İslam İnanç Esasları 2023-2024 Vize Soruları

Giriş

İslam inanç esasları (akaid), dinin temelini oluşturan ve gönülden bağlanılan kesin ilkeler bütünüdür. “Akîde” sözcüğüne yüklenen anlamlar arasında inanılan temel ilke ve iman esası bulunurken, “takip edilen yol” bu kavramın doğrudan bir anlamı değildir. İslam inancının merkezinde, Allah’a iman ve O’na kulluk yer alır. Kulluk, sadece inançtan ibaret olmayıp, “inanç ve eylemin bir arada olmasını” gerektiren bir yaşam biçimidir ve “peygamberler de diğer insanlar gibi kuldur”.

Allah’a İman ve Sıfatları

Allah’a iman, O’nun varlığını, birliğini ve sıfatlarını kabul etmeyi içerir. Allah’ın sıfatlarından “Kıdem”, O’nun varlığının bir “başlangıcı olmaması” (ezeliyet) anlamına gelir. O’nun subûtî sıfatlarından olan “İrade” (dileme) ise, “Kerâhiyyet” (istenmeme) kavramının zıddıdır. Allah’ın isimleri (Esma-i Hüsna), O’nun ilim sıfatıyla ilgili olan “Alim”, “Habir”, “Hakim” ve “Basir” gibi isimleri içerir; “Hamid” (övgüye layık) ise ilim sıfatıyla doğrudan ilişkili değildir. Allah’ın isimleri hakkında eğri yola sapmak (ilhâd), O’na layık olmayan isimler vermek veya isimlerini tahrif etmektir; ancak O’nun isimlerinin “doksan dokuzdan fazla olduğunu söylemek” bir ilhâd değildir.

Peygamberlere İman (Nübüvvet)

Allah, mesajlarını insanlara vahiy yoluyla iletmek üzere elçiler seçmiştir. Türkçe’ye “Farsça”dan geçen “Peygamber” kelimesi, bu elçileri ifade eder. Peygamberlik, çalışarak elde edilebilen bir makam değildir; “ıstıfâ, ictibâ ve ihtiyâr” gibi kelimelerin de ifade ettiği gibi, tamamen ilahi bir “seçime” dayanır. Peygamberlerin, insanlara “güzel örnek” olduklarını belirten Kur’anî tabir ise “Üsve-i hasene”dir. Peygamberlerin iddialarını doğrulamak için gösterdikleri olağanüstü olaylara “mucize” denir. Mucizenin, “nübüvvet iddiasından önce olması” gibi bir şartı yoktur.

Kitaplara İman

Allah’ın peygamberlere gönderdiği vahiyler, kutsal kitaplarda toplanmıştır. “Vahiy”, Allah’ın insanlardan istedikleri veya onlara bildirdiği bilgiler bütünüdür. Kur’an’da vahiy anlamında kullanılan ve “bir sözü gizli bir şekilde kalbe bırakmak” anlamına gelen sözcük “İlka”dır.

Kur’an-ı Kerim: İslam inancının temel kitabıdır. “Kerîm” sıfatı, onun “değerli” olduğunu ifade eder. Kur’an, Ramazan ayında inmeye başlamış, Arap lisanıyla indirilmiş ve kendinden önceki kitapları tasdik edip onlardaki tahrifleri düzeltmiştir. Ancak Hz. Muhammed’e (s.a.v) “bir defada toptan değil”, 23 yıllık bir süreçte parça parça indirilmiştir.

Diğer Kutsal Kitaplar: Kur’an, Hz. İsa’ya “İncil”in, Hz. Dâvûd’a ise “Zebûr”un indirildiğini tasdik eder. Tevrat’ın ise sadece Hz. Musa’ya verilen levhalardan ibaret olduğunu söylemek yanlıştır; Tevrat, Hz. Musa’ya verilen tüm vahiyleri kapsar.

Meleklere İman

Melekler, Allah’a itaat eden, yemeyen, içmeyen ve cinsiyetleri (erkeklik-dişilik) olmayan nurani varlıklardır. Meleklerin en önemli özelliklerinden biri, Allah’ın izni dışında “gaybı bilmemeleridir”. Farklı görevleri olan melekler vardır:

• Kirâmen Kâtibîn (Hafaza): İnsanların amellerini kaydeden meleklerdir.
• Zebânîler: Cehennemde görevli olan bu meleklere bu ismin verilmesinin sebebi, “cehennemlikleri cehenneme itmeleridir”.

İnancın Zıddı: Küfür ve Şirk

İslam inancının temelini oluşturan tevhidin (Allah’ın birliği) zıddı şirktir. Kainattaki kanunların Allah’ın yaratmasıyla değil de kendi kendine (sebeplerle) oluştuğuna inanmak, “Şirk-i esbab” olarak adlandırılır. İnkârın bir türü olan “Cahd” (Cuhûd) ise, hakikati bildiği halde “bile bile veya inatla inkâr etmek” anlamına gelir. Kur’an’a göre ateşten yaratılan varlık grupları ise “cinler ve şeytanlardır”.

1. Kur’ân’da vahiy anlamında geçen ve “bir sözü gizli bir şekilde kalbe bırakmak” anlamındaki sözcük hangisidir?

A) Kelâm
B) İlka
C) Tenzil
D) Kavl
E) Nida

Cevap : B) İlka

Açıklama : Kur’an’da vahiy anlamında geçen ve “bir sözü gizli bir şekilde kalbe bırakmak” anlamına gelen sözcük **İlka**’dır.

2. Kainattaki her türlü kanunun Allah’ın yaratmasıyla değil de kendi kendine oluştuğuna inanmak, şirk çeşitlerinden hangisidir?

A) Şirk-i taklid
B) Şirk-i esbab
C) Şirk-i takrib
D) Şirk-i ağrâz
E) Şirk-i istiklâl

Cevap : B) Şirk-i esbab

Açıklama :

3. Kur’ân-ı Kerim hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Ramazan ayında inmeye başlamıştır.
B) Kendisinden önceki kitapları tasdik eder.
C) Arap lisanıyla indirilmiştir.
D) Kendisinden önceki kitaplardaki tahrifleri düzeltir.
E) Hz. Muhammed’e bir defada toptan indirilmiştir.

Cevap : E) Hz. Muhammed’e bir defada toptan indirilmiştir.

Açıklama : Kur’an-ı Kerim, Hz. Muhammed’e **yirmi üç yıllık** bir zaman dilimi içinde, olaylara ve ihtiyaçlara göre **parça parça** indirilmiştir. “Bir defada toptan indirilmiştir” ifadesi yanlıştır.

4. Cehennemde görevli meleklere “zebânî” ismi verilmesinin sebebi nedir?

A) Cehennemde bekçilik yapmaları
B) Cehennemlikleri simalarından tanımaları
C) Cehennemlikleri cehenneme itmeleri
D) Cehennemlikleri kabirde sorguya çekmeleri
E) Cehennemliklerin amellerini kaydetmeleri

Cevap : C) Cehennemlikleri cehenneme itmeleri

Açıklama : Cehennemde görevli meleklere **zebânî** (itip kakan, sürükleyen) isminin verilmesinin sebebi, **cehennemlikleri cehenneme itmeleri** görevidir.

5. Mucize konusunda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Peygamberin iddiasına uygun olmalı
B) Tabiat kanunlarına aykırı olmalı
C) Nübüvvet İddia eden şahsın elinde gerçekleşmeli
D) Nübüvvet iddiasından önce olmalı
E) İnkârcılar benzerini yapmaktan aciz kalmalı

Cevap : D) Nübüvvet iddiasından önce olmalı

Açıklama : Mucize, genellikle peygamberlik iddiasından sonra gerçekleşir ve iddianın doğruluğunu kanıtlar. **Nübüvvet iddiasından önce olmalı** ifadesi, peygamberlerin sadakatini gösteren kerametler için geçerli olabilir ancak mucizenin temel şartlarından biri değildir ve ifade yanlıştır.

6. Peygamberlerin insanlara güzel örnek olduklarını ifade eden tabir aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hâtemu’r-rusul
B) İsm-i a’zam
C) Esma-i hüsnâ
D) Şedîdü’l-kuvâ
E) Üsve-i hasene

Cevap : E) Üsve-i hasene

Açıklama : Peygamberlerin (özellikle Hz. Muhammed’in) insanlara **güzel örnek** olduğunu ifade eden Kur’anî tabir **Üsve-i hasene**’dir.

7. Aşağıdakilerden hangisi, “islâm” sözcüğü ve türevlerinin anlamlarından biri değildir?

A) Barış
B) Afiyet
C) Sağlık
D) Esenlik
E) Güven

Cevap : E) Güven

Açıklama : “İslam” sözcüğü ve türevlerinin anlamları arasında Barış, Afiyet, Sağlık ve Esenlik yer alır. **Güven** kelimesi ise aynı kökten (s-l-m) türemiş olsa da, doğrudan “İslâm” sözcüğünün temel anlamlarından biri olarak sayılmaz. (İslam teslimiyet ve barış anlamına gelir.)

8. I.Tevrât, Hz. Mūsa’ya verilen levhalardan ibarettir.
II. İncil, Hz. İsa’ya (a.s) verilen kutsal kitaptır.
III. Zebûr, Hz. Dâvûd’a indirilen kutsal kitaptır.
IV. Tevrat, Hz. Mūsa’ya verilen vahiylerin toplamıdır.
Yukarıdaki den hangisi ya da hangileri yanlıştır?

A) Il ve III
B) I ve IV
C) Yalnız IV
D) Yalnız I
E) Yalnız III

Cevap : B) I ve IV

Açıklama :

9. Aşağıdakilerden hangisi meleklerin özelliklerinden biri değildir?

A) Allah’a isyan etmezler.
B) Çok güçlüdürler.
C) Erkeklik ve dişilikleri yoktur.
D) Yemezler ve içmezler.
E) Gaybı bilirler.

Cevap : E) Gaybı bilirler.

Açıklama : Melekler, Allah’ın izni dışında **Gaybı (bilinmeyeni)** bilmezler. Gayb bilgisi yalnızca Allah’a aittir. Diğer şıklar (isyan etmemek, güçlü olmak, yememek/içmemek, cinsiyetlerinin olmaması) meleklerin temel özelliklerindendir.

10. Kur’ân’ın niteliklerinden biri olan “Kerîm”in anlamı nedir?

A) Hatırlatma
B) Dosdoğru
C) Öğüt
D) Değerli
E) Temizlenmiş

Cevap : D) Değerli

Açıklama : Kur’an’ın niteliklerinden **Kerîm**, sözlükte “cömert, soylu, şerefli, **değerli**” anlamlarına gelir.

11. Aşağıdakilerden hangisi, Allah’ın ilmi ile ilgili isimlerinden biri değildir?

A) Hamid
B) Basir
C) Alim
D) Habir
E) Hakim

Cevap : A) Hamid

Açıklama : Allah’ın ilmi (bilme) ile ilgili isimleri arasında Alim (Bilen), Habir (Her şeyden haberdar olan), Hakim (Her şeyi hikmetle yapan/Bilen) ve Basir (Her şeyi gören/Bilgisi her şeyi kuşatan) yer alır. **Hamid** ise “Övgüye layık” anlamına gelen bir isimdir ve ilim sıfatıyla doğrudan ilgili değildir.

12. Kur’ân’da inkârla ilgili geçen kavramlardan hangisi, “bile bile veya inatla inkâr etmek” anlamındadır?

A) Fücûr
B) Fisk
C) Küfür
D) Cahd
E) Şirk

Cevap : D) Cahd

Açıklama : Kur’an’da inkârla ilgili geçen kavramlardan **Cahd** (Cuhûd), gerçeği bildiği halde, **bile bile veya inatla inkâr etmek** anlamına gelir.

13. Kur’ân’a göre ateşten yaratılan iki varlık grubu hangileridir?

A) Hayvanlar ve Şeytanlar
B) Şeytanlar ve Melekler
C) Cinler ve Şeytanlar
D) Cinler ve İnsanlar
E) Cinler ve Melekler

Cevap : C) Cinler ve Şeytanlar

Açıklama : Kur’an’a göre, **Cinler** dumansız ateşten, **Şeytanlar** ise cin taifesinden olup onlara tabi olanlardır ve onlar da ateşten yaratılmıştır. İnsanlar topraktan, Melekler ise nurdan yaratılmıştır.

14. İnsanların amellerini kaydeden “kirâmen katibin” meleklerinin diğer isimleri nedir?

A) Hafaza
B) Hamele
C) Malik
D) Mukarrebûn
E) Hazene

Cevap : A) Hafaza

Açıklama : İnsanların amellerini kaydeden kirâmen kâtibîn meleklerinin diğer ismi **Hafaza** (koruyucular) melekleridir.

15. Aşağıdakilerden hangisi, Allah’ın isimleri hakkında eğri yola sapmak değildir?

A) Allah’ın isimlerinin doksan dokuzdan fazla olduğunu söylemek
B) Allah’ın isimlerini diğer varlıklara vermek
C) Allah’a şanına layık olmayan isimler vermek
D) Allah’a manası bilinmeyen isimlerle dua etmek
E) Allah’ın isimlerini şanına yaraşmayacak şekilde tefsir etmek

Cevap : A) Allah’ın isimlerinin doksan dokuzdan fazla olduğunu söylemek

Açıklama : Hadislerde geçen doksan dokuz isim, Allah’ın isimlerinin sayısının bunlarla sınırlı olduğu anlamına gelmez. Allah’ın isimlerinin doksan dokuzdan **fazla olduğunu söylemek**  eğri yola sapmak (ilhâd) değildir. Diğer şıklar ilhâd kapsamındadır.

16. Peygamber göndermekle ilgili olan “ıstıfâ, ictibâ ve ihtiyâr” sözcüklerindeki ortak anlam nedir?

A) Göndermek
B) Seçmek
C) Güvenmek
D) Yöneltmek
E) Diriltmek

Cevap : B) Seçmek

Açıklama : “Istıfâ” (seçme, ayırma), “İctibâ” (seçkin kılma) ve “İhtiyâr” (seçme) sözcüklerinin ortak anlamı **Seçmek**’tir. Bu kavramlar peygamberliğin çalışılarak kazanılmadığını, ilahi bir seçimle verildiğini ifade eder.

17. Allah’ın selbi sıfatlarından “kıdem”in anlamı nedir?

A) Allah’ın varlığının başlangıcı olmaması
B) Allah’ın varlığının ebedi olması
C) Allah’ın varlığının başkasından olmaması
D) Allah’ın sonradan yaratılanlara benzememesi
E) Allah’ın varlığının zatının gereği olması

Cevap : A) Allah’ın varlığının başlangıcı olmaması

Açıklama : Allah’ın selbi sıfatlarından **Kıdem** (Ezeliyet), Allah’ın varlığının bir **başlangıcının olmaması**  anlamına gelir. Varlığının ebedi olması “Beka” sıfatıdır.

18. Kerâhiyyet, Allah’ın subûtî sıfatlarından hangisinin zıddıdır?

A) Hayat
B) Kudret
C) Kelam
D) İrade
E) Tekvin

Cevap : D) İrade

Açıklama : **Kerâhiyyet** (istenmeme, tiksinti), Allah’ın subûtî sıfatlarından **İrade** (dileme) sıfatının zıddıdır. Allah’ın fiilleri İrade sıfatı gereği zorlama olmadan gerçekleşir.

19. Aşağıdaki ifadelerden hangisi “akîde” sözcüğüne yüklenen anlamlardan biri değildir?

A) İmân esası
B) İnanılan temel ilke
C) Takip edilen yol
D) Kesin bir şekilde inanılan
E) Gönülden bağlanılan

Cevap : C) Takip edilen yol

Açıklama : **Akîde** (inanç), kesin bir şekilde inanılan, gönülden bağlanılan, iman esasını oluşturan temel ilkeler anlamına gelir. **Takip edilen yol** ise daha çok Şeriat, Mezhep veya Tarikat gibi kavramlarla ilişkilidir.

20. “Peygamber” sözcüğü Türkçe’ye hangi dilden geçmiştir?

A) Türkçe
B) Arapça
C) Farsça
D) Sanskritçe
E) İbranice

Cevap : C) Farsça

Açıklama : **Peygamber** sözcüğü, Türkçe’ye **Farsça**’dan (Pay-gamber) geçmiştir.