Dağcılık 2023-2024 Vize Soruları

Giriş

Dağcılık, yüksek fiziksel efor, teknik bilgi ve zihinsel dayanıklılık gerektiren bir spordur. Uzun tırmanışlar ve çadırda geçen izolasyon günleri dağcı üzerinde büyük bir baskı yaratabilir; bu nedenle tırmanışa sadece fiziksel olarak değil, “psikolojik” olarak da hazır olmak hayati önem taşır. Bu sporun tarihi, Alpler’de zorlu rotalara tırmanan ve 100 yaşında vefat eden efsane dağcı Ricardo Cassin gibi isimlerle doludur. Bu makalede, dağcılığın temel unsurları olan ekipmanlar, beslenme ve tırmanış teknikleri incelenecektir.

Temel Dağcılık Ekipmanları

Güvenli bir tırmanış, doğru ekipman seçimine bağlıdır.

• Giyim ve Ayakkabı: Dağcılık ayakkabılarının en önemli özelliği, krampon takılabilmesi ve zorlu arazide destek sağlaması için “sert tabanlı” olmasıdır. Giysilerin parlak ve “renkli” tercih edilmesinin nedeni ise, kaza veya kaybolma durumunda “uzaktan kolayca fark edilmeyi” sağlamaktır.
• Uyku Tulumu: Dağcının çantasında hafif olmalı ve az yer kaplamalıdır. Uyku tulumları “ısı üretmez”, sadece mevcut vücut ısısını korur (muhafaza eder).
• Tırmanış Malzemeleri:
  • Emniyet Kemeri: Düşüş anında kuvveti sadece bele değil, vücuda yayarak beli ve omurgayı koruyan hayati bir malzemedir.
  • İpler: Üzerinde üretim tarihi, cinsi ve markası gibi bilgiler bulunur; ancak “düşme faktörü” ipin üzerinde yazan bir bilgi değil, tırmanışta hesaplanan bir değerdir.
• 10 Temel Malzeme: Her dağcının çantasında bulunması gereken hayati malzemeler (aydınlatma, ilk yardım, navigasyon vb.) vardır. “Perlon” (yardımcı ip) ise bu temel 10 malzeme listesinde genellikle yer almaz.

Beslenme ve Kamp Malzemeleri

Yüksek efor gerektiren dağcılıkta enerji ihtiyacı kritik öneme sahiptir. Vücudun en iyi çalıştıran ve enerjiye en kolay dönüşen yiyecekler “karbonhidrat” ağırlıklı (makarna, pirinç, patates vb.) besinlerdir.

Kampta yemek pişirmek için ocaklar kullanılır. “İspirto” (alkol) bazlı yakıtlar, pompalama gerektirmeyen, kolay tutuşan ve sessiz çalışan ocaklarda kullanılır. Gaz kartuşları (D şıkkının tanımı) ise soğuk havalarda performans kaybı yaşayabilir.

Navigasyon ve Düğümler

Dağda yön bulmak, harita, pusula ve GPS ile yapılır. GPS (Küresel Konumlandırma Sistemi), Dünya yörüngesindeki “uydulara” bağlı olarak çalışır. Topoğrafik haritalarda kullanılan eş yükselti eğrilerinin (izohipsler) en önemli özelliği, aynı yüksekliği gösterdikleri için “birbirlerini kesmemeleridir”. Harita ölçeğinde payda küçüldükçe (örn: 1/1000), ölçek büyür ve daha fazla detay görülür.

Dağcılıkta ipler, özel düğümlerle kullanılır:

• Balıkçı Düğümü: İki ipi birbirine bağlamak için kullanılır.
• Prusik Düğümü: Ana ip üzerinde sürtünmeyle kilitlenen, yük bindiğinde sabitlenen ve sabit hatlarda yükselmek için kullanılan bir yardımcı ip düğümüdür.
• Yarım Kazık Bağı: İp sonu düğümü değildir; iniş veya emniyet almada kullanılan bir sürtünme bağıdır.

Kar ve Kış Koşulları

Kış dağcılığında barınma hayati önem taşır. Kar mağarası yaparken, tavanın kubbe biçimli olmasına ve yerinin çubuklarla belli edilmesine dikkat edilir; kar blokları keserek “etrafına duvar örmek” ise iglo yapım tekniğidir, kar mağarası değil.

Dik eğimli yamaçlarda enerji tasarrufu sağlamak için, ağırlığın arkadaki ayağa verildiği ve öne atılan adımda dinlenildiği “Tembel Adım” (Rest Step) tekniği kullanılır.

1. Bir dağcının tırmanışa hazır olması önemlidir. Ancak dağcı …..olarak hazır olmadığında dağda çok ciddi problemler yaşayabilir. Çünkü uzun dağ yürüyüşleri, dağ tırmanışları ve dağlarda çadırda geçen uzun günler belli bir zaman sonra büyük baskı yapmaya başlar.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Teknik
B) Performans
C) Psikolojik
D) Fiziksel
E) Deneyim

Cevap : C) Psikolojik

Açıklama : Uzun süren tırmanışlar, yorgunluk ve izole ortam, dağcının üzerinde büyük bir baskı yaratır. Bu durumla başa çıkabilmek için **psikolojik** hazırlık hayati önem taşır.

2. Aşağıdakilerden hangisi dağcılık ayakkabısı seçiminde ayakkabıda olması gereken bir özelliktir?

A) Ayakkabının bağlarının ince olması
B) Ayakkabının ucunun üçgen olması
C) Ayakkabının dişlerinin yumuşak olması
D) Ayakkabının renkli olması
E) Ayakkabının sert tabanlı olması

Cevap : E) Ayakkabının sert tabanlı olması

Açıklama : Dağcılık ayakkabılarında (özellikle teknik tırmanış ve krampon kullanımında) **sert taban** olması, ayağa destek vermesi ve enerji transferini sağlaması açısından en önemli özelliklerden biridir.

3. Aşağıdakilerden hangisi karbonhidrat ağırlıklı besinlerin tanımıdır?

A) İkinci derecede önemli yiyeceklerdir. Vücut bu besinleri depolayamaz. Bu nedenle fazla alınan kısımlar yağ olarak depolanır.
B) Eksikliği vücutta halsizliğe ve dengesizliğe yol açar. Uzun süre bu besinden mahrum kalma ölüme kadar gidecek bir reaksiyon başlatabilir
C) Dağda hiçbir yaran yoktur. Sadece kısa süreli enerji patlamalarına yol açar
D) Gram başına en fazla kalori içeren yiyeceklerdir. Diğer besinlere göre daha yavaş sindirilirler. Yavaş sindirme dağcıyı daha uzun süre tok tutar. Biftek kurusu, fıstık ezmesi, fındık, pastırma, sucuk, et ve yumurtada bol miktarda bulunur
E) Dağcının vücudunu en iyi şekilde çalıştıran ve enerjiye en kolay dönüşen yiyeceklerdir. Un, pirinç, patates, makarna ve bulgurda bol miktarda bulunur

Cevap : E) Dağcının vücudunu en iyi şekilde çalıştıran ve enerjiye en kolay dönüşen yiyeceklerdir. Un, pirinç, patates, makarna ve bulgurda bol miktarda bulunur

Açıklama : **Karbonhidratlar**, dağcılık gibi yüksek enerji gerektiren sporlar için vücudun ana yakıt kaynağıdır. Enerjiye en kolay ve hızlı dönüşen besinlerdir (E şıkkı).

4. Aşağıdaki düğümlerden hangisiyle iki ip birbirine bağlanabilir?

A) Kelebek Düğümü
B) Balıkçı Düğümü
C) Yarım Kazık Bağı
D) Kazık Bağı
E) Kapalı Sekizli

Cevap : B) Balıkçı Düğümü

Açıklama : **Balıkçı Düğümü** (Fisherman’s Knot), genellikle aynı kalınlıktaki iki ipi birbirine güvenli bir şekilde bağlamak için kullanılan temel düğüm türüdür.

5. Aşağıdakilerden hangisi ip sonu düğümü değildir?

A) Açık sekizli
B) Bulin
C) Camadan
D) Yarım kazık
E) Kapalı sekizli

Cevap : D) Yarım kazık

Açıklama : İp sonu düğümleri, ipin ucunda bir halka oluşturmaya veya bir yere bağlanmaya yarayan düğümlerdir (Bulin, Açık/Kapalı Sekizli). **Yarım Kazık** (Munter Hitch) ise ipi bir karabinada sürtünmeyle kontrol etmeye yarayan bir bağlama yöntemidir.

6. Aşağıdakilerden hangisi dağ ocaklarında yakıt olarak kullanılan ispirtoyu tanımlamaktadır?

A) Yüksek irtifa dahil her türlü koşulda kullanılabilen ocak türüdür. Çok kolay ve hızlı yakılabilir. Camping Gaza göre daha soğuk ortamlarda kullanılabilir.
B) Alev ısısı yüksektir. Benzin kadar kolay bulunmaz. En büyük dezavantajı ayrı bir ön ısıtma gerekmesidir. Isınmada verimli yanmaz. Ayrı bir ön ısıtma yakıtı gereklidir. Yakıt döküldüğünde çok zor buharlaşır ve ardında koku bırakır. Yakma esnasında parlayabilir
C) Çok kolay ve hızlı tutuşan bir yakıttır. Bazı ocaklarda olduğu gibi pompalama gereksinimi yoktur. Kendi kendine tutuşur. Dökülen yakıt çabuk buharlaşır. Sessizdir, yakıtı kolay bulunur ve rahatsız edici bir kokusu yoktur
D) Çok pratik ve kolay yakılabilen ve kısa sürede faaliyete geçebilen bir yakıt türüdür. Çok kolay ve hızlı yakılabilir. Pompalama yada ön ısıtma gerektirmez. Ocak ısısı ayarlanabilir. Soğuk havalarda sorun yaratır. Performansı çok düşer
E) Petrol bazlı bir yakıttır. Buna rağmen hem daha temizdir hem de daha hızlı yanar. Alev ısısı da oldukça güçlüdür. Yakıt döküldüğünde çabuk buharlaşır. Ayrı bir ön ısıtma yakıtına ihtiyaç yoktur. Ülkemizde bulunması zordur ve pahalıdır

Cevap : C) Çok kolay ve hızlı tutuşan bir yakıttır. Bazı ocaklarda olduğu gibi pompalama gereksinimi yoktur. Kendi kendine tutuşur. Dökülen yakıt çabuk buharlaşır. Sessizdir, yakıtı kolay bulunur ve rahatsız edici bir kokusu yoktur

Açıklama : **İspirto (Alkol bazlı yakıtlar)**, genellikle sessiz, kolay tutuşan, pompalama gerektirmeyen ve az kokulu olmaları ile bilinirler. Verilen tanım, bu yakıt türünün özelliklerine uymaktadır (C şıkkı, diğer şıklar benzin, gaz ya da sıvı yakıtları tanımlar).

7. Çok düşük hatalarla koordinatların saptanabildiği GPS’ler hangi sistemlere bağlı olarak çalışırlar?

A) Telsiz frekanslarına
B) Pusula verilerine
C) Radarlara
D) Uydulara
E) Radyo frekansına

Cevap : D) Uydulara

Açıklama : GPS (Küresel Konumlandırma Sistemi), Dünya yörüngesindeki bir ağ oluşturan **uydulardan** gelen sinyallerin alıcılar tarafından işlenmesiyle konum belirleyen sistemdir.

8. Tırmanış sırasında ipe bağlıyken düşen dağcıların bellerinin kırılma olasılığı çok fazlaydı.
Ancak zaman içinde geliştirilen bir malzeme kullanılmaya başladıktan sonra dağcılar kazaları daha kolay atlatmaya başladılar.
Yukarıda sözü edilen hayati malzeme aşağıdakilerden hangisidir?

A) Emniyet kemeri
B) Karabina
C) Sikke
D) Kask
E) Buz kazması

Cevap : A) Emniyet kemeri

Açıklama : Tırmanışta kullanılan ve dağcının tüm vücudunu sararak düşme anında kuvveti sadece bele değil, bacaklara ve kalçaya yayarak omurga kırılması riskini azaltan malzeme **emniyet kemeri** (harness)’dir.

9. Aşağıdakilerden hangisi kar mağarası yapımında uygulanan bir yöntem değildir?

A) Mağara, içinde ayakta durulabilecek kadar geniş ve yüksek olmalıdır
B) Mağaranın sağlam olması için kar blokları kesilerek mağara etrafına duvar örülmelidir
C) Mağaranın fark edilmesi için belli noktalara çubuklar yerleştirilmelidir
D) Sığ karda mağara yapmak için en az iki adet baton veya sopa kullanılmalıdır
E) Mağara tavanının kubbe biçimli olmasına dikkat edilmelidir

Cevap : B) Mağaranın sağlam olması için kar blokları kesilerek mağara etrafına duvar örülmelidir

Açıklama : Kar mağarası, kar kütlesinin içine oyularak yapılır. Mağaranın etrafına **duvar örmek** (B şıkkı) tipik kar mağarası yapım yöntemi değildir; bu, daha çok **iglo** veya kar sığınağı inşasında kullanılan bir yöntemdir.

10. Aşağıdakilerden hangisi uyku tulumu alırken dikkat edeceğimiz özelliklerden değildir?

A) Uyku tulumu ısı verebilen özellikte olmalıdır
B) Uyku tulumu mumya biçimli olmalıdır
C) Uyku tulumu az yer kaplamalıdır
D) Uyku tulumu büzülebilen özellikte olmalıdır
E) Uyku tulumu hafif olmalıdır

Cevap : A) Uyku tulumu ısı verebilen özellikte olmalıdır

Açıklama : Uyku tulumları, **ısı üretmez**, sadece vücut ısısını dışarıya vermeyerek **muhafaza eder**. Bu nedenle “ısı verebilen özellikte olmalıdır” ifadesi yanlıştır.

11. On kişilik bir ekip tarafından 2006 yılında Serhan Poçan liderliğinde yapılan Everest Expedisyonunda ekibin tümü zirveye çıkmayı başarmıştır. Bu tırmanış Türkiye dağcılık tarihinin en başarılı ekspedisyonudur.
Bu başarılı tırmanış hangi kulüp tarafından yapılmıştır?

A) IDOSK
B) ORDOS
C) YTÜDAK
D) İSÜDAK
E) ADB

Cevap : B) ORDOS

Açıklama :

12. Aşağıdakilerden hangisi kamp yerinde çadır kurarken dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?

A) Kamp kurulacak yerin yüksekliği
B) Kaya diplerinden uzak durulması
C) Rüzgara karşı çadırın iyice gerilmesi
D) Kışın etrafında boşluk bırakılması
E) Çadırın rüzgarın yönüne göre kurulması

Cevap : A) Kamp kurulacak yerin yüksekliği

Açıklama : Çadır kurarken dikkat edilecek hususlar; rüzgar yönü, zeminin yapısı, kaya düşmesi riski ve çadırın gerilmesi gibi faktörlerdir. **Kamp kurulacak yerin yüksekliği** (irtifa) kampın yeri ile ilgili bir faktör olsa da, çadırın **kurulma tekniği** açısından dikkat edilmesi gereken doğrudan bir husus değildir.

13. Dağda dik eğimli bir yamaçta eğim yukarı yükselirken, vücudun tüm ağırlığı arkada yere sağlam basan ayağın üzerine verilir ve öne atılan adım sırasında dinlenilir. Arkadaki ayak öne getirilirken nefes alınır, vücut ağırlığı öteki bacak üzerindeyken nefes verilir.
Dağda eğimli bir yamaçta yukarı yönde yürürken uygulanan bu adımın ismi nedir?

A) İniş adımı
B) Dinlenme adımı
C) Tembel adım
D) Normal adım
E) Mola adımı

Cevap : C) Tembel adım

Açıklama : Yüksek irtifada ve dik eğimlerde, enerji tasarrufu ve dinlenme amacıyla kullanılan, yavaş ritimli bu adım tekniğine **Tembel Adım** (Rest Step) adı verilir.

14. Aşağıdakilerden hangisi eş yükselti eğrilerinin önemli bir özelliğidir?

A) Eş yükselti eğrileri yolları kesmezler
B) Eş yükselti eğrileri orman sınırlarını kesmezler
C) Eş yükselti eğrileri birbirlerini kesmezler
D) Eş yükselti eğrileri patikaları kesmezler
E) Eş yükselti eğrileri il ve ilçe sınırlarını kesmezler

Cevap : C) Eş yükselti eğrileri birbirlerini kesmezler

Açıklama : Kartografide (haritacılıkta) **eş yükselti eğrileri (izohipsler)**, aynı yükseltiye sahip noktaları birleştiren çizgilerdir. Bir noktada aynı anda iki farklı yükselti olamayacağı için, eğriler birbirini **kesmezler** (dikey uçurum hariç).

15. Aşağıdakilerden hangisi tırmanış iplerinin üzerinde yer almaz?

A) Seri numarası
B) Düşme faktörü
C) Raf ömrü
D) Cinsi ve markası
E) Üretim tarihi

Cevap : B) Düşme faktörü

Açıklama : Tırmanış iplerinin üzerinde seri numarası, cinsi/markası, raf ömrü ve üretim tarihi gibi bilgiler bulunur. **Düşme faktörü** ise tırmanışta kullanılan bir **hesaplama değeridir** (düşme yüksekliği / kullanılan ip miktarı) ve ipin üzerinde yer alan bir özellik değildir.

16. Aşağıdakilerden hangisi dağcıların renkli giysi tercihlerinin nedenidir?

A) Renkli giysiler güneş ışınlarını keserek vücudun rahatlamasını sağlar
B) Renkli giysiler hayvanların korkarak uzaklaşmasını sağlar
C) Renkli giysiler soğuk girişini engelleyerek dağcıların üşümesini engeller
D) Renkli giysiler tırmanış sırasında güzel fotoğraf çekilmesini sağlar
E) Renkli giysiler kaybolan birinin uzaktan kolayca fark edilmesini sağlar

Cevap : E) Renkli giysiler kaybolan birinin uzaktan kolayca fark edilmesini sağlar

Açıklama : Dağcılıkta parlak ve **renkli giysiler** tercih edilmesinin temel nedeni, kaza veya kaybolma durumlarında kurtarma ekiplerinin dağcıyı kar, buz ve kayalık zemin üzerinde **uzaktan kolayca fark etmesini** sağlamaktır.

17. Alplerde birçok rotanın ilk çıkışını denemiş birçokunu da başarmıştır. Dağcı, 28 yaşındayken tırmanmadığı İsviçre sınırları içinde bulunan 3300 metrelik Piz Badile (Bergell) doruğuna kuzeydoğu yüzünü 78 yaşındayken tekrar tırmanarak bu alanda bir inanılmazı başarmıştır. İkinci Dünya Savaşı’nda Alplerde örgütlenen direnişçilere katılarak Almanlara karşı da savaşmıştır. Alplerdeki başarılı tırmanışlarından sonra Himalayalarda da birçok başarılı ekspedisyona imzasını atmıştır. Bu efsane dağcı 2006 yılında 100 yaşında yaşama veda etmiştir.
Yukarıdaki metin aşağıdaki dağcılardan hangisini anlatmaktadır?

A) Ricardo Cassini
B) Herman Buhl
C) Reinhold Messner
D) Maurice Herzog
E) Lois Lachenal

Cevap : A) Ricardo Cassini

Açıklama : Metinde bahsedilen, Alplerde zorlu rotalara tırmanmış, 2. Dünya Savaşı’nda direnişe katılmış ve 100 yaşında vefat eden (2006) efsane İtalyan dağcı **Ricardo Cassin**’dir.

18. Ana ipin yaklaşık yüzde 70’i kalınlığında, yardımcı, statik, kapalı halka bir iple ana ipin kullanılmasıyla oluşturulan bir emniyet sisteminde ve sabit hat üzerinde yükselmede kullanılan bir düğümdür. Düğümün çalışma prensibi sürtünmeye dayalıdır ve düğüm üzerinde yük yokken rahatlıkla aşağı-yukarı kaydırılabilir. Yüklenme anında ise otomatikman kilitlenir, sabitlenir ve üzerindeki yük kalkmadan tekrar hareket etmez. Yük binilince otomatik olarak kilitlenmesi sabit hat üzerinde emniyetli olarak hareket etmeyi garanti altına alır, kontrolsüz bir düşüşte tırmanıcıyı ana ip üzerinde bulunulan noktaya sabitler.
Yukarıdaki cümle aşağıdaki düğümlerden hangisini anlatmaktadır?

A) Kazık bağı
B) Sekizli
C) Yarım kazık
D) Prusik
E) Kelebek

Cevap : D) Prusik

Açıklama : Ana ipe sürtünme prensibiyle bağlanan, yüklendiğinde kilitlenen ancak yük kalkınca hareket ettirilebilen kapalı halka yardımcı ip düğümü **Prusik** düğümüdür. Bu düğüm, sabit hat üzerinde emniyetli yükselmede kullanılır.

19. Aşağıdakilerden hangisi bir dağcının çantasında bulunması gereken 10 temel malzemeden biri değildir?

A) Dikiş seti
B) Çakı
C) Kibrit
D) Perlon
E) Harita

Cevap : D) Perlon

Açıklama : Dağcılıkta hayati öneme sahip 10 temel malzeme listesinde (Navigasyon, Güneş Koruma, Yalıtım, Aydınlatma, İlk Yardım vb.) **Perlon** (yardımcı ip, ip yedeği) bir gereç olsa da, genellikle temel 10 malzeme listesinde yer almaz.

20. Aşağıdaki ölçeklerden hangisi diğerlerinden daha büyük bir ölçektir?

A) 1/5000
B) 1/10.000
C) 1/50.000
D) 1/25.000
E) 1/1000

Cevap : E) 1/1000

Açıklama : Haritacılıkta, kesir paydası ne kadar küçükse, harita o kadar **büyük ölçekli**dir (daha fazla detay gösterir). 1/1000, listedeki en küçük paydaya sahip olduğu için en büyük ölçektir.