Sanat Tarihi ve Mitoloji 2024-2025 Final Soruları

Giriş

Sanat tarihi ve mitoloji, insanlığın hayal gücünün ve kültürel mirasının en zengin alanlarıdır. Hesiodos’un kozmogonisinde her şeyden önce var olan “Khaos” ile başlayan mitolojik anlatılar, sanatın da ana kaynağı olmuştur. “Resimler okuma-yazma bilmeyenlerin kitabıdır” diyen I. Papa Gregorius, sanatın öğretici gücünü vurgulamıştır. Bu makalede, Yunan mitolojisinin temel figürleri, efsaneler ve sanat akımları incelenecektir.

Olimpos Tanrıları ve Nitelikleri

• Zeus: Göklerin hakimidir; “Yıldırım seven”, “Bulutları devşiren” gibi sıfatları vardır. Ancak “Toprağı sarsan” sıfatı ona değil, kardeşi Poseidon’a aittir. Zeus ile Hera’nın evliliği mitolojide “Hieros Gamos” (Kutsal Evlilik) olarak adlandırılır.
• Dionysos: Şarap tanrısıdır. Annesi öldükten sonra Zeus’un baldırından tekrar doğduğu için “İki kere doğan” olarak anılır. Elinde taşıdığı çam kozalaklı değneğe “Thyrsos” denir.
• Demeter: Tarım ve bereket tanrıçasıdır, genellikle “Orak” ile resmedilir. Kızı Persephone ile birlikte “Çift Tanrıçalar” olarak anılır ve Eleusis gizemlerinin merkezindedirler.
• Apollon ve Artemis: Leto’nun çocuklarıdır. Niobe’nin çocuklarını öldürerek annelerinin intikamını almışlardır. Apollon ayrıca kendisine meydan okuyan Satyr Marsyas’ın derisini yüzdürmüştür.

İlyada ve Truva Savaşı

Homeros’un İlyada Destanı, Truva Savaşı’nı anlatır. Savaşın en büyük kahramanları Akhalar tarafında Akhilleus, Troyalılar tarafında ise Hektor’dur. Savaşın başlamasına neden olan “En güzeline” yazılı elma, Peleus ve Thetis’in düğününe atılmıştır. Bu elma için yapılan yarışmada Aphrodite, Paris’e “Helena’nın aşkını” vadetmiştir. Savaşta tanrılar da taraf tutmuştur; Poseidon, Athena ve Hera Akhaları desteklerken, Ares Troyalıların yanında yer almıştır. Akhilleus’un silahlarını ise annesi Thetis’in isteği üzerine demirci tanrı Hephaistos yapmıştır.

Sanat Tarihi ve Akımlar

Sanat tarihi, antik dönemden günümüze uzanan bir süreçtir. Romalı mimar Vitruvius, “Mimarlık Üzerine On Kitap” eseriyle bu alana yön vermiştir. Rönesans dönemi; Hümanizm, Natüralizm ve Perspektif gibi kavramlarla anılırken, Orta Çağ’ın dogmatik “Skolastisizm” düşüncesi bu döneme ait değildir. Barok resmin İtalya’daki öncüsü Caravaggio iken, Rokoko üslubu Fransız Aristokrasisinin zevklerini yansıtır.

1. Aşağıdaki tanrılardan hangisi İlyada Destanı’na göre Akhaların tarafında yer almaz?

A) Poseidon
B) Athena
C) Hermes
D) Ares
E) Hera

Cevap : D) Ares

Açıklama : Truva Savaşı’nda Hera, Athena ve Poseidon Akhaları desteklerken; **Ares**, Aphrodite ve Apollon Troyalıların tarafında yer almıştır.

2. Aşağıdaki terim ve kavramlardan hangisi Rönesans dönemi ile ilgili değildir?

A) Skolastisizm
B) Hümanizm
C) Natüralizm
D) Bireycilik
E) Perspektif

Cevap : A) Skolastisizm

Açıklama : Hümanizm, Natüralizm, Bireycilik ve Perspektif Rönesans’ın temel özellikleridir. **Skolastisizm** (Skolastik düşünce) ise Orta Çağ’a özgü, Rönesans’ın karşı çıktığı dogmatik düşünce sistemidir.

3. “Mimarlık Üzerine On Kitap” metninin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Vitruvius
B) Sokrates
C) Yaşlı Plinius
D) Platon
E) Pisagor

Cevap : A) Vitruvius

Açıklama : “Mimarlık Üzerine On Kitap” (De Architectura), Romalı mimar ve yazar **Vitruvius** tarafından yazılmış, mimarlık tarihinin en önemli kaynaklarından biridir.

4. Artemis ve Apollon’un birlikte oklarını gökten yeryüzüne gönderirken betimlendikleri sahne, aşağıdakilerden hangisidir?

A) Marsyas’ın Cezalandırılması
B) Iksion’un Cezalandırılması
C) Orion’un Ölümü
D) Niobe’nin Çocuklarının Öldürülmesi
E) Hyakinthos’un Ölümü

Cevap : D) Niobe’nin Çocuklarının Öldürülmesi

Açıklama : Niobe, kendi çocuklarının sayısının Leto’nun çocuklarından (Apollon ve Artemis) fazla olmasıyla övününce, Apollon ve Artemis oklarıyla **Niobe’nin çocuklarını öldürerek** annelerinin intikamını almışlardır.

5. İlyada Destanı’na göre Hephaistos hangi kahramanın silahlarını atölyesinde yaparak, kahramanın annesine teslim etmiştir?

A) Odysseus
B) Aias
C) Akhilleus
D) Diomedes
E) Hektor

Cevap : C) Akhilleus

Açıklama : **Akhilleus**’un annesi Thetis, Hephaistos’tan oğlu için yeni ve eşsiz silahlar yapmasını istemiş, Hephaistos da bu silahları yaparak Thetis’e teslim etmiştir.

6. Anne-kız olarak genellikle “Çift Tanrıçalar” olarak anılan ve Eleusis mysterialarında doğanın döngüsünün yeniden canlandırılmasını sağlayan tanrıçalar olarak tapınım gören isimler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Hera-Hebe
B) Metis-Athena
C) Leto-Artemis
D) Aphrodite-Eros
E) Demeter-Persephone

Cevap : E) Demeter-Persephone

Açıklama : Eleusis gizemleri, bereket tanrıçası **Demeter** ve onun kızı **Persephone** (Kore) üzerine kuruludur. Anne-kız, doğanın ölümü ve yeniden dirilişini simgeler.

7. Yunan mitolojisinde “Hieros Gamos” olarak adlandırılan evliliğin tarafları aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) Gaia-Uranos
B) Zeus-Hera
C) Hades-Persephone
D) Hephaistos-Aphrodite
E) Epimetheus-Pandora

Cevap : B) Zeus-Hera

Açıklama : **Hieros Gamos** (Kutsal Evlilik), mitolojide genellikle Gök Baba ile Toprak Ana’nın birleşmesini simgeler. Olimpos mitolojisinde bu kavramın en belirgin örneği **Zeus ve Hera**’nın evliliğidir.

8. “Resimler okuma-yazma bilmeyenlerin kitabıdır” sözü kime aittir?

A) Şarlman
B) Aziz Jerome
C) Aziz Augustinus
D) Papa Gregorius
E) Papa Innocentius

Cevap : D) Papa Gregorius

Açıklama : I. **Papa Gregorius** (Büyük Gregorius), kilise resimlerinin eğitici rolünü savunarak, “Resimler, okuma yazma bilmeyenler için, yazının okuma bilenler için ifade ettiği şeyi ifade eder” demiştir.

9. Dionysos’un genellikle elinde taşırken gösterildiği, çam kozalaklı uzun değneğin ismi nedir?

A) Thyrsos
B) Asa
C) Kargı
D) Kerykeion
E) Mızrak

Cevap : A) Thyrsos

Açıklama : Şarap tanrıçası Dionysos ve takipçilerinin (Maenadlar) taşıdığı, ucu çam kozalağıyla süslü, sarmaşıklarla sarılı değneğe **Thyrsos** denir.

10. Hades’e bekçilik eden köpeğin ismi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Minos
B) Kharon
C) Khiron
D) Kerberos
E) Typhon

Cevap : D) Kerberos

Açıklama : Yeraltı dünyasının (Hades) kapısını bekleyen, üç başlı köpek **Kerberos**’tur. (Kharon kayıkçı, Minos yargıçtır).

11. Yunan kozmogonisine göre, her şeyden önce var olan temel ilke nedir?

A) Pontos
B) Uranos
C) Khaos
D) Gaia
E) Eros

Cevap : C) Khaos

Açıklama : Hesiodos’un Theogonia’sına göre, evrenin oluşumunda her şeyden önce var olan uçsuz bucaksız boşluk **Khaos**’tur.

12. Apollon’un derisinin yüzülmesiyle cezalandırdığı satyr aşağıdakilerden hangisidir?

A) Orion
B) Aktaion
C) Marsyas
D) Pan
E) Silenos

Cevap : C) Marsyas

Açıklama : **Marsyas**, bulduğu kaval ile Apollon’a müzik yarışmasında meydan okumuş, yenilince Apollon tarafından derisi yüzülerek cezalandırılmıştır.

13. Aşağıdakilerden hangisi Zeus’un nitelikleri arasında yer almaz?

A) Yıldırım seven
B) Bulutları devşiren
C) Göklerde gürleyen
D) Yağmur yağdıran
E) Toprağı sarsan

Cevap : E) Toprağı sarsan

Açıklama : “Toprağı sarsan” (Enosigaios), denizler tanrısı **Poseidon**’un sıfatıdır. Diğerleri gök tanrısı Zeus’un özellikleridir.

14. Aşağıdaki sanatçılardan hangisi Barok resmin İtalya’daki en önemli temsilcilerinden biridir?

A) Caravaggio
B) Rubens
C) Velazquez
D) Ribera
E) Zurbaran

Cevap : A) Caravaggio

Açıklama : **Caravaggio**, ışık-gölge (chiaroscuro) kullanımı ve dramatik kompozisyonlarıyla İtalyan Barok resminin en önemli öncüsüdür.

15. Yunan mitolojisinde “iki kere doğan” diye anılan tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Athena
B) Hermes
C) Dionysos
D) Hephaistos
E) Apollon

Cevap : C) Dionysos

Açıklama : **Dionysos**, annesi Semele öldükten sonra Zeus’un baldırına dikilmiş ve zamanı gelince oradan tekrar doğmuştur. Bu yüzden “iki kere doğan” olarak anılır.

16. Öfke Tanrıçası Eris, “en güzeline” yazılı elmayı hangi karakterlerin düğününde tanrıların ziyafet sofrasına fırlatmıştır?

A) Aphrodite ve Hephaistos
B) Epimetheus ve Pandora
C) Poseidon ve Galatea
D) Zeus ve Hera
E) Peleus ve Thetis

Cevap : E) Peleus ve Thetis

Açıklama : Truva Savaşı’nın fitilini ateşleyen “Altın Elma” olayı, Akhilleus’un anne ve babası olan **Peleus ve Thetis**’in düğününde gerçekleşmiştir.

17. İlyada Destanı’nda Akhalar ve Troyalıların en büyük kahramanları aşağıdaki şıklardan hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

A) Patroklos-Aeneias
B) Diomedes-Odysseus
C) Aias-Hektor
D) Akhilleus-Aeneias
E) Akhilleus-Hektor

Cevap : E) Akhilleus-Hektor

Açıklama : İlyada’da Akhaların (Yunanlıların) en büyük savaşçısı **Akhilleus**, Troyalıların en büyük savaşçısı ve koruyucusu ise **Hektor**’dur.

18. Batı sanatında Demeter hangi atribü ile resmedilmektedir?

A) Asa
B) Orak
C) Kutu
D) Meşale
E) Tavuskuşu

Cevap : B) Orak

Açıklama : Tarım ve bereket tanrıçası Demeter, genellikle elinde buğday başakları veya hasadı simgeleyen **Orak** ile resmedilir.

19. Rokoko üslubu özellikle hangi toplumsal sınıfın zevklerini yansıtmaktadır?

A) Köylüler
B) Aristokrasi
C) İşçiler
D) Din görevlileri
E) Burjuvazi

Cevap : B) Aristokrasi

Açıklama : 18. yüzyılda ortaya çıkan Rokoko üslubu, hafif, zarif, süslü ve oyuncul yapısıyla Fransız **Aristokrasisinin** zevklerini ve yaşam tarzını yansıtır.

20. Aphrodite, “en güzeline” yazılı elmayı almak için Paris’e ne teklif eder?

A) Savaşlarda zafer
B) Helena’nın aşkı
C) Sonsuz başarı
D) Ölümsüzlük
E) Asya’nın krallığı

Cevap : B) Helena’nın aşkı

Açıklama : Hera krallık, Athena savaşta bilgelik ve zafer vadederken; **Aphrodite**, Paris’e dünyanın en güzel kadını olan **Helena’nın aşkını** vadetmiş ve elmayı kazanmıştır.