Sporda Teknoloji Kullanımı 2023-2024 Bütünleme Soruları

Giriş

Sporda teknoloji kullanımı, spor faaliyetlerinin yönetiminden performansın artırılmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bireyin fiziksel doğaya üstünlük kurması için dizayn edilmiş rasyonel disiplin “teknoloji”dir. Günümüzde dijitalleşme, sporun inovasyon, verimlilik ve görünürlük kazanmasını sağlamakta; ancak “maliyetlerin artması” bu sürecin hedeflenen bir sonucu değildir. Bu makalede, spor teknolojileri, e-spor ve spor yönetimiyle ilgili temel kavramlar ele alınacaktır.

Spor Yönetimi ve Ekonomisi

Spor faaliyetlerini yürüten temel organizasyon birimi, genel müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran “spor kulübü”dür. Spor yönetimi, sporun ekonomik boyutunu da kapsar. Ekonominin toplam büyüklüklerini (tüketim, üretim, istihdam) inceleyen alt dalı “Makro ekonomi”dir. Spor ekonomisinin unsurları arasında spor medyası, sponsorluk ve yayın hakları yer alır; “spor işletmeleri” ise bu unsurların birçoğunu bünyesinde barındıran daha kapsamlı bir yapıdır. Uluslararası düzeyde ise, UEFA Finansal Fair Play kuralları kulüplerin mali disiplinini hedefler; “kulüp borçlarını vadelere bölerek ödemek” bu hedefler arasında yer almaz.

E-Spor ve Dijitalleşme

Dijitalleşme, e-spor gibi yeni alanların doğuşunu sağlamıştır. Bilinen en eski e-spor yarışması 1972’de “Spare War” (Spacewar!) oyunuyla yapılmıştır. Günümüzde Fortnite, CS:GO ve PES gibi oyunlar e-spor turnuvalarına konu olurken, “MARIO” bu kategoride yer almaz. E-sporun takım çalışması ve koordinasyon gibi olumlu etkileri olsa da, “hareketsiz yaşam” olumsuz bir etkisidir. Ayda bir defadan fazla profesyonel e-spor içeriği izleyen kişilere “E-spor meraklıları” denir.

Dijital ürünlerin (yazılım, oyun vb.) en önemli özelliklerinden biri, “üretilmesinin (çoğaltılmasının) kolay olmasıdır”; zor olduğu bilgisi yanlıştır. Dijitalleşme alanları arasında yapay zeka ve hibrit çalışma bulunurken, “standardizasyon” daha çok bir yönetim ilkesidir.

Spor Bilimi ve Araştırma

Spor bilimleri, insan davranışı ve performansı üzerine odaklanır. İnsanlarda var olan “suç korkusu” gibi sosyal ve psikolojik konular “Sosyal bilimler” alanına girer. Araştırma yöntemleri arasında betimsel ve deneysel yöntemler nicel (sayısal) iken, “sosyolojik yöntem” genel bir disiplini ifade eder. Sporcunun performansını etkileyen faktörler içsel ve dışsal olarak ayrılır; “yorgunluk” içsel bir faktörken, nem ve sıcaklık dışsal faktörlerdir.

Tarihsel ve Kültürel Boyut

Bilişim sistemlerinin tarihsel gelişiminde, Nicolaus Copernicus’un heliosentrik kozmolojiyi formüle ettiği dönem “1. dönem” (Erken Modern) olarak kabul edilir. Olimpiyat oyunları arasında geçen dört yıllık süreye “Olimpiad” denir. Osmanlı dönemindeki vakıf türleri arasında ise “Müessesat-ı Hayriye” ve “Asl-ı vakf” yer almaktadır.

Ergonomi ve İşletme

İşletmelerde ergonomik önlemler, fiziksel koşulların çalışana uygun hale getirilmesini içerir; “ortamın samimi olması” ergonomik bir önlemden ziyade sosyal bir durumdur.

1. “Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurularak genel müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran derneklerdir.”
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümlede yer alan kulübü açıklamaktadır?

A) Gençlik kulübü
B) Gençlik ve spor kulübü
C) Dernekler
D) Tesis kulübü
E) Spor kulübü

Cevap : E) Spor kulübü

Açıklama : Spor faaliyetlerinde bulunmak amacıyla kurulan ve genel müdürlüğe kayıt ve tescilini yaptıran dernekler, **Spor kulübü** olarak adlandırılır.

2. Aşağıdakilerden hangisi dijitalleşmeden faydalanma şekilleri arasında yer almaz?

A) İnovasyonun artması
B) Maliyetlerin artması
C) Verimliliği arttırması
D) Dijital görünürlük sağlaması
E) Daha doğru karar verilmesi

Cevap : B) Maliyetlerin artması

Açıklama : Dijitalleşme, verimlilik (C) ve inovasyon (A) sağlayarak genellikle **maliyetlerin azalmasını** hedefler. **Maliyetlerin artması** (B) dijitalleşmenin bir faydalanma şekli değildir.

3. Aşağıdakilerden hangisi dijitalleşme alanlarından değildir?

A) Hibrit çalışma
B) Yenilik
C) Standardizasyon
D) Yapay zeka
E) İletişim

Cevap : C) Standardizasyon

Açıklama : Hibrit çalışma, yapay zeka, yenilik ve iletişim dijitalleşmenin doğrudan alanlarıdır. **Standardizasyon** (C) ise daha çok üretim ve yönetim sistemlerinin (TKY, ISO) bir ilkesidir.

4. Dijital ürün ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Saklanması dijital ortamda gerçekleşir.
B) Üretilmesi kolaydır.
C) Üretilmesi zordur.
D) Oluşturulması dijital ortamda gerçekleşir.
E) Kopyalanması kolaydır.

Cevap : C) Üretilmesi zordur.

Açıklama : Dijital ürünlerin (yazılım, müzik vb.) ilk oluşturulma maliyeti olsa da, kopyalanması (E) ve dolayısıyla **üretilmesi** (çoğaltılması) **kolaydır**. **Zordur** (C) ifadesi yanlıştır.

5. İnsanlarda var olan suç korkusu hakkında açıklama yapmak hangi bilim dalı alanına girmektedir?

A) Biyoloji
B) Doğa bilimleri
C) Sosyal bilimler
D) Siyaset bilimleri
E) Fizik

Cevap : C) Sosyal bilimler

Açıklama : Suç korkusu gibi toplum ve insan davranışları ile ilgili konular, **Sosyal bilimler** (Sosyoloji, Psikoloji vb.) alanına girer.

6. Aşağıdakilerden hangisi performansı etkileyen dışsal faktörler arasında yer almaz?

A) Yorgunluk
B) Nem
C) Sıcaklık
D) Beslenme
E) Yükseklik

Cevap : A) Yorgunluk

Açıklama : Nem, sıcaklık ve yükseklik gibi faktörler çevreden kaynaklanan **dışsal** faktörlerdir. **Yorgunluk** ve Beslenme ise bireyin fizyolojik durumundan kaynaklanan **içsel** faktörlerdir.

7. Ekonomi biliminin toplam tüketim, toplam üretim, toplam tasarruf, toplam yatırım, toplam gelir ve istihdam gibi toplam büyüklüklerini inceleyen ve bu unsurlarla ilgili çözümleme ve çıkarımlar yapan ekonominin alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mikro ekonomi
B) Finans
C) Makro ekonomi
D) İktisat
E) İşletme

Cevap : C) Makro ekonomi

Açıklama : Ekonominin **toplam** büyüklüklerini (tüketim, üretim, gelir, istihdam) inceleyen alt dalı **Makro ekonomi**’dir.

8. Bireyin belirli bilimsel kuralları kullanarak fiziksel doğaya üstünlük kurması için dizayn edilmiş rasyonel disiplin aşağıdakilerden hangisidir?

A) Intranet
B) Ekstranet
C) İnternet
D) Bilişim
E) Teknoloji

Cevap : E) Teknoloji

Açıklama :

9. Bilinen en eski e-spor yarışmasının yapıldığı oyun aşağıdakilerden hangisidir?

A) Pubg
B) LOL
C) PES
D) CS:Go
E) Spare War

Cevap : E) Spare War

Açıklama : Bilinen en eski e-spor yarışması, 1972 yılında **Spacewar!** (Spare War)’a dayanmaktadır.

10. Aşağıdakilerden hangisi veri grupları arasında yer almaz?

A) Açık hükümet verisi
B) Ücretli ve ücretsiz
C) Statik, dinamik, akan
D) Yarı açık veri
E) Büyük veri

Cevap : D) Yarı açık veri

Açıklama : Veri grupları genellikle Açık veri, Büyük veri, Ücretli/Ücretsiz, Statik/Dinamik gibi sınıflandırılır. **Yarı açık veri** (D) yaygın kullanılan bir veri grubu sınıflandırması değildir.

11. Aşağıdakilerden hangisi nicel araştırma yöntemleri arasında yer almaz?

A) Betimsel yöntem
B) Nedensel-karşılaştırma yöntemi
C) Tarihsel yöntem
D) Deneysel yöntem
E) Sosyolojik yöntem

Cevap : E) Sosyolojik yöntem

Açıklama : Nicel araştırma yöntemleri; Betimsel, Nedensel-karşılaştırma ve Deneysel yöntemleri içerir. **Sosyolojik yöntem** (E) ise genel bir bilim dalı veya yaklaşımı ifade eder, doğrudan bir nicel araştırma yöntemi değildir.

12. Aşağıdakilerden hangisi e-spor oyunları arasında yer almaz?

A) MARIO
B) Fortnite
C) CS:GO
D) PES
E) ZULA

Cevap : A) MARIO

Açıklama : Fortnite, CS:GO, PES ve ZULA gibi oyunlar profesyonel **e-spor** müsabakalarına konu olurken, **MARIO** (A) e-spor oyunları arasında yer almaz.

13. Bilişim sistemlerinin tarihsel gelişimi incelendiğinde 1473-1543 tarihleri arasında yaşayan Nicolaus Copernicus’un insanlığı evrenin merkezinden uzutan bilimsel temelli heliosentrik kozmolojiyi formüle ettiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) 2. dönem
B) 5. dönem
C) 4. dönem
D) 1. dönem
E) 3. dönem

Cevap : D) 1. dönem

Açıklama : Nicolaus Copernicus’un heliosentrik kozmolojiyi formüle ettiği 1473-1543 yılları, bilişim sistemlerinin tarihsel gelişiminde genellikle **1. dönem** (Erken Modern/Rönesans) ile ilişkilendirilir.

14. Olimpiyat oyunlarının arasında geçen dört yıllık süreye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A) Prometheus
B) Grek
C) Olimpizm
D) Olimpiad
E) Olympia

Cevap : D) Olimpiad

Açıklama : Olimpiyat oyunlarının arasında geçen **dört yıllık süreye** verilen ad **Olimpiad**’dır.

15. Aşağıdakilerden hangisi bireyin spor yapma nedenleri arasında yer almaz?

A) Kendini gerçekleştirme
B) Gergin olma
C) Stresle başa çıkma
D) Sağlık, fitness
E) Sevinç, eğlence, haz

Cevap : B) Gergin olma

Açıklama : Bireyler spor yaparak sağlık (D), eğlence (E) ve kendini gerçekleştirme (A) gibi olumlu durumları hedefler ve stresle başa çıkmaya (C) çalışır. **Gergin olma** (B) spor yapmanın bir nedeni değil, sporla azaltılmak istenen bir durumdur.

16. I. Müessesat-ı Hayriye
II. Asl-ı vakf
III. Tekke-i vakf
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Osmanlılar dönemindeki vakıf türleri arasında yer almaktadır?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) Yalnız II
D) Yalnız III
E) II ve III

Cevap : B) I ve II

Açıklama : Osmanlılar dönemindeki vakıf türleri arasında **Müessesat-ı Hayriye** (Hayır Kurumları Vakıfları) ve **Asl-ı vakf** (Asıl Vakıf) yer alır.

17. Aşağıdakilerden hangisi UEFA Finansal Fair Play hedefleri arasında yer almaz?

A) Kulüp borçlarını dönemsel olarak vadelere bölerek ödemek
B) Futbol kulüplerinin finansal yapısını daha disiplinli ve daha rasyonel hâle getirmek
C) Altyapı yatırımlarını ve genç oyuncu yetiştirmeye yönelik faaliyetleri teşvik etmek
D) Avrupa futbol kulüplerinin uzun ömürlü olmalarını sağlamak
E) Transfer ücretleri, oyuncu maaşları üzerindeki baskıyı azaltmak ve enflasyon etkisini sınırlandırmak

Cevap : A) Kulüp borçlarını dönemsel olarak vadelere bölerek ödemek

Açıklama : UEFA Finansal Fair Play (FFP) hedefleri; disiplin (B), altyapı teşviki (C), uzun ömürlülük (D) ve maliyet baskısını azaltmaktır (E). **Borçları vadelere bölerek ödemek** (A) FFP’nin bir kuralı değil, bir borç ödeme stratejisidir.

18. Aşağıdakilerden hangisi spor ekonomisinin unsurları arasında yer almaz?

A) Spor medyası
B) Uluslararası spor organizasyonları
C) Spor sponsorluğu
D) Spor işletmeleri
E) Televizyon yayın hakları ve gelirleri

Cevap : D) Spor işletmeleri

Açıklama : Spor medyası, organizasyonlar, sponsorluk ve yayın hakları spor ekonomisinin **alt alanları** veya bileşenleridir. **Spor işletmeleri** (D) ise bu unsurların birçoğunu bünyesinde barındıran temel bir yapıdır, dolayısıyla listede yer alan diğer şıklar spor ekonomisinin alt unsurlarıdır.

19. Ayda bir defadan fazla profesyonel e-spor içeriği izleyen kişiler aşağıdakilerden hangisidir?

A) E-spor meraklıları
B) E-spor hedef kitlesi
C) Profesyonel sporcu
D) Ara sıra izleyiciler
E) E-spor farkındalığı

Cevap : A) E-spor meraklıları

Açıklama : Ayda bir defadan fazla profesyonel e-spor içeriği izleyen düzenli izleyiciler **E-spor meraklıları** (Enthusiasts) olarak adlandırılır.

20. İşletmelerde ergonomik olarak alınacak önlemler aşağıdakilerden hangisidir?

A) Fiziksel koşullar çalışanlara uygun hale getirilmeli.
B) Ortam samimi olmalı.
C) Ortam görsel veya müzik yayınıyla desteklenmeli.
D) İş sağlığı ve güvenliği uygulamaları düzenli olarak gözden geçirilmeli.
E) Psikolog, fizyoterapist, iş güvenliği uzmanı gibi görevliler bulundurulmalı.

Cevap : B) Ortam samimi olmalı.

Açıklama : **Ergonomik önlemler**, fiziksel ve teknik koşulları (A) hedefler. **Ortamın samimi olması** (B) ise psikolojik/sosyal bir önlemdir, doğrudan ergonomik bir önlem değildir.