Siyasi Tarih 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Modern siyasi tarih, 1789 Fransız Devrimi ile başlayan ve milliyetçilik, liberalizm, sosyalizm gibi akımların şekillendirdiği bir dönemi kapsar. Bu dönem, imparatorlukların yıkılışına, ulus-devletlerin kuruluşuna ve küresel çatışmalara tanıklık etmiştir. Bu makalede, Fransız Devrimi’nden II. Dünya Savaşı’nın arifesindeki 1929 Krizi’ne kadar olan temel siyasi gelişmeler ele alınacaktır.

Devrimler Çağı (1789-1848)

Fransız Devrimi (1789): Modern siyasi hareketlerin başlangıç noktasıdır. Devrim öncesi Fransız toplumunda, ayrıcalıklı Birinci Zümre (Rahipler) ve İkinci Zümre’nin (Soylular) aksine, toplumun en kalabalık kesimini Üçüncü Zümre (Tiers État) oluşturuyordu. Devrimin en radikal evresi, Robespierre liderliğindeki Jakobenlerin iktidarda olduğu 1793-94 “Terör Dönemi”dir.

1815 Viyana Kongresi: Napolyon Savaşları sonrası Avrupa’yı yeniden düzenleyen kongredir. Fransa’da monarşiye dönülmüş, Hollanda Krallığı kurulmuş ve Alman devletleri gevşek bir konfederasyon içinde yapılandırılmıştır. Ancak İspanya’nın sömürgelerinin ABD’ye devredilmesi gibi bir karar bu kongrenin sonuçları arasında yer almaz.

1820 ve 1848 Devrimleri: 1820 devrimleri daha çok İspanya ve Napoli gibi Güney Avrupa ülkelerini etkilerken, İsveç bu dalganın dışında kalmıştır.

Ulus-Devletlerin Kuruluşu: İtalya ve Almanya

19. yüzyılın ikinci yarısı, milliyetçilik akımlarının etkisiyle ulusal birliklerin kurulduğu bir dönemdir.

• İtalyan Birliği: Kral II. Vittoria Emanuele, Başbakan Kont Cavour (siyasi lider), Giuseppe Garibaldi (askeri lider) ve Giuseppe Mazzini (düşünsel lider) birliğin sağlanmasında kilit rol oynamıştır. Kendi otoritesini kaybedeceğinden korkan Papa IX. Pius ise bu birliğe karşı çıkmıştır.
• Alman Birliği: Prusya Başbakanı Bismarck’ın “kan ve demir” politikasıyla sağlanmıştır. Bismarck, bu süreçte önce 1864’te Danimarka ile, sonra Avusturya ve Fransa ile savaşmıştır. Birlik, Prusya’nın Avusturya’yı sürecin dışında tutma çabalarıyla şekillenmiştir.

Birinci Dünya Savaşı’na Giden Yol (1870-1914)

Alman Birliği’nin kurulması Avrupa’daki güç dengesini bozmuş ve yeni ittifaklar kurulmuştur. 1872’de Bismarck’ın öncülüğünde Almanya, Rusya ve Avusturya-Macaristan arasında “Üç İmparatorlar Ligi” kurulmuştur. Bu dönemde gerilimler artmıştır:

• 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı: Savaşın ardından İngiltere, Rus ilerleyişine karşı bir üs olarak Kıbrıs adasını işgal etmiştir (1878).
• Bosna-Hersek Krizi (1908): Avusturya-Macaristan‘ın Bosna-Hersek’i ilhak etmesi, Sırbistan ve Rusya ile büyük bir krize yol açmış ve Balkanlar’daki gerilimi tırmandırmıştır.
• Yunanistan’ın Bağımsızlığı: Osmanlı’dan bağımsızlığını kazanan Yunanistan’ın sınırları 1830 Londra Konferansı ile belirlenmiştir.

Birinci Dünya Savaşı ve Sonrası

ABD’nin Savaşa Girişi: ABD’nin savaşa girmesinde, Alman denizaltılarının ABD gemilerini batırması ve Almanya’nın Meksika’ya ittifak teklif etmesi (Zimmermann Telgrafı) etkili olmuştur. Alman ajanlarının ABD yöneticilerine suikast girişimi ise temel nedenler arasında gösterilemez.

Rus Devrimi: 1917’de Bolşevikler “Barış, Toprak, Ekmek” vaatleriyle iktidara gelmiştir. Devrimden sonra Lenin, iç savaşı kazanmak ve ekonomiyi toparlamak için sınırlı serbest ticarete izin veren Yeni Ekonomi Politikası’nı (NEP) uygulamıştır.

Savaş Sonrası Antlaşmalar: Savaş sonrası Paris Barış Konferansı’nda ilk ele alınan konu, gelecekte barışı korumak amacıyla “Milletler Cemiyeti’nin kurulması” olmuştur. İttifak Devletleri ile Versailles (Almanya), Trianon (Macaristan), Neuilly (Bulgaristan) ve Sevr (Osmanlı) antlaşmaları imzalanmıştır. Brest-Litovsk ise savaş **sırasında** Rusya’nın savaştan çekildiği antlaşmadır.

İki Savaş Arası Dönem

Savaş sonrası dönemde yeni ideolojiler ve krizler ortaya çıkmıştır. Charles Fourier gibi düşünürler 19. yüzyılda “ütopik sosyalizmin” temellerini atmıştır.

• 1929 Dünya Ekonomik Krizi: Krizden en çok etkilenen Avrupa ülkesi, ağır tazminat yükü ve Amerikan kredilerine bağımlılığı nedeniyle Almanya olmuştur.
• Japon Yayılmacılığı: Japonya, 1931’de ihtiyaç duyduğu zengin kömür ve maden yatakları nedeniyle Çin’in Mançurya bölgesini işgal etmiştir.
• Hitler’in Yükselişi: Hitler, Versailles Antlaşması’nın statükosunu bozan ilk toprak kazanımını, 1935’te Milletler Cemiyeti kontrolündeki Saar bölgesinin halk oylamasıyla Almanya’ya katılmasıyla elde etmiştir.

1. Aşağıdakilerden hangisi Alman Birliği’nin kurulmasında rol oynayan etkenlerden biri değildir?

A) Alman-Fransız rekabeti
B) Alman milliyetçiliğinin güçlenmesi
C) Prusya’nın başarılı diplomasisi
D) Almanya’nın bölünmüş yapısı
E) Avusturya’nın birlik yönündeki çabaları

Cevap : E) Avusturya’nın birlik yönündeki çabaları

Açıklama : Alman Birliği’nin kurulmasında Prusya liderlik etmiş ve **Avusturya’nın birliğe dahil olma çabaları** değil, Prusya’nın Avusturya’yı birlik sürecinin **dışında tutma** çabaları etkili olmuştur. Avusturya’nın kendisi, bu birliğin kurulmasına karşı çıkan bir devletti.

2. Fransız Devrimi öncesi, toplumun en kalabalık kesimini Üçüncü Zümre (Tiers Etat) oluşturuyordu.
Aşağıdakilerden hangisi Üçüncü Zümre içinde yer almaz?

A) Esnaflar
B) Rahipler
C) Burjuvalar
D) Baldırıçıplaklar (sans culotte)
E) Köylüler

Cevap : B) Rahipler

Açıklama : Fransız Devrimi öncesi toplum, Birinci Zümre (Ruhban/Rahipler), İkinci Zümre (Soylu) ve **Üçüncü Zümre** (Geri kalan herkes: Köylüler, Esnaflar, Burjuvalar, Baldırıçıplaklar) olarak ayrılırdı. **Rahipler**, Birinci Zümre’nin bir parçasıdır.

3. Aşağıdakilerden hangisi İtalyan Birliği’nin sağlanmasında rol oynamamıştır?

A) II. Vittoria Emanuele
B) Guiseppe Garibaldi
C) Guiseppe Mazzini
D) Papa IX. Pius
E) Camillo Benso (Kont Cavour)

Cevap : D) Papa IX. Pius

Açıklama : İtalyan Birliği’nin sağlanmasında Sardinya-Piemonte Kralı **II. Vittoria Emanuele** ve Başbakanı **Kont Cavour** (siyasi ve diplomatik liderlik), **Giuseppe Garibaldi** (askeri liderlik) ve **Giuseppe Mazzini** (düşünsel ve devrimci liderlik) rol oynamıştır. **Papa IX. Pius** ise, kendi otoritesini korumak amacıyla birliğin sağlanmasına **karşı çıkmıştır**.

4. Hitler’in Versailles Barış Antlaşması’nın kurduğu statükoyu bozan ilk toprak kazanımı hangisidir?

A) Çekoslavakya’nın Südetland bölgesinin ilhakı
B) Alsas-Loren’in Fransa’dan geri alınması
C) Avusturya’nın ilhakı
D) Askersizleştirilmiş Ren bölgesine asker sokulması
E) Savaş tazminatı olarak el konulan Saar bölgesinin ilhakı

Cevap : E) Savaş tazminatı olarak el konulan Saar bölgesinin ilhakı

Açıklama : Hitler’in Versailles’ın kurduğu düzeni bozan ve ilk toprak kazanımı olarak nitelendirilebilecek olay, Milletler Cemiyeti kontrolündeki **Saar bölgesinin 1935 yılında plebisit (halk oylaması) ile Almanya’ya katılması**dır. Ren bölgesine asker sokulması (D) statükoyu bozan askeri bir eylem olsa da, toprak kazanımı Saar’dır.

5. İngiltere’nin Kıbrıs adasını işgali aşağıdaki hangi olaydan sonra gerçekleşmiştir?

A) 1884-85 Berlin Kongresi’den sonra
B) Kırım Savaşı’ndan sonra
C) 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra
D) İngiltere-Fransa arasında imzalanan Samimi Anlaşma dan (Entente Cordiale) sonra
E) 1872 “Üç İmparatorlar Ligi” toplantısından sonra

Cevap : C) 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra

Açıklama : İngiltere, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra (Osmanlı’ya yardım etme ve Rus yayılmacılığını durdurma karşılığında) Osmanlı ile yaptığı antlaşma ile **Kıbrıs adasını üs olarak işgal etmiştir** (1878).

6. Bağımsızlığını kazanan Yunanistan’ın sınırları hangi konferans ile belirlenmiştir?

A) Edirne
B) Londra
C) Laicbach
D) Verona
E) Troppau

Cevap : B) Londra

Açıklama : Yunanistan’ın Osmanlı İmparatorluğu’ndan bağımsızlığı (1829 Edirne Antlaşması ile tanınsa da) ve kesin sınırları, 1830 yılında toplanan **Londra Konferansı** ile belirlenmiştir.

7. Alman Birliğini sağlamak isteyen Bismarck, bu amaç doğrultusunda ilk olarak hangi ülke ile savaşmak zorunda kalmıştır?

A) Polonya
B) Danimarka
C) Fransa
D) Rusya
E) Avusturya

Cevap : B) Danimarka

Açıklama : Alman Birliğini kurma sürecinde (Kan ve Demir politikası), Bismarck ilk olarak 1864’te **Danimarka** ile (Schleswig-Holstein krizi) savaşmış, ardından 1866’da Avusturya ile, son olarak da 1870-71’de Fransa ile savaşmıştır.

8. 1872 yılındaki “Üç İmparatorlar Ligi” toplantılarına hangi üç devlet katılmıştır?

A) Almanya-Rusya-Avusturya/Macaristan
B) Fransa-Rusya-İngiltere
C) Almanya-İtalya-Rusya
D) Avusturya/Macaristan-Osmanlı-Almanya
E) Rusya-Almanya-Fransa

Cevap : A) Almanya-Rusya-Avusturya/Macaristan

Açıklama : Bismarck’ın Fransa’yı izole etmek amacıyla kurduğu ve 1872’de toplanan “Üç İmparatorlar Ligi”ne katılan devletler **Almanya, Rusya ve Avusturya-Macaristan** İmparatorluklarıdır.

9. Aşağıdakilerden hangisi Birinci Dünya Savaşı sonrasında İttifak Devletleri ile yapılan barış antlaşmalarından biri değildir?

A) Trianon
B) Brest-Litovsk
C) Versailles
D) Neuilly
E) Sevr

Cevap : B) Brest-Litovsk

Açıklama : **Brest-Litovsk Antlaşması** (1918), Birinci Dünya Savaşı sırasında **Almanya ve Osmanlı** gibi İttifak Devletleri ile savaştan çekilen **Sovyet Rusya** arasında imzalanmıştır. Bu nedenle savaş sonrası yapılan bir barış antlaşması değildir. Diğerleri (Versailles, Trianon, Neuilly, Sevr) savaşın sonunda İttifak Devletleri ile yapılan antlaşmalardır.

10. Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılda etkili olan “ütopik sosyalistlerden” biridir?

A) Adam Smith
B) John Locke
C) Charles Fourier
D) Karl Marx
E) Thomas Hobbes

Cevap : C) Charles Fourier

Açıklama : XIX. yüzyılın başlarında, sosyalist fikirleri henüz bilimsel temele oturmamış, ideal toplum modelleri öneren düşünürlere **Ütopik Sosyalistler** denir. **Charles Fourier** bu akımın önemli temsilcilerindendir. Karl Marx ise Bilimsel Sosyalizm’in kurucusudur.

11. Aşağıdakilerden hangisi Birinci Dünya Savaşı’ndan önce Avusturya-Macaristan’ın doğrudan ilgili olduğu krizlerden biridir?

A) Balkan Savaşları
B) İkinci Fas
C) Birinci Fas
D) Bosna-Hersek
E) Trablusgarp Savaşı

Cevap : D) Bosna-Hersek

Açıklama : **Avusturya-Macaristan**, 1908 yılında **Bosna-Hersek’i ilhak ederek** uluslararası bir krize neden olmuştur. Bu, Birinci Dünya Savaşı öncesinde Balkanlar’daki gerilimi artıran en önemli krizlerden biridir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Bolşevikleri iktidara getiren programın unsurlarından biri değildir?

A) Açlığın engellenmesi herkese ekmek
B) Bütün iktidarın Sovyetlere geçmesi
C) Anayasanın hemen yürürlüğe girmesi
D) Topraksız köylülere toprak
E) Almanya ile barışın sağlanması

Cevap : C) Anayasanın hemen yürürlüğe girmesi

Açıklama : Bolşeviklerin (Lenin’in) iktidara gelmesini sağlayan ve halka vaat edilen program (“Barış, Toprak, Ekmek” vaadi), Topraksız köylülere toprak (D), Almanya ile barış (E) ve iktidarın Sovyetlere geçmesi (B) gibi unsurları içeriyordu. **Anayasanın hemen yürürlüğe girmesi** bu programın ana unsurlarından biri değildir.

13. Robespierre liderliğinde Jakobenlerin iktidarı ele geçirdiği 1793-94 dönemi nasıl adlandırılmaktadır?

A) Ulusal Meclis Dönemi
B) İmparatorluk Dönemi
C) Konsüllük Dönemi
D) Direktuvar Dönemi
E) Terör Dönemi

Cevap : E) Terör Dönemi

Açıklama : Fransız Devrimi sırasında **Robespierre** liderliğindeki **Jakobenlerin** uyguladığı yoğun siyasi baskı ve idamların yaşandığı 1793-1794 dönemi **Terör Dönemi** olarak adlandırılmaktadır.

14. Aşağıdaki devletlerden hangisinde 1820 devrimlerinin etkisi hissedilmemiştir?

A) İsveç
B) Fransa
C) İspanya
D) Osmanlı İmparatorluğu
E) Napoli

Cevap : A) İsveç

Açıklama : 1820 devrimleri, daha çok Güney Avrupa’da (İspanya, Napoli, Portekiz) anayasal monarşi talebiyle ortaya çıkmış ve Fransa’yı da etkilemiştir. **İsveç**, bu devrimlerin doğrudan etkisinin hissedilmediği bir ülkedir.

15. Aşağıdakilerden hangisi 1929 Dünya Ekonomik Krizinden en çok etkilenen Avrupa ülkesidir?

A) Sovyetler Birliği
B) İngiltere
C) Fransa
D) İtalya
E) Almanya

Cevap : E) Almanya

Açıklama : **1929 Dünya Ekonomik Krizi** (Büyük Buhran), Amerikan sermayesine en çok bağımlı olan ve ağır savaş tazminatları ödemekle yükümlü olan **Almanya’yı** en şiddetli vuran Avrupa ülkesi olmuş, bu durum Hitler’in yükselişine zemin hazırlamıştır.

16. Aşağıdakilerden hangisi Amerika Birleşik Devletleri’nin Birinci Dünya Savaşı’na girme nedenleri arasında gösterilemez?

A) Alman ajanlarının ABD yöneticilerine suikast girişiminde bulunması
B) Almanya’nın ABD bayraklı gemileri batırması
C) ABD sermaye çevrelerinin savaşı İngiltere ve Fransa’nın kazanmasını istemesi
D) ABD kamuoyunun İtilaf Devletleri’ne sempati duyması
E) Almanya’nın Meksika’ya çeşitli vaatlerde bulunduğunun ortaya çıkması

Cevap : A) Alman ajanlarının ABD yöneticilerine suikast girişiminde bulunması

Açıklama : ABD’nin savaşa girmesinde Alman denizaltılarının ABD gemilerini batırması (B), Zimmermann Telgrafı (Almanya’nın Meksika’ya vaatleri, E) ve ABD’nin İtilaf Devletleri’ne olan ekonomik ve duygusal yakınlığı (C, D) etkilidir. Ancak **Alman ajanlarının ABD yöneticilerine suikast girişiminde bulunması** temel nedenler arasında gösterilemez.

17. Aşağıdakilerden hangisi Viyana Kongresi’nin sonuçları arasında yer almaz?

A) İspanya’nın Güney Amerika’daki sömürgeleri ABD’ye devredilmiştir.
B) Fransa’da monarşiye dönülmüştür.
C) Sınırları daraltılmış bir Polonya devleti kurulmuştur.
D) Hollanda Krallığı, Belçika’yı da içerecek şekilde yeniden kurulmuştur.
E) Alman devletleri gevşek bir konfederasyon içinde yapılandırılmıştır.

Cevap : A) İspanya’nın Güney Amerika’daki sömürgeleri ABD’ye devredilmiştir.

Açıklama : **Viyana Kongresi** (1815), Napolyon sonrası Avrupa haritasını düzenlemiştir. Kongre’nin doğrudan sonuçları arasında **İspanya’nın Güney Amerika’daki sömürgelerinin ABD’ye devredilmesi** yer almaz. (Bu bölgeler zaten bağımsızlıklarını kazanma sürecindeydi.)

18. Birinci Dünya Savaşı sonrası toplanan Paris Barış Konferansı’nda ilk ele alınan konu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Almanya’yla barış yapılması
B) Rusya’daki devrimin bastırılması
C) Milletler Cemiyeti’nin kurulması
D) Yenilenlerden savaş tazminatı alınması
E) Osmanlı İmparatorluğu’nun topraklarının paylaşılması

Cevap : C) Milletler Cemiyeti’nin kurulması

Açıklama : ABD Başkanı Wilson’ın ısrarı üzerine, Paris Barış Konferansı’nda ilk ele alınan ve karara bağlanan konu, gelecekteki savaşları önlemek amacıyla **Milletler Cemiyeti’nin kurulması** olmuştur.

19. Aşağıdakilerden hangiti Japonya’nın Mançurya’yı işgalinin temel nedenidir?

A) Dikkatlerin Almanya’ya çevrilmesinden yararlanarak topraklarını genişletmek
B) Milletler Cemiyeti’ne gözdağı vermek
C) Sovyetler Birliği’ne karşı tampon bölge yaratmak
D) Bölgenin zengin kömür, demir ve maden yataklarına sahip olmak
E) Çin’in yayılmasına karşı bir tampon bölge oluşturmak

Cevap : D) Bölgenin zengin kömür, demir ve maden yataklarına sahip olmak

Açıklama : Japonya’nın 1931’de Mançurya’yı işgal etmesinin temel nedeni, adanın (Japonya) ihtiyaç duyduğu **bölgenin zengin kömür, demir ve maden yataklarına** sahip olmasıydı.

20. Sovyet Rusya’da Bolşevik Devrimi’nden sonra belirli düzeyde serbest ticaret yapabilme olanağı getiren ekonomik politika aşağıdakilerden hangisidir?

A) Devletçi kapitalizm
B) Laissez-faire
C) Komünist ekonomik model
D) Yeni Ekonomi Politikası (NEP)
E) Denetimli Piyasa Sistemi

Cevap : D) Yeni Ekonomi Politikası (NEP)

Açıklama : Lenin tarafından 1921’de uygulamaya konulan ve kıtlık sorununu çözmek amacıyla tarım ve küçük sanayide sınırlı bir **serbest ticaret** ve piyasa mekanizmasına izin veren ekonomik politika **Yeni Ekonomi Politikası (NEP)**’dır.