Küreselleşme Ve Uluslararası Sistem 2023-2024 Final Soruları

Ekonomik ve Siyasi Tarih

Türkiye Cumhuriyeti’nde önemli ekonomik değişimler yaşanmıştır. **Tarımın toplam istihdam içindeki payı**, cumhuriyet tarihinde ilk defa **1970-1980** yılları arasında %50’nin altına inmiştir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yasal olarak **tam özerkliğe 2001 yılında** kavuşmuştur.

**1950-1960** yılları arasında takip edilen ekonomik politikalar, gelişmekte olan ülkelerin Batı kapitalizmine ekonomik olarak bağımlı olduğu görüşünü savunan **Klasik Bağımlılık** teorisi bağlamında ele alınmıştır.

Küreselleşmeyi bir proje olarak gören **Philip McMichael**’a göre, küreselleşmeden hemen önce yürürlükte olan ana küresel ekonomik proje **Kalkınma Projesi** (Development Project) idi. **2015 yılı itibarıyla** ülkemizin toplam ihracatı içinde yüksek teknolojili ürün ihracatının payı **%5’ten az** bir seviyede seyretmekteydi.

Teorik Tartışmalar ve Eleştiriler

Küreselleşme, uluslararası alanda karşılıklı bağlantılılığı ifade eder. Bu sürece dair farklı görüşler vardır:

• **Yenidünyacılar (Globalists):** **Thomas Friedman** gibi düşünürler, küreselleşmenin tarihte **daha önce görülmemiş yeni bir çağ** yarattığını savunur.
• **Devletin Rolü:** **Anne-Marie Slaughter**, küreselleşmenin asıl etkisinin devletin parçalarına ayrılması ve bu parçaların uluslararası ağlar kurarak kısmi bir uluslararası nitelik kazanması olduğunu iddia eder.
• **Yoksulluk Eleştirisi:** **Walden Bello**, küreselleşmenin serbest piyasa politikaları aracılığıyla gelişmekte olan ülkelerde **fakirliği artırdığını** savunan önde gelen isimlerdendir.
• **Ölçüm:** **KOF Küreselleşme İndeksi**, ülkelerin ekonomik, sosyal ve **siyasi** küreselleşme seviyelerini ölçmek için kullanılan standart bir göstergedir.

Kültür, Kimlik, Göç ve Sınıf

**Marshall McLuhan**, iletişim alanındaki gelişmeler sonucu dünyanın küçülerek tek bir topluluk haline geldiği görüşünü **Küresel Köy** (Global Village) kavramıyla ifade etmiştir.

Kültürel alanda, küreselleşme sürecinin bütün kültürlerden farklı ögeleri alarak yeni bir kültür ortaya çıkardığı iddiası **Melezleşme (Hybridization)** tezi ile ifade edilir.

**Kimlikler:** Bir ulus-devletin sınırları içinde yaşayan bireylerin topluma ve devlete hissettikleri aidiyet hissi **Ulusal Kimlik** olarak adlandırılır. Kimlikleri değişmez ve sabit olarak gören bakış açısı ise **Esasçılık (Essentialism)**’dır. Soner Çağaptay’a göre Türklük tanımının en dışında bulunan grup **Müslüman olmayan azınlıklar**dır.

**Yoksulluk ve Göç:** İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılayamama durumu **Mutlak Yoksulluk** olarak adlandırılır. Göçün temel sebepleri arasında siyasi baskı, çatışmalar ve ekonomik koşullar yer alırken, **Seyahat isteği** göçün temel bir sebebi değildir. **Dijital göçmen** gibi ifadeler, göçmen türü olarak kabul edilmez.

**Sınıf:** **Alt Sınıf**, Karl Marx’ın sınıf analizinde diğerleri gibi temel bir toplumsal sınıf değildir.

1. Aşağıdakilerden hangisi dünya ile demografik entegrasyonun göstergelerinden biri değildir?

A) Ülkeye gelen turist sayısı
B) Başka ülkelere giden öğrenci sayısı
C) Ülkedeki yabancı öğrenci sayısı
D) Doğum hızının dünya ortalamasına yakınlaşması
E) Ülkedeki göçmen sayısı

Cevap : D) Doğum hızının dünya ortalamasına yakınlaşması

Açıklama : Demografik entegrasyon, nüfus hareketliliği ve yapısı ile ilgilidir. Cevap anahtarına uyularak bu şık doğru kabul edilmiştir.

2. Soner Çağaptay’a göre Türklük tanımının en dışında bulunan grup hangisidir?

A) Araplar
B) Orta Asya Türkleri
C) Müslüman milletler
D) Anadolu Türkleri
E) Müslüman olmayan azınlıklar

Cevap : E) Müslüman olmayan azınlıklar

Açıklama : Soner Çağaptay’ın “Üç Türklük Alanı” modeline göre, Türklük tanımı üç iç içe geçmiş daireden oluşur; bu tanımın en dışında kalan grup **Müslüman olmayan azınlıklar**dır.

3. İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılayamama durumuna ne ad verilir?

A) Göreli Yoksulluk
B) İkincil Yoksulluk
C) Temel Yoksulluk
D) Mutlak Yoksulluk
E) Birincil Yoksulluk

Cevap : D) Mutlak Yoksulluk

Açıklama : İnsanların yaşamlarını sürdürmek için gerekli olan temel ihtiyaçlarını (gıda, barınma, sağlık) karşılayamama durumu **Mutlak Yoksulluk** olarak adlandırılır. Göreli yoksulluk ise toplumun genel refah seviyesine göre tanımlanır.

4. Thomas Friedman küreselleşmenin yeniliği konusunda hangi grup ile fikir birliği içindedir?

A) Retçiler
B) Ampirikçiler
C) Yenidünyacılar
D) Şüpheciler
E) Orta Yolcular

Cevap : C) Yenidünyacılar

Açıklama : **Thomas Friedman** gibi düşünürler, küreselleşmenin tarihte **daha önce görülmemiş yeni ve dönüştürücü bir çağ** yarattığını savunur. Bu görüşü savunanlara **Yenidünyacılar** (Globalists) denir.

5. Kimlikleri değişmez ve sabit olarak gören bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Yorumlayıcılık
B) Esasçılık
C) Fenomenoloji
D) Liberalizm
E) Kurmacılık

Cevap : B) Esasçılık

Açıklama : **Esasçılık (Essentialism)**, bir varlığın veya kimliğin (örn. ulus, cinsiyet) doğuştan gelen, sabit, değişmez ve özsel niteliklere sahip olduğu görüşüdür.

6. Marshall McLuhan’ın iletişim alanındaki gelişmeler sonucu ortaya çıktığını iddia ettiği olgu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kapitalizm
B) Küresel Köy
C) Küreselleşme
D) Dünya Siyasası
E) Risk Toplumu

Cevap : B) Küresel Köy

Açıklama : İletişim teknolojilerinin (özellikle elektronik medya) gelişmesiyle dünyanın küçülerek tek bir topluluk haline geldiği görüşünü **Marshall McLuhan**, **Küresel Köy** (Global Village) kavramıyla ifade etmiştir.

7. Küreselleşme sürecinde Türkiye’de hükümet harcamaları …..

Boşuğa aşağıdakailerden hangisi getirilmelidir?

A) önce artmış sonra azalmıştır
B) değişmemiştir
C) sürekli artmıştır
D) sürekli azalmıştır
E) önce azalmış sonra artmıştır

Cevap : E) önce azalmış sonra artmıştır

Açıklama :

8. Bir ulus devletin sınırları içinde yaşayan bireylerin topluma ve devlete hissettikleri aidiyet hissine ne ad verilir?

A) Transnasyonalizm
B) Yerlilik
C) Kozmopolitanizm
D) Ulusal Kimlik
E) Yerel Kimlik

Cevap : D) Ulusal Kimlik

Açıklama : Bir ulus-devletin sınırları içinde yaşayan bireylerin kendilerini o toplumun ve devletin bir parçası olarak görmesi ve hissetmesi **Ulusal Kimlik** (National Identity) kavramıyla ifade edilir.

9. Aşağıdakilerden hangisi göçün sebeplerinden biri değildir?

A) Siyasi baskı
B) Çatışmalar
C) Seyahat isteği
D) Doğal afetler
E) Ekonomik koşullar

Cevap : C) Seyahat isteği

Açıklama : Göç, genellikle ekonomik koşullar, çatışmalar, siyasi baskı ve doğal afetler gibi zorlayıcı veya itici faktörlerden kaynaklanır. **Seyahat isteği** ise turizm veya kısa süreli hareketliliğin bir sebebidir, göçün temel bir sebebi değildir.

10. Aşağıdakilerden hangisi 1950-1960 arasında takip edilen ekonomik politikaları tanımlamak için kullanılmıştır?

A) Korumacılık
B) Klasik Bağımlılık
C) Neoliberalizm
D) İthal İkame
E) Devletçilik

Cevap : B) Klasik Bağımlılık

Açıklama : Türkiye’de 1950-1960 dönemi, gelişmekte olan ülkelerin Batı kapitalizmine ekonomik olarak bağımlı olduğu görüşünü savunan **Klasik Bağımlılık** teorisi bağlamında ele alınmıştır.

11. 2015 yılı itibarı ile ülkemizde toplam ihracat içinde yüksek teknolojili ürün ihracatının payı kaçtır?

A) %25-30 arası
B) %5-10 arası
C) %20-25 arası
D) %10-15 arası
E) %5’ten az

Cevap : E) %5’ten az

Açıklama : Türkiye’nin toplam ihracatı içinde yüksek teknolojili ürünlerin payı, 2015 yılı itibarıyla, beklentilerin altında kalarak **%5’ten az** bir seviyede seyretmekteydi.

12. 1980 yılında Türkiye’nin en çok siyasi alanda küreselleşmiş olduğunu gösteren indeks aşağıdakilerden hangisidir?

A) IMF İndeksi
B) Dünya Bankası Kalkınma İndeksi
C) Harvard İndeksi
D) KOF İndeksi
E) Fortune 500

Cevap : D) KOF İndeksi

Açıklama : **KOF Küreselleşme İndeksi**, ülkelerin ekonomik, sosyal ve **siyasi** küreselleşme seviyelerini ölçmek için uluslararası alanda kullanılan standart bir göstergedir.

13. Küreselleşme sürecinin bütün kültürlerden farklı ögeleri alarak yeni bir kültür ortaya çıkardığı iddiasını aşağıdakilerden hangisi ifade etmektedir?

A) Asimilasyon
B) Kültürleşme
C) Melezleşme
D) Dünya Sistemi
E) Kültürel Emperyalizm

Cevap : C) Melezleşme

Açıklama : **Melezleşme (Hybridization)** tezi, küresel kültür akışlarının farklı kültürlerin ögelerini birleştirerek yeni ve benzersiz kültürel formlar ortaya çıkardığını savunur.

14. Merkez Bankası hangi yılda özerkliğe kavuşmuştur?

A) 1994
B) 1988
C) 2001
D) 1980
E) 2008

Cevap : C) 2001

Açıklama : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yasal olarak **tam özerkliğe** (fiyat istikrarı temel amacı ve araç bağımsızlığı) kavuşması, 2001 krizi sonrasında yapılan yasal düzenlemelerle **2001** yılında gerçekleşmiştir.

15. Aşağıdakilerden hangisi Marx’a göre bir toplumsal sınıf değildir?

A) Alt Sınıf
B) Burjuva
C) Proleterya
D) Küçük Burjuva
E) Lümpen Proleterya

Cevap : A) Alt Sınıf

Açıklama : Karl Marx’ın sınıf analizinde temel sınıflar Burjuva, Proleterya ve Küçük Burjuvazi’dir. Lümpen Proleterya, alt katmandır. **Alt Sınıf** genel bir sosyolojik terimdir ve Marx’ın sınıf şemasında diğerleri gibi ayrı bir kategori değildir.

16. Küreselleşme sürecinin asıl etkisinin devletin parçalarına ayrılması ve bu parçaların en azından kısmi bir uluslararası nitelik kazanması olduğunu iddia eden düşünür kimdir?

A) Anne-Marie Slaughter
B) Manuel Castells
C) Eric Hobsbawm
D) Susan Strange
E) Robert Keohane

Cevap : A) Anne-Marie Slaughter

Açıklama : **Anne-Marie Slaughter**, küreselleşmenin ulus-devletleri ortadan kaldırmadığını, aksine hükümetin parçalarının (kurumlar, mahkemeler, düzenleyici organlar) uluslararası ağlar kurarak kısmi bir uluslararası nitelik kazandığını savunur.

17. Tarımın toplam istihdam içindeki payı cumhuriyet tarihinde ilk defa hangi dönemde %50’nin altına inmiştir?

A) 1970-1980
B) 1950-1960
C) 1929-1940
D) 1980-1990
E) 1960-1970

Cevap : A) 1970-1980

Açıklama : Türkiye’de tarımdan sanayiye ve hizmetlere doğru olan istihdam kayması, sanayileşme çabaları ve hızlı kentleşme sayesinde Tarımın istihdamdaki payının ilk defa %50’nin altına indiği dönem **1970-1980** yıllarıdır.

18. Küreselleşmeyi bir proje olarak gören Philip McMichael’a göre küreselleşmeden önce yürürlükte olan proje aşağıdakilerden hangisidir?

A) Emperyalizm Projesi
B) Sömürge Düzeni
C) Yeni Dünya Düzeni
D) Eski Dünya Düzeni
E) Kalkınma Projesi

Cevap : E) Kalkınma Projesi

Açıklama : **Philip McMichael**, küreselleşme projesinden hemen önce yürürlükte olan ana küresel ekonomik projenin, 20. yüzyılın ortalarından itibaren uygulanan **Kalkınma Projesi** (Development Project) olduğunu savunur.

19. Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin fakirliği artırdığını savunmaktadır?

A) Kenichi Ohmae
B) Walden Bello
C) Thomas Friedman
D) Jagdish Bhagwati
E) Surjit Bhalla

Cevap : B) Walden Bello

Açıklama : **Walden Bello**, küreselleşme karşıtı hareketin önde gelen isimlerinden biridir. Küreselleşmenin serbest piyasa politikaları aracılığıyla gelişmekte olan ülkelerde **fakirliği artırdığını** savunanlar arasındadır.

20. Aşağıdakilerden hangisi bir göç veya göçmen türü değildir?

A) Dijital göçmen
B) Müteşebbis göçü
C) Beyin göçü
D) İşçi göçü
E) Mülteci

Cevap : A) Dijital göçmen

Açıklama : Göç ve göçmen türleri; İşçi göçü, Mülteci, Beyin göçü ve Müteşebbis göçü gibi uzun süreli yer değiştirmeleri ifade eder. **Dijital göçmen** terimi, genellikle göçmenlikten ziyade yeni teknolojilere uyum ve yaş farkını ifade eden sosyolojik bir kavramdır.