Lojistik Maliyetleri Ve Raporlama 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Lojistik yönetimi, malzemelerin tedarik noktasından tüketim noktasına kadar olan akışını ve depolanmasını etkin bir şekilde planlama ve uygulama sürecidir. Bu süreçte ortaya çıkan maliyetlerin doğru bir şekilde anlaşılması, sınıflandırılması ve raporlanması, işletmelerin kârlılığı ve rekabet gücü açısından hayati önem taşır. “Maliyet”, belirli bir amaca ulaşmak için feda edilen veya tüketilen kaynakların parasal değeri olarak tanımlanır.

Maliyetlerin Sınıflandırılması

Maliyetler, farklı açılardan sınıflandırılabilir:

• Davranışına (Hacme) Göre: Maliyetlerin faaliyet hacmine göre nasıl değiştiğini gösterir (Sabit, Değişken, Yarı Değişken). “Direkt maliyetler” bu sınıflandırmada yer almaz.
• İzlenebilirlik Derecesine Göre: Maliyetin bir ürüne doğrudan yüklenip yüklenememesine göre yapılır. Ürüne doğrudan yüklenebilen maliyetler “Direkt maliyet” (örn: direkt ilk madde ve direkt işçilik), doğrudan yüklenemeyenler ise “Endirekt maliyet”tir (örn: fabrika kirası).
• Doğasına (Unsurlarına) Göre: Temel üretim unsurlarını kapsar (Direkt İlk Madde, Direkt İşçilik, Endirekt Malzeme, Endirekt İşçilik vb.). “Pazarlama satış dağıtım gideri” bu sınıflandırmada değil, fonksiyonel sınıflandırmada yer alır.
• Fonksiyonlarına Göre: İşletme fonksiyonlarına göre yapılır (Üretim, Pazarlama, Genel Yönetim vb.). “Genel Yönetim Giderleri” bu gruptadır.

Maliyet Sistemleri

Ürün veya hizmet maliyetlerini belirlemek için farklı sistemler kullanılır:

• Kapsamına Göre:
  • Tam Maliyet Sistemi: Üretimle ilgili tüm giderleri (sabit, değişken, direkt, endirekt) mamul maliyetine yükleyen sistemdir.
  • Değişken Maliyet Sistemi: Sadece değişken üretim maliyetlerini mamul maliyetine dahil eder.
• Uygulama Zamanına Göre:
  • Fiilî Maliyet Yöntemi: Üretim yapıldıktan sonra, gerçekleşmiş tutarları esas alarak maliyetleri saptayan yöntemdir.
• Uygulama Şekline Göre:
  • Sipariş Maliyetleme Yöntemi: Maliyetlerin iş bazında (gemi üretimi, inşaat, özel makine) takip edildiği yöntemdir.
  • Safha Maliyetleme Yöntemi: Homojen ve seri üretim yapan işletmelerde kullanılır. Maliyetlerin mamul grupları itibarıyla değil, üretim safhaları (evreleri) itibarıyla hesaplanması bu yöntemin temel özelliğidir.
  • Karma Maliyet Yöntemi: Sipariş maliyet ve safha maliyet yöntemlerinin birlikte kullanıldığı bir uygulamadır.
• Faaliyete Dayalı Maliyetleme (FDM): Endirekt maliyetleri, maliyetlere neden olan faaliyetleri esas alarak daha doğru dağıtmayı amaçlayan modern bir yaklaşımdır.

Lojistik Faaliyetler ve Maliyetleri

Lojistik, tedarik zinciri boyunca mal ve hizmet akışını yönetir ve “finans yönetimi” bu faaliyetlerden biri değildir. Lojistik faaliyetler iki ana yönde incelenir:

1. Gelen (Inbound) Lojistik: Tedarikçilerden işletmeye olan malzeme akışını yönetir.
2. Giden (Outbound) Lojistik: Ürünlerin işletmeden müşterilere ulaştırılması sürecidir (sipariş işleme, paketleme, dağıtım, teslimat).
3. Tersine Lojistik: Ürünlerin (iade, hasar, geri kazanım vb.) müşteriden tedarikçiye doğru geriye doğru hareket ettiği süreçtir.

Lojistik maliyetler, önceden tahmin edilip edilememesine göre “belirgin” ve “belirgin olmayan” maliyetler olarak da sınıflandırılabilir. Depolama maliyetleri ise depo içi taşıma, elleçleme ve istifleme gibi kalemleri içerir; “pazarlama maliyeti” bu grupta yer almaz.

Sonuç

Maliyet bilgisi, işletme faaliyetlerinde kritik bir rol oynar. Stokların değerlemesi, bütçenin hazırlanması, stratejik kararların alınması ve ürün satış fiyatının belirlenmesi gibi temel işletme faaliyetlerinin tümü doğru maliyet bilgisine ihtiyaç duyar. Örneğin, bir ilaç firmasının başarısız bir proje için yaptığı 1.000.000 TL’lik Ar-Ge harcaması, geri kazanılamayacağı için “Batık Maliyet” (Sunk Cost) olarak kabul edilir ve gelecekteki kararları etkilememelidir.

1. Maliyetleri doğasına (unsurlarına) göre sınıflandırdığımızda aşağıda verilen maliyet kalemlerinden hangisi bu kapsamda yer almaz?

A) Endirekt malzeme maliyeti
B) Direkt işçilik maliyeti
C) Direkt ilk madde malzeme maliyeti
D) Endirekt işçilik maliyeti
E) Pazarlama satış dağıtım gideri

Cevap : E) Pazarlama satış dağıtım gideri

Açıklama : Maliyetlerin doğasına (unsurlarına) göre sınıflandırılması, temel olarak ilk madde/malzeme, işçilik ve genel üretim giderleri (endirekt malzeme, endirekt işçilik) olmak üzere üç ana başlıkta yapılır. **Pazarlama satış dağıtım gideri** (E) ise maliyetlerin **fonksiyonlarına** göre sınıflandırılması kapsamında yer alır.

2. Tedarikçilerden alınan malların müşterilere yapılan teslimat sonrası hasar, iade, ret ambalaj, malzemelerin geri kazanımı, kullanım süresi dolma, modası geçme, elden çıkarma, onarma ve diğer nedenlerle mallarım ve ambalaj malzemelerinin tedarikçiye geri dönüş sürecine ne ad verilir?

A) Bütünleşik lojistik
B) Giden (outbound) lojistik
C) Yeşil lojistik
D) Gelen (inbound) lojistik
E) Tersine lojistik

Cevap : E) Tersine lojistik

Açıklama : Müşteriden veya tüketim noktasından başlayıp, ürünlerin geri kazanım veya uygun elden çıkarma amacıyla tedarik zincirinde geriye doğru hareket ettiği süreç **Tersine lojistik** olarak adlandırılır.

3. Direkt maliyetler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Direkt işçilik maliyeti üretilen mamulün üretiminde aktif olarak rol alan işçilere yapılan ücret vb. ödemelerin toplamından oluşan maliyetlerdir.
B) Direkt maliyetlerin önemli bir bölümü sabit maliyet özelliği gösterir.
C) Direkt maliyetler; direkt ilk madde ve malzeme maliyetleri ve direkt işçilik maliyetlerinden oluşmaktadır.
D) Direkt ilk madde ve malzemelerin maliyeti, üretilen mamulün temelini oluşturan, hangi mamulde ne kadar kullanıldığı saptanabilen malzemelere ilişkin maliyetlerdir.
E) Bir ürünün üretiminde gerekli olan ve mamule doğrudan yüklenebilen ilk madde ve malzemeler ile bu hammadde ve malzemelerin kullanılarak dönüşüme uğraması ve mamulün şekillendirilmesinde bizzat çalışan ve doğrudan katkısı bulunan işçilik maliyetleri direkt maliyetlerdir.

Cevap : B) Direkt maliyetlerin önemli bir bölümü sabit maliyet özelliği gösterir.

Açıklama : Direkt maliyetlerin (direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik) önemli bir bölümü, üretim hacmine bağlı olarak değiştiği için **değişken maliyet** özelliği gösterir. Sabit maliyet özelliği göstermez (B şıkkı yanlıştır).

4. ………. şirket ile müşteriler arasında gerçekleşen sipariş işlemleri, paketleme, dağıtım, araç-kargo takibi, teslimat vb lojistik faaliyetlerden oluşur.
Yukarıdaki tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Tersine lojistik
B) Bütünleşik lojistik
C) Giden (outbound) lojistik
D) Gelen (inbound) lojistik
E) Yeşil lojistik

Cevap : C) Giden (outbound) lojistik

Açıklama : Ürünlerin şirketten (üretim/depo) alınıp **müşterilere** ulaştırılmasına kadar olan tüm süreçler (sipariş, paketleme, dağıtım, teslimat) **Giden (outbound) lojistik** olarak adlandırılır.

5. “Karma maliyet yöntemi; …… maliyet yöntemi ve…… maliyet yönteminin birlikte kullanılmasına dayalı bir uygulamadır.”
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yerlere sırası ile aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) fiili-tahmini
B) tam-değişken
C) sipariş-safha
D) standart-fiili
E) safha-fiili

Cevap : C) sipariş-safha

Açıklama : **Karma maliyet yöntemi** (Hybrid Costing), hem **sipariş maliyet yöntemi**nin hem de **safha maliyet yöntemi**nin bir arada kullanıldığı uygulamadır.

6. Aşağıdakilerden hangisi “Gider Merkezlerine göre giderlerin sınıflandırması kapsamında değildir?

A) Destek Hizmet Yerlerine İlişkin Giderler
B) Esas Üretim Yerine İlişkin Giderler
C) Genel Yönetim Giderleri
D) Yardımcı Üretim Yerinde Oluşan Giderler
E) Yardımcı Hizmet Yerlerine İlişkin Giderler

Cevap : C) Genel Yönetim Giderleri

Açıklama : Gider merkezlerine göre sınıflandırma; Esas Üretim, Yardımcı Üretim, Yardımcı Hizmet ve Destek Hizmet yerleri bazında yapılır. **Genel Yönetim Giderleri** (C) ise giderlerin **fonksiyonlarına** göre sınıflandırması kapsamında yer alır.

7. A ürünü üretmek için 10 birim ham madde kullanılmaktadır. 1 birim ham maddenin maliyeti ise 10 TL’dir.
İşçilik hatalarından dolayı ürün başına 2 birim ham madde normali aşan kullanım olmaktadır.
Bu durumda 2 birimlik normali aşan ham madde kullanımının maliyeti olan 20 TL nasıl ifade edilebilir?

A) Marjinal Maliyet
B) Batık Maliyet
C) Fırsat Maliyeti
D) Ek Maliyet
E) Zarar

Cevap : E) Zarar

Açıklama :

8. ……… sisteminde üretime ilişkin tüm giderler (direkt, endirekt, sabit, değişken olup olmamasına bakılmaksızın) mamul maliyetine aktarılmaktadır.
Diğer bir ifadeyle, direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ile genel üretim giderlerinin tamamı mamul maliyetine yüklenmektedir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Süper Değişken Maliyet
B) Değişken Maliyet
C) Tam Maliyet
D) Normal Maliyet
E) Tam değişken Maliyet

Cevap : C) Tam Maliyet

Açıklama : **Tam Maliyet** (Absorption Costing) sisteminde, mamulün üretimiyle ilgili tüm giderler (hem sabit hem değişken genel üretim giderleri dahil) mamul maliyetine yüklenir. Bu nedenle direkt, endirekt, sabit ve değişken olmasına bakılmaksızın tüm üretim giderleri mamul maliyetine aktarılır.

9. Aşağıdaki maliyetlerden hangisi ürüne, izlenebilirlik derecesine göre maliyetler sınıfında yer alır?

A) Sabit maliyet
B) Tarihsel maliyet
C) Finansman maliyeti
D) Direkt maliyet
E) Ar-Ge giderleri

Cevap : D) Direkt maliyet

Açıklama : Maliyetler izlenebilirlik derecesine göre **Direkt maliyet** (doğrudan yüklenebilen) ve **Endirekt maliyet** (dolaylı yüklenebilen) olarak ikiye ayrılır. Bu nedenle **Direkt maliyet** (D) bu sınıfta yer alır.

10. Safha (Evre) Maliyetleme Yöntemi hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Bu yöntemde üretim, müşteri özel talebine ya da siparişlere göre yapılmaz.
B) Bu yöntemde maliyetler, mamul ya da mamul grupları itibariyle hesaplanır.
C) Safha maliyet yöntemi, temelde bir ortalama maliyet sistemidir.
D) Bu yöntem, genellikle ürün farklılığı olmayan, tek bir mamul ya da benzer nitelikteki homojen mamullerden büyük miktarlarda üretim yapan ve üretimin bağlı veya paralel şekilde gerçekleştiği işletmeler tarafından kullanılmaktadır.
E) Safha maliyet yönteminde maliyetler, esas üretim gider yerlerinde toplanır.

Cevap : B) Bu yöntemde maliyetler, mamul ya da mamul grupları itibariyle hesaplanır.

Açıklama : **Safha maliyetleme yönteminde** maliyetler, mamul veya mamul grupları itibariyle değil, **üretim safhaları** (evreleri) itibariyle hesaplanır. Mamul veya mamul grupları itibariyle hesaplama **Sipariş Maliyetleme Yöntemi**’nin bir özelliğidir.

11. I. Stokların değerlemesi
II. Bütçenin hazırlanması
III. Stratejik kararların alınması
IV. Ürün ya da hizmet satış fiyatının belirlenmesi
V. Kar payı dağıtılması
Yukarıda verilen işletme faaliyetlerden hangisinde ya da hangilerinde ürün/hizmet maliyet bilgisine ihtiyaç duyulur?

A) I ve II
B) I, II ve III
C) I ve V
D) I, II, III ve IV
E) II ve IV

Cevap : D) I, II, III ve IV

Açıklama : Ürün/hizmet maliyet bilgisi; **Stokların değerlemesi** (I), **Bütçenin hazırlanması** (II), **Stratejik kararların alınması** (III) ve **Satış fiyatının belirlenmesi** (IV) gibi temel yönetim kararlarında kullanılır. **Kar payı dağıtılması** (V) ise maliyet bilgisinden ziyade kârlılık ve finansal tablolarla ilgilidir.

12. “……… yöntemi, genellikle nispi olarak büyük miktarlarda üretim yapan, birbirinden farklı nitelikte ve maliyetlerin iş bazında takip edildiği işletmeler için uygundur. Direkt giderlerin iş bazında işlenmesinin daha kolay olduğu gemi üretimi, uçak üretimi, yol ve köprü yapımı, özel makine üretimi yapan işletmeler; inşaat, mobilya, konfeksiyon ve siparişle üretim yapan çeşitli işletmeler; yayınevleri, proje şirketleri ve danışmanlık şirketleri bu maliyet yöntemini tercih eder.”
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

A) Karma Maliyet
B) Sipariş Maliyetleme
C) Safha Maliyetleme
D) Tam Maliyet
E) Fiili (Gerçek) Maliyet

Cevap : B) Sipariş Maliyetleme

Açıklama : Tanımı yapılan, her bir işin/siparişin birbirinden farklı olduğu ve maliyetlerin **iş bazında** takip edildiği (gemi, uçak, inşaat, özel makine) yönteme **Sipariş Maliyetleme Yöntemi** denir.

13. Aşağıdakilerden hangisi lojistik faaliyetlerden biri değildir?

A) Belge yönetimi
B) Stok yönetimi
C) Müşteri hizmetleri
D) Depo yönetimi
E) Finans yönetimi

Cevap : E) Finans yönetimi

Açıklama : Lojistik faaliyetler; bilgi akışı, stok, depo, taşıma ve müşteri hizmetleri gibi alanları kapsar. **Finans yönetimi** (E) ise lojistiğin değil, işletmenin genel finans fonksiyonunun bir parçasıdır.

14. Belirli bir amaca ulaşmak için feda edilen veya vazgeçilen/tüketilen kaynakların mali değerine ne denir?

A) Üretim
B) Fayda
C) Fiyat
D) Maliyet
E) Gider

Cevap : D) Maliyet

Açıklama : Belirli bir amaca ulaşmak için **feda edilen/tüketilen kaynakların** parasal değeri **Maliyet** olarak tanımlanır.

15. Bir ilaç firması bazı hastalıkların tedavisinde kullanmayı planladığı A ilacını üretebilmek için 1.000.000 TL’lik Ar-Ge harcaması yapmıştır.
Fakat yaptığı araştırmalar sonucunda A ilacının denekler üzerinde çok yan etkisi olduğunu gözlemlemiş bundan dolayı da üretiminden vazgeçilmiştir.
Bu ilaç firmasının A ilacı için yaptığı harcamalar hangi maliyet türüne örnektir?

A) Batık Maliyet
B) Marjinal Maliyet
C) Ek Maliyet
D) Fırsat Maliyeti
E) Ana Maliyet

Cevap : A) Batık Maliyet

Açıklama : Üretiminden vazgeçildiği için geri kazanılamayan, **daha önce yapılmış** ve mevcut/gelecekteki kararları etkilemeyen harcamalar (1.000.000 TL Ar-Ge) **Batık Maliyet** (Sunk Cost) olarak adlandırılır.

16. “Lojistik maliyetler, sektörde maliyetlerin önceden tahmin edilip edilememesine göre…… ve…… lojistik maliyetler şeklinde ikiye ayrılabilir.”
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) değişken-sabit
B) operasyonel – stratejik
C) gelen giden
D) belirgin-belirgin olmayan
E) direkt-endirekt

Cevap : D) belirgin-belirgin olmayan

Açıklama : Lojistik maliyetlerin önceden tahmin edilip edilememesine göre yapılan sınıflandırma, **belirgin** (açıkça bilinen) ve **belirgin olmayan** (gizli veya tahmin edilemeyen) lojistik maliyetler şeklindedir.

17. Aşağıdakilerden hangisi endirekt maliyettir?

A) Bir ürün üzerinde çalışanların işçilik maliyetleri
B) Fabrika kirası
C) Üretimde kullanılan malzeme
D) Üretimde kullanılan hammadde
E) Üretime katılan işçinin ücreti

Cevap : B) Fabrika kirası

Açıklama : **Endirekt maliyetler**, belirli bir mamule doğrudan yüklenemeyen maliyetlerdir. **Fabrika kirası** (B), birden çok ürüne hizmet ettiği için endirekt maliyettir (Genel Üretim Gideri). Diğer şıklar direkt maliyetlerdir.

18. Aşağıdakilerden hangisi depolama maliyetlerinden biri değildir?

A) Pazarlama maliyeti
B) Depo içi taşıma maliyetleri
C) Elleçleme maliyeti
D) Stoklama maliyeti
E) İstifleme maliyeti

Cevap : A) Pazarlama maliyeti

Açıklama : Depolama maliyetleri; taşıma, elleçleme, stoklama ve istifleme gibi depo içi faaliyetlerle ilgilidir. **Pazarlama maliyeti** (A) ise depolama değil, işletmenin fonksiyonel giderlerindendir.

19. Aşağıdakilerden hangisi davranışına (faaliyet, hacime) göre maliyet türlerinden biri değildir?

A) Direkt maliyetler
B) Değişken maliyetler
C) Yarı sabit maliyetler
D) Sabit maliyetler
E) Yarı değişken maliyetler

Cevap : A) Direkt maliyetler

Açıklama : Maliyetler **davranışına** göre; Sabit, Değişken, Yarı Sabit ve Yarı Değişken olarak sınıflandırılır (B, C, D, E). **Direkt maliyetler** (A) ise maliyetlerin **izlenebilirlik derecesine** göre yapılan sınıflandırmasındadır.

20. Aşağıda verilen giderlerden hangisi işletme fonksiyonlarına göre giderler kapsamında değildir?

A) Dağıtım giderleri
B) Üretim giderleri
C) Satın alma giderleri
D) Satış giderleri
E) Pazarlama giderleri

Cevap : A) Dağıtım giderleri

Açıklama :