İktisat Politikası 2024-2025 Final Soruları

İktisat Politikası Modelleri ve Teorik Yaklaşımlar

Gerçek iktisadi olayların basitleştirilmiş bir temsilini sunan, seçilen değişkenler arasındaki ilişkileri varsayımlara dayanarak açıklayan yapıya **iktisat politikası modeli** denir.

Ana Akım İktisadi Düşünce Okulları ve Politika Önerileri

• Klasik Teori: Liberal doktrini temel alır ve piyasa mekanizmasının devlet müdahalesi olmadan tam istihdam ve kaynak etkinliği sağlayacağını savunur. Emek piyasasında denge, **reel ücretler** aracılığıyla kurulur ve bu denge **toplam üretim miktarını** belirler.
• Neo-klasik Teori: Klasik düşünceyi marjinal analizle geliştirir. Bireylerin **rasyonel** davrandığını ve **maksimum faydayı** hedeflediğini varsayar. Léon Walras, genel denge modelinde **emek, üretim faktörleri ve tüketim malları piyasalarını** birlikte incelemiştir.
• Keynesyen Teori: Toplam talebin **gelir ve istihdam seviyesini** belirlediğini öne sürer. Eksik istihdamın nedeninin, **nominal GSMH’deki değişmelere fiyatların ve ücretlerin yeterince esnek cevap verememesi (yapışkanlık)** olduğunu belirtir. Devletin aktif rol alarak talebi yönetmesi gerektiğini savunur.
• Yeni Keynezyen Teori: Keynesyen temeller üzerine kuruludur ancak mikroekonomik temellere daha fazla vurgu yapar. Tam istihdamın sağlanamamasının temel nedenlerinden biri olarak **ücretlerin yapışkanlığını** gösterir. Bu yapışkanlıklar nedeniyle **toplam talep**, kısa dönemde **gelir ve istihdam seviyesini** belirler.
• Monetarist Teori: Ekonominin genel dengesini belirleyen temel değişkenin **para arzı** olduğunu savunur.
• Yeni Klasik Teori (Rasyonel Beklentiler):** Ekonomik birimlerin mevcut tüm bilgiyi kullanarak geleceği **ortalama olarak doğru tahmin ettiklerini** varsayan **Rasyonel Beklentiler Modeli** üzerine kuruludur. Hatalar ancak beklenmedik (sürpriz) gelişmeler sonucunda ortaya çıkar.
• Post-Keynezyen Teori: Geleceğin kökten belirsiz olduğunu vurgular. Bu belirsizlik nedeniyle ekonomik birimlerin karar alırken tam rasyonel olamayacağını ve **hata yapabileceklerini kabul ederek** davrandıklarını savunur. İktisadi büyüme ve gelir dağılımını belirleyen temel değişkenin **yatırım** olduğunu öne sürer.
• Arz Yanlı İktisat: Ekonominin arz yönüne odaklanır ve üretimi teşvik etmek için, özellikle **vergi politikaları** (vergi indirimleri, teşvikler) aracılığıyla **tasarruf, yatırım ve üretimin** artırılabileceğini savunur.

İktisat Politikası Uygulamaları ve Kavramlar

• Harcama Azaltıcı Politikalar: Genellikle enflasyonla mücadele veya dış açığı azaltmak için kullanılan (sıkı para veya maliye politikası gibi) politikalardır. Bu politikaların iç denge (milli gelir, istihdam) ve dış denge (ödemeler bilançosu) üzerindeki etkileri genellikle **farklı yöndedir**. Örneğin, talebi kısarak enflasyonu düşürebilir (iç dengeye olumlu etki) ancak aynı zamanda milli geliri ve istihdamı da azaltabilir (iç dengeye olumsuz etki). İthalatı azaltarak dış dengeyi iyileştirebilir.
• Stratejik İktisat Politikası: Serbest piyasa modeli içinde bile devletin belirli sektörleri desteklemesi, teknolojik gelişmeyi teşvik etmesi gibi aktif roller üstlenmesini savunan politikalardır.
• Fiyat İstikrarı: Fiyatlar genel düzeyinde arzu edilmeyen (yüksek veya çok değişken) dalgalanmaların olmaması durumudur ve temel makroekonomik hedeflerden biridir.
• Faiz Sistemi: Faiz oranlarının piyasa koşulları ve para politikası ile serbestçe belirlendiği **esnek işleyen faiz sistemi**, genellikle finansal piyasaları gelişmiş olan **gelişmiş ülkeler** için daha geçerlidir.
• Uluslararası Ödemeler: Uluslararası ticarette ve finansal işlemlerde tarihsel olarak ve günümüzde de rezerv aracı olarak en güvenilir ödeme aracı **altın** kabul edilir.
• Para Rejimleri: Günümüzde dünya ülkelerinde yaygın olarak kullanılan, devlet otoritesine dayanan ve arkasında altın gibi bir karşılığı bulunmayan para sistemi **kâğıt para rejimidir** (Fiat Para).

Teknolojik Gelişmeler

Üretimde ileri teknolojilerin (bilgisayar, otomasyon, bilişim) yoğun olarak kullanıldığı Üçüncü Sanayi Devrimi dönemi **Bilgi Çağı** olarak adlandırılmaktadır.

1. Yeni Keynezyen Teoride emek piyasasında tam istihdam dengesinin sağlanmasını aşağıdakilerden hangisi engellemektedir?

A) Enflasyon
B) Lokavt
C) Eylemler
D) Ücretlerin yapışkanlığı
E) Sendikalar

Cevap : D) Ücretlerin yapışkanlığı

Açıklama : Yeni Keynezyen teori, klasik varsayımların aksine, **ücretlerin ve fiyatların yapışkan (sticky)** olduğunu savunur. Bu yapışkanlık, özellikle ücretlerdeki katılık, emek piyasasında tam istihdam dengesinin sağlanmasını engeller.

2. I. Maksimum fayda
II. Maksimum yatırım
III. Maksimum üretim
IV. Rasyonalite
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Neo-klasik Teorinin temelini oluşturmaktadır?

A) I ve IV
B) Yalnız II
C) Yalnız I
D) Yalnız III
E) Yalnız IV

Cevap : A) I ve IV

Açıklama : Neo-klasik teorinin temel varsayımları, bireylerin **Rasyonalite** (akılcı davranış) ilkesiyle hareket ederek **Maksimum Faydayı** (tüketici için) ve maksimum kârı (üretici için) hedeflemesidir. Bu nedenle I ve IV temelini oluşturur.

3. ………, gerçek iktisadi bir olayın basitleştirilmiş bir örneği olup seçilen iktisadî değişkenler arasında belli iktisadi varsayımlara dayanan modeldir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Fiziksel model
B) Matematiksel model
C) Davranışsal model
D) İktisat politikası modeli
E) Kurumsal model

Cevap : D) İktisat politikası modeli

Açıklama : İktisat biliminde, gerçek bir olayın basitleştirilmiş bir temsili olarak, seçilen değişkenler arasındaki varsayımsal ilişkileri gösteren yapıya **İktisat Politikası Modeli** denir.

4. Yeni klasik teoride ekonomik karar birimleri, rasyonel beklentiler hipotezi altında ekonomide beklenmeyen bir değişme olmadıkça fiyatlar genel düzeyini nasıl tahmin etmektedirler?

A) Anket sonuçlarına göre tahmin ederler.
B) Genelde yanlış tahmin ederler.
C) Yurt dışı bilgilere göre tahmin ederler.
D) Hep yanlış tahmin ederler.
E) Ortalama olarak doğru tahmin ederler.

Cevap : E) Ortalama olarak doğru tahmin ederler.

Açıklama : **Rasyonel Beklentiler Hipotezi** (Yeni Klasik Teori’nin temeli) altında, bireyler mevcut tüm bilgileri kullandıkları için, tahminleri **ortalama olarak doğru** çıkar. Hata sadece beklenmeyen şoklarda (sürprizlerde) oluşur.

5. Harcama-azaltıcı politikaların iç denge ve dış denge üzerindeki etkileri hangi yöndedir?

A) Aynı yöndedir.
B) Önce dış dengeyi daha sonra iç dengeyi etkileme yönündedir.
C) Farklı yöndedir.
D) İç ve dış dengeyi bölgesel olarak etkiler.
E) Önce iç dengeyi daha sonra dış dengeyi etkileme yönündedir.

Cevap : C) Farklı yöndedir.

Açıklama :

6. Yeni keynezyen teoride aşağıdaki seçeneklerden hangisinde toplam talebin belirlediği iktisadi değişkenler yer almaktadır?

A) Gelir ve istihdam seviyesi
B) Tasarruf ve istihdam seviyesi
C) Yatırım ve tasarruf seviyesi
D) Yatırım ve istihdam seviyesi
E) Gelir ve yatırım seviyesi

Cevap : A) Gelir ve istihdam seviyesi

Açıklama : Yeni Keynezyen teoride, klasik teorinin aksine, fiyatlar ve ücretler yapışkan olduğu için **Toplam Talep**, ekonomideki **Gelir ve İstihdam seviyesini** belirleyen temel güçtür.

7. Arz yanlı iktisat, ekonominin arz yönüne ağırlık veren politikalar izlemekte ve bu politikaları hangi politikalar ile gerçekleştirmektedir?

A) Para politikaları
B) Yatırım politikaları
C) Dış ticaret politikaları
D) Vergi politikaları
E) Fiyat politikaları

Cevap : D) Vergi politikaları

Açıklama : **Arz yanlı iktisat**, üretimi ve yatırımı teşvik etmek için maliyetleri düşürmeyi ve teşvik etmeyi hedefler. Bunu, özellikle vergi oranlarını düşürme gibi **Vergi politikaları** aracılığıyla gerçekleştirir.

8. Monetarist Teoride ekonominin genel dengesini belirleyen temel iktisadi değişken aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yatırım seviyesi
B) Para arzı
C) Enflasyon oranı
D) Para talebi
E) Faiz oranı

Cevap : B) Para arzı

Açıklama : Monetarist Teoride (Milton Friedman), ekonominin uzun dönemli genel dengesini ve fiyatlar genel düzeyini belirleyen temel değişken **Para Arzı**’dır (M), yani paranın miktarıdır.

9. Klasik Teoride emek piyasasındaki istihdam dengesi aşağıdaki iktisadi değişken veya değişkenlerin hangisi tarafından belirlenmektedir?

A) Reel ücret ve emek miktarı
B) Emek miktarı ve toplam üretim miktarı
C) Toplam üretim miktarı ve sermaye miktarı
D) Reel ücret ve sermaye miktarı
E) Reel ücret ve toplam üretim miktarı

Cevap : E) Reel ücret ve toplam üretim miktarı

Açıklama :

10. Serbest piyasa modeli içinde devletin ekonomi içerisinde aktif bir yere ve role sahip olmasını gerektiren politikalara ne isim verilmektedir?

A) Ulusal iktisat politikası
B) Harcama kaydırıcı iktisat politikası
C) Küresel iktisat politikası
D) Harcama azaltıcı iktisat politikası
E) Stratejik iktisat politikası

Cevap : E) Stratejik iktisat politikası

Açıklama : Serbest piyasa kuralları içinde bile devletin belirli sektörleri desteklemesi, kalkınmayı yönlendirmesi ve aktif rol alması gerektiğini savunan politikalara **Stratejik İktisat Politikası** denir.

11. Fiyatlar genel düzeyinde arzu edilmeyen ölçülerde dalgalanmaların olmaması ……… olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) bütçe istikrarı
B) döviz istikrarı
C) fiyat istikrarı
D) para istikrarı
E) yatırım istikrarı

Cevap : C) fiyat istikrarı

Açıklama : Fiyatlar genel düzeyinde arzu edilmeyen ölçülerde (genellikle yüksek) dalgalanmaların olmaması durumu **Fiyat İstikrarı** olarak tanımlanır.

12.

I. Tasarruf
II. Yatırım
III. Üretim
IV. Para arz

Arz yanlı iktisada göre ekonomide vergi indirimleri ve vergi teşvikleri ile yukarıdaki iktisadi değişkenlerden hangileri arttırılabilmektedir?

A) III ve IV
B) II, III ve IV
C) I, II ve IV
D) I, II ve III
E) I ve II

Cevap : D) I, II ve III

Açıklama : Arz yanlı iktisat, vergi indirimleri ve teşviklerle hane halklarının daha çok **Tasarruf** (I) etmesini, firmaların daha çok **Yatırım** (II) yapmasını ve böylece **Üretimin** (III) artmasını hedefler. Para arzı (IV) ise para politikasıyla ilgilidir.

13. Uluslararası ödemelerde en güvenilir ödeme aracı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hisse senedi
B) Tahvil
C) Altın
D) Gümüş
E) Bono

Cevap : C) Altın

Açıklama : Uluslararası ödemeler tarihinde ve modern rejimlerde dahi, en az risk taşıyan ve en yaygın kabul gören güvenilir ödeme aracı **Altın**’dır.

14. Post-Keynezyen Teoride iktisadi büyüme ile gelir dağılımını belirleyen iktisadi değişken aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tüketim
B) Yatırım
C) Tasarruf
D) Kamu harcamaları
E) Milli gelir

Cevap : B) Yatırım

Açıklama : Post-Keynezyen Teoride iktisadi büyümenin ve gelir dağılımının temel itici gücü ve belirleyicisi **Yatırım**’dır (kâr payları ve büyüme yoluyla).

15. Üçüncü Sanayi Devrimi adı verilen, üretimde ileri teknolojinin kullanıldığı çağa verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Özgürlüklerin çağı
B) Küresel çağ
C) Fikirlerin çağı
D) Uzay çağı
E) Bilgi çağı

Cevap : E) Bilgi çağı

Açıklama : Üçüncü Sanayi Devrimi (1970’ler ve sonrası), bilgisayar, internet ve bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla karakterize edilir ve **Bilgi Çağı** (Enformasyon Çağı) olarak adlandırılır.

16. Keynesyen Teoriye göre ekonomide eksik istihdam olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Reel GSMH’deki her değişmeye tam olarak cevap verecek kadar fiyatların esnek olması
B) Reel GSMH’deki her değişmeye eksik olarak cevap verecek kadar fiyatların esnek olması
C) Nominal GSMH’deki her değişmeye tam olarak cevap verecek kadar fiyatların esnek olmaması
D) Reel GSMH’deki her değişmeye tam olarak cevap verecek kadar fiyatların esnek olmaması
E) Nominal GSMH’deki her değişmeye tam olarak cevap verecek kadar fiyatların esnek olması

Cevap : C) Nominal GSMH’deki her değişmeye tam olarak cevap verecek kadar fiyatların esnek olmaması

Açıklama :

17. Aşağıdaki para rejimlerimden hangisi dünya ülkelerinde geçerlidir?

A) Hisse senedi rejimi
B) Kâğıt para rejimi
C) Sanal para rejimi
D) Maden para rejimi
E) Gümüş para rejimi

Cevap : B) Kâğıt para rejimi

Açıklama : Günümüzde dünya ülkelerinin tamamında geçerli olan ve bir karşılığa bağlı olmayan para rejimi **Kâğıt Para Rejimi**’dir (Fiat Para Rejimi).

18. Esnek işleyen faiz sistemi hangi ülkeler için geçerlilik içermektedir?

A) Gelişmekte olan ülkeler
B) Gelişmiş ülkeler
C) Az gelişmiş ülkeler
D) Açık ekonomi uygulayan ülkeler
E) Kapalı ekonomi uygulayan ülkeler

Cevap : B) Gelişmiş ülkeler

Açıklama : Faiz sisteminin esnek ve etkin işleyişi (faiz oranının piyasa koşulları ve para politikası ile belirlenmesi), genellikle finansal piyasaları derin ve gelişmiş olan **Gelişmiş Ülkeler** için geçerlidir.

19. Ekonomik hayatta bireyler, en iyi bilgiye sahip olarak karar vermektedir. Bireyler gelecek hakkında yeterli bilgiye sahip bulunmakta ve buna göre karar verdikten sonra herhangi bir hata ile karşılaşmamaktadır. Herhangi bir hata oluşsa bile geçici nitelikte olmaktadır.
Yukarıda yer verilen görüş aşağıdaki modellerden hangisi ile açıklanmaktadır?

A) Rasyonel beklentiler modeli
B) Hata modeli
C) İktisadi model
D) Milli ekonomi modeli
E) Keynezyen model

Cevap : A) Rasyonel beklentiler modeli

Açıklama : Tanımı yapılan, bireylerin mevcut tüm bilgileri kullanarak geleceği tahmin etmesi ve hatalarının ancak **geçici** olması görüşü, **Rasyonel Beklentiler Modeli**’nin temel varsayımıdır.

20. Post-keynezyen teoride geçmiş bilinmekte gelecek ise tahmin edilmektedir. Geleceğin belirsizliği nedeni ile ekonomik birimler nasıl bir davranışta bulunurlar?

A) Hata yapabileceklerini kabul ederler.
B) İktisadi riskli davranışlarda bulunurlar.
C) Yatırım yaparlar.
D) Tasarruf ederler.
E) Dış ticarete yönelirler.

Cevap : A) Hata yapabileceklerini kabul ederler.

Açıklama :