Resim Sanatı Tarihi 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Resim sanatı, insanlık tarihi boyunca mağara duvarlarından saray fresklerine, dini metinlerden modern tuvallere kadar uzanan bir gelişim göstermiştir. İspanya’daki “Altamira Mağarası”, 42.000 yıl öncesine tarihlenen ve Taş Devri’ne ait en eski resimlerin bulunduğu önemli bir kültürel mirastır; bu resimlerde bizon ve geyik gibi figürler varken, saf bir “manzara” tasviri bulunmaz. Bu makalede, resim sanatının dönemleri, önemli sanatçılar ve Türk resim sanatının gelişimi incelenecektir.

Batı Sanatı ve Akımlar

Batı sanatı, farklı dönemlerde farklı üsluplarla şekillenmiştir. Erken Hristiyanlık döneminde yeraltı dehlizlerinde yapılan resimlerde “palmiye”, din uğruna ölümü sembolize ederdi. 9. yüzyıl Karolenj Sanatı’nın önemli bir eseri ise Ebbo İncili’dir. Rönesans dönemi; Hümanizm, Natüralizm ve Perspektif ile anılırken, Orta Çağ’ın dogmatik “Skolastisizm” düşüncesi bu döneme ait değildir. Erken Rönesans’ta “figürler önemsiz” değildir, aksine merkeze alınmıştır.

• Barok ve Romantizm: İtalyan Barok resminin en önemli temsilcisi “Caravaggio”dur. 17. yüzyılda Hollandalı ressam “Johannes Vermeer”, resimlerinde Camera Obscura tekniğinden yararlanmıştır. Romantizm döneminde ise “Theodore Gericault”, “Medusa’nın Salı” tablosuyla tanınır.
• Modern Akımlar: 20. yüzyılın başında “Henri Matisse”, Fovizm akımının lideri olmuştur. Meksikalı ressam “Frida Kahlo” ise Sürrealizm akımıyla ilişkilendirilir. Tarihsel süreçte en son ve güncel akım “Postmodernizm”dir.

Türk ve İslam Sanatı

Osmanlı’da Batı ile ilk sanat ilişkisi, İtalyan ressam Bellini’yi davet eden “Fatih Sultan Mehmet” döneminde başlamıştır. Minyatür sanatında ise III. Murat dönemine ait Surname-i Hümayun, “Nakkaş Osman”a aittir. Emevi döneminde “Kuseyr Amra” sarayının hamamında, kralların üzerinde Yunanca ve Arapça yazıların bulunduğu freskler yer alır.

Türk Resim Sanatında Ekoller ve Ressamlar

Türk resim sanatı, primitiflerden modern akımlara doğru bir evrim geçirmiştir. Primitif ressamlar (Fatih’li Mustafa, Vidinli Osman) perspektif kurallarını tam uygulamazken, “İbrahim Çallı” akademik eğitim almış “1914 Kuşağı” ressamıdır ve primitif değildir.

• Öncü İsimler: “Feyhaman Duran”, portre temasını Türk resmine yerleştiren sanatçıdır. “Hüseyin Avni Lifij”, Şişli Atölyesi’nde yaptığı “Akgün” ve “Karagün” gibi alegorik resimlerle tanınır. “Süleyman Seyyit” ise doğa tutkusu ve perspektif hassasiyetiyle “metrologiste” (ölçülü) olarak anılmıştır.
• Cumhuriyet Dönemi: 1936’da Türkiye’ye gelen ve Yeniler Grubu’nun kuruluşunda rol oynayan Fransız ressam “Leopold Levy”dir. D Grubu kurucularından “Cemal Tollu”, Paris’te Lhote ve Gromaire atölyelerinde çalışmıştır. “Cevat Dereli” ise İbrahim Çallı’nın öğrencisi olmuş ve Venedik Bienali’ne katılmıştır. “Nedim Günsür”, 1980’lerde yaptığı Yalıkavak ve balıkçı resimleriyle yeni bir romantik kimlik kazanmıştır.

1. Aşağıdakilerden hangisi primitif ressamlardan biri değildir?

A) Fatih’li Mustafa
B) Salih Molla Aşki
C) İbrahim Çallı
D) Vidinli Osman
E) Ahmet Ragıp

Cevap : C) İbrahim Çallı

Açıklama : Türk resim sanatında “Primitifler” (İlkel/Naif) olarak adlandırılan grup, Batılı anlamda perspektif ve anatomi kurallarını tam uygulamayan erken dönem ressamlarıdır (Fatih’li Mustafa, Salih Molla Aşki, Vidinli Osman, Ahmet Ragıp gibi). **İbrahim Çallı** ise “1914 Kuşağı” veya “Çallı Kuşağı” olarak bilinen, akademik eğitim almış ve izlenimci etkiler taşıyan modern ressamlar grubundandır.

2. 1929 ve 1932 yılları arasında Marcel Gromaire, André Lhote ve Fernand Léger’in Atölyelerinde çalışmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrası Münih’e gider, burada Hoffman’ın atölyesinde resim eğitimi alır. Yurda döndükten sonra resim öğretmenliği ve Ankara Anadolu Medeniyetler Müzesi müdür yardımcılığı görevleri yapmıştır.
Yukarıda bahsi geçen ressamımız kimdir?

A) Bedri Rahmi Eyüboğlu
B) Arif Bedii Kaptan
C) Abidin Dino
D) Sabri Berkel
E) Cemal Tollu

Cevap : E) Cemal Tollu

Açıklama : Tanımlanan biyografi, Paris’te Lhote ve Gromaire atölyelerinde çalışan, daha sonra Münih’te Hofmann atölyesine giden ve yurda dönüşte Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde görev alan, D Grubu’nun kurucularından **Cemal Tollu**’ya aittir.

3. Fovizm’in en büyük temsilcisi kimdir?

A) Pierre Bonnard
B) Jan Toorop
C) Henri Matisse
D) Aubrey Vincent Beardsley
E) Lovis Corinth

Cevap : C) Henri Matisse

Açıklama : 20. yüzyılın başında ortaya çıkan ve “Vahşi Hayvanlar” anlamına gelen **Fovizm (Fauvism)** akımının en önemli temsilcisi ve lideri **Henri Matisse**’dir.

4. 1988 ve 1989 yıllarında yaptığı Yalıkavak, balıkçılar, gün batımı gibi resimleri, daha önceki resimlerinden farklı olarak, atmosferik ve bütünsellik gösterir. Bu farklılık romantik Alman ressam C.D. Friedrich ile bağdaşsa da, yeni bir romantik kimlik kazandırır.
Yukarıda bahsi geçen ressamımız kimdir?

A) Abidin Dino
B) Kemal Sönmezler
C) Mümtaz Yener
D) Ferruh Başağa
E) Nedim Günsür

Cevap : E) Nedim Günsür

Açıklama :

5. Fotoğraf makinesinin öncüsü olan Obscura’dan resmin ana hatlarını yerleştirmek için yararlanan ressam kimdir?

A) El Greco
B) Johannes Vermeer
C) Hans Holbein
D) Jacopo Tintoretto
E) Jacopo Da Pontormo

Cevap : B) Johannes Vermeer

Açıklama : 17. yüzyıl Hollanda ressamı **Johannes Vermeer**’in, resimlerindeki ışık, perspektif ve detay hassasiyetini sağlamak için **Camera Obscura** (Karanlık Oda) cihazından yararlandığı sanat tarihçileri tarafından güçlü bir şekilde savunulmaktadır.

6. 1914-1918 yılları arasında Şişli Atölyesi’nde yaptığı Akgün ve Karagün savaş alegorisi resmindeki gibi simgesel yaklaşımları ile Türk resim sanatı içinde örneği az bulunan tasvirler yapan ressam kimdir?

A) Hale Asaf
B) Hasan Vecih Bereketoğlu
C) Feyhaman Duran
D) Mahmut Cuda
E) Hüseyin Avni Lifij

Cevap : E) Hüseyin Avni Lifij

Açıklama : I. Dünya Savaşı sırasında kurulan Şişli Atölyesi’nde çalışan ressamlardan **Hüseyin Avni Lifij**, “Akgün” ve “Karagün” (veya “Savaş” ve “Barış”) gibi alegorik ve sembolist eserleriyle diğerlerinden ayrılır.

7. 1936 yılında Avrupa’da süren savaştan kaçarak, Türkiye’ye gelen ressam 1937 yılında Güzel Sanatlar Akademisi resim bölümünde göreve başlamıştır. Yeniler grubunun kuruluşunda önemli bir rol üstlenmiştir.
Yukarıda bahsi geçen ressam kimdir?

A) Leopold Levy
B) Fernand Léger
C) André Lhote
D) Agop Arad
E) Marcel Gromaire

Cevap : A) Leopold Levy

Açıklama : 1936’da Türkiye’ye davet edilen ve Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü başkanlığına getirilerek Türk resminde (özellikle Yeniler Grubu öğrencileri üzerinde) büyük etkisi olan Fransız ressam **Leopold Levy**’dir.

8. Erken Hristiyanlık döneminde yeraltı dehlizlerinde yapılan duvar resimlerinde palmiye neyi sembolize etmektedir?

A) İsa’yı
B) Din uğruna ölümü
C) Cenneti
D) Dine daveti
E) Günahlardan arınma

Cevap : B) Din uğruna ölümü

Açıklama :

9. Mağara resimleri arasında aşağıdaki tasvirlerden hangisi yoktur?

A) Bizon
B) Geyik
C) Manzara
D) At
E) Ayı

Cevap : C) Manzara

Açıklama : Paleolitik dönem mağara resimlerinde (Lascaux, Altamira vb.) hayvan figürleri (bizon, at, geyik, ayı) ve av sahneleri yaygındır. Ancak saf bir **manzara** (doğa görünümü) tasviri bu dönem sanatında görülmez.

10. 1818-1819 yılları arasında yaptığı tuval üzerine yağlıboya olan Medusa’nın Salı tablosu kime aittir?

A) Jean Louis Andre Theodore Gericault
B) Edgar Degas
C) Caspar David Friedrich
D) Francisco De Goya
E) Gustave Courbert

Cevap : A) Jean Louis Andre Theodore Gericault

Açıklama : Romantizm akımının en ünlü eserlerinden biri olan ve bir gemi kazasını (Medusa fırkateyni) konu alan “Medusa’nın Salı” (The Raft of the Medusa) tablosu, Fransız ressam **Theodore Gericault**’a aittir.

11. Frida Kahlo hangi sanat akımını temsil eder?

A) Fütürizm
B) Sembolizm
C) Fovizm
D) Gerçekçilik
E) Sürrealizm

Cevap : E) Sürrealizm

Açıklama : Meksikalı ressam **Frida Kahlo**, kendisi her ne kadar “Ben rüyalarımı değil, kendi gerçekliğimi resmediyorum” dese de, sanat tarihi sınıflandırmalarında genellikle **Sürrealizm (Gerçeküstücülük)** akımı içinde veya ona yakın değerlendirilir (Andre Breton tarafından da böyle tanımlanmıştır).

12. Ebbo İncili hangi sanat dönemine tarihlenmektedir?

A) Gotik Sanat
B) Romanesk Sanat
C) Karolenj Sanat
D) Ottonyen sanat
E) Merovenj Sanat

Cevap : C) Karolenj Sanat

Açıklama : **Ebbo İncili** (Gospels of Ebbo), 9. yüzyılda Karolenj Rönesansı sırasında üretilmiş, figürlerin hareketli ve titreşen çizgilerle betimlendiği, **Karolenj Sanatı**’nın en önemli el yazmalarından biridir.

13. Türk resminde portre temasını yerleştiren sanatçı kimdir?

A) Feyhaman Duran
B) Hasan Vecih Bereketoğlu
C) Hale Asaf
D) Mahmut Cuda
E) Ali Avni Çelebi

Cevap : A) Feyhaman Duran

Açıklama : 1914 Kuşağı ressamlarından **Feyhaman Duran**, özellikle yaptığı çok sayıdaki ve güçlü **portre** çalışmalarıyla Türk resim sanatında portre türünün en önemli temsilcisi ve yerleştiricisi olarak kabul edilir.

14. Aşağıdakilerden hangisi Erken Rönesans resminin genel özelliklerinden biri değildir?

A) Simgesel tasvir vardır.
B) Perspektif ön plana çıkmaktadır.
C) Estetik ve merkezi plan önemlidir.
D) Figürler önemsizdir.
E) Bizans resim sanatının etkileri görülmektedir.

Cevap : D) Figürler önemsizdir.

Açıklama : Rönesans sanatı (Erken ve Yüksek), hümanizm etkisiyle insanı merkeze alır. Bu nedenle **figürler önemsiz değil**, aksine anatomik doğruluk ve hacim kazandırılarak kompozisyonun en önemli unsuru haline gelmiştir.

15. Hikmet Onat ve İbrahim Çallı’nın öğrencisi olmuştur. 1932-1939 yılları arasında tıp fakültesinde desinatörlük yapmıştır. 1956 yılında da Venedik Bienali’ne katılmıştır.
Yukarıda bahsi geçen ressamımız kimdir?

A) Ayetullah Sümer
B) Cevat Dereli
C) Feyhaman Duran
D) Muhittin Sebati
E) Şefik Bursalı

Cevap : B) Cevat Dereli

Açıklama :

16. Batı’yla ilk sanat ilişkisi hangi padişah döneminde başlamıştır?

A) III. Selim
B) I. Murad
C) Yavuz Sultan Selim
D) Fatih Sultan Mehmet
E) Kanuni Sultan Süleyman

Cevap : D) Fatih Sultan Mehmet

Açıklama : Osmanlı’da Batı ile ilk doğrudan sanat ilişkisi, İtalyan ressam Gentile Bellini’yi İstanbul’a davet ederek portresini yaptıran **Fatih Sultan Mehmet** döneminde başlamıştır.

17. Taş devrine ait en eski resimlerden bir kısmı bu mağarada bulunmuştur. Mağara duvarlarındaki resimlerden örnek alınarak yapılan analizler neticesinde 42.000 yıl öncesine tarihlenmiştir. Altamira mağarası hangi ülkenin kültürel Mirasıdır?

A) Fransa
B) Portekiz
C) Almanya
D) İspanya
E) İsveç

Cevap : D) İspanya

Açıklama : Ünlü bizon resimleriyle tanınan ve “Tarihöncesi Sanatın Sistine Şapeli” olarak anılan **Altamira Mağarası**, **İspanya**’da bulunmaktadır.

18. Emevi döneminde hangi sarayın hamamında krallar sahnesindeki figürlerin başlarının üzerinde Yunanca ve Arapça yazılar bulunmaktadır?

A) Hirbet El-Mefcer
B) Kuseyr Amra
C) Kasr el-hayr el garbi
D) Maşatta
E) Cevsak el-Hakani

Cevap : B) Kuseyr Amra

Açıklama : Ürdün’deki Emevi çöl sarayı **Kuseyr Amra**, freskleriyle (duvar resimleriyle) ünlüdür. Bu resimlerden biri olan “Altı Kral” sahnesinde, kralların başlarının üzerinde Yunanca ve Arapça yazılar bulunur.

19. Türk resminde erken dönem izlenimci tarzıyla klasik resim geleneğinin kurallarını yıkmış ve kendinden sonrakilere öncülük etmiştir. Doğa tutkunu ve çok iyi bir gözlemci olması izlenimci tarzını açıklamaktadır. İyi bir gözlemci olması, resimlerine duygu ve rengi katması ve perspektif kurallarına çok dikkat etmesi nedeniyle, kendisine metrologiste yani ölçülü denilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen ressamın adı nedir?

A) Süleyman Seyyit
B) Hüseyin Zekai Paşa
C) Hoca Ali Rıza
D) Halil Paşa
E) Osman Hamdi Bey

Cevap : A) Süleyman Seyyit

Açıklama :

20. III. Murat döneminden kalma el yazma örneği olan Surname-i Hümayun hangi nakkaşa aittir?

A) Nakkaş Selim
B) Nakkaş Sinan
C) Nakkaş Haydar
D) Nakkaş Osman
E) Nakkaş Hasan

Cevap : D) Nakkaş Osman

Açıklama : III. Murat’ın şehzadesi Mehmet’in sünnet düğününü anlatan ve Osmanlı minyatür sanatının en önemli eserlerinden biri olan **Surname-i Hümayun**, dönemin başnakkaşı **Nakkaş Osman** ve ekibi tarafından hazırlanmıştır.