İlkokula Hazırlık 2025-2026 Vize Soruları

Giriş

İlkokula hazırlık, çocuğun okula başladığında yeni öğrenme ortamına ve sosyal yaşama başarılı bir şekilde adapte olabilmesi için gerekli olan çok boyutlu yeterliliklere sahip olması sürecidir. Okula uyum sürecinin üç temel boyutu; “hazır çocuk, hazır veli ve hazır okul”dir. Okula hazırbulunuşluk kavramını ilk kez Patrick, 1899 yılında **”olgunlaşma ve öğrenme”** boyutlarıyla ilişkilendirmiştir. Günümüzde Britto’ya (2012) göre hazırbulunuşluk, çocuğun bireysel özellikleriyle birlikte, içinde bulunduğu “çevresel ve kültürel deneyimler arasındaki etkileşimin ürünüdür”. Bu makalede, hazırbulunuşluğun bileşenleri, erken okuryazarlık ve uyum süreçleri incelenecektir.

Hazırbulunuşluk Kavramı ve Aşamaları

Hazırbulunuşluk; bilişsel, sosyal ve eğitsel olmak üzere üç temel kategorinin altında incelenir. Okul olgunluğu süreci, sırasıyla; **”Hazırbulunuşluk → yeterliliklere göre düzenlenen etkinlikler → okul olgunluğuna ulaşılması”** aşamalarını gösterir. Bu süreçte, tüm uyum etkinliklerinin çocuğun **”gelişimsel özelliklerini dikkate alarak”** (Çocuğu Merkeze Alma İlkesi) düzenlenmesi hedeflenir.

Erken Okuryazarlık Becerileri

Erken okuryazarlık, çocukların doğrudan okuma ve yazma eylemini gerçekleştirmesinden önceki hazırlık sürecidir. Temel amacı, “okuma-yazma sürecine yardımcı olacak temel bilgi ve becerileri kazandırmaktır”. “Okuma yazmayı öğrenme” ise bu sürecin bir sonucu olup, Hayat Bilgisi dersinin değil, Türkçe dersinin kazanımıdır.

• Destekleyici Eylemler: Erken okuryazarlığı desteklemek için, çocuklara “zengin dil ve okuryazarlık çevresi” sunulmalıdır. Çocuğun, annesinin alışveriş listesi hazırlarken kendisinin de yazı denemeleri yapması, bu becerilerin en yoğun yaşandığı **3-6 yaş** aralığında görülür. Yetişkinlerle sözel etkileşim teşvik edilirken, “yetişkinlerin konuşmalarını sürekli kesmelerini sağlamak” gibi iletişim becerilerini olumsuz etkileyecek davranışlar desteklenmez.
• Sözel Çalışma Belleği: Harfler, fonemler ve sözcük dizisi gibi temel ses ve sembol birimlerini kapsar; “cümlelerin depolanması” bu tanımın kapsamı dışındadır.

Fiziksel ve Sosyal Gelişim

İlkokula hazırlık çalışmaları, fiziksel ve sosyal gelişimi de içerir:

• Fiziksel Çalışmalar: “Çizgileri birleştirme”, “nesneleri manipüle etme” ve “koordineli hareket etme” gibi etkinlikleri kapsar. “Başkalarıyla iletişim kurma” ise sosyal ve duygusal alana aittir.
• Sosyal Uyum: Okula uyum programlarında, veli ile çalışmaya yapılan vurgu, “Paydaşlarla İş Birliği Yapma” ilkesiyle ilgilidir. Hikâyelerle öğrenme yöntemi, uyum sürecini kolaylaştırmak için dil ve düşünme becerilerini geliştirir; “çocukları zorlayıcı” bir yöntem değildir.
• Sosyal Çevre: Aile, okul ve akranlar gibi çocuğun “en yakın olduğu ve en sık etkileşim kurduğu” çevresel katman “Mikrosistem” olarak adlandırılır.

Eğitim Programları ve Standartlar

Okul öncesi eğitim programları; oyun temelli, yaratıcılığı destekleyen ve rehberlik hizmetine önem veren bir yapıya sahiptir; “akademik başarıyı temel alma” özelliği taşımaz. Programların değerlendirme süreci, amaç belirleme ile başlar. Öğretmenler, uyum sürecinde velilerle işbirliğine (paydaşlarla iş birliği) vurgu yapan programları kullanmalıdır. Okul öncesi kurumlarının açılabilmesi için gereken asgari kayıt sayısı “10 çocuktur”. Öğretmenler, ebeveynlerle senede “en az 2 kez” bireysel görüşme yapmalıdır.

1. Okula uyum sürecinin üç temel boyutu aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hazır okul, hazır öğretmen, hazır veli
B) Hazır okul, hazır veli, hazır çocuk
C) Hazır çocuk, hazır veli, hazır öğretmen
D) Hazır öğretmen, hazır okul, hazır veli
E) Hazır çocuk, hazır veli, hazır devlet

Cevap : B) Hazır okul, hazır veli, hazır çocuk

Açıklama : Okula uyum süreci üç temel boyutta ele alınır:
Hazır çocuk: Çocuğun bilişsel, duygusal, sosyal ve fiziksel olarak okula hazır olması
Hazır okul: Okulun çocuğun gelişim düzeyine ve ihtiyaçlarına uygun olması
Hazır veli (aile): Ailenin okula ve uyum sürecine destekleyici tutum içinde olması
Bu üçlü birlikte ele alındığında sağlıklı bir okula uyum süreci sağlanır.

2. Erken okuryazarlık becerilerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Okuma-yazma sürecine yardımcı olacak temel bilgi ve becerileri kazandırmak
B) Harfleri dil temel olarak yazmayı öğretmek
C) Okumayı öğretmek
D) Bitişik eğik el yazıyı daha kolay okuyabilmelerini sağlamak
E) Yazmayı öğretmek

Cevap : A) Okuma-yazma sürecine yardımcı olacak temel bilgi ve becerileri kazandırmak

Açıklama : Erken okuryazarlık becerileri, doğrudan okuma ve yazmayı öğretmek yerine, bu süreçlere temel oluşturacak (fonolojik farkındalık, sözcük dağarcığı gibi) temel bilgi ve becerileri kazandırmayı hedefler.

3. Aşağıdakilerden hangisi okul öncesi eğitim programı özellikleri arasında yer almamaktadır?

A) Keşfederek öğrenmeyi hedeflemesi
B) Rehberlik hizmetine önem vermesi
C) Oyun temelli olması
D) Yaratıcılığın geliştirilmesini hedeflemesi
E) Akademik başarıyı temel alması

Cevap : E) Akademik başarıyı temel alması

Açıklama : Okul öncesi eğitim programları, çocuğun bütünsel gelişimini desteklemeyi, oyun temelli ve yaratıcılığı esas alırken, **akademik başarıyı temel alma** özelliğine sahip değildir.

4. Aşağıdakilerden hangisi erken okuryazarlıkta sözel çalışma belleğinin tanımı içinde yer almamaktadır?

A) Sayılar
B) Cümlelerin depolanması
C) Fonem
D) Harfler
E) Sözcük dizisi

Cevap : E) Sözcük dizisi

Açıklama : Erken okuryazarlık becerilerinin gelişiminde çocukların sözel çalışma belleği önemli bir yere sahiptir. Okulun 2. ünitesinde sözel çalışma belleği; depolanmış olan sözel bilginin (sayılar, fonemler, harfler ve cümleler) işlenmesi ve geçici olarak depolanması becerisi şeklinde tanımlanmaktadır. Bu sistem, çocukların gelişim özellikleri dikkate alınarak dil gelişimi ile okuma becerilerinin birbirini desteklediği bir yapıdan oluşur.
Bu tanıma göre sözel çalışma belleği kapsamında sayılar, fonemler, harfler ve cümleler yer alırken, “sözcük dizisi” okulun 2. ünitesinde verilen bu tanım içinde doğrudan yer almamaktadır. Bu nedenle doğru cevap E) Sözcük dizisidir.

5. Britto’ya (2012) göre, okula hazırbulunuşluk nedir?

A) Çocuğun dil gelişimidir.
B) Çocuk ile çevresel ve kültürel deneyimler arasındaki etkileşimin ürünüdür.
C) Çocuğun fiziksel olgunluk düzeyidir.
D) Çocuğun akademik bilgi seviyesidir.
E) Çocuğun sosyal becerilerinin gelişmişlik düzeyidir.

Cevap : B) Çocuk ile çevresel ve kültürel deneyimler arasındaki etkileşimin ürünüdür.

Açıklama : Britto, okula hazırbulunuşluğu sadece bireysel olgunluğa değil, aynı zamanda çocuğun içinde bulunduğu **çevresel ve kültürel deneyimlerle** kurduğu etkileşimin ürünü olarak tanımlamıştır.

6. Okula uyum programında “Çocuğu Merkeze Alma” ilkesinin amacı nedir?

A) Velilerin uyum sürecinde aktif rol almasını sağlamak
B) Öğretmenlerin sadece aile ile iş birliği yapmalarını sağlamak
C) Çocuğun okula hazır oluşunu hızlandırmak
D) Çocuğun gelişimsel özelliklerini dikkate alarak etkinlikler düzenlemek
E) Etkinliklerin yalnızca okul yönetimi tarafından belirlenmesini sağlamak

Cevap : D) Çocuğun gelişimsel özelliklerini dikkate alarak etkinlikler düzenlemek

Açıklama : **Çocuğu Merkeze Alma** ilkesi, tüm uyum etkinliklerinin çocuğun **gelişimsel özelliklerine** ve ihtiyaçlarına uygun olarak tasarlanmasını (kişiselleştirilmesini) amaçlar.

7. Çocuğun okula hazırbulunuşluğu kavramı ilk kez kim tarafından ve hangi yılda kullanılmıştır?

A) Patrick ve 1898
B) Katz ve 1990
C) Patrick ve 1899
D) Katz ve 1991
E) Wilson ve 1990

Cevap : D) Katz ve 1991

Açıklama : *Soruda geçen kavram **“çocuğun okula hazırbulunuşluğu”**dur.
*Hazırbulunuşluk kavramı genel anlamda ilk kez Patrick (1899) tarafından kullanılmıştır.
*Patrick, hazırbulunuşluğu öğrenmenin ön koşulu olarak ele almış; fiziksel ve bilişsel hazırbulunuşluk olmak üzere iki türden söz etmiştir.
*Ancak Patrick’in tanımlaması genel öğrenme hazırbulunuşluğuna ilişkindir, okula özgü değildir.
*Ders kitabına göre “çocuğun okula hazırbulunuşluğu” kavramı ilk kez Katz (1991) tarafından kullanılmıştır.
*Katz’a göre bu kavram, çocuğun okula başlamak için gerekli temel becerilere sahip olması ve uygun ortam ile eğitim programı ile okula başlamasını ifade eder.
*Bu nedenle soruda aranan doğru cevap D) Katz ve 1991’dir.

8. Aşağıdakilerden hangisi çocukların konuşma becerilerini geliştirmek için yapılabilecek etkinlikler arasında değildir?

A) Yazıyla etkinlikler
B) Görüşmeler
C) Kukla oynatma
D) Grup tartışmaları
E) Şarkı söyletme

Cevap : A) Yazıyla etkinlikler

Açıklama : Görüşmeler, kukla oynatma, grup tartışmaları ve şarkı söyletme **sözel** becerileri geliştirir. **Yazıyla etkinlikler** ise **yazılı** okuryazarlık becerilerini geliştirmeye yöneliktir, doğrudan konuşma becerilerini değil.

9. Çocuğun sistemler içinde en yakın olduğu ve etkileşimin en sık olduğu sistemdir.
Bu sistem ekolojik kurama göre aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mikrosistem
B) Kronosistem
C) Ekzosistem
D) Mezosistem
E) Makrosistem

Cevap : A) Mikrosistem

Açıklama : Bronfenbrenner’in Ekolojik Kuramı’na göre **Mikrosistem** (A), çocuğun aile, okul ve akranlar gibi **en yakın** ve **en sık etkileşim** kurduğu çevresel katmandır.

10. Aşağıdakilerden hangisi okula uyum sürecinde kullanılabilecek bir yöntem olan hikâyelerle öğrenme yönteminin özellikleri arasında yer almaz?

A) Çocukları zorlayıcı bir yöntemdir.
B) Hikâyeler video veya görsellerle sunulur.
C) Sanatsal aktivitelerle bileştirilebilir.
D) Dil becerilerini geliştirmeyi amaçlar.
E) Düşünme becerilerini geliştirmeyi amaçlar.

Cevap : A) Çocukları zorlayıcı bir yöntemdir.

Açıklama : Hikâyelerle öğrenme, çocukların ilgi ve merakını çekerek **uyum sürecini kolaylaştıran** bir yöntemdir. **Zorlayıcı bir yöntem** (A) olduğu ifadesi yanlıştır.

11. Patrick’in 1899 yılında tanımladığı iki tür hazırbulunuşluk kavramı aşağıdakilerden hangileridir?

A) Duyuşsal ve devinişsel
B) Bilişsel ve sosyal
C) Olgunlaşma ve öğrenme
D) Sosyal ve eğitsel
E) Fiziksel ve bilişsel

Cevap : E) Fiziksel ve bilişsel

Açıklama : -Hazırbulunuşluk kavramı ilk kez Patrick (1899) tarafından ele alınmıştır.
-Patrick, hazırbulunuşluğu öğrenme süreci çerçevesinde değerlendirmiştir.
-Bu kapsamda hazırbulunuşluğu iki tür olarak tanımlamıştır.
Bu türler:
-Fiziksel hazırbulunuşluk
-Bilişsel hazırbulunuşluk
Diğer seçeneklerde yer alan duyuşsal, devinişsel, sosyal veya eğitsel hazırbulunuşluk türleri Patrick’in 1899 yılındaki sınıflandırmasında yer almamaktadır.
**Bu nedenle doğru cevap E) Fiziksel ve bilişsel’dir.

12. Aşağıdakilerden hangisinde hazırbulunuşluk kavramının altında incelendiği kategoriler bir arada yer almaktadır?

A) Eğitsel, Duyuşsal, Sosyal
B) Bilişsel, Psikomotor, Sosyal
C) Bilişsel, Duyuşsal, Eğitsel
D) Bilişsel, Sosyal, Eğitsel
E) Bilişsel, Psikomotor, Eğitsel

Cevap : D) Bilişsel, Sosyal, Eğitsel

Açıklama : Okula hazırbulunuşluk kavramının altında incelenen temel kategoriler; **Bilişsel**, **Sosyal** ve **Eğitsel** boyutlardır.

13. Erken okuryazarlık kapsamında ele alınabilecek eylem ve davranışlardan “Annesi alışveriş listesi hazırlarken kendisi de yazı denemeleri yapar.” davranışı, aşağıdakilerden hangi yaş veya ay aralığında yer almaktadır?

A) 3 yaş
B) 3-6 yaş
C) 6-12 ay
D) 24-36 ay
E) 0-6 ay

Cevap : B) 3-6 yaş

Açıklama : Çocuğun çevresindeki yazıları fark etmesi ve onları taklit ederek **yazı denemeleri** yapması, erken okuryazarlık döneminin en yoğun yaşandığı **3-6 yaş** aralığında gerçekleşir.

14. Aşağıdakilerden hangisi erken okuryazarlığı desteklemek için yapılması gerekenlerden değildir?

A) Okul ve evde materyaller arası bağlantı kurmak
B) Yetişkinlerin konuşmalarını sürekli kesmelerini sağlamak
C) Paylaşımlı okuma yaptırmak
D) Çocuklara zengin bir okuryazarlık çevresi sunmak
E) Yetişkinlerle konuşmalarını sağlamak

Cevap : B) Yetişkinlerin konuşmalarını sürekli kesmelerini sağlamak

Açıklama : Erken okuryazarlığı desteklemek için yetişkinlerle sözel etkileşim teşvik edilir. Yetişkinlerin konuşmalarını **sürekli kesmelerini sağlamak** (B) ise iletişim becerilerinin gelişimini olumsuz etkiler ve bu nedenle desteklenmez.

15. Erken okuryazarlık becerilerinin gelişimini desteklemek için çocuklara sunulması gereken ortam aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sanat temelli bir ortam
B) Oyun temelli bir öğrenme ortamı
C) Fiziksel aktivitelere dayalı bir ortam
D) Teknolojik ve dijital bir ortam
E) Zengin dil ve okuryazarlık ortamı

Cevap : E) Zengin dil ve okuryazarlık ortamı

Açıklama : Erken okuryazarlık becerilerinin gelişimi için, çocukların yazılı materyallere ve zengin sözel etkileşime kolayca ulaşabildiği **Zengin dil ve okuryazarlık ortamı** esastır.

16. Hazırbulunuşluk kavramının tarihsel gelişimi hakkında hangisi doğrudur?

A) Hazırbulunuşluk, sadece 20. yüzyılda tanımlanmıştır.
B) Hazırbulunuşluk sadece bilişsel gelişimle ilgilidir.
C) Patrick, bu kavramı ilk defa öğrenme ile ilişkilendirmiştir.
D) Katz, hazırbulunuşluk kavramını fizyolojik olarak tanımlamıştır.
E) İlk olarak Thorndike tarafından ortaya atılmıştır.

Cevap : C) Patrick, bu kavramı ilk defa öğrenme ile ilişkilendirmiştir.

Açıklama : Hazırbulunuşluk kavramı ilk olarak Patrick tarafından 1899 yılında **olgunlaşma ve öğrenme** boyutlarıyla ilişkilendirilmiştir.

17. Okula uyum sürecinde aile ile birlikte çalışmanın önemine vurgu yapan okula uyum programlarının temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çocuğu Merkeze Alma
B) Eğitim Sürecini İzleme
C) Paydaşlarla İş Birliği Yapma
D) Çocuğu ve Aileyi Tanıma
E) Programı Değerlendirme

Cevap : C) Paydaşlarla İş Birliği Yapma

Açıklama : Okula uyum sürecinde **aile** ile birlikte çalışmaya (iş birliğine) yapılan vurgu, uyum programlarının temel ilkesi olan **Paydaşlarla İş Birliği Yapma** ilkesiyle ilgilidir.

18. Aşağıdakilerden hangisi ilkokul 1. sınıf hayat bilgisi dersi öz bakım becerilerine yönelik kazanımlar arasında yer almamaktadır?

A) Kişisel bakımını düzenli olarak yapar.
B) Tuvalet kullanma ve temizlik alışkanlığı geliştirir.
C) Okul kurallarına uyar.
D) Okuma yazmayı öğrenir.
E) Temizlik kurallarına dikkat ederek kendisi için yiyecek hazırlar.

Cevap : D) Okuma yazmayı öğrenir.

Açıklama : **Okuma yazmayı öğrenme** (D) kazanımı, Hayat Bilgisi dersinin değil, **Türkçe** dersinin temel kazanımları arasındadır. Diğerleri öz bakım ve temizlik gibi Hayat Bilgisi kazanımlarıdır.

19. Aşağıdakilerden hangisi okul olgunluğu aşamalarını tam ve eksiksiz göstermektedir?

A) Hazırbulunuşluk- okul olgunluğunun değerlendirilmesi
B) Okul olgunluğuna ulaşılması etkinlikler- değerlendirme
C) Hazırbulunuşluk- yeterliliklere göre düzenlenen etkinlikler- okul olgunluğuna ulaşılması
D) Hazırbulunuşluk- okul olgunluğu
E) Etkinlikler- okul olgunluğu

Cevap : C) Hazırbulunuşluk- yeterliliklere göre düzenlenen etkinlikler- okul olgunluğuna ulaşılması

Açıklama : Okul olgunluğu süreci, önce çocuğun durumunun tespiti (**Hazırbulunuşluk**), ardından bu duruma göre **yeterlilikleri destekleyen etkinliklerin** uygulanması ve son olarak hedeflenen **okul olgunluğuna ulaşılması** aşamalarını içerir.

20. Aşağıdakilerden hangisi ilkokula hazırbulunuşluk çalışmaları kapsamında yer alan fiziksel çalışmalardan biri değildir?

A) Çizgileri birleştirme
B) Nesneleri manipüle etme
C) Başkalarıyla iletişim kurma
D) Koordineli hareket etme
E) Beden dengesini sağlama

Cevap : C) Başkalarıyla iletişim kurma

Açıklama : Çizgileri birleştirme, nesneleri manipüle etme ve koordineli hareket etme/denge fiziksel çalışmalardır. **Başkalarıyla iletişim kurma** (C) ise **sosyal ve duygusal** gelişim alanına aittir.