Dijital Pazarlama İletişimi ve Mobil Pazarlama 2024-2025 Vize Soruları

Giriş: Pazarlamanın Evrimi

Pazarlama, tarihsel olarak ilk ortaya çıktığında “İktisat” biliminin bir alt kümesi olarak düşünülmüş ve zamanla Psikoloji, Sosyoloji gibi disiplinlerden beslenerek gelişmiştir. Günümüz pazarlama anlayışı, müşteri bilgilerinin toplanması, muhafaza edilmesi ve etkin pazarlama faaliyetleri için kullanılması anlamına gelen “Veri Tabanlı Pazarlama” üzerine kuruludur. Bu evrimin en son aşaması, insanı taklit eden teknolojilere odaklanan “Pazarlama 5.0” konseptidir. Pazarlama 5.0, kendinden önceki Pazarlama 3.0 ve Pazarlama 4.0‘ın bir bileşimidir ve veri destekli kararlar almayı, müşterilere Artırılmış Gerçeklik (AR) ve Sanal Gerçeklik (VR) gibi araçlarla mükemmel deneyimler sunmayı hedefler.

Marka ve Marka Yönetimi

Modern pazarlamanın merkezinde “Marka” kavramı yer alır. Marka, bir satıcının ürünlerini rakiplerinden ayırt eden isim, terim veya semboller bütünüdür. Markanın içerdiği altı anlam arasında nitelik, değerler, kültür ve kişilik bulunurken, “rakibe benzemeye çalışmak” bu anlamlardan biri değildir. Marka yönetiminin başarısı için güçlü stratejilere ihtiyaç vardır:

• Marka Yönetim Sistemi: Markanın resmileştirilmesi, performansının izlenmesi (anketler) ve üst yönetim tarafından gözetlenmesi gibi süreçleri içeren bir sistemdir.
• Marka Sermayesi Ölçüm Sistemi: Pazarlamacılara markalar hakkında zamanında, doğru ve harekete geçilebilir bilgi sağlamak için tasarlanmış araştırma yöntemlerini ifade eder.
• Marka Rezonans Modeli: Güçlü bir marka inşa etmek için kimlik oluşturma, anlam oluşturma, tepki oluşturma ve müşterilerle ilişki kurma adımlarını içeren bir modeldir.

David Aaker gibi uzmanlar, markalaşma sürecinde firmaların “içeride marka geliştirme çalışması yerine dışarıda marka geliştirme” gibi bir yanılgıya düşmemesi gerektiğini, marka varlıklarını güçlendirmenin önemini vurgular.

Dijital Pazarlama İletişimi Stratejileri

Dijitalleşme, pazarlama iletişiminin araçlarını ve yöntemlerini kökten değiştirmiştir. Şirketin algısı ile kamu nezdindeki algısı arasındaki farkı kapatmayı amaçlayan “pazarlama iletişimi” faaliyetleri, artık yeni ve yaratıcı yöntemler kullanmaktadır.

• Gerilla Pazarlama: İlk olarak 1984 yılında Jay Conrad Levinson tarafından tanımlanan bu yaklaşım, “düşük bütçelerle alışılmışın dışında gerçekleştirilen yenilikçi çalışmaları” ifade eder.
• Advertorial: “Haber metni şeklinde hazırlanan” ve reklam kokmaması gereken, bilgilendirme görünümlü dolaylı reklam içerikleridir.
• Nöropazarlama: Tüketicilerin satın alma dürtülerinin beyinde ölçümlenip ölçümlenemeyeceği gibi sorulara yanıt arar; ancak “sağlık problemi tespit edip ilaç önermesi” gibi tıbbi teşhisler bu alanın dışındadır.
• Uluslararası Pazarlama: Kurumların küresel pazarlara girmesi ve ürünlerini o ülkenin koşullarına göre “uyarlaması” sürecidir.

Sonuç

Günümüz pazarlama dünyası, “Kurumsal Sosyal Sorumluluk” (sadece kendine değil, çevreye ve topluma karşı da sorumlu olma) gibi etkenlerle de şekillenmektedir. Pazarlama araştırmalarında anket, deney ve gözlem gibi bilimsel yöntemler kullanılırken, “röportaj” genellikle gazetecilikle ilişkilendirilen bir tekniktir. Başarılı bir dijital pazarlama iletişimi, tüm bu yeni araçları ve stratejileri anlayarak müşteriye doğru zamanda, doğru mesajı iletebilme becerisine dayanır.

1. ………. özümseyen kurumlar veri destekli kararlar alan bir model anlayışını benimsemelidirler. Kurumlar bunun için veri ekosistemi kurmalı ve sağlıklı bir şekilde bu sistemi ayakta tutabilmelidir. Bu anlayış özünde kurumların kestirimci pazarlama uygulamalarıdır. Öncelikle yapmak istediği yatırımlardan önce potansiyel getirisinin hesaplanması ve sonrasında ise çıktılar ile karşılaştırmak üzerine süreci kurgulamalıdırlar. Tüm bu çalışmalar ile amaçlanan nihai hedef ise müşteriler ile temas kuran pazarlamacıların arttırılmış gerçeklik (Augmented Reality), sanal gerçeklik (Virtual Reality) ve karma gerçeklik (Mixed Reality) gibi pazarlama enstrümanlarından yararlanarak müşterilere mükemmel deneyimi sunabilmesidir. Bu sistemlerin hızlı bir şekilde kurulabilmesi ve her yeni teknolojiye hızlı bir şekilde uyumlanabilmesi için kurumların geleneksel proje yönetim anlayışından ziyade çevik yönetim (Agile) anlayışına geçmeleri gerekmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Pazarlama 5.0
B) Pazarlama 4.0
C) Pazarlama 7.0
D) Pazarlama 3.0
E) Pazarlama 6.0

Cevap : A) Pazarlama 5.0

Açıklama : Metinde bahsedilen yapay zeka (veri destekli kararlar), artırılmış/sanal/karma gerçeklik (deneyim sunma) ve çevik yönetim (Agile) gibi yeni teknolojilere dayalı, insanı taklit eden pazarlama yaklaşımı, **Pazarlama 5.0** konsepti ile ilgilidir.

2. Günümüz pazarlama dünyasında müşteri bilgilerinin kurumların toplaması, muhafaza etmesi ve kullanabilmesi çok kıymet arz etmektedir. Kurumlar bu alana ciddi yatırımlar yapmaktadır. Ayrıca dijitalleşmenin ilerlemesiyle bu bilgiler ışığında etkin dijital pazarlama faaliyetleri yapılmaktadır.
Yukarıda belirtilen tanımlama hangi pazarlama teriminin tanımıdır?

A) Veri Tabanlı Pazarlama
B) Oyun
C) Hikayeleştirme
D) Ağızdan Ağıza Pazarlama
E) Oyunlaştırma

Cevap : A) Veri Tabanlı Pazarlama

Açıklama : Müşteri bilgilerinin (verilerinin) toplanması, saklanması ve bu bilgilerin etkin pazarlama faaliyetleri için kullanılması (özellikle dijitalleşme ile birlikte), **Veri Tabanlı Pazarlama** (Database Marketing) teriminin tanımıdır.

3. ………. üç başlıktan oluşmaktadır. Birincisi; markanın şirket görünümünün resmi belgelerle resmileştirilmesi, ikincisi izleme anketleriyle düzenli periyotlarla yönetime sunulan raporlamalar ve üçüncüsü üst yönetim nezdinde marka sermayesinin örgüt içinde nasıl işlem gördüğünü gözetlemek için görevlendirmelerden oluşmaktadır.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

A) Hikayeleştirme
B) Ağızdan ağıza pazarlama
C) Pazarlama
D) Marka yönetim sistemi
E) Oyunlaştırma

Cevap : D) Marka yönetim sistemi

Açıklama : Markanın resmi belgelerle resmileştirilmesi, performans raporlamaları (anketlerle izleme) ve marka sermayesinin yönetim tarafından gözetlenmesi, bir kurumsal **Marka Yönetim Sisteminin** (Brand Management System) temel bileşenlerini oluşturur.

4. ………. tarihi çok eski değildir. İlk olarak 1984 yılında Jay Conrad Levinson tarafından tanımlanmıştır. İlgili tanımlama ise şöyle yapılmıştır: markaların düşük bütçeleriyle alışılmış pazarlama yöntemlerinin dışında gerçekleştirilen yenilikçi çalışmalarıdır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Advertorial
B) Ürün yerleştirme
C) Advergame
D) Gerilla pazarlama
E) Şok eden reklamlar

Cevap : D) Gerilla pazarlama

Açıklama : Tanımı yapılan, düşük bütçeli, yenilikçi, alışılmışın dışında ve yaratıcı yöntemlerle yapılan pazarlama çalışması **Gerilla Pazarlama**’dır. Bu terim, 1984 yılında Jay Conrad Levinson tarafından literatüre kazandırılmıştır.

5. Nöropazarlama aşağıdaki sorulardan hangisine yanıt aramamaktadır?

A) Tüketicilerin aklını yönlendirmek mümkün müdür?
B) Tüketicilere sağlık problemini tespit edip ilaç önerisi ilham edebilir miyiz?
C) Tüketicilerin beyinlerinde satın alma dürtüsünün ölçümlenebileceği bir bölge bulunmakta mıdır?
D) Tüketicilerin aklını okumak mümkün müdür?
E) Tüketicilerin beyinlerine satın almak ile alakalı bir mesaj gönderilebilir mi?

Cevap : B) Tüketicilere sağlık problemini tespit edip ilaç önerisi ilham edebilir miyiz?

Açıklama : **Nöropazarlama**, tüketicinin satın alma davranışlarını (satın alma dürtüsü, ikna, aklı okuma/yönlendirme) anlamak için sinir bilim yöntemlerini kullanır. **Sağlık problemi tespit edip ilaç önermesi** (B) ise tıbbi bir teşhis/tedavi alanıdır ve nöropazarlamanın doğrudan alanı değildir.

6. Kotler markanın içerdiği altı anlamı ifade etmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında yer almamaktadır?

A) Rakibe benzemeye çalışmak
B) Kişilik
C) Değerler
D) Kültür
E) Nitelik

Cevap : A) Rakibe benzemeye çalışmak

Açıklama : Philip Kotler’e göre markanın içerdiği altı anlam düzeyi; Nitelikler, Faydalar, Değerler, Kültür, Kişilik ve Kullanıcılardır. **Rakibe benzemeye çalışmak**, markanın anlamı ve benzersizliği (farklılaştırma) ile çelişen bir durumdur.

7. Satıcıların ürün ve hizmetlerini rakiplerinden ayırt edici bir şekilde sunmasını sağlayan isim, terim, işaret, sembol ya da bunların birleşiminden oluşan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pazarlama
B) Bütünleşik pazarlama iletişimi
C) Pazarlama iletişimi
D) Satış
E) Marka

Cevap : E) Marka

Açıklama : Tanımı yapılan, bir ürünü rakiplerinden **ayırt edici** kılan isim, işaret veya sembol bütünü **Marka** (Brand) kavramıdır.

8. ………. haber metni şeklinde hazırlanan markaların ürün veya hizmetlerinin dolaylı olarak reklamının yapıldığı pazarlama iletişimi faaliyetleridir. Gazetelerin ya da dergilerin reklam bölümünde yer almazlar. Bu iletişim çalışması aslında tüketiciye bir haber niteliğinde sunulmaktadır. İlgili çalışmanın çok reklam kokmaması gerekmektedir. Tüketiciye bir bilgilendirme gibi çıkan içeriğin dolaylı yoldan tüketici zihninde yer alması beklenir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Advertorial
B) Advergame
C) Şok Eden Reklamlar
D) Nöropazarlama
E) Gerilla Pazarlama

Cevap : A) Advertorial

Açıklama : Tanımı yapılan, **haber metni** şeklinde hazırlanan ve içeriğin bir **bilgilendirme** gibi sunularak dolaylı reklam yaptığı faaliyet **Advertorial** (Reklam-Haber) olarak adlandırılır.

9. ………. çalışmaları ile kamu nezdinde şirketin algısı ile şirketin kendini konumlandırdığı algı arasındaki farkın kapatılması amaçlanmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Değer oluşturma
B) Marka
C) Satış
D) Pazarlama
E) Pazarlama iletişimi

Cevap : E) Pazarlama iletişimi

Açıklama :

10. Prof. Dr. David A. AAKER “Markalama” adlı kitabında önümüzdeki yıllarda markalama çalışmasında bulunan kurum ve kuruluşların karşılarına çıkabilecek 10 temel problemi ifade etmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

A) Büyümeyi sağlamak için marka varlıklarını güçlendirmek
B) Dijital strateji belirlemek
C) Markalara birer varlık olarak davranmak
D) İçeride marka geliştirme çalışması yerine dışarıda marka geliştirme çalışmalarında bulunmak
E) Sinerji ve netlik sağlayan bir marka portföy stratejisi oluşturmak

Cevap : D) İçeride marka geliştirme çalışması yerine dışarıda marka geliştirme çalışmalarında bulunmak

Açıklama : Aaker’a göre önemli sorunlardan biri, markanın değerinin kurum **içinde** yeterince anlaşılmamasıdır. Marka varlıklarını güçlendirme (A), dijital strateji (B) ve portföy stratejisi (E) sorunlar arasında yer alır. D şıkkındaki ifade, Aaker’ın vurguladığı problem setlerinden biri değildir.

11. ………. markalar hakkında pazarlamacılar için zamanında, doğru ve harekete geçilebilir bilgi sağlamak için tasarlanmış araştırma yöntemleri olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Ağızdan ağıza pazarlama
B) Hikayeleştirme
C) Pazarlama
D) Marka sermayesi ölçüm sistemi
E) Pazarlama İletişimi

Cevap : D) Marka sermayesi ölçüm sistemi

Açıklama : Markalar hakkında **doğru ve harekete geçilebilir bilgi** sağlamak amacıyla tasarlanmış araştırma yöntemleri bütünü, **Marka Sermayesi Ölçüm Sistemi** (Brand Equity Measurement System) olarak adlandırılır.

12. Günümüzde bir kurumun sadece yerel piyasaya hizmet ederek ayakta kalması zordur. Yeni rakiplerin gelmesiyle yerel piyasa iyice daralacaktır. Kurumlar uluslararası piyasaya girmeli ve oralarda başarılı olmayı öğrenmelidir. Uluslararası piyasalarda başarılı olabilmek için uyarlama yapmak önem arz etmektedir. Uyarlamadan kasıt; ilgili ürün veya hizmeti ilgili ülkenin koşulları doğrultusunda düzenlemektir.
Yukarıda belirtilen pazarlama terimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Deneyim Pazarlaması
B) Oyunlaştırma
C) Ağızdan Ağıza Reklam
D) Halkla İlişkiler
E) Uluslararası Pazarlama

Cevap : E) Uluslararası Pazarlama

Açıklama : Tanımı yapılan, kurumların yabancı piyasalara girmesi ve ürün/hizmetlerini o ülkenin koşullarına göre **uyarlama** (adaptasyon) yapması süreci **Uluslararası Pazarlama**’dır.

13. Pazarlama çalışmalarında aşağıdakilerden hangisi bir yöntem olarak kullanılmamaktadır?

A) Deney
B) Örnek olay
C) Anket
D) Gözlem
E) Röportaj

Cevap : E) Röportaj

Açıklama :

14. ………. güçlü bir marka inşa edebilmek için aşağıdaki belirtilen adımların doğru şekilde atılması sürecidir. Bunlar;
-Uygun bir marka kimliği oluşturmak
-Uygun bir marka anlamı oluşturmak
-Doğru bir marka tepkisi oluşturmak
-Müşterilerle uygun marka ilişkileri oluşturmak
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Blog
B) Marka Rezonans Modeli
C) Oyunlaştırma
D) Pazarlama
E) Pazarlama İletişimi

Cevap : B) Marka Rezonans Modeli

Açıklama : Belirtilen adımlar (kimlik, anlam, tepki ve ilişki), güçlü bir marka inşa etmenin aşamalarını belirten **Marka Rezonans Modelinin** (Brand Resonance Model – Kevin Keller) yapısını oluşturur.

15. ………. devriminin başarılabilmesi için kurumların insanları dijitalleşme konusunda ikna etmeleri gerekmektedir. İnsan ile robotların birbirinin alternatifi olması yerine birbirini tamamlayan unsurlar olarak görülebilmesinin sağlanması ve kurumların teknoloji yardımıyla müşterilerine mükemmel müşteri deneyimini sunabilmesidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Pazarlama 4.0
B) Pazarlama 3.0
C) Pazarlama 5.0
D) Pazarlama 2.0
E) Pazarlama 1.0

Cevap : C) Pazarlama 5.0

Açıklama : Metinde bahsedilen, teknoloji (robotlar, dijitalleşme) ile insanı (pazarlamacıları) bir araya getirme ve mükemmel deneyimi sunma çabası, **Pazarlama 5.0** konsepti ile ilgilidir.

16. Courtheux’a göre ………. ilgili müşteri verilerinin zamanı geldiğinde ihtiyaca binaen ulaşılmasına imkan veren birden fazla uygulamayı yöneten geniş bir veri servisi bütünüdür.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) ilişki pazarlaması
B) bütünleşik pazarlama iletişimi
C) veri tabanlı pazarlama
D) viral pazarlama
E) pazarlama iletişimi

Cevap : C) veri tabanlı pazarlama

Açıklama : **Veri tabanlı pazarlama**, müşteri verilerini toplayıp yöneterek, o verilere ihtiyaca binaen (doğru zamanda) ulaşılmasına imkan veren uygulamaları ve veri servisi bütünüdür.

17. Pazarlama bilimi ilk olarak hangi bilimin bir alt kümesi olarak düşünülmüştür?

A) Edebiyat
B) İktisat
C) Antropoloji
D) Sosyoloji
E) Psikoloji

Cevap : B) İktisat

Açıklama : Pazarlama, bilimsel bir disiplin olarak ortaya çıktığı ilk dönemlerde, fiyat, piyasa ve dağıtım gibi konularla olan yakın ilişkisi nedeniyle **İktisat** biliminin (ekonomi) bir alt kümesi olarak düşünülmüştür.

18. Pazarlama aşağıda verilen bilim dallarından hangisi ile yakın ilişki içinde değildir?

A) Sosyoloji
B) Psikoloji
C) Edebiyat
D) Antropoloji
E) İktisat

Cevap : C) Edebiyat

Açıklama : Pazarlama, insan davranışını (Psikoloji), toplumsal yapıyı (Sosyoloji), kültürü (Antropoloji) ve fiyat/piyasayı (İktisat) inceleyen bilim dallarıyla yakın ilişki içindedir. **Edebiyat** ise bu bilim dalları arasında pazarlama ile doğrudan yakın ilişki içinde değildir.

19. Kurumsal sosyal sorumluluk alanlarına aşağıdakilerden hangisi girmez?

A) Doğaya karşı sosyal sorumluluk
B) Çevreye karşı sosyal sorumluluk
C) Sadece kendine dair sosyal sorumluluk
D) Çalışanlara karşı sosyal sorumluluk
E) Müşterilere karşı sosyal sorumluluk

Cevap : C) Sadece kendine dair sosyal sorumluluk

Açıklama : Kurumsal sosyal sorumluluk (KSS), işletmenin toplumun ve çevrenin refahına katkıda bulunma yükümlülüğüdür (Doğa, Çevre, Çalışanlar, Müşteriler). **Sadece kendine dair sosyal sorumluluk** (C) ise KSS’nin kapsamına girmez.

20. Pazarlama ………. Pazarlama 3.0 ve Pazarlama 4.0 bileşiminden oluşmaktadır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) 4.0
B) 5.0
C) 1.0
D) 2.0
E) 3.0

Cevap : B) 5.0

Açıklama : Philip Kotler’in modeline göre, **Pazarlama 5.0** (Teknoloji Odaklı), kendinden önceki yaklaşımların (özellikle değer odaklı **Pazarlama 3.0** ve dijitalleşmeye odaklı **Pazarlama 4.0**) birikimini ve bileşimini temsil eder.