Dijital Fotoğrafçılık 2024-2025 Vize Soruları

Giriş: Fotoğraf Makinesi Tipleri ve Özellikleri

Dijital fotoğrafçılığın temelinde, görüntüyü nasıl yakaladığına göre değişen farklı makine tipleri bulunur. Bu tiplerden en yaygın olanı, kısaltması SLR olan “Single Lens Reflex” (Tek Lensli Refleks) makinelerdir. SLR makinelerin en belirleyici özelliği, objektiften gelen görüntüyü bir ayna sistemi aracılığıyla doğrudan vizöre yansıtmalarıdır. Bu tasarım, vizörden görülen ile sensöre düşen görüntünün tam olarak aynı olmasını sağlar ve böylece “Paralaks hatası” (bakış açısı farkı) yapmazlar. Bir diğer makine tipi ise kısaltması TLR olan “Twin Lens Reflex” (İkiz Lensli Refleks) makinelerdir.

Objektifler: Odak Uzaklığı, Açı ve Odak Çarpanı

Bir fotoğrafın perspektifini ve görüş açısını belirleyen en önemli unsur objektiftir. Objektiflerde odak uzaklığı, teknik olarak film (veya dijital algılayıcı) ile objektifin optik merkezi olan “nodal nokta” arasındaki mesafe olarak tanımlanır. 35mm formatında, 50mm odak uzaklığı insan gözüne en yakın “normal” açı olarak kabul edilirken, 50mm’den uzun olan 100mm gibi değerler tele objektif olarak sınıflandırılır. Bu değerler kısaldıkça görüş açısı genişler; örneğin 8mm gibi çok kısa odak uzaklıkları, hem yatay hem de dikeyde 180 dereceye yakın görüş açısı sunan “balıkgözü” objektifleri tanımlar. Zoom objektifler ise bu odak uzaklıklarını değişken olarak sunar; ancak 24-70mm gibi standart zoomların aksine, 70-200mm gibi objektifler tamamen tele zoom aralığında yer alarak farklı bir sınıfta değerlendirilir. Ayrıca, “Crop Factor” (Odak Çarpanı) olan makinelerde, objektifin görüş açısı değişir. Örneğin, 1.6 odak çarpanına sahip bir gövdede 200mm bir objektif kullanıldığında, bu objektifin sunduğu görüş açısı 320mm‘ye (200 x 1.6) denk olur.

Işığa Duyarlılık: ISO, ASA, DIN ve Kumlanma Etkisi

Dijital fotoğrafçılıkta sensörün ışığa olan hassasiyeti, çeşitli standartlarla ölçülür. Günümüzde en yaygın kullanılan ISO (International Organization for Standardization) değerinin yanı sıra, geçmişte kullanılan ASA (American Standards Association) ve DIN (Deutsches Institut für Normung) de tamamen ışığa duyarlılığı ifade eden standartlardır. ISO ayarı, fotoğrafın pozlamasını doğrudan etkiler ancak bir yan etkisi vardır: Kumlanma (Noise). ISO değeri ne kadar düşükse (örneğin ISO 50), kumlanma seviyesi o kadar az olur. Işık azaldıkça ISO yükseltilir, ancak ISO 12800 gibi çok yüksek değerler, görüntüde daha fazla kumlanma oluşmasına neden olur. Artan bu kumlanma, aynı zamanda görüntünün detay kaybına uğramasına ve kontrast (karşıtlık) seviyesinin de olumsuz etkilenmesine yol açar.

Renklerin Doğruluğu: Beyaz Dengesi (WB) ve Kelvin

Farklı ışık kaynakları (güneş, ampul, floresan) farklı renk sıcaklıklarına sahiptir. Beyaz Dengesi (White Balance – WB) ayarının temel amacı, bu farklı ışıklar altındaki renk kaymalarını düzelterek, beyazın beyaz olarak algılanmasını ve dolayısıyla tüm renklerin aslına uygun şekilde fotoğraflanmasını sağlamaktır. Makinelerdeki “Otomatik Beyaz Dengesi” ayarı AWB olarak kısaltılır. Renk sıcaklığı Kelvin (K) birimiyle ölçülür. Mum ışığı gibi sıcak ışık kaynakları yaklaşık 2000K gibi düşük Kelvin değerlerine sahipken, gökyüzü gibi soğuk ışıklar 8000K-10000K gibi yüksek değerlere çıkar. Kelvin skalasında 1200K gibi en düşük sıcaklık değerleri, en kırmızı rengi ifade eder. Bu ayar yanlış yapılırsa fotoğraftaki tüm renkler bozulur; örneğin, beyaz dengesi “Gün Işığı”na (yaklaşık 5500K) ayarlı bir makineyle mum ışığı (2000K) altında çekim yapılırsa, makine ortamı olduğundan çok daha soğuk (mavi) algılayacak ve dengelemek için fotoğrafa aşırı derecede kızıl tonlama ekleyecektir.

Dijital Fotoğrafçılığın Kökenleri

Günümüzdeki yüksek çözünürlüklü kameraların atası, 1975 yılında Kodak mühendisi Steven Sasson tarafından icat edilmiştir. İlk dijital fotoğraf makinesi, günümüz standartlarına göre çok düşük bir çözünürlüğe, yaklaşık 0,01 megapiksele (MP) sahipti. Bu ilkel cihaz, çektiği siyah-beyaz görüntüleri bir hafıza kartı veya disket yerine, o dönemin teknolojisi olan bir manyetik kasete kayıt yapmaktaydı.

1. Fotoğraf çekimlerinde beyaz dengesi ayarının yapılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Renklerin karşıtlığının fotoğraflanması
B) Siyah doygunluğunun artırılması
C) Renklerin aslına uygun şekilde fotoğraflanması
D) Renklerin canlılığının arttırılması
E) Deformasyonun azaltılması

Cevap : C) Renklerin aslına uygun şekilde fotoğraflanması

Açıklama : **Beyaz Dengesi (White Balance – WB)** ayarının temel amacı, farklı ışık kaynaklarının neden olduğu renk kaymalarını (sarı veya mavi tonları) düzelterek, beyaz rengin ve dolayısıyla diğer **renklerin insan gözünün gördüğü aslına uygun** şekilde fotoğraflanmasını sağlamaktır.

2. Aşağıdakilerden hangisi SLR tipi fotoğraf makinasının özelliklerinden biridir?

A) Paralaks hatası yapmaz.
B) Objektifi değişemez.
C) Çift objektifi vardır.
D) 35mm formatında üretilmez.
E) Ayna sistemi yoktur.

Cevap : A) Paralaks hatası yapmaz.

Açıklama : **SLR (Single Lens Reflex)** fotoğraf makineleri, objektiften giren görüntüyü bir ayna sistemiyle doğrudan vizöre yansıttığı için, vizörden görülen ile sensöre düşen görüntü aynıdır. Bu sayede **Paralaks hatası** (vizör ve objektif eksenlerinin farklılığından kaynaklanan hata) yapmaz.

3. 35mm görüntü formatı için aşağıda verilen odak uzaklıklarından hangisi tele objektif olarak isimlendirilir?

A) 20mm
B) 28mm
C) 35mm
D) 50mm
E) 100mm

Cevap : E) 100mm

Açıklama : 35mm formatında **50mm** normal objektif kabul edilir. Odak uzaklığı 50mm’den uzun olanlar (örneğin **100mm**) **tele objektif** olarak isimlendirilir.

4. Aşağıdakilerden hangisi mum ışığının Kelvin değerine yakındır?

A) 6000
B) 9000
C) 5000
D) 8000
E) 2000

Cevap : E) 2000

Açıklama : **Mum ışığı**, sıcak bir ışık kaynağı olup, Kelvin skalasında en düşük değerlere sahiptir. Bu değer yaklaşık olarak **2000K** civarındadır. Yüksek Kelvin değerleri (6000K ve üzeri) soğuk mavi tonları ifade eder.

5. İlk dijital fotoğraf makinası kaç megapiksel (MP) çözünürlüğe sahiptir?

A) 10
B) 0,01
C) 0,001
D) 1
E) 0,1

Cevap : B) 0,01

Açıklama : Kodak mühendisi Steven Sasson tarafından 1975’te icat edilen ilk dijital kamera, yaklaşık 10.000 piksel (0.01 MP) çözünürlüğe sahipti.

6. Fotoğraf çekimi sırasında hangi ISO değeri kullanılırsa daha fazla kumlanma (noise) elde edilir?

A) 1600
B) 800
C) 3200
D) 6400
E) 12800

Cevap : E) 12800

Açıklama : **ISO değeri** (ışığa duyarlılık) ne kadar **yüksek** seçilirse, sensör o kadar hassaslaşır ve elde edilen görüntüdeki **kumlanma (noise) miktarı** o kadar artar. Verilen şıklar arasında en yüksek değer **12800**’dür.

7. İlk dijital fotoğraf makinası hangi ortama kayıt yapmaktaydı?

A) Plak
B) Manyetik kaset
C) Hafıza kartı
D) Disket
E) CD

Cevap : B) Manyetik kaset

Açıklama : 1975’te icat edilen ilk dijital kamera, kayıt ortamı olarak görüntüleri dijital olarak depolayan bir **manyetik kaset** (kasetçalar) kullanmaktaydı.

8. Açılımı “American Standards Association” olan değer, aşağıdakilerden hangisini doğrudan etkilemektedir?

A) Alan derinliği
B) Renk karşıtlığı
C) Odak noktası
D) Renk sıcaklığı
E) Işığa duyarlılık

Cevap : E) Işığa duyarlılık

Açıklama : **ASA (American Standards Association)**, filmlerin ve dijital sensörlerin **ışığa duyarlılığını** ölçmek için kullanılan standartlardan biridir (günümüzdeki ISO’nun selefi). Bu nedenle doğrudan ışığa duyarlılığı etkiler.

9. 35mm görüntü formatı için aşağıda verilen odak uzaklıklarından hangisinde hem yatay hem dikey görüş açısı 180 derecedir?

A) 8mm
B) 400mm
C) 100mm
D) 50mm
E) 200mm

Cevap : A) 8mm

Açıklama : Hem yatay hem dikey görüş açısının 180 derece olduğu (veya yaklaştığı) objektifler **balıkgözü (fisheye)** objektiflerdir. 35mm formatında bu, genellikle **8mm** gibi aşırı kısa odak uzaklıklarında gerçekleşir.

10. 1.6 odak çarpanına sahip fotoğraf makinası gövdesinde 200mm odak uzaklığına sahip objektif kullanılırsa görüş açısı kaç mm odak uzaklığına denk olur?

A) 100
B) 125
C) 320
D) 520
E) 640

Cevap : C) 320

Açıklama : Odak çarpanı (Crop Factor) hesabı: Gerçek Odak Uzaklığı x Odak Çarpanı. Hesaplama: 200mm x 1.6 = **320mm** (Görüş açısı 320mm’ye denk gelir).

11. Aşağıda verilen ISO değerlerinden hangisi en az kumlanma (noise) seviyesi sunmaktadır?

A) 100
B) 800
C) 200
D) 50
E) 400

Cevap : D) 50

Açıklama : ISO değeri ne kadar **düşük** seçilirse, sensörün hassasiyeti o kadar azalır ve görüntüdeki **kumlanma (noise)** seviyesi o kadar **az** olur. Verilen şıklar arasında en düşük ISO değeri **50**’dir.

12. “Otomatik Beyaz Dengesi” ayarının kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?

A) RAW
B) IPS
C) AWB
D) PNG
E) FPS

Cevap : C) AWB

Açıklama : **Otomatik Beyaz Dengesi** (Automatic White Balance) ayarının kısaltması **AWB**’dir.

13. Fotoğraf çekimi sırasında ışığa duyarlılığın değiştirilmesi aşağıdakilerden hangisini doğrudan etkiler?

A) Kontrast (karşıtlık) seviyesi
B) Görüş açısı
C) Deformasyon oranı
D) Odak uzaklığı
E) Alan derinliği

Cevap : A) Kontrast (karşıtlık) seviyesi

Açıklama : Işığa duyarlılığın (ISO) çok yüksek seviyelere çıkarılması, kumlanmayı (noise) artırır ve bu da görüntünün **Kontrast (karşıtlık) seviyesini** ve dinamik aralığını doğrudan etkiler. Diğer şıklar objektif (B, D, C) ve diyafram (E) ile ilgilidir.

14. “Twin Lens Reflex” fotoğraf makinası tipinin kısaltması nasıl yazılmaktadır?

A) TRTL
B) RLT
C) LRT
D) TLR
E) DRLT

Cevap : D) TLR

Açıklama : **Twin Lens Reflex** (İkiz Lensli Refleks) fotoğraf makinesi tipinin kısaltması **TLR**’dir.

15. Fotoğraf makinesi objektiflerinde odak uzaklığı hesaplanırken film veya dijital algılayıcıyla ……. arasında bulunan mesafe kullanılır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) nodal nokta
B) tele nokta
C) netleme noktası
D) MF değeri
E) diyafram

Cevap : A) nodal nokta

Açıklama : Objektiflerde **odak uzaklığı**, objektifin optik merkezindeki bir nokta olan **nodal nokta** (veya esas nokta) ile film/algılayıcı düzlemi arasındaki mesafe olarak tanımlanır.

16. Aşağıdaki seçeneklerde verilenlerden hangisi tamamen ışığa duyarılıkla ilgilidir?

A) ISO-WB-ASA
B) KELVIN-ISO-DIN
C) USM-KELVIN-WB
D) ASA-ISO-DIN
E) USM-DIN-KELVIN

Cevap : D) ASA-ISO-DIN

Açıklama : **ASA** (American Standards Association), **ISO** (International Organization for Standardization) ve **DIN** (Deutsches Institut für Normung) değerleri, fotoğrafçılıkta tamamen **ışığa duyarlılığı** (hızı) ifade eden standartlardır.

17. Beyaz dengesi ayarı gün ışığına ayarlanmış dijital fotoğraf makinasıyla hangi ışık kaynağı altında en kızıl tonlama elde edilir?

A) Bulutlu gün ışığı
B) Flaş ışığı
C) Öğlen gün ışığı
D) Mum ışığı
E) Floresan ışığı

Cevap : D) Mum ışığı

Açıklama : Fotoğraf makinesi **Gün Işığına (yaklaşık 5500K)** ayarlanmışken, çok daha düşük Kelvin değerine sahip olan **Mum Işığı (yaklaşık 2000K)** altında çekim yapılırsa, makine ışığı çok soğuk algılayıp görüntüyü otomatik olarak dengelemek için aşırı derecede **kızıl (kırmızı-sarı)** tonlama uygular.

18. Aşağıdaki renk sıcaklıklarından hangisi en kırmızı rengi verir?

A) 9000K
B) 1200K
C) 12000K
D) 5500K
E) 8000K

Cevap : B) 1200K

Açıklama : Kelvin skalasında **en düşük sıcaklık değerleri** (1000K-2000K) en **kırmızı/sıcak** renkleri, en yüksek değerler ise en mavi/soğuk renkleri ifade eder. Verilen şıklar arasında en düşük değer **1200K**’dır.

19. “Single Lens Reflex” fotoğraf makinalarının kısaltması nasıl yazılmaktadır?

A) RLSD
B) SLR
C) DRLS
D) RLS
E) LRS

Cevap : B) SLR

Açıklama : **Single Lens Reflex** (Tek Lensli Refleks) fotoğraf makinesi tipinin kısaltması **SLR**’dir.

20. Aşağıda odak uzaklıkları verilen objektiflerden hangisi diğerlerinden farklı sınıflandırılır?

A) 18-200mm
B) 24-105mm
C) 70-200mm
D) 16-70mm
E) 24-70mm

Cevap : C) 70-200mm

Açıklama : Objektifler genellikle tele, geniş açı ve normal objektifler olarak sınıflandırılır. A, B, D ve E şıklarındaki objektifler (16-70mm, 24-70mm gibi) hem geniş açı hem de normal aralığı kapsayan **Standart Zoomlar**dır. **70-200mm** ise tamamen **Tele Zoom** aralığına girdiği için diğerlerinden farklı sınıflandırılır.