Küreselleşme Ve Uluslararası Sistem 2024-2025 Bütünleme Soruları

Küreselleşme Kavramları ve Teorileri

**Anthony Giddens**, küreselleşmeyi modernitenin radikalleşmesi ve yoğunlaşmasıyla oluşan **yeni bir safhası** olarak görür. Buna karşın, **Thomas Friedman** gibi düşünenler, küreselleşmenin tarihte **daha önce görülmemiş yeni bir insani durum** yarattığını iddia eden **Yenidünyacılar** (Globalists) grubuna dahildir.

Küresel ile yerel kültürün etkileşimini ve küresel ürünlerin yerel koşullara uyarlanmasını (örneğin yabancı restoran zincirlerinin menü uyarlamaları) anlatan kavram **Küyerelleşme (Glocalization)**’dir.

Küreselleşme sürecinin farklı kültürlerin ögelerini alarak yeni bir kültür ortaya çıkardığı iddiası **Melezleşme (Hybridization)** tezi ile ifade edilir. Bu teze kaynaklık eden kreolleşme (creolization) kavramını ortaya atan düşünür **Ulf Hannerz**’dir.

Kimlikleri değişmez ve sabit, özsel niteliklere sahip olarak gören bakış açısı **Esasçılık (Essentialism)** olarak adlandırılır.

Ekonomik ve Siyasi Boyut

Küreselleşme, uluslararası ekonomi ile kendi vatandaşları arasındaki ilişkiyi düzenleyen **kurumsal tamponları** devletlerin kaybetmesine yol açmıştır. Ayrıca, küreselleşmenin serbest piyasa politikaları aracılığıyla yoksulluğu azalttığı iddialarına karşı çıkan ve yoksulluğu artırdığını savunan isim **Walden Bello**’dur.

**Sanayisizleşme** (Deindustrialization), bir ülkenin ana imalat endüstrilerindeki sistematik yatırımsızlaşma süreci olarak tanımlanır.

**KOF Küreselleşme İndeksi**, ülkelerin ekonomik, sosyal ve **siyasi** küreselleşme seviyelerini ölçmek için kullanılan standart bir göstergedir.

Türkiye’deki Dönüşümler ve Kurumlar

• Türkiye, Birleşmiş Milletler’e kuruluş yılı olan **1945**’te üye olmuştur.
• **1970-1980** dönemi, tarımın toplam istihdam içindeki payının cumhuriyet tarihinde ilk defa **%50’nin altına indiği** dönemdir.
• **1980** yılının hemen öncesindeki İthal İkameci dönemde, ekonomik kalkınma ve planlama amacıyla kurulan kurum **Devlet Planlama Teşkilatı (DPT)**’dır.
• Türkiye’nin ihracata dayalı büyüme modeline geçmesine rağmen, İthal İkameci dönemde **sanayi ihracatında belirgin bir artış** görülmemiştir.
• Turizmde büyüme yaşanmış ve Türkiye’ye gelen turist sayısı ilk defa **2005-2010** döneminde 30 milyonun üzerine çıkmıştır.

Sosyolojik ve Sınıflandırma

Karl Marx’ın sınıf analizinde temel sınıflar Burjuva ve Proleterya’dır. **Alt Sınıf** genel bir sosyolojik terimdir ve Marx’ın sınıf şemasına ait değildir.

**ISCO-08**, uluslararası alanda istatistiksel amaçlarla **meslekleri** sınıflandırmak için kullanılan bir araçtır.

Özbudun ve Keyman’a göre küreselleşme, popüler kültürde **kimliklerin çeşitliliği** ve **yerelin kıymetlenmesi** gibi etkiler yaratırken, **otoriterleşme eğilimi** görülmemiştir.

1. Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı restoran zincirlerinin menülerinde halkımızın damak tadına uygun uyarlamalar yapmaları neyin bir örneğidir?

A) Kültürel erezyon
B) Küreselleşme
C) Küyerelleşme
D) Asimilasyon
E) Kültürel emperyalizm

Cevap : C) Küyerelleşme

Açıklama : Küyerelleşme (Glocalization), küresel ürünlerin ve markaların yerel kültüre, tatlara veya koşullara uyarlanması sürecini ifade eder. Yabancı restoranların yerel damak tadına uygun menü uyarlamaları bu sürecin tipik bir örneğidir.

2. Aşağıdakilerden hangisi Marx’a göre bir toplumsal sınıf değildir?

A) Küçük Burjuva
B) Lümpen Proleterya
C) Burjuva
D) Alt Sınıf
E) Proleterya

Cevap : D) Alt Sınıf

Açıklama : Karl Marx’ın sınıf analizinde temel sınıflar Burjuva, Proleterya ve Küçük Burjuvazi’dir. Lümpen Proleterya ise kenarda kalan, düzensiz alt katmandır. **Alt Sınıf** genel bir sosyolojik terimdir ve Marx’ın sınıf şemasında diğerleri gibi ayrı bir kategori değildir.

3. Küreselleşmeyi modernitenin yeni bir safhası olarak gören düşünür kimdir?

A) Arjun Appadurai
B) Roland Robertson
C) Zygmunt Bauman
D) Anthony Giddens
E) John Nash

Cevap : D) Anthony Giddens

Açıklama : **Anthony Giddens**, küreselleşmenin tarihte yeni bir çağ değil, modernitenin radikalleşmesi ve yoğunlaşmasıyla oluşan **yeni bir safhası** olduğunu savunan temel düşünürdür.

4. 24 Ocak Kararları’nın alındığı yılda Türkiye’nin en büyük ihracat kalemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tarım
B) Otomotiv
C) Hizmetler
D) Tekstil
E) Elektronik

Cevap : A) Tarım

Açıklama : **24 Ocak Kararları (1980)**, ihracata dayalı büyüme modeline geçişin başlangıcını simgeler. Ancak bu tarihte ve hemen sonrasında bile Türkiye’nin en büyük ihracat kalemi geleneksel olarak **Tarım** ürünleri olmaya devam etmiştir.

5. Küreselleşme sürecinin bütün kültürlerden farklı ögeleri alarak yeni bir kültür ortaya çıkardığı iddiasını aşağıdakilerden hangisi ifade etmektedir?

A) Kültürleşme
B) Kültürel Emperyalizm
C) Melezleşme
D) Asimilasyon
E) Dünya Sistemi

Cevap : C) Melezleşme

Açıklama : **Melezleşme (Hybridization)** tezi, küresel kültür akışlarının saf kültürler yaratmak yerine, farklı kültürlerin ögelerini birleştirerek yeni ve benzersiz kültürel formlar ortaya çıkardığını savunur.

6. Aşağıdakilerden hangisi cumhuriyetin ilk yıllarında ulusal kimliği güçlendirmek amacıyla kurulan kuruluşlardan veya benimsenen uygulama ve düzenlemelerden biri değildir?

A) “Vatandaş Türkçe Konuş” Kampanyası
B) Devlet Planlama Teşkilatı
C) Türk Dil Kurumu
D) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
E) Türk Tarih Kurumu

Cevap : B) Devlet Planlama Teşkilatı

Açıklama : **Devlet Planlama Teşkilatı (DPT)**, 1960 yılında **ekonomik kalkınma ve planlama** amacıyla kurulmuştur. Diğer şıklar (TDK, TTK, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Türkçe konuşma kampanyaları) ise ulusal kimlik ve dil birliğini güçlendirme amaçlı uygulamalardır.

7. “Bir ülkenin ana imalat endüstrilerindeki sistematik yatırımsızlaşma” olarak tanımlanan süreç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sanayisizleşme
B) Dijitalleşme
C) Finansallaşma
D) Küyerelleşme
E) Küreselleşme

Cevap : A) Sanayisizleşme

Açıklama : Bu tanım, özellikle gelişmiş ülkelerde imalat sektörünün küresel iş bölümü nedeniyle gerilemesini ve firmaların üretimi başka ülkelere kaydırmasını ifade eden **Sanayisizleşme (Deindustrialization)** sürecine aittir.

8. 1980 yılında Türkiye’nin en çok siyasi alanda küreselleşmiş olduğunu gösteren indeks aşağıdakilerden hangisidir?

A) IMF İndeksi
B) KOF İndeksi
C) Harvard İndeksi
D) Dünya Bankası Kalkınma İndeksi
E) Fortune 500

Cevap : B) KOF İndeksi

Açıklama : **KOF Küreselleşme İndeksi**, ülkelerin ekonomik, sosyal ve **siyasi** küreselleşme seviyelerini ölçmek için kullanılan standart bir göstergedir.

9. Aşağıdakilerden hangisi KOF İndeksinin toplumsal / kültürel küreselleşme seviyesini belirlemek için kullandığı ölçeklerden biri değildir?

A) McDonalds restoranı sayısı
B) Yabancı nüfus oranı
C) IKEA mağazası sayısı
D) İnternet kullanıcı oranı
E) Yabancı araba sayısı

Cevap : E) Yabancı araba sayısı

Açıklama : KOF Endeksi, toplumsal/kültürel küreselleşmeyi ölçerken; uluslararası ticari akışları (McDonalds, IKEA şubeleri), bilgi akışını (İnternet) ve demografik akışı (yabancı nüfus) kullanır. **Yabancı araba sayısı** doğrudan kullanılan bir ölçek değildir.

10. Özbudun ve Keyman’a göre küreselleşme sürecinde Türkiye’de popüler kültürde aşağıdakilerden hangisi görülmemiştir?

A) Kimliklerin çeşitliliği
B) Yerelin kıymetlenmesi
C) Çoğulculuğa yönelme
D) Tüketimci kültür
E) Otoriterleşme eğilimi

Cevap : E) Otoriterleşme eğilimi

Açıklama : Özbudun ve Keyman, küreselleşmenin popüler kültürde artan çeşitlilik, yerelin önem kazanması ve tüketim kültürünün yayılması gibi etkilerini vurgular. **Otoriterleşme eğilimi** ise siyasi yapıya ait bir özelliktir ve popüler kültürdeki değişimler arasında doğrudan sayılmaz.

11. Aşağıdaki isimlerden hangisi küreselleşmenin yoksulluğu azalttığını iddia etmemiştir?

A) Surjit Bhalla
B) David Dollar
C) Thomas Friedman
D) Jagdish Bhagvati
E) Walden Bello

Cevap : E) Walden Bello

Açıklama : **Walden Bello**, küreselleşme karşıtı hareketin önde gelen isimlerindendir ve küreselleşmenin yoksulluğu artırdığını savunur. Diğer isimler (Bhalla, Dollar, Friedman, Bhagwati) ise genellikle küreselleşmenin yoksulluğu azalttığını iddia edenler arasındadır.

12. Kültürel melezleşme tezine kaynaklık eden kreolleşme (creolization) kavramını ortaya atan düşünür kimdir?

A) John Boli
B) Roland Robertson
C) Ulf Hannerz
D) Frank Lechner
E) Jan Pieterse

Cevap : C) Ulf Hannerz

Açıklama :

13. Türkiye, Birleşmiş Milletlere hangi yılda üye olmuştur?

A) 1947
B) 1945
C) 1946
D) 1950
E) 1952

Cevap : B) 1945

Açıklama : Türkiye, Birleşmiş Milletler’in kurucu üyesi olup, kuruluş yılı olan **1945**’te üye olmuştur.

14. Thomas Friedman küreselleşmenin yeniliği konusunda hangi grup ile fikir birliği içindedir?

A) Retçiler
B) Orta Yolcular
C) Yenidünyacılar
D) Şüpheciler
E) Ampirikçiler

Cevap : C) Yenidünyacılar

Açıklama : **Thomas Friedman** gibi düşünürler, küreselleşmenin sadece eski süreçlerin devamı değil, tarihte **daha önce görülmemiş yeni ve dönüştürücü bir çağ** yarattığını savunur. Bu görüşü savunanlara **Yenidünyacılar** (Globalists) denir.

15. 2017 yılında Türkiye’de yerli film izleyici oranı aşağıdakilerden hangisidir?

A) %20
B) %30
C) %50
D) %45
E) %55

Cevap : E) %55

Açıklama :

16. O’Riain’e göre küreselleşme ile devletler uluslararası ekonomi ile kendi vatandaşları arasındaki ilişkiyi düzenleyen….. kaybetmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) kurumsal tamponları
B) siyasetçileri
C) coğrafi bölgeleri
D) bilgi birikimini
E) yetenekli bürokratları

Cevap : A) kurumsal tamponları

Açıklama :

17. Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde ithal ikameci sanayileşme döneminde görülmemiştir?

A) İthalata kısıtlamalar konması
B) Sanayi ihracatında artış
C) Yabancı firmalarla patent anlaşmaları yapılması
D) Sanayi istihdamında artış
E) Özel sektörün önemli bir rol oynaması

Cevap : B) Sanayi ihracatında artış

Açıklama : İthal İkameci dönem (1960-1980) iç piyasaya dönük olduğu için ithalata kısıtlamalar konmuş ve sanayi istihdamı artmıştır. Ancak bu dönemde temel amaç ihracat olmadığı için, **sanayi ihracatında belirgin ve sürekli bir artış** görülmemiştir. (Bu, 1980 sonrası dışa açılma dönemi özelliğidir.)

18. Kimlikleri değişmez ve sabit olarak gören bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Esasçılık
B) Liberalizm
C) Yorumlayıcılık
D) Fenomenoloji
E) Kurmacılık

Cevap : A) Esasçılık

Açıklama : **Esasçılık (Essentialism)**, bir varlığın veya kimliğin (örn. ulus, cinsiyet, ırk) doğuştan gelen, sabit, değişmez ve özsel niteliklere sahip olduğu görüşüdür.

19. Türkiye’ye gelen turist sayısı hangi dönemde 30 milyonun üzerine çıkmıştır?

A) 2000-2005
B) 2015-2020
C) 2005-2010
D) 2010-2015
E) 1980-1985

Cevap : D) 2010-2015

Açıklama :

20. Tarımın toplam istihdam içindeki payı cumhuriyet tarihinde ilk defa aşağıda belirtilen hangi dönemde %50’nin altına inmiştir?

A) 1960-1970
B) 1950-1960
C) 1929-1940
D) 1980-1990
E) 1970-1980

Cevap : D) 1980-1990

Açıklama :