşvik eden bir Birleşmiş Milletler kuruluşudur.

20. Aşağıdakilerden hangisi kaza değerlendirme safhalarından biridir?

A) Tehlike safhası
B) Bekleme safhası
C) Tahliye safhası
D) Dinlenme safhası
E) Uyarma safhası

Cevap : A) Tehlike safhası

Açıklama : Kaza değerlendirme süreci genellikle şu safhalardan oluşur:
-Tehlike safhası: Kazanın meydana geldiği ve can/mal güvenliğinin tehdit altında olduğu dönemdir.
-Uyarma safhası: Kazanın bildirilmesi ve yardım çağrısının yapıldığı aşamadır.
-Kurtarma (veya tahliye) safhası: Kazazedelerin güvenli bölgeye çıkarılması aşamasıdır.
-İlk yardım ve değerlendirme safhası: Yaralıların durumu değerlendirilir ve müdahale yapılır.
Bu seçenekler arasında doğrudan “kaza değerlendirme safhası” olarak tanımlanan doğru cevap Tehlike safhasıdır.