Ata Aöf Arama ve Kurtarma Bilgisi 2024-2025 Vize Soruları

Giriş

Afet yönetimi ve arama kurtarma faaliyetleri, olağan dışı durumlar karşısında insan hayatını korumayı ve zararı en aza indirmeyi amaçlayan kritik süreçlerdir. Arama kurtarma ekiplerinin asli amacı, enkaz altında veya tehlikede kalanların “hayatını kurtarmaktır”. Bu süreç, “afet öncesi planlama” ile başlar ve müdahale ile devam eder. Bu makalede, arama kurtarmanın temel prensipleri, ekip yapılanması ve kullanılan teknik ekipmanlar incelenecektir.

Arama Kurtarma Süreci ve Prensipleri

Arama kurtarma çalışmaları, afetin türüne ve yerine göre farklı stratejiler gerektirir. Tehlikeli madde sızıntısı, nükleer serpinti veya aktif bir saldırı gibi dış tehdidin olduğu durumlarda, en güvenli davranış tahliye değil, “Yerinde Sığınak” (Shelter-in-place) uygulamasıdır. Karadan yapılan aramalarda, ekip üyelerinin yan yana dizilerek ileriye doğru tarama yaptığı yönteme “Süpürerek arama” denir. Afet bölgesinde “lojistik uzmanları” malzeme ve destek sağlarken; binanın yapısı ve çökme riski gibi teknik konularda bilgi vermek teknik uzmanların görevidir.

Ulusal ve Uluslararası Organizasyon

Türkiye’de afet ve acil durum hizmetlerinin düzenlenmesi, koordinasyonu ve denetlenmesinden sorumlu olan en üst kurum “Başbakanlık (şimdi İçişleri Bakanlığı) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)”dır. İş kazaları ve meslek hastalıklarına ait istatistiklerin toplanması ise “Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)”nun sorumluluğundadır. Denizcilikte ise, SOLAS Sözleşmesi gereği gemilerde EPIRB gibi acil durum cihazları bulundurulması zorunludur. Kuzey Denizi’nde arama kurtarma görevlerini hava kuvvetleri ile yürüten ülke ise “Belçika”dır.

Arama Kurtarma Ekipmanları ve Haberleşme

Ekipler, görevlerini yerine getirirken çeşitli teknolojik cihazlar ve kişisel koruyucu donanımlar kullanır.

• Haberleşme: Afetlerde en güvenilir ve bölgesel kesintilerden “en az etkilenen” iletişim aracı, bağımsız altyapısıyla çalışan “Telsiz haberleşmesi”dir. Telsiz görüşmelerinde anlaşılırlığı artırmak için “Fonetik (Ses) Alfabesi” (Alfa, Bravo vb.) kullanılır.
• Solunum Cihazları: Oksijen tüplerindeki yüksek basıncı kullanıcının soluyabileceği seviyeye düşüren sisteme “Redüksiyon ventil” denir. “Oksijenli ferdî kurtarıcı” cihazların kullanım süresi, aktiviteye göre değişir; örneğin oturarak bekleme durumunda 100 dk, orta eforla kaçışta 30 dk koruma sağlayabilir.
• Gaz Dedektörleri: Metan gibi gazları ölçmek için “Gaz dedektörü” ve “GP-322” gibi cihazlar kullanılır; “anemometre” ise rüzgar hızı ölçer. LPG sızıntısı için dedektörler tabana, doğalgaz için ise tavana yakın yerleştirilmelidir.

Yangınla Mücadele ve Güvenlik

Yangın müdahale ekibinin kişisel teçhizatları arasında koruyucu ceket, baret, eldiven ve çizme bulunur; ancak “dedektör” kişisel bir teçhizat değil, sabit bir sistem bileşenidir. Yangın sırasında en önemli güvenlik kurallarından biri, duman ve elektrik kesintisi riski nedeniyle “asla asansör kullanılmamasıdır”.

Sonuç

Arama kurtarma, “haberleşme ekibi” gibi ana hizmet birimlerinin yanı sıra, lojistik ve teknik destekle yürüyen multidisipliner bir alandır. Karada görev yapan personelin harita okuma ve GPS kullanma gibi teknik becerilere sahip olması gerekirken, “iyi bir sporcu olmak” zorunlu bir nitelik değildir. Başarılı bir müdahale, doğru planlama, uygun ekipman ve eğitimli personelin koordinasyonuna bağlıdır.

1. Oksijenli ferdî kurtarıcı kullanma süresi ortalama olarak ne kadardır?

A) Oturarak bekleme durumunda 300 dk orta efor kaçışta 90 dk
B) Oturarak bekleme durumunda 150 dk orta efor kaçışta 45 dk
C) Oturarak bekleme durumunda 90 dk orta efor kaçışta 60 dk
D) Oturarak bekleme durumunda 200 dk orta efor kaçışta 60 dk
E) Oturarak bekleme durumunda 100 dk orta efor kaçışta 30 dk

Cevap : E) Oturarak bekleme durumunda 100 dk orta efor kaçışta 30 dk

Açıklama :

2. Tehlikeli madde (nükleer, biyolojik ve kimyasal) sızıntısı veya serpintisi, duman, ateşli silah sesi, keskin nişancı tehlikesi veya şiddetli fırtınalarda kazazedenin uygulaması gereken davranış aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kilitlen ve yat
B) Tahliye
C) Çök ve kilitlen
D) Yerinde sığınak
E) Çök, kapan ve tutun

Cevap : D) Yerinde sığınak

Açıklama : Dış tehdidin (kimyasal, nükleer serpinti, şiddetli hava olayı, aktif saldırı) kısa süreli ve tahliyenin tehlikeli olduğu durumlarda, güvenli bir kapalı alanda kalma stratejisine **Yerinde Sığınak (Shelter-in-place)** denir.

3. Aşağıdaki ekiplerden hangisi ana hizmet birimleri arasında yer almaz?

A) İlk Yardım Ekibi
B) Sosyal Yardım Ekibi
C) Haberleşme Ekibi
D) Yangınla Mücadele Ekibi
E) Arama Kurtarma Ekibi

Cevap : C) Haberleşme Ekibi

Açıklama :

4. Aşağıdakilerden hangisi karada yapılan faaliyetlerde görev alan arama kurtarma personelinin sahip olması gereken öncelikli nitelikler arasında yer almaz?

A) 4×4 arazi araçlarını sürebilmeli
B) Harita okuyabilmeli
C) Pusula ve GPS kullanabilmeli
D) İyi bir sporcu olmalı
E) Yaz ve kış dağcılık eğitimi almış olmalı

Cevap : D) İyi bir sporcu olmalı

Açıklama : Arama kurtarma personelinin Harita, GPS kullanma ve özel araç sürme gibi **teknik ve operasyonel becerilere** sahip olması önceliklidir. **İyi bir sporcu olmak** fiziksel yeterliliği ifade etse de, dağcılık eğitimi veya arazi araçlarını kullanma gibi spesifik ve zorunlu bir teknik nitelik değildir.

5. Kuzey denizi boyunca arama kurtarma görevini hava kuvvetleri aracılığıyla yürüten ülke aşağıdakilerden hangisidir?

A) Belçika
B) Azerbaycan
C) Kanada
D) Estonya
E) Brezilya

Cevap : A) Belçika

Açıklama : NATO üyesi olan ve Kuzey Denizi’ne kıyısı bulunan **Belçika**, denizcilik arama kurtarma görevlerinin bir kısmını (özellikle havadan destek ve müdahale) Hava Kuvvetleri (Belgian Air Component) aracılığıyla yürütmektedir.

6. Arama kurtarma faaliyetlerinde bölgesel kesintilerden en az etkilenen iletişim aracı aşağıdakilerden hangisidir?

A) İnternet ağı
B) Cep telefonu şebekesi
C) Sart
D) Mobil ağlar
E) Telsiz haberleşmesi

Cevap : E) Telsiz haberleşmesi

Açıklama : Afetlerde elektrik kesintisi veya altyapı hasarı nedeniyle İnternet ve cep telefonu şebekeleri kolayca çöker. **Telsiz haberleşmesi (radyo)** ise doğrudan hatlara bağımlı olmadığı ve bağımsız güç kaynaklarıyla çalıştığı için bölgesel kesintilerden **en az etkilenen** iletişim aracıdır.

7. Aşağıdakilerden hangisi yangına müdahale ekibinin teçhizatlarından biri değildir?

A) Eldiven
B) Dedektör
C) Koruyucu ceket ve pantolon
D) Baret
E) Çizme

Cevap : B) Dedektör

Açıklama : Yangına müdahale ekibinin teçhizatları; koruyucu giysiler (**Ceket, Pantolon, Baret, Eldiven, Çizme**) ve yangın söndürme ekipmanlarıdır. **Dedektör** (Gaz veya Duman), yangın/tehlikeyi **tespit** ekibinin teçhizatıdır, doğrudan müdahale ekibinin kişisel teçhizatı değildir.

8. Arama-kurtarma faaliyetleri için gerekli olan çalışmaların çok büyük bir kısmı, kurtarma çalışmalarının başarısının bağlı olduğu ……………… aşamasında gerçekleştirilir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) taktik planlama
B) operasyonel planlama
C) afet sonrası planlama
D) stratejik planlama
E) afet öncesi planlama

Cevap : E) afet öncesi planlama

Açıklama : Arama kurtarmanın başarısı, büyük ölçüde ekipmanın temini, personelin eğitimi, prosedürlerin belirlenmesi gibi **afet öncesinde** (Risk azaltma, Hazırlık) yapılan planlama çalışmalarına bağlıdır.

9. Afet ve acil durum hizmetlerinin düzenlenmesinden, koordinasyonundan, denetlenmesinden ve eğitiminden hangi kurum sorumludur?

A) İtfaiye
B) Sivil Kurtarma Koordinasyon Merkezi (RCC)
C) Kızılay
D) Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
E) Sahil Güvenlik Kurumu (AMSA)

Cevap : D) Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)

Açıklama : Türkiye’de afet ve acil durum hizmetlerinin ulusal düzeyde **düzenlenmesi, koordinasyonu, denetlenmesi ve eğitimi** 2009 yılından bu yana **AFAD’ın** sorumluluğundadır.

10. ………….. tabi her gemide bölgesine göre bir tane VHF veya COSPAS-SARSAT uydu veya INMARSAT uydu epirb bulundurması gerekir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Solas’a
B) Epirb’e
C) Telsiz’e
D) Sart’a
E) Enterferans’a

Cevap : A) Solas’a

Açıklama : **SOLAS (Safety of Life at Sea – Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi)**, belli bir tonajın üzerindeki gemilerin **EPIRB** (Acil Durum Konum Belirleme Radyo İşaretleyici) gibi iletişim ve acil durum teçhizatlarını bulundurmasını zorunlu kılar.

11. Afet bölgesine gelen ekibin çalışma düzenindeki görevi ile ilgili olarak aşağıdaki ekip-görev tanımlamalarından hangisi yanlıştır?

A) Ağır donanım uzmanları, vinç veya buldozer gibi ağır iş makinelerini kullanır.
B) Teknik ve haberleşme uzmanları, bütün ekip üyelerinin birbirleriyle haberleşebilmelerini temin ederek olası ikincil çökme durumlarında tahliyenin koordinasyonuna destek olabilirler.
C) Lojistik uzmanları, binanın yapısı hakkında ekip üyelerine bilgi verir ve olası ikincil çökme riski bulunan bölümleri gösterir.
D) Tehlikeli madde uzmanları, afet bölgesinde herhangi bir kimyasal bulaşma olması durumunda buna engel olmaya çalışır.
E) Tıbbi müdahale ekibi, gerekli olduğunda afetzedeye tıbbi bakım sağlar.

Cevap : C) Lojistik uzmanları, binanın yapısı hakkında ekip üyelerine bilgi verir ve olası ikincil çökme riski bulunan bölümleri gösterir.

Açıklama : **Lojistik uzmanları**, ekipmanın, gıdanın ve yakıtın tedariki, depolanması ve ulaştırılması gibi **destek hizmetlerinden** sorumludur. Binanın yapısı ve çökme riski gibi teknik bilgileri sağlamak **Arama Kurtarma Uzmanlarının** (Örn: İnşaat Mühendisi) veya **Teknik Uzmanların** görevidir.

12. Grup üyelerinin araştırılacak alana belli aralıklarla dizilip ileriye doğru arama yaptıkları karadan arama yöntemine ne ad verilir?

A) Süpürerek arama
B) Keşif araması
C) Temasla arama
D) Alan taraması
E) S-paterni (şablonu)

Cevap : A) Süpürerek arama

Açıklama :

13. Ülkemizde iş kazaları ve meslek hastalıklarına ait istatistiklerin toplanıp yayımlanması hangi kurumun sorumluluğundadır?

A) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı
B) Türkiye İstatistik Kurumu
C) Emniyet Genel Müdürlüğü
D) Sosyal Güvenlik Kurumu
E) Türkiye Kızılay Derneği

Cevap : D) Sosyal Güvenlik Kurumu

Açıklama : Ülkemizde **iş kazaları** ve **meslek hastalıklarına** ilişkin verilerin toplanması, tescili ve istatistiklerinin yayımlanması temel olarak **Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK)** sorumluluğundadır.

14. Bir arama kurtarma ekibi içerisindeki her personel asli amacı olan ………… için birçok tekniği bilmekle beraber gerekli araç ve gereçleri de kullanabilmelidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) hayat kurtarmak
B) kazazedeyi uzaklaştırmak
C) moral vermek
D) kazazedeyi sakinleştirmek
E) hayat vermek

Cevap : A) hayat kurtarmak

Açıklama : Arama kurtarma ekiplerinin varoluşunun ve çalışmalarının **asli amacı**, enkaz altında veya tehlikeli bir durumda kalanların **hayatını kurtarmaktır**.

15. Haberleşmeyi kolaylaştırmak amacı ile telsiz haberleşmesinde uluslararası veya Türkçe ……….. kullanılır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) INMARSAT
B) Mors Alfabesi
C) SART
D) GMDSS
E) Fonetik (Ses) Alfabesi

Cevap : E) Fonetik (Ses) Alfabesi

Açıklama : Telsiz haberleşmesinde kelimelerin yanlış anlaşılmasını önlemek, harfleri netleştirmek ve iletişimi kolaylaştırmak için **Fonetik (Ses) Alfabesi** (örneğin A için Alfa, B için Bravo) kullanılır.

16. Gaz kokusunun algılanması gaz alarm için dedektörleri kullanılmalıdır. Dedektörler LPG için ………. taban kısmına, doğalgaz için ………….. tavana yakın tespit edilmelidir.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) tavandan 1 metre aşağıya
B) zeminden 1 metre yükseğe
C) taban, tavan
D) taban, taban
E) tavan, tavan

Cevap : C) taban, tavan

Açıklama : **LPG** havadan ağır olduğu için sızıntı durumunda **taban** kısmında birikir. **Doğalgaz** (Metan) ise havadan hafif olduğu için sızıntı durumunda **tavana** yakın noktalarda toplanır. Bu nedenle dedektörler gazın biriktiği yere yakın tespit edilmelidir.

17. Aşağıdakilerden hangisi müdahale evresi kapsamında yapılacak çalışmalar arasında yer almaz?

A) Görev alacak personelin belirlenmesi
B) Ekipman ve donanımların bakımı yapılması
C) Tesis çevresindeki halkın sürekli bilgilendirilmesi
D) Personelin uyarılması
E) Hasar tespiti

Cevap : B) Ekipman ve donanımların bakımı yapılması

Açıklama : **Ekipman ve donanımların bakımı**, acil bir olay gerçekleştikten sonraki **Müdahale Evresi’nin** değil, olaya **Hazırlık Evresi’nin** bir parçasıdır.

18. I. Gaz dedektörü
II. GP-322 gaz ölçme cihazı
III. Anemometre
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri metan gazını ölçmek için kullanılan cihazlar arasında yer alır?

A) Yalnız II
B) Yalnız I
C) I ve II
D) I, II ve III
E) Yalnız III

Cevap : C) I ve II

Açıklama : Gaz dedektörü → Genel olarak metan ve diğer tehlikeli gazları algılamak için kullanılır.
GP-322 gaz ölçme cihazı → Özellikle madenlerde metan gazı ölçümü için tasarlanmış cihazdır.
Anemometre → Havanın hızını ve akışını ölçer, gaz ölçümü yapmaz.
Bu nedenle metan ölçümünde kullanılan cihazlar I ve II’dir.

19. Oksijen tüpünde bulunan 200kg/cm² basıncı 4kg/cm² basınca düşüren tazyik düşürücü sisteme ne ad verilir?

A) Emniyet Supabı
B) Redüksiyon ventil
C) Alkali patron
D) Manometre
E) Ciğer otomatiği

Cevap : B) Redüksiyon ventil

Açıklama : Tüpteki yüksek basıncı (200 kg/cm²), kullanıcının soluyabileceği güvenli ve düşük bir basınca (4 kg/cm² veya daha az) düşüren sisteme **Redüksiyon ventil** (Basınç düşürücü valf) denir.

20. Yangın sırasında aşağıdakilerden hangisi yapılmamalıdır?

A) Sıcaklık ve duman yukarı doğru yayıldığından döşemeye yakın alanlarda ısı daha düşük ve duman daha azdır. Bu nedenle kurtarıcı, bu mekânlara yere eğilerek ya da sürünerek girmeli ve derin olmayacak şekilde nefes almalıdır.
B) Yangın çıktıktan sonra asansör kullanılmalıdır.
C) Gaz ve duman dolu odalarda kendiliğinden çıkamayacak durumda olanlar ve yaralılar sürükleme yöntemi ile ya da yerde çekerek dışarıya çıkarılmalıdır.
D) Kapılar çok dikkatli açılmalı ve kapı tokmağının ısınmış olması ihtimaline karşı çıplak elle tutulmamalıdır.
E) Aleve doğru yönelmemeli, içeriden gelecek tehlikeye karşı özellikle yüz korunmalıdır. Baş arkaya doğru çevirerek soluk almaya çalışmalıdır.

Cevap : B) Yangın çıktıktan sonra asansör kullanılmalıdır.

Açıklama : Yangın sırasında elektrikler kesilebileceği veya asansörler dumanla dolabileceği için, can güvenliği açısından **asansörler kesinlikle kullanılmamalıdır**. Tahliye için daima merdivenler tercih edilmelidir.