Türkiye Kıyı Bölgeleri 2023-2024 Final Soruları

Giriş

Türkiye’nin kıyı bölgeleri, coğrafi çeşitlilikleri, zengin doğal kaynakları ve binlerce yıllık tarihi mirasları ile ülkenin en dinamik alanlarını oluşturur. Bu bölgeler, farklı jeolojik oluşumlardan benzersiz tarımsal ürünlere kadar geniş bir yelpazede özellikler sunar. Bu makalede, Marmara, Karadeniz, Ege ve Akdeniz kıyı bölgelerinin öne çıkan coğrafi, ekonomik ve kültürel özellikleri incelenecektir.

Marmara Bölgesi ve Çevresi

Marmara Bölgesi, Türkiye’nin en yoğun nüfuslu ve ekonomik açıdan en gelişmiş bölgesidir. İstanbul, bu bölgenin merkezindedir.

• Coğrafi Oluşumlar: İstanbul’daki “Haliç”, eski bir akarsu vadisinin deniz suları altında kalmasıyla oluşmuş, “Ria kıyı tipi”ne güzel bir örnektir. Sapanca Gölü ise bir lagün değil, tektonik bir göldür.
• Su Kaynakları: Bölgenin artan su ihtiyacını karşılamak için “Istranca Dereleri Projesi” geliştirilmiş olup, bu proje İstanbul kentine kullanma suyu sağlamaktadır.
• Kültürel Miras: Kırklareli’nin Demirköy ilçesinde bulunan tarihi “Fatih Dökümhanesi”, önemli bir endüstriyel miras olarak korunmaya alınmıştır. Kırklareli’nin “Vize” ilçesi ise “Sakin Şehir” (Cittaslow) unvanına sahiptir.
• Tarım: Samanlı yöresindeki Pamukova, Sakarya Nehri tarafından sulanan verimli bir ovadır.

Karadeniz Bölgesi

Dağların kıyıya paralel uzandığı bu bölge, kendine özgü doğal güzelliklere ve tarımsal ürünlere sahiptir.

• Doğal Oluşumlar: Yeşilırmak, taşıdığı alüvyonlarla Çarşamba Ovası‘nı oluşturarak denize dökülür. Trabzon’daki Uzungöl ise bir vadinin “heyelan” sonucu tıkanmasıyla oluşmuş bir set gölüdür.
• Kültürel ve Ekonomik Değerler: Doğu Karadeniz’in tek adası, “Giresun” ilinin ismini taşır. Bölgenin en önemli tarımsal faaliyeti olan Rize’deki çay bahçeleri, tarımsal deneyimi turizmle birleştiren “Agroturizm” faaliyetlerine açılmıştır.
• Ulaşım: Amasya iline hizmet veren havalimanı, Merzifon ilçesinde yer almaktadır.

Ege Bölgesi

Ege kıyıları, zengin tarımsal ürünleri ve antik kentleriyle dikkat çeker.

• Kültürel Miras: Bakırçay Yöresi’nde bulunan “Pergamon” (Bergama) Antik Kenti, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer almaktadır.
• Tarım: Dış Menteşe yöresindeki Datça yarımadası, coğrafi işaretli “badem”i ile ünlüdür. İzmir-Urla yöresinde ise “Karaburun” ilçesi, ismiyle coğrafi işaret alan nergis çiçeği ile tanınır.
• Sanayi: Gördes-Uşak Yöresinde bulunan Kışladağ, Türkiye’nin en önemli “altın” madeni yataklarından biridir.

Akdeniz Bölgesi

Akdeniz kıyıları, hem turizm potansiyeli hem de ilginç jeomorfolojik yapılarıyla öne çıkar.

• Kıyı Tipleri: Dağların kıyıya paralel uzandığı ve denizin vadilere dolmasıyla oluşan “Dalmaçya tipi kıyı”nın en güzel örneği Kaş-Demre kıyı şeridinde görülür.
• Göl ve Sulak Alanlar: Amik Gölü, kurutularak üzerine havalimanı inşa edilen bir göldür. Eğirdir Gölü ise sularını “Boğazova” adı verilen bir olukla Kovada Gölü‘ne boşaltır.
• Ulaşım ve Jeomorfoloji: Akdeniz’i İç Anadolu’ya bağlayan önemli geçitlerden biri olan Gülek Kanyonu’nun (Boğazı) içinden otoyol geçirilmiştir. Bolu yöresindeki Akkaya Travertenleri de bölgenin önemli jeolojik miraslarındandır.

1. Rize çay bahçeleri hangi turizm tipine açılmıştır?

A) Agroturizm

B) Botanik turizmi

C) Orman turizmi

D) Sağlık turizmi

E) Yayla turizmi

Cevap : A) Agroturizm

Açıklama : Agroturizm, tarımsal faaliyetlere dayalı turizm türüdür. Rize’deki çay bahçelerinin turizme açılması, tarım (agro) ile turizmin birleştirilmesine örnek olduğu için Agroturizm kapsamına girer.

2. Aşağıdaki göllerden hangisi kurutularak göl alanına havalimanı yapılmıştır?

A) Avlan

B) Kestel

C) Suğla

D) Karagöl

E) Amik

Cevap : E) Amik

Açıklama : Hatay ilinde bulunan Amik Gölü, 1970’li yıllarda tarım arazisi kazanmak amacıyla kurutulmuştur. Günümüzde Hatay Havalimanı, bu kurutulan göl alanı üzerine inşa edilmiştir .

3. Bolu Yöresinde Mudurnu Çayı vadisinde oluşan traverten alanının ismi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Akkaya Travertenleri

B) Pamukkale Travertenleri

C) Diyadin Travertenleri

D) Altınkale travertenleri

E) Başkale Travertenleri

Cevap : A) Akkaya Travertenleri

Açıklama : Bolu’nun Mudurnu ilçesinde, Mudurnu Çayı vadisi boyunca oluşmuş olan ve “Bolu’nun Pamukkalesi” olarak da bilinen traverten oluşumlarının adı Akkaya Travertenleri’dir.

4. Gördes-Uşak Yöresinde Kışladağ’dan hangi maden çıkarılır?

A) Bakır

B) Demir

C) Altın

D) Krom

E) Nikel

Cevap : C) Altın

Açıklama : Uşak-Kışladağ , Türkiye’nin en büyük altın madeni yataklarından biridir ve burada altın madenciliği yapılmaktadır.

5. Aşağıdakilerden hangisi göl oluşumu açısından “lagün” değildir?

A) Sapanca Gölü

B) Küçük Çekmece Gölü

C) Büyük Çekmece Gölü

D) Mercan Gölü

E) Terkos (Durusu) Gölü

Cevap : A) Sapanca Gölü

Açıklama : Lagün (deniz kulağı), bir koyun önünün kıyı okları veya kordonuyla kapanması sonucu oluşan göllerdir. Küçük Çekmece, Büyük Çekmece ve Terkos (Durusu) bu tip göllerdir. Sapanca Gölü ise tektonik hareketler sonucu oluşmuş bir çanağın suyla dolmasıyla meydana gelmiş bir göldür; lagün değildir.

6. Badem, Dış Menteşe yöresindeki hangi yerleşmenin marka ürünüdür?

A) Datça

B) Ula

C) Yatağan

D) Güllük

E) Milas

Cevap : A) Datça

Açıklama : Dış Menteşe yöresinde yer alan Datça yarımadası, iklimi ve coğrafi koşullarıyla badem tarımı için çok elverişlidir ve “Datça Bademi” adıyla coğrafi işaret almış bir marka ürünüdür.

7. İzmir-Urla yöresinde nergis çiçeği hangi yerleşmenin ismiyle coğrafi işaret almıştır?

A) Mordoğan

B) Urla

C) Çeşme

D) Karaburun

E) Alaçatı

Cevap : D) Karaburun

Açıklama : İzmir’in Urla Yarımadası’nda yer alan Karaburun ilçesi, nergis çiçeği tarımıyla ünlüdür ve bu çiçek “Karaburun Nergisi” adıyla coğrafi işaret tescili almıştır.

8. Yeşilırmak hangi ovadan denize dökülmektedir?

A) Bafra Ovası

B) Boyabat Ovası

C) Çarşamba Ovası

D) Merzifon Ovası

E) Zile Ovası

Cevap : C) Çarşamba Ovası

Açıklama : Yeşilırmak, Karadeniz’e dökülürken taşıdığı alüvyonlarla Çarşamba Ovası’nı oluşturmuştur ve bu ova üzerinden denize ulaşır. Bafra Ovası’nı ise Kızılırmak oluşturur.

9. Samanlı yöresinde Pamukova, hangi akarsu tarafından sulanır?

A) Sarıçay

B) Sakarya Nehri

C) Biga

D) Susurluk Çayı

E) Gönen Çayı

Cevap : B) Sakarya Nehri

Açıklama : Samanlı Dağları yöresinde bulunan Pamukova, Sakarya Nehri’nin yatağı boyunca uzanan verimli bir alüvyal ovadır ve bu nehir tarafından sulanır.

10. İstanbul Yöresinde “Haliç” oluşumu açısından hangi kıyı tipine girmektedir?

A) Dalmaçya kıyı tipi

B) Ria kıyı tipi

C) Kalanklı kıyı tipi

D) Fiyort kıyı tipi

E) Mercanlı kıyı tipi

Cevap : B) Ria kıyı tipi

Açıklama : Haliç, eski bir akarsu vadisinin (Alibeyköy ve Kağıthane dereleri) deniz seviyesinin yükselmesi (transgresyon) sonucu sular altında kalmasıyla oluşmuş bir haliçtir (estuar). Bu oluşum şekli, Ria kıyı tipi olarak sınıflandırılır.

11. Akdeniz kıyısında “Dalmaçya tipi kıyı” hangi kıyı şeridinde görülür?

A) Kemer-Antalya

B) Finike-Kumluca

C) Kaş-Demre

D) Antalya-Alanya

E) Taşucu-Erdemli

Cevap : C) Kaş-Demre

Açıklama : Dalmaçya kıyı tipi, dağların kıyı çizgisine paralel uzandığı alanların deniz suları altında kalmasıyla oluşan, kıyıya paralel adacıkların bulunduğu kıyı tipidir. Türkiye’de bu kıyı tipinin en karakteristik örneği Kaş-Demre arasındaki (Kekova dahil) kıyılardır.

12. Aşağıdaki hangi kanyonun içinden en dar yeri doldurularak otoyol geçirilmiştir?

A) Kapıkaya

B) Göksu

C) Gülek

D) Körkün

E) Hançer

Cevap : C) Gülek

Açıklama :

13. Endüstriyel miras olarak korunmaya alınan Fatih Dökümhanesi nerededir?

A) Vize

B) Saray

C) Lalapaşa

D) Demirköy

E) Süloğlu

Cevap : D) Demirköy

Açıklama :

14. Eğirdir gölü Boğazova adı verilen olukla hangi göle bağlanır?

A) Salda Gölü

B) Beyşehir Gölü

C) Suğla Gölü

D) Kovada Gölü

E) Burdur Gölü

Cevap : D) Kovada Gölü

Açıklama :

15. Bakırçay Yöresinde hangi antik kent UNESCO Dünya Miras Listesindedir?

A) Allionai

B) Pitane

C) Atarneus

D) Perperene

E) Pergamon

Cevap : E) Pergamon

Açıklama :

16. Trabzon Yöresinde Uzungöl oluşumu açısından hangi tip göle girer?

A) Lagün

B) Heyelan gölü

C) Volkanik göl

D) Karstik göl

E) Buzul gölü

Cevap : B) Heyelan gölü

Açıklama :

17. Kırklareli-Edirne yöresinde hangi yerleşme “Sakin Şehir” unvanı almıştır?

A) Lalapaşa

B) Süloğlu

C) Saray

D) Vize

E) Kofçaz

Cevap : D) Vize

Açıklama :

18. Istranca Dereleri Projesi hangi kente kullanma suyu sağlamaktadır?

A) Kocaeli

B) İstanbul

C) Tekirdağ

D) Edirne

E) Kırklareli

Cevap : B) İstanbul

Açıklama :

19. Aşağıdaki yerleşmelerden hangisine havalimanı inşa edilmiştir?

A) Erbaa

B) Turhal

C) Amasya

D) Niksar

E) Merzifon

Cevap : E) Merzifon

Açıklama :

20. Doğu Karadeniz’in tek adası hangi yerleşmenin ismini taşır?

A) Rize

B) Çayeli

C) Arhavi

D) Trabzon

E) Giresun

Cevap : E) Giresun

Açıklama :