Sporda Yönetim ve Organizasyon 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

“Spor yönetimi”, spor hizmetlerini önceden belirlenen hedeflere ulaştırmak için mevcut insan ve maddi kaynakları en etkili ve verimli şekilde kullanma sürecidir. Günümüzde spor, profesyonel bir boyut kazanmış ve küresel bir değer haline gelmiştir. Bu durum, spor alanında etkin yönetim ve organizasyon becerilerine olan ihtiyacı artırmıştır. Bu makalede, spor yönetiminin temel fonksiyonları, yönetim yaklaşımlarının evrimi ve kalite yönetimi gibi konular ele alınacaktır.

Yönetim Fonksiyonları ve İlkeleri

Spor yönetimi, genel yönetim biliminin temel fonksiyonlarını temel alır:

• Planlama: Yöneticinin “ileriyi görerek” faaliyetleri önceden kararlaştırmasıdır. Plan yaparken amaçların belirlenmesi, alternatiflerin sıralanması ve karşılaştırılması gerekir.
• Örgütleme: Hedeflere ulaşmak için gerekli yapının kurulmasıdır.
• Yöneltme (Liderlik, İletişim): Çalışanları motive etme ve yönlendirme sürecidir.
• Koordinasyon ve Denetleme: Faaliyetler arası uyumu sağlama ve sonuçları planlarla karşılaştırma sürecidir.

Bu fonksiyonlar (işlevler), bir olayın sürekliliği için gerekli olan eylem gruplarını oluşturur. Yönetimde verimlilik, “çıktı ile girdi arasındaki ilişkiyi” ifade ederken; “etkililik” ise “hedeflenen planlara ulaşma düzeyini” gösterir.

Yönetim Yaklaşımlarının Evrimi

Yönetim anlayışı zamanla evrim geçirmiştir:

• Klasik Yaklaşım: Frederick Taylor‘ın öncülük ettiği “Bilimsel Yönetim” anlayışı bu döneme aittir ve işlerin bilimsel analiziyle verimliliği artırmayı hedefler.
• Neo-Klasik (İnsan İlişkileri) Yaklaşımı: Klasik yaklaşımın aksine, insana ve motivasyona odaklanır. Bu yaklaşım, grup çalışması, demokrasi ve otokontrolü savunur; “çalışanlara yakın kontrol” ise klasik yaklaşımın bir özelliğidir.
• Modern Yaklaşımlar (Durumsallık ve Kalite): “Durumsallık liderliği”, liderin başarısının içinde bulunulan ortama bağlı olduğunu savunur. “Toplam Kalite Yönetimi (TKY)” ise, müşteri memnuniyeti ve tüm çalışanların katılımı yoluyla uzun vadeli başarıyı amaçlayan bir yönetim yaklaşımıdır.

Organizasyon Yapısı ve Liderlik

Bir spor organizasyonunun yapısı, hedeflerine ulaşmasında kritik rol oynar. “Spor kulüpleri”, lisans, tescil ve altyapı organizasyonu gibi temel idari ve sportif faaliyetlerden sorumludur. Bu kulüplerde takımın performansından sorumlu kilit kişi “antrenördür”. Kurum içinde yetkili pozisyonda bulunan kişinin, liyakate bakmaksızın “aile bireylerini kayırması” ise “nepotizm” olarak adlandırılır.

Liderlik, bu yapıları harekete geçiren güçtür. “Karizmatik liderler”, sahip oldukları vizyonla takipçilerinin desteğini kazanırken; “stratejik liderler”, geleceği okuyarak değişime ayak uydururlar.

Spor Sektörü ve İşletmeler

Spor sektörü, farklı alanlarda faaliyet gösteren işletmelerden oluşur. İşletmeler, faaliyet konumuna göre Sanayi, Finans veya Tarım olarak sınıflandırılabilir; “Anonim” şirket ise bir faaliyet konumu değil, hukuki bir yapıdır. Spor salonları ve yüzme havuzları spor işletmesi olarak kabul edilirken, kamusal alan olan “parklar” genellikle bu tanımın dışında kalır.

“Kariyer”, bir meslekte zamanla elde edilen başarı ve uzmanlık olarak tanımlanır. Spor yönetimi, ilk defa “Amerika Birleşik Devletleri”‘nde profesyonel bir çalışma alanı olarak ortaya çıkmıştır.

Teknoloji, Kalite ve Uluslararası Spor

Modern sporda teknoloji ve kalite standartları büyük önem taşımaktadır. “AR-GE” (Araştırma Geliştirme), yenilikçiliğin temelidir. “Teknoloji departmanı”, kurumun iletişim ve internet hizmetlerinden sorumludur. Kalite yönetiminde, “ISO 22000” gıda güvenliğini, “OHSAS 18000” ise “iş güvenliği ve sağlığını” ifade eden standartlardır. Bir hizmetin söz verildiği kalitede ve zamanda verilmesi ise kalitenin “güvenirlilik” özelliğini gösterir.

Spor, küresel bir olgudur. “Modern Olimpiyat Oyunları”nın kurucusu “Pierre de Coubertin”dir. Olimpiyatların mottosu “CITIUS, ALTIUS, FORTIUS” (Daha süratli, daha yükseğe, daha kuvvetli) şeklindedir. “FIBA”, uluslararası Basketbol yönetim yapısıdır. “Amerikan Futbolu” ise henüz olimpik bir spor branşı değildir.

1. İletişim ve internet hizmetleri hangi departmanın sorumluluğundadır?

A) Teknoloji
B) İdari İşler
C) Protokol
D) Mali İşler
E) Hukuk

Cevap : A) Teknoloji

Açıklama : İletişim, ağ yönetimi, internet hizmetleri ve bilgi teknolojilerine (IT) yönelik tüm altyapısal ve operasyonel faaliyetler, modern bir işletme veya organizasyonun **Teknoloji (Bilişim Teknolojileri/IT) Departmanının** temel sorumluluğundadır. Bu departman, kurumun tüm dijital ve iletişim ihtiyaçlarını karşılar.

2. Spor organizasyonlarımda görevli kaç adet genel koordinatör yardımcısı bulunmaktadır?

A) 4
B) 3
C) 5
D) 2
E) 1

Cevap : A) 4

Açıklama :

3. “Hizmetin taahhüt edildiği kalitede, zamanda ve doğru verilmesi demektir.” ifadesi kalitenin hangi özelliği ile alakalıdır?

A) Heveslilik
B) Güvenlik
C) Nezaket
D) Sıkı çalışma
E) Güvenirlilik

Cevap : E) Güvenirlilik

Açıklama : Kalite yönetiminde **Güvenirlilik (Reliability)**, bir hizmetin söz verildiği gibi, **taahhüt edilen kalitede, zamanda ve doğru** bir şekilde hatasız olarak yerine getirilmesi yeteneğidir. Tüketicinin beklentilerinin tutarlı bir şekilde karşılanması bu kavramla sağlanır.

4. Aşağıdakilerden hangisi faaliyet konumuna göre açılan işletmeler içinde yer almaz?

A) Sanayi
B) Finans
C) Anonim
D) Eğitim
E) Tarım

Cevap : C) Anonim

Açıklama : İşletmeler **faaliyet konumuna** (sektöre) göre Sanayi, Finans, Eğitim, Tarım, Ticaret gibi sınıflara ayrılır. **Anonim** şirket ise işletmenin yasal/hukuki **sahiplik türünü** (şirket tipini) belirtir, faaliyet konumu değildir.

5. İşletmelerde üretim sırasındaki çıktı ile girdi arasındaki ilişkiye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Verimlilik
B) Rasyonellik
C) Kârlılık
D) Etkililik
E) Etkinlik

Cevap : A) Verimlilik

Açıklama : Üretim yönetimi ve iktisatta **Verimlilik (Productivity)**, elde edilen **çıktı** (üretim miktarı) ile bu çıktıyı elde etmek için kullanılan **girdi** (emek, sermaye, hammadde) arasındaki fiziksel veya parasal orana verilen addır. Girdilerin en iyi şekilde kullanılmasıyla ilgilenir.

6. Toplam kalite yönetimi süreçlerinde iç müşteri olarak kimden bahsedilmektedir?

A) Satıcılar
B) Tedarikçiler
C) Çalışanlar
D) Rakipler
E) Dağıtıcılar

Cevap : C) Çalışanlar

Açıklama : **Toplam Kalite Yönetimi (TKY)** süreçlerinde **iç müşteri**, işletme içinde birbirine hizmet sunan departmanlar ve en nihayetinde **Çalışanlardır**. Dış müşteri ise ürünü satın alan son kullanıcıdır.

7. AR-GE açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Atık Merkezi
B) Aracı Kurum
C) Altyapı Gelişim
D) Araştırma Geliştirme
E) Arama Güvenlik

Cevap : D) Araştırma Geliştirme

Açıklama : AR-GE, **Araştırma ve Geliştirme** (Research and Development) kelimelerinin kısaltmasıdır ve işletmelerde bilimsel ve teknolojik bilgi birikimini artırmayı hedefleyen yenilikçi faaliyetleri ifade eder.

8. “Nepotizm” kavramının açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

A) Esneklik
B) Aile bireylerinin kayrılması
C) İflas
D) Büyüme
E) Verimlilik

Cevap : B) Aile bireylerinin kayrılması

Açıklama : **Nepotizm**, bir kurumda veya organizasyonda yetkili pozisyonda bulunan kişinin, kendi akraba veya yakın çevresini (aile bireylerini) liyakate bakmaksızın işe alma veya terfi ettirme yoluyla **kayırmasıdır**.

9. Aşağıdakilerden hangisi gıda güvenliği yönetim sisteminin karşılığıdır?

A) ISO 14000
B) ISO 9001
C) ISO 9000
D) ISO 22000
E) ISO 9002

Cevap : D) ISO 22000

Açıklama : Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından belirlenen, gıda güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulmuş yönetim sistemi standardı **ISO 22000**’dir. (ISO 9001 kalite yönetim sistemini, ISO 14000 çevre yönetim sistemini ifade eder.)

10. Müşteri isteklerini tatmin etmek için ürün, mal veya hizmet üretme, fiyatlandırma, dağıtma ve tutundurma çalışmaları yapma sürecine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Üretim
B) Halkla ilişkiler
C) Pazarlama
D) Yönetim
E) Finans

Cevap : C) Pazarlama

Açıklama : Müşteri isteklerini tatmin etme amacına dayanan ve ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma (4P) gibi kararları içeren süreç **Pazarlama** (Marketing) olarak tanımlanır.

11. Aşağıdakilerden hangisi işletmenin sosyal amaçları içinde yer almaz?

A) Ahlaki
B) Doğayı koruma
C) Çevresel
D) Sosyal
E) Süreklilik

Cevap : E) Süreklilik

Açıklama : İşletmenin **sosyal amaçları**; Ahlaki, Çevresel, Doğayı koruma ve Toplumsal fayda sağlama gibi hedefleri içerir. **Süreklilik** ise işletmenin **ekonomik** ve **finansal** (hayatta kalma) amaçları içinde yer alır.

12. Klasik yönetim yaklaşımında Frederic Taylor hangi anlayış ve yöntemi ortaya koymuştur?

A) Çağdaş Yönetim
B) Durumsallık Yaklaşımı
C) Bilimsel Yönetim
D) Sistem Yaklaşımı
E) Neo Klasik Anlayış

Cevap : C) Bilimsel Yönetim

Açıklama : **Frederick Taylor**, yönetimin bir sanat değil, bilim olması gerektiğini savunarak, iş süreçlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen **Bilimsel Yönetim** anlayışını ortaya koymuştur.

13. Aşağıdakilerden hangisi neo klasik yaklaşımın özelliklerinden değildir?

A) Çalışanlara yakın kontrol
B) Otokontrol
C) Grup Çalışması
D) Basık Yönetim Yapısı
E) Demokrasi

Cevap : A) Çalışanlara yakın kontrol

Açıklama : **Çalışanlara yakın kontrol** ve sıkı denetim, **Klasik Yönetim** (X Teorisi) yaklaşımının özelliğidir. Neo-klasik yaklaşım ise insana değer verir, motivasyonu, otokontrolü (B), grup çalışmasını (C) ve demokratik yönetim (E) biçimlerini savunur.

14. Aşağıdakilerden hangisi spor işletmesi içinde yer almaz?

A) Yüzme havuzu
B) Spor salonu
C) Futbol sahası
D) Parklar
E) Rekreasyon merkezleri

Cevap : D) Parklar

Açıklama : Yüzme havuzu, spor salonu, futbol sahası ve rekreasyon merkezleri spor ve rekreasyon faaliyetlerinin yürütüldüğü, ticari işletme niteliği taşıyan tesislerdir. **Parklar** ise kamuya açık, belediyelerce işletilen ve genellikle temel rekreasyon hizmeti sunan alanlardır, doğrudan **spor işletmesi** içinde yer almaz.

15. Modern Olimpiyat Oyunlarının kurucusu kimdir?

A) Micheal White
B) Jules Rimet
C) James McMillian
D) Pierre de Coubertin
E) Henry Fayol

Cevap : D) Pierre de Coubertin

Açıklama : Modern Olimpiyat Oyunları’nın fikir babası ve kurucusu **Pierre de Coubertin**’dir.

16. Hedeflenen planlara ulaşma düzeyine ne ad verilir?

A) Verimlilik
B) Etkinlik
C) Profesyonel Yönetim
D) Sorumluluk
E) Etkililik

Cevap : E) Etkililik

Açıklama : **Etkililik (Effectiveness)**, önceden belirlenen **hedeflere** ve **planlara** ne kadar ulaşıldığını ifade eden yönetim kavramıdır. Verimlilik ise çıktı/girdi oranıyla (kaynakların ne kadar iyi kullanıldığıyla) ilgilidir.

17. Bir kuruluş içinde başarıyı odak alan, bütün üyelerin katılımına dayanan, müşteri memnuniyeti yoluyla uzun vadeli başarıyı amaçlayan ve kuruluşun bütün üyelerine ve topluma yarar sağlayan yönetim yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İşletme Yönetimi
B) İş Yönetimi
C) Kaizen
D) Süreklilik
E) Toplam Kalite Yönetimi

Cevap : E) Toplam Kalite Yönetimi

Açıklama : Tanımı yapılan, **başarıyı**, **bütün üyelerin katılımını**, **müşteri memnuniyetini** ve **topluma yarar sağlamayı** temel alan yönetim yaklaşımı **Toplam Kalite Yönetimi (TKY)**’dir.

18. FIBA hangi spor branşının uluslararası yönetim yapısıdır?

A) Futbol
B) Basketbol
C) Yüzme
D) Beyzbol
E) Boks.

Cevap : B) Basketbol

Açıklama : **FIBA (Fédération Internationale de Basketball)**, uluslararası **Basketbol** yönetimini yürüten kuruluştur.

19. Aşağıdakilerden hangisi olimpik bir spor branşı değildir?

A) Karate
B) Amerikan Futbolu
C) Futbol
D) Tenis
E) Kaykay

Cevap : B) Amerikan Futbolu

Açıklama : Karate, Futbol, Tenis ve Kaykay olimpik sporlar arasında yer almaktadır. **Amerikan Futbolu** (Gridiron Football) olimpik spor branşı değildir.

20. Kalite süreçlerinde OHSAS 18000 belgesi neyi ifade etmektedir?

A) Kaliteyi
B) İş güvenliği ve sağlığını
C) Eğitimi
D) Gıda denetimini
E) Çevre korumayı

Cevap : B) İş güvenliği ve sağlığını

Açıklama : **OHSAS 18000** (Occupational Health and Safety Assessment Series), iş yerlerinde **İş Güvenliği ve Sağlığı** (İSG) yönetim sistemini ifade eden standarttır (Güncel karşılığı ISO 45001’dir).