Okul Öncesi Eğitim Programları-1 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

Okul öncesi eğitim, bireyin gelişiminin en hızlı olduğu dönemde ona rehberlik eden planlı bir süreçtir. Türkiye’de bu süreç, tarihsel olarak gelişimsel programlardan beceri temelli modellere doğru evrilmiştir. Özellikle 2024 yılında yapılan güncellemeler ve yeni modeller, eğitimin odağını değiştirmektedir. Bu makalede, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, beceri türleri, programların temel ilkeleri ve tarihsel arka plan ele alınacaktır.

2024 Programları ve Yeni Yaklaşımlar

2024 yılı, okul öncesi eğitimde önemli değişikliklerin yapıldığı bir yıldır. “2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı”, Türkiye’nin ilk beceri temelli programı olma özelliğini taşır. Bu modelde yer alan “Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi”, çocuklarda sadece akademik başarıyı değil, bütüncül bir karakter gelişimini hedefler.

Bununla birlikte, “2024 Güncellenen Okul Öncesi Eğitim Programı”nda, çocuklarda artan uyum ve davranış problemlerine çözüm üretmek amacıyla amaçlara “toplumsal hayata uyum sağlama” maddesi eklenmiştir. Ayrıca bu programda ilk defa ayrı bir öğrenme merkezi olarak “Matematik merkezi”ne yer verilmiştir.

Beceriler ve Gelişim Alanları

Yeni programlar, çocukların farklı beceri alanlarını desteklemeyi amaçlar.

• Kavramsal Beceriler: Çocukların alanına özgü bilgileri pratik uygulamalara dönüştürmesini sağlayan ve eğitim-öğretim sürecini uygulamak için kullanılan becerilerdir.
• Okuryazarlık Becerileri: Günümüzün bilgi bolluğu içinde çocuklara diğer beceri alanlarındaki yeterliliklerin kazandırılmasına aracılık eden değişkenlerdir.
• Motor Beceriler: Vücudu bir yerden bir yere taşımayı gerektiren “çizgide yürüme” gibi hareketler lokomotor becerilere örnektir. Koşma, atlama ve fırlatma gibi hareketlerin kazanıldığı evre ise “Temel hareketler dönemi”dir.
• Sosyal-Duygusal Beceriler: Fiziksel bir hareketin (örn: gösterilen hareketi yapma) “özgüvenli bir şekilde” sergilenmesi, fiziksel becerilerin benlik eğilimleriyle ilişkisine bir örnektir. Ayrıca, bir çocuğun ağlarken öğretmenin davetiyle gruba katılması, “oyunseverlik” eğilimi ile açıklanır.

Programın Temel İlkeleri

Etkili bir okul öncesi eğitim programı belirli ilkelere dayanır:

• Esneklik: Programın, bölgenin ve çocukların özelliklerine göre uyarlanabilmesidir. Bir öğretmenin farklı bir ildeki planı aynen uygulaması esneklik ilkesine aykırıdır.
• Sarmallık: Kazanım ve göstergelerin süreç boyunca farklı etkinliklerle tekrar tekrar ele alınmasıdır.
• Eğilimler: Bireylerin zorlama olmadan, sık sık ve kasıtlı olarak sergilediği davranış biçimleridir.

Program geliştirme süreci ise sırasıyla; Hedeflerin belirlenmesi, Göstergelerin belirlenmesi, Eğitim durumunun belirlenmesi ve Değerlendirme yönteminin belirlenmesi (IV-III-I-II) şeklinde ilerler.

Tarihsel Gelişim ve Eğitim Felsefeleri

Türkiye’de modern anlamda ilk okul öncesi eğitim kurumları “II. Meşrutiyet Dönemi”nde açılmıştır. Cumhuriyet döneminde ise “1994 Okul Öncesi Eğitim Programı”, 0-36 ay, 37-60 ay ve 61-72 ay için ayrı ayrı hazırlanan yapısıyla ilk gelişimsel program olarak kabul edilir.

Eğitim felsefeleri açısından bakıldığında, çocuğun kendi potansiyelini kullanarak problem çözmesini ve hayatı değiştiren bireyler olmasını savunan yaklaşım “İlerlemecilik”tir. Değerler eğitiminde ise, değerlerin ayrı bir konu olarak değil, “Fen” gibi (bitki yetiştirme, doğaya saygı) diğer alanlara entegre edilerek verilmesi esastır.

1. Aşağıda verilen okul öncesi eğitim programlarından hangisi ilk beceri temelli programdır?

A) 2002 Okul Öncesi Eğitim Programı
B) 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı
C) 2024 Güncellenen Okul Öncesi Eğitim Programı
D) 2006 Okul Öncesi Eğitim Programı
E) 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı

Cevap : B) 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı

Açıklama :

2. Aşağıda verilen becerilerden hangisi lokomotor beceriye örnek olarak verilebilir?

A) Alkış yapma
B) Etrafında dönme
C) Yerinde zıplama
D) Çizgide yürüme
E) Sıra bekleme

Cevap : D) Çizgide yürüme

Açıklama : **Lokomotor beceriler**, vücudu bir yerden başka bir yere taşımayı içeren hareketlerdir. **Çizgide yürüme** (D) vücudun yer değiştirmesini gerektirdiği için lokomotor beceriye örnektir. Etrafında dönme (B) ve yerinde zıplama (C) ise denge/non-lokomotor becerilerdendir.

3. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı’nda günümüz dünyasının karmaşıklığı ve bilgi bolluğu içinde önemli bir beceri haline gelen ve çocuklara programda verilen beceri alanlarındaki yeterliliklerin kazandırılmasına aracılık eden değişkenlerdir.
Yukarıda açıklaması yapılan beceri aşağıdakilerden hangisidir?

A) Alan Becerileri
B) Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri
C) Kavramsal Beceriler
D) Okuryazarlık Becerileri
E) Temel Beceriler

Cevap : D) Okuryazarlık Becerileri

Açıklama :

4. 0-36 aylık çocukların eğitimi için Kreş Programı, 37-60 ay çocukların eğitimi için Anaokulu Programı ve 61-72 aylık çocukların eğitimi için Anasınıfı Programı ayrı ayrı hazırlanmıştır
Ayrıca ilk gelişimsel program olarak kabul edilmektedir
Yukarıda bahsedilen okul öncesi eğitim programı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 1989 Okul Öncesi Eğitim Programı
B) 2002 Okul Öncesi Eğitim Programı
C) 2006 Okul Öncesi Eğitim Programı
D) 1994 Okul Öncesi Eğitim Programı
E) 1953 Okul Öncesi Eğitim Programı

Cevap : D) 1994 Okul Öncesi Eğitim Programı

Açıklama : **1994 Okul Öncesi Eğitim Programı**, farklı yaş grupları (Kreş, Anaokulu, Anasınıfı) için ayrı ayrı programlar hazırlayan ve Türkiye’de **ilk gelişimsel program** olarak kabul edilen programdır.

5. Ayşe öğretmen farklı bir ilde arkadaşından günlük plan almış ve onu sınıfında uygulamıştır
Ayşe Öğretmen eğitim programının hangi özelliğine aykırı davranmıştır?

A) Bireysellik
B) Bütünlük
C) Esneklik
D) Bilimsellik
E) İşlevsellik

Cevap : C) Esneklik

Açıklama : Okul öncesi eğitim programları **esnek** olmalıdır. Bu, öğretmenin, planı kendi sınıfının, çocuklarının ve bölgenin **ihtiyaçlarına, ilgi ve gelişim düzeylerine göre** uyarlamasını ve değiştirmesini gerektirir. Başka bir ildeki planı doğrudan uygulamak bu esneklik ilkesine aykırıdır.

6. Kazanım ve göstergelerin süreç boyunca, ihtiyaç duyulduğu durumlarda farklı etkinlikler aracılığıyla tekrar tekrar ele alınması okul öncesi eğitim programının hangi temel özelliği ile ilgilidir?

A) Dengelilik
B) Esneklik
C) Eklektiklik
D) Sarmallık
E) Çocuk merkezlilik

Cevap : D) Sarmallık

Açıklama : Öğrenilenlerin süreç boyunca, farklı etkinliklerle **tekrar tekrar** (bir daire çizer gibi) ele alınması ve her seferinde bilginin derinleştirilmesi, programın **Sarmallık** ilkesiyle ilgilidir.

7. Aşağıda verilen becerilerden hangisi fiziksel becerilerin benlik eğilimleriyle ilişkisine örnek olarak gösterilebilir?

A) Akranlarıyla iş birliği içinde bloklarla köprü inşa etmek
B) Gösterilen hareketi özgüvenli bir şekilde sergilemek
C) Merkezde oyun oynamak için sırasını beklemek
D) Etkinlikte öğretmenin yönergelerini dinlemek
E) Bir şarkıya arkadaşlarıyla birlikte alkışla eşlik etmek

Cevap : B) Gösterilen hareketi özgüvenli bir şekilde sergilemek

Açıklama : **Gösterilen hareketi sergilemek** fiziksel bir beceridir. **Özgüvenli bir şekilde** sergilemek ise çocuğun **benlik** algısı ve eğilimiyle (Sosyal-Duygusal Öğrenme) ilişkilidir. Bu durum, fiziksel beceri ile benlik eğilimlerinin entegrasyonuna örnektir.

8. I. Eğitim durumunun belirlenmesi
II. Değerlendirme yönteminin belirlenmesi
III. Hedef davranışların göstergelerin belirlenmesi
IV. Hedeflerin kazanımların belirlenmesi
Yukarıda verilen program geliştirme aşamaları aşağıdakilerden hangisinde doğru sıralanmıştır?

A) I-II-IV-III
B) II-III-IV-I
C) III-IV-I-II
D) IV-I-II-III
E) IV-III-I-II

Cevap : E) IV-III-I-II

Açıklama : Program geliştirme süreci, genellikle şu sırayı takip eder: Önce **Hedefler/Kazanımlar** (IV) belirlenir, sonra bu hedeflerin ölçülebilir yansımaları olan **Hedef Davranışlar/Göstergeler** (III) belirlenir, ardından bu hedeflere ulaşmak için **Eğitim Durumu** (I) tasarlanır ve son olarak sürecin çıktısı **Değerlendirme** (II) yöntemi belirlenir. (IV-III-I-II).

9. Aşağıdakilerden hangisi öğretmenlerin erdem-değer-eylem çerçevesinde, etkili uygulamalar gerçekleştirebilmeleri için sahip olmaları gerekenlerden biri değildir?

A) Değerler eğitimini farklı etkinliklerle ele alma
B) Kavramları günlük yaşantılarla ilişkilendirme
C) Değerleri ayrı bir konu olarak ele alma
D) Çocuklara uygun bir rol model olma
E) Değerlere yönelik çocukları değerlendirme

Cevap : C) Değerleri ayrı bir konu olarak ele alma

Açıklama : Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi, değerlerin programa ve günlük yaşama **entegre edilmesini** (A, B) ve öğretmenin **rol model** olmasını (D) temel alır. Değerlerin diğer içeriklerden bağımsız olarak **ayrı bir konu** (C) şeklinde ele alınması, bu entegrasyon ilkesine aykırıdır.

10. Çocukların alanına özgü bilgileri pratik uygulamalara dönüştürmek için kullandıkları bilişsel eylemleri kapsar ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı’nda yer alan alanlarda hedeflenen becerileri ve öğrenme çıktılarını istenen düzeyde elde etmek için gerekli temeli sağlar.
Yukarıdaki ifadeler aşağıda verilen becerilerden hangisini açıklamaktadır?

A) Eğilimler
B) Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri
C) Kavramsal Beceriler
D) Okuryazarlık Becerileri
E) Alan Becerileri

Cevap : C) Kavramsal Beceriler

Açıklama :

11. “Çocuklar bitki yetiştirme, geri dönüşüm veya hayvanları gözlemleme gibi etkinliklerle meşgulken, öğretmenler doğaya saygılı ve nazik olma ve dünyamıza özen göstermenin önemi hakkında konuşmalar yapabilir. Bu, çocukların hem ekolojik farkındalığını hem de ahlaki sorumluluğunu güçlendirir.”
Yukarıdaki metinde öğretmen, değerleri aşağıda verilen öğrenme alanlarından hangisine entegre etmiştir?

A) Sanat
B) Fen
C) Matematik
D) Türkçe
E) Müzik

Cevap : B) Fen

Açıklama : **Bitki yetiştirme**, **geri dönüşüm** ve **hayvanları gözlemleme** gibi etkinlikler, doğrudan **Fen** öğrenme alanının kapsamına girer. Öğretmen, doğaya saygı değerini bu bilimsel gözlem ve keşif etkinliklerine entegre etmiştir.

12. Güncellenen 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı’nda okul öncesi eğitimin amaçlarına “çocukların toplumsal hayata uyum sağlaması” maddesi eklenmiştir.
Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Gelişimsel temelli bir program olması
B) Çocuklarda uyum ve davranış problemlerinin artması
C) Kapsayıcı bir program olması
D) İlerlemeci felsefeye göre hazırlanması
E) 21. yüzyıl becerilerinin temel alınması

Cevap : B) Çocuklarda uyum ve davranış problemlerinin artması

Açıklama : Okul öncesi eğitimin amaçlarına “toplumsal hayata uyum sağlama” maddesinin eklenmesinin nedeni, günümüzde çocuklarda artan **uyum ve davranış problemlerine** yönelik bir çözüm ve destek sağlamaktır.

13. “Bireylerin ya da grupların belirli bir durum, nesne veya olguya karşı zorlama olmadan, sık sık ve kasıtlı olarak sergilediği davranış ve tutum biçimi.”
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

A) Okuryazarlık
B) Kavram
C) Beceri
D) Değer
E) Eğilim

Cevap : E) Eğilim

Açıklama : Bireylerin veya grupların **zorlama olmadan**, **sık sık ve kasıtlı olarak** sergilediği davranış ve tutum biçimine **Eğilim** (Disposition) denir. Eğilimler, çocuğun öğrenmeye ve çevreye yaklaşımını ifade eder.

14. Kavramsal becerilerin okul öncesi eğitimde öncelikle kullanım amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocukların gelişimlerini izlemek
B) Çocukların fiziksel gelişimi izlemek
C) Eğitim ve öğretim sürecini uygulamak
D) Öğretmenin işini kolaylaştırmak
E) Aile ve toplum katılımını değerlendirmek

Cevap : C) Eğitim ve öğretim sürecini uygulamak

Açıklama : Okul öncesi eğitim programlarında beceriler, temel olarak **eğitim ve öğretim sürecini uygulamak** (C) ve belirlenen öğrenme hedeflerine ulaşmak için bir çerçeve ve rehber olarak kullanılır.

15. Eğitimde çocuğun kendi potansiyelini kullanarak problem çözme yetisi kazanması gerektiğine vurgu yapar. Bireyselliği öne alarak birey merkezli olmasından dolayı geleneksel eğitim felsefelerinden ayrılır. Eğitim sürekli değişen hayatı bireye öğretmelidir. Topluma uyum sağlayan bireyler değil, hayatı değiştiren bireyler yetiştirilmelidir.
Yukarıda verilen bilgi aşağıda verilen temel eğitim felsefelerinden hangisini açıklamaktadır?

A) İlerlemecilik
B) Yeniden kurmacılık
C) Esasicilik
D) Varoluşculuk
E) Daimicilik

Cevap : A) İlerlemecilik

Açıklama :

16. “Çocuklar atlama, koşma, fırlatma ve yakalama gibi temel motor becerileri geliştirirler. Bu aşamada edinilen beceriler, daha karmaşık spor hareketlerinin temelini oluşturmaktadır.’
Yukarıda açıklaması yapılan dönem aşağıda verilen dönemlerden hangisidir?

A) Uzmanlaşmış hareketler dönemi
B) Sportif hareketler dönemi
C) Refleks hareketler dönemi
D) İlkel hareketler dönemi
E) Temel hareketler dönemi

Cevap : E) Temel hareketler dönemi

Açıklama : **Temel motor becerilerin** (koşma, atlama, fırlatma, yakalama) kazanıldığı ve daha karmaşık hareketlerin temeli olan dönem, motor gelişim aşamalarında **Temel hareketler dönemi** olarak adlandırılır.

17. Osmanlı Dönemi’nin modern anlamda kurulan okul öncesi eğitim kurumları aşağıda verilen dönemlerden hangisinde ilk olarak açılmıştır?

A) II. Meşrutiyet Dönemi
B) I. Meşrutiyet Dönemi
C) Cumhuriyet Dönemi
D) Tanzimat Dönemi
E) Kuruluş Dönemi

Cevap : A) II. Meşrutiyet Dönemi

Açıklama :

18. 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı’nda yer alan “Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi” ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Erken çocukluk eğitiminin tüm yapısına entegre edilmiştir.
B) Hem pedagojik bir gereklilik hem de toplumsal bir yatırımdır
C) Okul öncesi eğitim vizyonunun temel direğidir.
D) 21. yüzyıl becerileri için küresel çağrılarla da uyumludur.
E) Çerçeve, çocuklarda sadece akademik başarıyı sağlar.

Cevap : E) Çerçeve, çocuklarda sadece akademik başarıyı sağlar.

Açıklama : **Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi**’nin amacı, çocuklarda akademik başarının yanı sıra **bütüncül gelişim**, karakter eğitimi, ahlaki sorumluluk ve toplumsal uyumu sağlamaktır. **Sadece akademik başarıyı** sağladığı iddiası yanlıştır.

19. 2024 Güncellenen Okul Öncesi Eğitim Programı’nda aşağıda verilen merkezlerden hangisine ilk defa yer verilmiştir?

A) Matematik merkezi
B) Fen merkezi
C) Sanat merkezi
D) Blok merkezi
E) Dramatik oyun merkezi

Cevap : A) Matematik merkezi

Açıklama : Daha önceki programlarda ayrı bir merkez olarak yer almayan, ancak **2024 Güncellenen Okul Öncesi Eğitim Programı**’nda ilk defa ayrı bir öğrenme merkezi olarak **Matematik merkezi**’ne yer verilmiştir.

20. “Ali sınıfta arkadaşı ile merkezde oyun oynarken oyuncak paylaşımı konusunda problem yaşamıştır. Bu duruma üzülen çocuk merkezden ayrılarak ağlama davranışı göstermiştir. Ali artık oyun oynamayacağını öğretmenine söylemiştir. Fakat öğretmen ‘haydi çocuklar şimdi oyun oynayacağız’ diyerek herkesi sınıfın ortasına davet etmiştir. Bunun üzerine Ali de dahil olmak üzere tüm çocuklar sınıfın ortasına gelmiştir.”
Yukarıda açıklanan olayda tüm çocukların oyun oynamak için sınıfın ortasına gelmesi aşağıda verilen sosyal eğilimlerden hangisi ile ilgilidir?

A) Oyunseverlik
B) Yaratıcılık
C) Sorumluluk
D) Empati
E) Girişkenlik

Cevap : A) Oyunseverlik

Açıklama : Ali’nin kişisel problemine rağmen, öğretmenin çağrısıyla diğer tüm çocuklarla birlikte oyun oynamak için merkeze gelmesi, çocukların doğasında var olan ve sosyal etkileşimi tetikleyen **Oyunseverlik** eğilimi ile ilgilidir.